საქმე #ბს-617-605(კ-12) 26 დეკემბერი, 2013 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ლევან მურუსიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ნუგზარ სხირტლაძე, მაია ვაჩაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი (მოსარჩელე) – ბ. ი-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) – საქართველოს პრეზიდენტი

მესამე პირი – საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ სამოქალაქო რეესტრის სააგენტო

დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 ივნისის განჩინება.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართეს ბ. ი-მა და ე. ხ-ემ მოპასუხე საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს მიმართ საქართველოს პრეზიდენტის 2011 წლის 11 ოქტომბრის #602 ბრძანებულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით. წარდგენილ დაზუსტებულ სარჩელში მოპასუხედ მითითებულ იქნა მხოლოდ საქართველოს პრეზიდენტი.

მოსარჩელეებმა აღნიშნეს, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2011 წლის 11 ოქტომბრის #602 ბრძანებულებით ,,საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტზე დაყრდნობით ბ. ი-სა და ე. ხ-ეს, სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეობის მიღებასთან დაკავშირებით, შეუწყდათ საქართველოს მოქალაქეობა. საქართველოს კონსტიტუციის მე-12 მუხლის მე-2 პუნქტიდან გამომდინარე, დგინდება, რომ უცხო ქვეყნის მოქალაქისთვის საქართველოს მოქალაქეობის მინიჭება არის გამონაკლისი, რისი საფუძველიც შეიძლება იყოს ერთი მხრივ, პირის მოღვაწეობის განსაკუთრებულობა და მეორე მხრივ, საფუძვლიანი ვარაუდი, რომ ამ პირისთვის მოქალაქეობის მინიჭება ქვეყნის უსაფრთხოების, სოციალურ-ეკონომიკური და კულტურულ-საგანმანათლებლო განვითარებისთვის განსაკუთრებული სასარგებლო შედეგის მომტანი იქნება. აღნიშნულ ნორმაზე დაყრდნობით მოსარჩელეებს 2004 წლის 22 ივლისის #284 ბრძანებულებით მიენიჭათ საქართველოს მოქალაქეობა, რითაც მათ მიიღეს ე.წ. ,,ორმაგი მოქალაქეობა”, რაც გულისხმობს არა მხოლოდ 2 ქვეყნის მოქალაქეობას, არამედ მულტიმოქალაქეობას. აღნიშნულის საწინააღმდეგო დებულებას არ ითვალისწინებს, არც ორგანული კანონი ,,საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ” და არც სხვა რომელიმე ნორმატიული აქტი. მოსარჩელეთა მითითებით, სადავო აქტის მომზადებისას დაირღვა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-13 მუხლიც, რომლის მიხედვითაც დაცულია ადმინისტრაციული წარმოებისას დაინტერესებული მხარის მიერ საკუთარი მოსაზრებების წარდგენის უფლება. გარდა ამისა, მოსარჩელეთათვის საქართველოს მოქალაქეობის ჩამორთმევით, მათ ჩამოერთვათ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის პირველი ოქმის მე-3 მუხლით დაცული საარჩევნო უფლებაც. რაც შეეხება მოსარჩელე ე. ხ-ეს, მასთან მიმართებით მნიშვნელოვანია ისიც, რომ 2004 წლის 22 ივლისს, როდესაც მას საქართველოს მოქალაქეობა მიენიჭა, იგი უკვე იყო რუსეთისა და საფრანგეთის მოქალაქე, შესაბამისად, გაურკვეველია მისთვის საქართველოს მოქალაქეობის ჩამორთმევის სამართლებრივი საფუძველი.

