ბს-733-717(კ-12) 26 დეკემბერი, 2013 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მურუსიძე, მაია ვაჩაძე

სხდომის მდივანი – ანა ვარდიძე

კასატორი – შპს ,,...“, წარმომადგენელი ი.ე-ა (03.07.2012წ. მინდობილობა), თ.ქ-ი (28.11.2013წ. №657 მინდობილობა)

მოწინააღმდეგე მხარე – სსიპ შემოსავლების სამსახური, წარმომადგენელი მ.ნ-ე (13.11.2013წ. №21-04/87620 მინდობილობა)

დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.08.2012წ. განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - სააპელაციო პალატის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

12.03.12წ. შპს ,,...“ სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ, მოპასუხის 29.06.2011წ. №28 წინასწარი გადაწყვეტილების, 19.09.2011წ. №6908 გადაწყვეტილების და 16.02.2012წ. №2049 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მან 09.02.2011წ. მიმართა შემოსავლების სამსახურს და მოითხოვა წინასწარი გადაწყვეტილების მიღება ქონების გადასახადში საგადასახადო ვალდებულების სათანადოდ განსაზღვრის მიზნით, კერძოდ, მოსარჩელემ მიუთითა, რომ იგი წარმოადგენს საქართველოში მობილური კავშირგაბმულობის განმახორციელებელ ლიცენზირებულ კომპანიას. საწარმოს ბარათზე ირიცხება სპეციალური დანიშნულების ძირითადი საშუალებები, რომლებიც გაერთიანებულია ორ ძირითად ჯგუფში: საკომუნიკაციო და საბაზისო სადგურების სისტემებში. ამ ჯგუფებში შემავალი ძირითადი საშუალებები ქმნიან ერთიან კავშირგაბმულობის სისტემას და უშუალოდ მონაწილეობენ მოსარჩელის მიერ საკომუნიკაციო მომსახურების გაწევაში. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ საგადასახადო კოდექსის 206 მუხლის 1-ლი ნაწილის ,,დ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე მის სახელზე რიცხული ძირითადი საშუალებები უნდა გათავისუფლდეს ქონების გადასახადისგან. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 05.07.2011წ. №28 წინასწარი გადაწყვეტილებით შპს ,,...“ განემარტა, რომ ქონების გადასახადისგან თავისუფლდება მხოლოდ საბაზო სადგურები, რადიოსარელეო აპარატურა, ოპტიკური აპარატურა და ფიდერული ტრაქტი. დანარჩენი სისტემები არ ექვემდებარებიან ქონების გადასახადისგან განთავისუფლებას. აღნიშნული გადაწყვეტილება ადმინისტრაციული საჩივრით გასაჩივრდა მოსარჩელის მიერ. შპს ,,...“ ადმინისტრაციული საჩივარი შემოსავლების სამსახურის 19.09.2011წ. №6908 ბრძანებით არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოში გაასაჩივრა, რომლის 24.10.2011წ. გადაწყვეტილებით საჩივარი დაკმაყოფილდა და იგი არსებითი განხილვისთვის დაუბრუნდა სსიპ შემოსავლების სამსახურს. შემოსავლების სამსახურის 27.01.2012წ. სხდომაზე ხელახლა მოხდა შპს ,,...“ საჩივრის განხილვა და მოსარჩელეს უარი ეთქვა საჩივრის დაკმაყოფილებაზე. შპს ,,...“ მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე მიიჩნევს, რომ შემოსავლების სამსახურის უარი უკანონოა და უნდა გაბათილდეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 07.05.2012წ. გადაწყვეტილებით შპს ,,...“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გასაჩივრდა მოსარჩელის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.08.2012წ. განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე აღნიშნა, რომ დაბეგვრის ობიექტის მიხედვით ქონების გადასახადისგან გათავისუფლებულია მიმოსვლის გზები, ელექტროგადამცემი ხაზები, აგრეთვე ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელების საკაბელო ხაზები. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითება და აღნიშნა, რომ სარჩელში მითითებული რვა მოწყობილობა (მონაცემთა ბაზის რეგისტრი, ვიზიტორთა მონაცემთა ბაზა, კომუტატორი, IT პლატფორმა, უწყვეტი კვების წყარო, ანძა, სააპარატო კონტეინერი) სავალდებულო და აუცილებელია კავშირგაბმულობის სისტემის სათანადო ფუნქციონირებისთვის. მიუხედავად ამისა, საგადასახადო მიზნებიდან გამომდინარე, ისინი არ წარმოადგენენ საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ქონების არც ერთ სახეობას, რის გამოც დაუშვებელია მათი ქონების გადასახადის დარიცხვისგან განთავისუფლება. სააპელაციო პალატამ ასევე სსკ-ის 102-ე მუხლის საფუძველზე აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდება სადავო აქტების საქმის გარემოებების გამოკვლევის გარეშე გამოცემის ფაქტი და მათი მომზადებისას კანონით განსაზღვრული წესების დარღვევა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.08.2012წ. განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს ,,...“.

