საქმე #ბს-182-175(2კ-13) 16 აპრილი, 2013 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საკითხი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 14 თებერვლის განჩინებაზე (ადმინისტრაციული საქმე ბ. ლ-ის სარჩელისა გამო, მოპასუხეების სსიპ შემოსავლების სამსახურისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ).
საკასაციო სასამართლომ საქმის მასალების გაცნობის შედეგად
გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:
ბ. ლ-მა სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხის საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ და მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2012 წლის 30 იანვრის ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ №001-71 ბრძანების ბათილად ცნობა (იხ. ს.ფ. 1-10; ტ.1).
მოსარჩელემ 2012 წლის 11 სექტემბრის დაზუსტებული სარჩელით დააზუსტა მოპასუხეთა წრე და მოპასუხედ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან ერთად მიუთითა სსიპ შემოსავლების სამსახური, ამასთან, საბოლოოდ მოითხოვა: სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2012 წლის 18 მაისის №8398 ბრძანების, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2012 წლის 30 ივლისის №4590/2/12 გადაწყვეტილების, ასევე სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2012 წლის 30 იანვრის №001-71 ბრძანების, შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) 2008 წლის 26 ნოემბრის საგადასახადო/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ შეტყობინების ბათილად ცნობა (იხ. ს.ფ. 25, 28-37).
შესაგებლებით სსიპ შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ სარჩელი არ ცნეს (იხ. ს.ფ. 55-63; 69-78; ტ.1).
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ბ. ლ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი შემოსავლების სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის (საგადასახადო ინსპექციის) 2008 წლის 26 ნოემბრის საგადასახადო/იპოთეკის უფლების წარმოშობის შესახებ შეტყობინება და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2012 წლის 30 იანვრის ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ №001-71 ბრძანება, შემოსავლების სამსახურს დაევალა გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ბ. ლ-ის მიმართ (იხ. ს.ფ. 214-225; ტ.1).
მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა და მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ს.ფ. 231-242; 248-258; ტ.1).
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 14 თებერვლის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცველად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 17 დეკემბრის გადაწყვეტილება (იხ. ს.ფ. 25-45; ტ.2).
მითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრესს სიპ შემოსავლების სამსახურმა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ.
კასატორებმა საკასაციო საჩივრებით მოითხოვეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 14 თებერვლის განჩინების გაუქმებასა და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ს.ფ. 53-62; 65-75; ტ.2).
საკასაციო სასამართლოს 2013 წლის 22 მარტის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩვრები წარმოებაში იქნა მიღებული დასაშვებობის შესამოწმებლად და მხარეებს განესაზღვრათ საპროცესო ვადა 15 დღე საკასაციო საჩივრის ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლით გათვალისწინებულ დასაშვებობის პირობებთან დაკავშირებით მოსაზრებების წარმოსადგენად (იხ. ს.ფ. 79-80; ტ.2).
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობისა და საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც ისინი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად შემდეგ გარემოებათა გამო:
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივარი დასაშვებად ცნობას ექვემდებარება თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისთვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.
საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, კასატორების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ შეიცავს მითითებას იმის თაობაზე, თუ რამდენად დასაშვებია საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლით გათვალისწინებული დასაშვებობის წინაპირობების გათვალისწინებით, კასატორმა ვერ დაასაბუთა თუ რაში მდგომარეობს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების უკანონობა.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საპროცესო კანონმდებლობით განსაზღვრულია არა მხოლოდ მხარეთა საპროცესო უფლებები, არამედ საპროცესო მოვალეობები. მხარის ერთ-ერთი ძირითადი უფლება _ სასამართლო გადაწყვეტილების გასაჩივრებისა შეიცავს საპროცესო ვალდებულებას, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების თაობაზე დასაბუთებული საკასაციო საჩივრის წარდგენისა.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის დასაბუთების ვალდებულება აკისრია თავად კასატორს, რომლის საპროცესო ვალდებულებას წარმოადგენს მითითება, თუ რომელ საფუძველზე დაყრდნობით მოითხოვს საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობას.
ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში კასატორების _ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ ვერ იქნა უზრუნველყოფილი მითითება იმ საფუძვლებზე, რომელთა არსებობის შემთხვევაში საკასაციო საჩივრები დასაშვებად იქნებოდა მიჩნეული.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ყადაღის დადების ხანდაზმულობის ვადებთან მიმართებაში საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია სასამართლო პრაქტიკა, კერძოდ, იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 17 მაისის განჩინება ადმინისტრაციულ საქმეზე ბს-1365-1329(2კ-10) ი/მ ,,ა. ბ-ის“ სარჩელისა გამო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს, შემოსავლების სამსახურისა და ამავე სამსახურის თბილისის რეგიონალური ცენტრის მიმართ), კერძოდ: ,,საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ის გარემოება, რომ საგადასახადო კოდექსის 87-ე მუხლით (ისევე როგორც 2005 წლის 1 იანვრამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსით) არ არის განსაზღვრული ყადაღის დადების ხანდაზმულობის ვადა, აღნიშნული წარმოადგენს საკანონმდებლო ხარვეზს და არ გამომდინარეობს საგადასახადო კანონმდებლობის მიზნებიდან, აღნიშნული ნორმით ხანდაზმულობის ვადაზე მიუთითებლობა განხილულ უნდა იქნეს კანონმდებლობის ტექნიკური ხასიათის ხარვეზად და არ უნდა განიმარტოს, როგორც კანონმდებლის მხრიდან საგამონაკლისო შემთხვევა, რამდენადაც საგადასახადო ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის ღონისძიების _ საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლების გამოყენებისათვის საგადასახადო კოდექსის 85.4 მუხლით განსაზღვრულია ხანდაზმულობის 6-წლიანი ვადა. შესაბამისად, ის გარემოება, რომ ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის ერთი ღონისძიების მიმართ კანონმდებელი ავრცელებს ხანდაზმულობის ვადას და საგადასახადო ორგანოს ამ უფლებას _ მოახდინოს არსებული საგადასახადო ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფა და მისი ამოღების მიზნით გაატაროს კანონით გათვალისწინებული ღონისძიებები, ზღუდავს დროის მონაკვეთით, მეორე ღონისძიების მიმართ ხანდაზმულობის ვადის გაუვრცელებლობა სწორედ საკანონმდებლო ხარვეზია და არა კანონმდებლის ნება, რამდენადაც უზრუნველყოფის ყველა ღონისძიება ემსახურება ერთსა და იმავე მიზანს – როდესაც გადასახადის გადამხდელი არ ასრულებს საგადასახადო ვალდებულებას, საგადასახადო ორგანო იყენებს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ ბერკეტს დავალიანების ამოღების მიზნით, შესაბამისად, არჩევს კონკრეტულ შემთხვევაში რომელი უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებაა მიზანშეწონილი საქმის ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით. ამდენად, უზრუნველყოფის სხვადასხვა სახის ღონისძიებების მიმართ, რომლებიც ერთსა და იმავე მიზანს ემსახურება, არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს სხვადასხვა სამართლებრივი რეჟიმი“. საკასაციო სასამართლოს სამართლებრივი დასკვნა გაზიარებული და გამოყენებულია /ციტირებულია/ სწორედ ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ გასაჩივრებული განჩინების გამოტანისას.
კასატორების მიერ საკასაციო სასამართლოს ზემოაღნიშნულ საქმეზე ჩამოყალიბებულ სასამართლო დასკვნებზე არ არის წარმოდგენილი იმგვარი სამართლებრივი მსჯელობა, რომელიც სასამართლოს აფიქრებინებდა ნორმის განსხვავებული სამართლებრივი ინტერპრეტაციის სისწორესა და შესაძლებლობას. შესაბამისად, არ არსებობის საკასაციო საჩივრების განხილვის წინაპირობები.
ამასთან, საკასაციო სასამართლოს არაერთ განჩინებაშია განმარტებული ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის დარღვევით გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის საფუძველზე, აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობისა და ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ახალი აქტის გამოცემის დავალდებულების თაობაზე მართებულობის სამართლებრივი შეფასებები.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ არ არსებობს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით განსაზღვრული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, 34.3, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე ნ. წკეპლაძე
მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე
პ. სილაგაძე