დაზუსტებულ სარჩელში ბ. ი-მა და ე. ხ-ემ დამატებით აღნიშნეს, რომ გაუმართლებელია პირის მიმართ დადგეს ის სამართლებრივი შედეგი, რომელიც არც კანონის ტექსტითა და არც შესაბამისი პრაქტიკით განსაზღვრული არ არის: არც ერთი საკანონმდებლო აქტი არ ითვალისწინებს ორმაგი მოქალაქეობის მინიჭების შემდგომ საქართველოს მოქალაქეობის დაკარგვას პირის მიერ სხვა ქვეყნის მოქალაქეობის მიღების შემთხვევაში. მოქალაქედ მიღება და მოქალაქეობის მინიჭება სხვადასხვა იურიდიული აქტებია, რის გამოც არ დაიშვება ,,საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ” ორგანული კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტის გამოყენება ,,ორმაგი მოქალაქეობის”, იგივე ,,მულტიმოქალაქეობის” ინსტიტუტთან მიმართებით. მოსარჩელეთა მოსაზრებით ასევე უკანონოა მოქალაქეობის შეწყვეტის მიზანი, რადგან სადავო აქტის გამოცემის მიზანი იყო მოსარჩელეთათვის საარჩევნო უფლების შეზღუდვა და არა საჯარო ინტერესის დაცვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 5 დეკემბრის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ საქმეში მესამე პირად ჩაერთო საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ სამოქალაქო რეესტრის სააგენტო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ბ. ი-ისა და ე. ხ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს პრეზიდენტის 2011 წლის 11 ოქტომბრის #602 ბრძანებულება ე. ხ-ისათვის საქართველოს მოქალაქეობის შეწყვეტის ნაწილში; ბ. ი-ისა და ე. ხ-ის სარჩელი საქართველოს პრეზიდენტის 2011 წლის 11 ოქტომბრის #602 ბრძანებულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით ბ. ი-ისათვის საქართველოს მოქალაქეობის შეწყვეტის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ ,,საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტი თანაბრად ვრცელდება როგორც იმ პირებზე, რომლებიც მხოლოდ საქართველოს მოქალაქეები არიან, ასევე უცხო ქვეყნის იმ მოქალაქეებზეც, რომელთაც საქართველოს მოქალაქეობა საგამონაკლისო წესით აქვთ მინიჭებული, საწინააღმდეგო განმარტება სცილდება კანონის შინაარსს, მიზანს და არსს. სასამართლომ არ შეიძლება კანონს მიაწეროს ის აზრი, რომელიც მან მხოლოდ განხორციელებული ცვლილების შედეგად უნდა მიიღოს. სასამართლო, ხელისუფლების დანაწილების პრინციპიდან გამომდინარე, განმარტავს ნორმებს, მაგრამ არ ქმნის მათ. კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს საგამონაკლისო წესით საქართველოს მოქალაქეობამინიჭებული პირისთვის მოქალაქეობის შეწყვეტის სპეციალურ საფუძვლებს, რაც გულისხმობს მოცემულ ურთიერთობაზე ,,საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ” ორგანული კანონის 32-ე მუხლის გამოყენების სავალდებულოობას, წინააღმდეგ შემთხვევაში მივიღებთ, რომ ამ კატეგორიის პირთათვის საქართველოს მოქალაქეობის შეწყვეტა საერთოდ არ დაიშვება, რაც სამართლებრივ ლოგიკას მოკლებულია. სასამართლომ მიუთითა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომლის მიხედვითაც ბ. ი-მა საფრანგეთის რესპუბლიკის მოქალაქეობა მიიღო მხოლოდ საქართველოს მოქალაქეობის მიღების შემდეგ და აღნიშნა, რომ არსებული გარემოება ,,საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ” ორგანული კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტიდან გამომდინარე, წარმოადგენს საქართველოს მოქალაქეობის შეწყვეტის საფუძველს, რაც სადავო აქტის ბათილობის მოთხოვნას, ბ. ი-ისათვის საქართველოს მოქალაქეობის შეწყვეტის ნაწილში, სამართლებრივ საფუძველს აცლის.