კასატორი არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ სარჩელში მითითებული 8 მოწყობილობა, საგადასახადო მიზნებიდან გამომდინარე, არ წარმოადგენენ საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ქონების არც ერთ სახეობას, რის გამოც შპს ,,...“ არ უნდა განთავისუფლდეს ქონების გადასახადისაგან. სასამართლოს აღნიშნული მოტივაცია ეყრდნობა მხოლოდ მოპასუხის ზეპირ განმარტებებს და მოკლებულია ყოველგვარ სამართლებრივ დასაბუთებას. კასატორის მოსაზრებით სასამართლომ დაუსაბუთებლად უარყო ლ.სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნა და საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ენერგეტიკისა და ტელეკომუნიკაციის ფაკულტეტის მეცნიერ-სპეციალისტების მითითითება იმის შესახებ, რომ საკომუნიკაციო და საბაზისო სადგურების სისტემებში იგულისხმება მათი შემადგენელი ის აუცილებელი ელემენტები, რომელთა გარეშეც შეუძლებელია კომუნიკაციის განხორციელება, მათ შორის სადავოდ მიჩნეული მოწყობილობები. განსახილვლ საკითხებთან მიმართებით არც მოპასუხე მხარის პოზიცია იყო ცალსახა: საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭომ გააუქმა შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილება და საჩივარი უკანვე დაუბრუნა მას განსახილველად.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლო ერთი მხრივ სადავოდ არ ხდის იმ ფაქტს, რომ სარჩელში მითითებული მოწყობილობები აუცილებელია კავშირგაბმულობის გამართულად ფუნქციონირებისთვის და მეორე მხრივ მიიჩნევს, რომ საგადასახადო მიზნებიდან გამომდინარე, ისინი არ წარმოადგენენ საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ, გადასახადის გადახდისგან განთავისუფლებულ ქონებას. ამასთანავე, სააპელაციო პალატა არ უთითებს, რა იგულისხმება ,,საგადასახადო მიზნებში“ და კონკრეტულად რითი ეწინააღმდეგება ამ ,,მიზნებს“ სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება. ამდენად, კასატორის მოსაზრებით სადავო განჩინებით უხეშად ირღვევა მხარის სამოქალაქო კოდექსის მე-8, მე-9, მე-10 მუხლებით და საგადასახადო კოდექსის 39-ე მუხლის ,,გ“ ქვეპუნქტით დაცული კანონიერი უფლებები და ინტერესები.

საკასაციო პალატაში19.12.2013 წ. გამართულ სასამართლო სხდომაზე (15:37, 15:47 სთ-ზე), მოსარჩელის - შპს ,,...“ წარმომადგენელმა ი.ე-ამ დააზუსტა მოთხოვნა და აღნიშნა, რომ სადავო აქტების ბათილად ცნობასთან ერთად ითხოვს მითითებულ მოწყობილობებზე მოსარჩელის 2007-2011 წლებში რიცხული ქონების გადასახადისაგან განთავისუფლების სსიპ შემოსავლების სამსახურისთვის დავალებას.

მოწინააღდმეგე მხარე - სსიპ შემოსავლების სამსახური არ დაეთანხმა საკასაციო საჩივრის მოთხოვნას და აღნიშნა, რომ სადავო აქტები კანონის მოთხოვნათა დაცვით არის გამოცემული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტების მოსმენისა და საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლის შედეგად თვლის, რომ შპს ,,...“ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმეზე დადგენილია, რომ შპს ,,...’’ 07.02.2011წ. განცხადებით მიმართა შემოსავლების სამსახურს კომპანის ბალანსზე რიცხული საკომუნიკაციო სისტემების და საბაზო სადგურების სისტემების ქონების გადასახადისგან გათავისუფლების საკითხზე წინასწარი გადაწყვეტილების მიღების მოთხოვნით. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 29.06.2011წ. №28 წინასწარი გადაწყვეტილებით ქონების გადასახადისგან განთავისუფლდა მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი ქონების ნაწილი: საბაზო სადგურები, რადიოსარელეო აპარატურა, ოპტიკური აპარატურა და ფიდერალური ტრაქტი. რაც შეეხება დანარჩენ მოწყობილობებს: მონაცემთა ბაზის რეგისტრს (HLR – Home Location registre), ვიზიტორთა მონაცემთა ბაზას (VLR – Visitor location registre), გეითვეის (MGW – Media gatewey), კომუტატორს, IT პლატფორმას, უწყვეტი კვების წყაროს, ანძასა და სააპარატო კონტეინერს, - ისინი სსიპ შემოსავლების სამსახურმა არ მიიჩნია კავშირგაბმულობის ხაზებად და არ გაანთავისუფლა ქონების გადასახადისგან. წინასწარი გადაწყვეტილების გამოტანისას შემოსავლების სამსახურმა იხელმძღვანელა საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 30.03.2011წ. №06/559-11 წერილით(ტ.1,ს.ფ.37).

29.06.2011წ. №28 წინასწარი გადაწყვეტილება ადმინისტრაციული საჩივრით გაასაჩივრა შპს ,,...’’. საჩივარს ერთვოდა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ენერგეტიკისა და ტელეკომუნიკაციის ფაკულტეტის პროფესორების - ჯ. ბ-ისა და ჯ. ხ-ას 08.07.2011წ. №110-3/2 წერილი, რომელშიც განმარტებულია, რომ მონაცემთა ბაზის რეგისტრი (HLR – Home Location registre), ვიზიტორთა მონაცემთა ბაზა (VLR – Visitor location registre), გეითვეი (MGW – Media gatewey), კომუტატორი, IT პლატფორმა, უწყვეტი კვების წყარო, ანძა და სააპარატო კონტეინერი წარმოადგენენ ელექტროკავშირგაბმულობის ხაზების შემადგენელ ელემენტებს (ტ.1, ს.ფ. 21). საჩივარზე აგრეთვე თანდართული იყო ,,ა...“ 07.08.2011წ. წერილი, რომლის თანახმად, მითითებული აპარატურა კავშირგაბმულობის ხაზის შემადგენელი ნაწილია (ტ.1, ს.ფ. 24, 98). შემოსავლების სამსახურის 19.08.2011წ. №6908 ბრძანებით შპს ,,...’’ ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, რაც გასაჩივრდა მოსარჩელის მიერ. საჩივარს, ზემოაღნიშნული დასკვნების გარდა, ერთვოდა სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 11.08.2011წ. №014498-2011/03 დასკვნა, რომლის თანახმად სსიპ სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროში შპს ,,...“ მიერ წერილობით წარმოდგენილი ტექნიკური ნაკეთობები: მონაცემთა ბაზის რეგისტრი, ვიზიტორთა მონაცემთა ბაზა, გეითვეი, IT პლატფორმა, უწყვეტი კვების წყარო, ანძა, სააპარატო კონტეინერი და კომუტატური წარმოადგენს ელექტროკავშირგაბმულობის ხაზების შემადგენელ და განუყოფელ ნაწილებს (ტ.1, ს.ფ.33).