სასამართლომ ე. ხ-ესთან მიმართებით აღნიშნა, რომ იგი საქართველოს მოქალაქეობის მიღების მომენტში უკვე წარმოადგენდა, როგორც საფრანგეთის რესპუბლიკის, ასევე რუსეთის ფედერაციის მოქალაქეს. უფლებამოსილი ორგანოს მიერ ამ ფაქტის მოგვიანებით შეტყობა არ შეიძლება სამართლებრივად გაუთანაბრდეს საქართველოს მოქალაქეობის მიღების შემდგომ საფრანგეთის მოქალაქეობის მიღებას, რადგან ამგვარ შესაძლებლობას მოქმედი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ბ. ი-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 ივნისის განჩინებით ბ. ი-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა ბ. ი-ისა და ე. ხ-ის სარჩელი საქართველოს პრეზიდენტის 2011 წლის 11 ოქტომბრის #602 ბრძანებულების ბათილად ცნობის თაობაზე, ბ. ი-ისათვის საქართველოს მოქალაქეობის შეწყვეტის ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 22 ივლისის #284 ბრძანებულებით საქართველოს მოქალაქეობა მიენიჭა რუსეთის ფედერაციის მოქალაქეს – ბ. ი-ს, რომელსაც საქართველოს მოქალაქეობა შეუწყდა პრეზიდენტის 2011 წლის 11 ოქტომბრის #602 ბრძანებულებით. 2011 წლის 7 ოქტომბერს ბ. ი-მა გამოაქვეყნა განცხადება, სადაც მითითებული იყო მის მიერ საფრანგეთის რესპუბლიკის მოქალაქეობის მიღების შესახებ. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ აღნიშნული განხორციელდა ბ. ი-ის მიერ საქართველოს მოქალაქეობის მიღების შემდეგ. ამასთან, სსიპ სამოქალაქო რეესტრის სააგენტომ ბ. ი-ის მიერ 2011 წლის 7 ოქტომბერს გაკეთებული განცხადების შემდეგ, მის მიერ საფრანგეთის რესპუბლიკის მოქალაქეობის მიღების ფაქტი დაადგინა საფრანგეთის რესპუბლიკაში საქართველოს საელჩოს უფლებამოსილი თანამშრომლისგან, რომელმაც თავის მხრივ ეს ინფორმაცია დაადასტურა „…“- ზე დაყრდნობით.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებები და დასკვნები იმასთან დაკავშირებით, რომ ,,საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ” ორგანული კანონის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული მოწესრიგება თანაბრად ვრცელდება როგორც იმ პირებზე, რომლებიც მხოლოდ საქართველოს მოქალაქეები არიან, ასევე უცხო ქვეყნის მოქალაქე იმ პირებზე, რომელთაც საქართველოს მოქალაქეობა საგამონაკლისო წესით აქვთ მინიჭებული. საწინააღმდეგო დიფერენცირება არ არის გათვალისწინებული არამარტო საქართველოს კონსტიტუციითა და შიდა კანონმდებლობით, არამედ შესაბამისი საერთაშორისო ხელშეკრულებებითაც. პალატამ ყურადღება გაამახვილა 2004 წლის 24 ივნისის ცვლილებაზე, რომელიც შევიდა ,,საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ” ორგანულ კანონში და აღნიშნა, რომ მოცემული საკანონმდებლო ცვლილებით განისაზღვრა საქართველოს პრეზიდენტის მიერ უცხო ქვეყნის მოქალაქისათვის საქართველოს მოქალაქეობის მინიჭების წესი, ისე, რომ არ შეცვლილა კანონის 32-ე მუხლით გათვალისწინებული საქართველოს მოქალაქეობის დაკარგვის წინაპირობები. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ორმაგი მოქალაქეები მოექცნენ ,,საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ” ორგანული კანონით დადგენილ საერთო სამართლებრივ რეჟიმში, რის გამოც მათზე უნდა გავრცელდეს ამ კანონით დადგენილი ყველა დანაწესი, რადგან სპეციალური რეგულირება კანონმდებლობით არ არის განსაზღვრული.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა, რომლის თანახმადაც ბ. ი-ისათვის საქართველოს მოქალაქეობის შეწყვეტასთან დაკავშირებით მიმდინარე ადმინისტრაციული წარმოებისას საქართველოს ზოგად ადმინისტრაციულ კოდექსთან შედარებით უპირატესი იურიდიული ძალის მქონეა ,,საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონი, რომლის მე-4 თავი თავად არეგულირებს მოქალაქეობის საკითხთა განხილვისა და გადაწყვეტის წესს, ხოლო 41-ე მუხლი კი დამატებით განსაზღვრავს, რომ საქართველოს მოქალაქეობის საკითხებზე განცხადებისა და წარდგინების განხილვის წესი მტკიცდება საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით. საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 30 ოქტომბრის¹#34 ბრძანებულების მე-11 მუხლი თავისმხრივ ადგენს, რომ განცხადებების ან/და წარდგინებებისა და სხვა დოკუმენტაციის განხილვის პროცესში სააგენტოს ან/და ტერიტორიულ სამსახურს უფლება აქვს მოიწვიოს განმცხადებელი. ამდენად, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩააბას დაინტერესებული მხარე მისი მოთხოვნით, ხოლო კანონით განსაზღვრულ შემთხვევაში ვალდებულია უზრუნველყოს მისი მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციულ წარმოებაში ბ. ი-ის ჩართვა რომც მომხდარიყო, მაინც არ შეიცვლებოდა სადავო აქტით განსაზღვრული სამართლებრივი შედეგი, რადგან არ შეიცვლებოდა მთავარი ფაქტი – ბ. ი-ის მიერ, მისთვის საქართველოს მოქალაქეობის მინიჭების შემდეგ, სხვა ქვეყნის მოქალაქეობის მიღება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ბ. ი-მა. კასატორმა აღნიშნა, რომ სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ კანონი არ ითვალისწინებს დიფერენცირებულ მიდგომას, ერთი მხრივ, დაბადებით ან ნატურალიზაციით საქართველოს მოქალაქესა და, მეორე მხრივ, უცხო ქვეყნის იმ მოქალაქეს შორის, რომელსაც საქართველოს მოქალაქეობა გამონაკლისი წესით მიანიჭეს, არასწორია, რადგან დიფერენცირებული მიდგომა თავად საგამონაკლისო წესის არსებობაში გამოიხატება. კანონმდებელმა კონსტიტუციით განსაზღვრა, რომ საქართველოს მოქალაქე იმავდროულად არ შეიძლება იყოს სხვა ქვეყნის მოქალაქე, თუმცა ამ წესიდან შესაბამისი წინაპირობების არსებობისას, დაუშვა გამონაკლისიც. ამ ორი წესიდან პირველი ზოგადია, ხოლო მეორე - გამონაკლისი. ,,საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონი კი თავისი არსით მთლიანად ზოგად წესთანაა დაკავშირებული. ის ფაქტი, რომ კანონმდებელმა არ დააწესა ორმაგი მოქალაქეობის შეწყვეტის განსაკუთრებული პირობები, ამგვარი პირებისთვის საქართველოს მოქალაქეობის შეწყვეტის დაუშვებლობაზე მეტყველებს. გარდა ამისა, კასატორმა მიუთითა ისიც, რომ მოქალაქეობის შეწყვეტასთან დაკავშირებით მიმდინარე ადმინისტრაციული წარმოების კანონშესაბამისობაზე მსჯელობისას სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის დებულებანი, რაც მას არ განუხორციელებია. ამასთან, სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ ადმინისტრაციული წარმოებისას მიმდინარე დარღვევები არ იყო არსებითი, რადგან გასაჩივრებული აქტი არ შეიცავს დასაბუთებას და გამოცემულია უფლებამოსილების გადამეტებით, რითაც ირღვევა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებიც.