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 24.10.2011 №3105/2/11 გადაწყვეტილებით შპს ,,...’’ საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ნაწილობრივ გაუქმდა შემოსავლების სამსახურის 19.08.2011 №6908 ბრძანება და შპს ,,...“ მიერ მითითებული გარემოებების ხელახალი შესწავლის მოტივივით ადმინისტრაციული საჩივარი არსებითი განხილვისთვის დაუბრუნდა შემოსავლების სამსახურს, რომლის 16.02.2012წ. N2049 ბრძანებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, რის შემდეგაც შპს ,,...’’ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ და მოითხოვა: შემოსავლების სამსახურის 29.06.2011წ. №28 წინასწარი გადაწყვეტილების, 19.08.2011წ. №6908 გადაწყვეტილებისა და 26.02.2012წ. №2049 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, აგრეთვე მითითებულ მოწყობილობებზე შპს-ს ქონების გადასახადისგან განთავისუფლება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 07.05.2012წ. გადაწყვეტილებით შპს ,,...“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც უცვლელად იქნა დატოვებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 07.08.2012წ. განჩინებით. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის მოტივად მიუთითეს, რომ მართალია დასახელებული მოწყობილობები სავალდებულო და აუცილებელია კავშირგაბმულობის სისტემის გამართულად ფუნქციონირებისთვის, თუმცა საგადასახადო მიზნებიდან გამომდინარე ისინი არ წარმოადენენ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ’’ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ქონების არც ერთ სახეობას, რის გამოც არ უნდა განთავისუფლდნენ ქონების გადასახადისგან. საკასაციო პალატა მიჩნევს, რომ მითითებული მოსაზრება დაუსაბუთებელია შემდეგ გარემოებათა გამო: საქმის მასალებით დასტურდება, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახური შპს-ს მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმისას დაეყრდნო კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 30.03.2011წ. წერილს, რომლის საფუძველზე 4 მოწყობილობა (საბაზო სადგურები, რადიოსარელეო აპარატურა, ოპტიკური აპარატურა და ფიდერული ტრაქტი) განთავისუფლდა ქონების გადასახადისგან. ამავე წერილის ბოლო აბზაცში განმარტებულია, რომ ჩამონათვალი მოიცავს აგრეთვე მობილური კავშირგაბმულობის ქსელის შემადგენელ ფუნქციურ კვანძებს, რაც მთლიანობაში ქსელის ფიზიკური აგებისთვის, მისი ფუნქციონირების, აღრიცხვიანობის და მთლიანად სისტემის მართვის უზრუნველყოფისთვის არის განკუთვნილი. საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 25.10.2011წ. წერილში მითითებულია, რომ მოწყობილობის სახაზო საშუალებებისა და ნაგებობისათვის მიკუთვნების საკითხი უნდა განისაზღვროს კავშირგაბმულობის კონკრეტული ქსელის მიხედვით. სასამართლომ კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის წერილების სრული შესწავლის, შპს ,,...“ ქსელის თავისებურებების გამოკვლევის გარეშე და დანარჩენი 8 მოწყობილობის ქონების გადასახადისგან განთავისუფლებაზე უარის თქმის საფუძვლების დადგენის გარეშე, მოსარჩელეს უარი უთხრა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძვლიანობას არ ადასტურებს სასამართლოს მითითება იმის შესახებ, რომ დასახელებული მოწყობილობები, საგადასახადო მიზნებიდან გამომდინარე, არ ექვემდებარება ქონების გადასახადისგან განთავისუფლებას. არც საქალაქო და არც სააპელაციო სასამართლო აღნიშნული მოსაზრების დასადასტურებლად არ უთითებს რაიმე კონკრეტულ ნორმას ან არგუმენტს. სასამართლოს არ განუმარტავს რა იგულისხმება ,,საგადასახადო მიზნებში“ ან რატომ არის დაუშვებელი ამ მიზნებიდან გამომდინარე სარჩელში დასახელებული მოწყობილობების ქონების გადასახადისგან განთავისუფლება. საგადასახადო კანონმდებლობა საერთოდ არ შეიცავს კავშირგაბმულობის ხაზის შემადგენელი ელემენტების განმარტებას, საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის 25.10.11წ. №02/2458 წერილში მითითებულია, რომ სადავო ელემენტების ჩამონათვალიდან უწყვეტი კვების წყარო, ანძა, კონტეინერი, მათი ფუნქციონალური დანიშნულებიდან გამომდინარე, მიეკუთვნება სახაზო საშუალებებს და ნაგებობებს, ხოლო მათდამი სხვა ელემენტების მიკუთვნება, წერილის თანახმად, კავშირგამბულობის კონკრეტული ქსელის მიხედვით უნდა განისაზღვროს, რასაც ადგილი არ ჰქონია.

სასამართლოს არ შეუფასებია აგრეთვე საქმეში წარმოდგენილი რიგი მტკიცებულებები, კერძოდ: საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ენერგეტიკისა და ტელეკომუნიკაციის ფაკულტეტის მეცნიერ-სპეციალისტების 08.07.2011წ. #110-3/2 დასკვნა, რომლის მიხედვით ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელის სახაზო საშუალებები განეკუთვნება კავშირგაბმულობის ხაზებს და ყველა მოწყობილობა, რომელიც გამოიყენება ამ ხაზების ერთიანი ტექნოლოგიური კომპლექსის შემადგენლობაში, არიან მათი შემადგენელი და განუყოფელი ნაწილები, დასკვნის თანახმად, დასახელებული 8 მოწყობილობა წარმოადგენს ელექტროკავშირგაბმულობის ხაზების შემადგენელ ელემენტებს. მსგავსი მოსაზრებაა ასახული ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 11.08.2011წ. #014498-2011/03 დასკვნაშიც, რომლის მიხედვით, ყველა ეს მოწყობილობა არის კავშირგაბმულობის ქსელის სახაზო საშუალება. საქმეში დაცულია აგრეთვე ,,ა...“ 07.08.2011წ. წერილი, რომლის თანახმად აღჭურვილობა არის კავშირგაბმულობის ხაზის აუცილებელი შემადგენელი ნაწილი GSM სტანდარტის ქსელებისთვის. ქვედა ინსტანციის სასამართლოები დაეთანხმნენ, რომ სარჩელში მითითებული მოწყობილობები სავალდებულო და აუცილებელია კავშირგაბმულობის სისტემის გამართული ფუნქციონირებისათვის, მიუხედავად ამისა, კონკრეტული ქსელის შესწავლისა და სათანადო არგუმენტაციის გარეშე, საქალაქო და სააპელაციო სასამართლოებმა მიიჩნიეს, რომ დასახელებული მოწყობილობები არ წარმოადგენენ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული ქონების არც ერთ სახეობას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის თანახმად, არც ერთ მტკიცებულებას არ აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა, სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა შეფასება ხდება მათი ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის საფუძველზე, რაც მტკიცებულებათა სწორი შეფასების აუცილებელი წინაპირობათაგანია. მტკიცებულებათა შეფასებას სასამართლო ახდენს ორი კრიტერიუმით: მათი სარწმუნოობის თვალსაზრისით და, იმის მიხედვით, თუ საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე რომელ ფაქტობრივ გარემოებას ადასტურებს ესა თუ ის მტკიცებულება. სასამართლოს მიერ მტკიცებულებების შეფასება გულისხმობს მტკიცებულებათა როგორც ინდივიდუალურ, ასევე ერთობლივ შეფასებას, მათი ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. ექსპერტის დასკვნის, როგორც ერთ-ერთი მტკიცებულების, შემოწმება და სათანადოდ შეფასება მტკიცების პროცესის აუცილებელი შემადგენელი ნაწილია. ექსპერტიზის კვალიფიციური, ობიექტური დასკვნა სასამართლოს მიერ დასაბუთებული და კანონშესაბამისი გადაწყვეტილების გამოტანის წინაპირობაა, რაც თავის მხრივ სამართლიანი სასამართლო განხილვის უფლების რეალიზაციის ერთ-ერთი მთავარი გამოვლინებაა. სსკ-ის 172-ე მუხლის თანახმად, ექსპერტის დასკვნა სასამართლოსთვის სავალდებულო არ არის, თუმცა მისი უარყოფა ხდება სასამართლოს დასაბუთებული დასკვნის საფუძველზე, რასაც განსახილველ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია. სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა წარდგენილ დასკვნებსა და წერილებზე, აგრეთვე სათანადო საფუძვლის მითითების გარეშე უარყო მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები. სასამართლოს, სპეციალური ცოდნის არქონის ან წარმოდგენილ მტკიცებულებათა არასარწმუნოობის შემთხვევაში, გარემოებათა დამატებითი გამოკვლევის მიზნით, შეეძლო გამოეყენებინა მისთვის საპროცესო კანონმდებლობით მინიჭებული უფლებამოსილებანი (მაგ: მოეწვია სპეციალისტი).