2013 წლის 5 დეკემბერს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატაში წარმოდგენილ იქნა შესაგებელი, რომლის თანახმად საქართველოს პრეზიდენტმა ცნო ბ. ი-ის სარჩელი (სააპელაციო და საკასაციო საჩივრები), დაეთანხმა კასატორ ბ. ი-ის საკასაციო საჩივარში მითითებულ გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივ საფუძვლებს და მიიჩნია, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2011 წლის 11 ოქტომბრის #602 ბრძანებულება ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის დღიდან. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად საქართველოს პრეზიდენტს (ადმინისტრაციულ ორგანოს) შეუძლია ცნოს სარჩელი (სააპელაციო და საკასაციო საჩივრები), თუ აღნიშნული არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კანონმდებლობას. საქართველოს პრეზიდენტი თვლის, რომ მის მიერ ბ. ი-ის სარჩელის (სააპელაციო და საკასაციო საჩივრების) ცნობა არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციასა და „საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონს.

საქართველოს პრეზიდენტმა მხარი დაუჭირა კასატორის მოთხოვნას - გაუქმდეს სადავო გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ბ. ი-ის სარჩელი დაკმაყოფილდება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 19 დეკემბრის განჩინებით ბ. ი-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და ჩაინიშნა ზეპირი განხილვის გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ბ. ი-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. აღნიშნული კოდექსის მე-3 მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მხარეები სარგებლობენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით მინიჭებული უფლება-მოვალეობებით.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად მხარეებს შეუძლიათ საქმის წარმოება მორიგებით დაამთავრონ, მოსარჩელეს შეუძლია უარი თქვას სარჩელზე, ხოლო მოპასუხეს ცნოს სარჩელი. ამასთან, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მონაწილე ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია საქმე მორიგებით დაამთავროს, უარი თქვას სარჩელზე ან ცნოს სარჩელი მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კანონმდებლობას.

საქმეში დაცული საქართველოს პრეზიდენტის შესაგებელის მიხედვით საქართველოს პრეზიდენტმა ცნო კასატორის - ბ. ი-ის სარჩელი (სააპელაციო და საკასაციო საჩივრები), დაეთანხმა კასატორის მიერ საკასაციო საჩივარში მითითებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივ საფუძვლებს და მიიჩნია, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2011 წლის 11 ოქტომბრის #602 ბრძანებულება ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის დღიდან.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლის შესაბამისად, ერთი მხარის მიერ ისეთი გარემოების არსებობის ან არარსებობის დადასტურება (აღიარება), რომელზედაც მეორე მხარე ამყარებს თავის მოთხოვნებსა თუ შესაგებელს, სასამართლომ შეიძლება საკმარის მტკიცებულებად ჩათვალოს და საფუძვლად დაუდოს სასამართლო გადაწყვეტილებას.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ საქართველოს პრეზიდენტის მიერ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე სარჩელის ცნობა არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციასა და „საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მოთხოვნებს, რადგან ბ. ი-ს საქართველოს მოქალაქეობა მიენიჭა საქართველოს პრეზიდენტის 2004 წლის 22 ივლისის #284 ბრძანებულებით საქართველოს კონსტიტუციის მე-12 მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებული უფლებამოსილების საფუძველზე, რაც გამორიცხავდა „საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საქართველოს მოქალაქეობის დაკარგვის საფუძვლის ბ. ი-ზე გავრცელების შესაძლებლობას.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. საგულისხმოა, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ბ. ი-ისათვის საქართველოს მოქალაქეობის შეწყვეტის საკითხის განხილვა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95-ე მუხლის მოთხოვნათა დაუცველად განხორციელდა. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან მისი ნაწილი კანონს ეწინააღმდეგება და ის პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს, ან უკანონოდ ზღუდავს მის უფლებას, სასამართლო ამ კოდექსის 22-ე მუხლში აღნიშნულ სარჩელთან დაკავშირებით გამოიტანს გადაწყვეტილებას ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ. ამდენად, საქმის მასალების ანალიზის საფუძველზე საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი საქართველოს პრეზიდენტის 2011 წლის 11 ოქტომბრის #602 ბრძანებულება, რომლითაც ,,საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ” საქართველოს ორგანული კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,დ” ქვეპუნქტზე დაყრდნობით ბ. ი-ს სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეობის მიღებასთან დაკავშირებით, შეუწყდა საქართველოს მოქალაქეობა. ამასთან, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹-ე მუხლის მე-7 ნაწილის შესაბამისად, სასამართლო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობასთან ერთად განსაზღვრავს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მოქმედების შეწყვეტის სამართლებრივ შედეგებს. საკასაციო სასამართლო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹-ე მუხლის მე-7 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტისა და საქართველოს კონსტიტუციის 29-ე მუხლის პირველი პრიმა პუნქტის საფუძველზე იზიარებს მოწინააღმდეგე მხარის მოსაზრებას საქართველოს პრეზიდენტის 2011 წლის 11 ოქტომბრის #602 ბრძანებულების საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის დღიდან ბათილად ცნობის შესახებ.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს პრეზიდენტის მხრიდან სარჩელის ცნობა არ სცილდება მისი კომპეტენციის ფარგლებს, არ ეწინააღმდეგება საჯარო ინტერესს და აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნებს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 49-ე მუხლის თანახმად, თუ სასამართლოს მთავარ სხდომამდე მოსარჩელე უარს იტყვის სარჩელზე, მოპასუხე ცნობს სარჩელს ან მხარეები მორიგდებიან, მხარეები მთლიანად თავისუფლდებიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, ხოლო ამავე მუხლის მე-4 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო და საკასაციო სასამართლოებში სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან მთლიანად გათავისუფლება ხდება ამ მუხლით დადგენილი წესით, მხოლოდ ამ ინსტანციებისათვის განსაზღვრული სახელმწიფო ბაჟის ოდენობის ფარგლებში. კანონის აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოწინააღმდეგე მხარის მიერ სარჩელის ცნობის გამო საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი _ 300 ლარი ექვემდებარება მთლიანად დაბრუნებას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. ბ. ი-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 29 ივნისის განჩინება და საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება;

3. ბ. ი-ის სარჩელი დაკმაყოფილდეს;

4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის დღიდან ბათილად იქნას ცნობილი საქართველოს პრეზიდენტის 2011 წლის 11 ოქტომბრის #602 ბრძანებულება ბ. ი-ისათვის საქართველოს მოქალაქეობის შეწყვეტის ნაწილში;

5. ა. ბ-ეს (პირადი #...) დაუბრუნდეს მის მიერ 2012 წლის 1 აგვისტოს #1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი - 300 (სამასი) ლარის ოდენობით;

6. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ლ. მურუსიძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

მ. ვაჩაძე