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ შპს ,,...“ სასარჩელო განცხადებით ითხოვდა მხოლოდ აქტების ბათილად ცნობას. ამასთანავე, წინასწარ გადაწყვეტილებათა გაუქმებაზე უარის თქმის შესახებ აქტების გამოცემაზე უარის თქმის შესახებ სადავო აქტებით მოსარჩელე თავის მიზანს - ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლების შესახებ აქტის, მის მიმართ დანადგარებზე ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლების შესახებ წინასწარი გადაწყვეტილების გამოცემას ვერ აღწევს. სააპელაციო ინსტანციაში აპელანტი - შპს „...“ ითხოვდა სადავო აქტების ბათილად ცნობას, საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლის საფუძველზე აპელანტმა სასამართლოსგან მოითხოვა აგრეთვე ქონების გადასახადისგან გათავისუფლება. უკანასკნელი არ ემყარება კანონმდებლობის მოთხოვნებს, ვინაიდან საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლი ითვალისწინებს სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ წინასწარი გადაწყვეტილების მიღებას, ამასთანავე, დავის საგანს არ შეადგენს საგადასახადო ორგანოს რომელიმე აქტი გადასახადის კონკრეტული თანხის შპს ,,...“ დაკისრებასთან დაკავშირებით. საკასაციო სასამართლოს 19.12.13წ. სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელის წარმომადგენელმა დაადასტურა, რომ სადავო აქტების ბათილად ცნობასთან ერთად მოითხოვს სსიპ შემოსავლების სამსახურისთვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალებას, რომლითაც შპს ,,...“ სარჩელში მითითებულ მოწყობილობებზე გათავისუფლდება ქონების გადასახადისაგან. საპროცესო კანონმდებლობა (სსკ-ის 83.2, 406 მუხ.) არ უშვებს საკასაციო ინსტანციაში სასარჩელო მოთხოვნის გაზრდას. ამდენად, სააპელაციო პალატამ უნდა დააზუსტოს დავის საგანი და განსახილველი სარჩელის სახეობა. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ახალი აქტის გამოცემის მოთხოვნის ნაწილში სასარჩელო მოთხოვნა განეკუთვნება სასკ-ის 23-ე მუხლით გათვალისწინებული მავალდებულებელი სარჩელის სახეობას, რომელიც ითვალისწინებს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის მოთხოვნით სარჩელის აღძვრის შესაძლებლობას. სასკ-ის 23-ე მუხლით გათვალისწინებული სარჩელის დაკმაყოფილების პირობებს ამავე კოდექსის 33-ე მუხლის პირველი ნაწილი შეიცავს, რომელიც სარჩელის დაკმაყოფილებას, ადმინისტრაციული ორგანოსთვის აქტის გამოცემის დავალებას უკავშირებს სარჩელის დასაშვებობის რამოდენიმე პირობას, კერძოდ, სახეზე უნდა იყოს დაინტერესებული პირის მიერ მოთხოვნილი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემაზე ადმინისტრაციული ორგანოს უარი; უარი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემაზე კანონს უნდა ეწინააღმდეგებოდეს, ამასთანავე უარი პირდაპირ და უშუალო ზიანს უნდა აყენებდეს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას და ინტერესს. სარჩელის დაკმაყოფილება საჭიროებს მოცემული კუმულატიური პირობებიდან ყველას არსებობას. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებს მოსარჩელის მიერ სასკ-ის 23-ე მუხლის საფუძველზე წარდგენილი სასარჩელო მოთხოვნის დასაშვებობის და სასკ-ის 33-ე მუხლით გათვალისწინებული დაკმაყოფილების წინაპირობებზე და საფუძვლებზე არ უმსჯელიათ. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებს არ უმსჯელიათ აგრეთვე წინასწარი გადაწყვეტილების გამოტანის პროცესუალური წინაპირობების არსებობაზე. საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 31.12.2010წ. #996 ბრძანებით დამტკიცებული ,,გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ ინსტრუქციის მე-19 მუხლის მე-4 პუნქტით დადგენილია წინასწარი გადაწყვეტილების გამოცემაზე უარის თქმის საფუძვლები, მათ შორის სახელდება პირის მიერ წინასწარი გადაწყვეტილების მოთხოვნა იმ საკითხზე ან/და იმ პერიოდზე, რომლის შემოწმების მიზნითაც მას უკვე ჩაბარდა საგადასახადო შემოწმების ჩატარების შესახებ სასამართლოს ან საგადასახადო ორგანოს შესაბამისი გადაწყვეტილება/შეტყობინება ან რომელიც უკვე შემოწმებულია საგადასახადო ორგანოს მიერ (ინსტრუქციის 19.4 მუხლის ,,ა“ და ,,ბ“ ქვეპუნქტები). საქართველოს უზენაეს სასამართლოში 19.12.2013წ. გამართულ სასამართლო სხდომაზე (15:39 სთ.) მოსარჩელის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ შპს ,,...“ 2013 წლის აპრილში დაიწყო შემოწმება და ჯერ არ დასრულებულა. ამდენად სააპელაციო სასამართლოს უნდა ემსჯელა წინასწარი გადაწყვეტილების გამოცემაზე კანონისმიერი პროცედურული საფუძვლების არსებობაზე. სარჩელში დასახელებული მოწყობილობების კავშირგაბმულობის ხაზის განუყოფელ შემადგენელ ნაწილებად მიჩნევის შემთხვევაშიც კი, საქმეზე უნდა გაირკვეს წინასწარი გადაწყვეტილების გამოცემის პროცესუალური შესაძლებლობა.

მოსარჩელე სარჩელით მოითხოვს სსიპ შემოსავლების სამსახურის 29.06.11წ. №28 წინასწარი გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას, თუმცა ხსენებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში აღნიშნულია, რომ ქონების გადასახადისაგან საგადასახადო კოდექსის 206.1 მუხლის ,,დ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე გათავისუფლებულია საბაზო სადგურები, რადიოსარელეო აპარატურა, ოპტიკური აპარატურა და ფიდერული ტრაქტი, აღნიშნული დანადგარების, სხვა დანადგარებთან ერთად, გადასახადისაგან გათავისუფლებას მოითხოვდა შპს ,,...“. ამდენად სასარჩელო მოთხოვნა ამ ნაწილში საჭიროებს დაზუსტებას, 29.06.11წ. №28 წინასწარი გადაწყვეტილება მოთხოვნის მიმართ მოსარჩელის უფლებას ეხება არა მთლიანად, არამედ იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მისი მოთხოვნა ქონების გადასახადისაგან დანარჩენი მოწყობილობების გათავისუფლებაზე.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საგადასახადო კოდექსის 206-ე მუხლში 15.05.12წ. კანონით შეტანილი ცვლილებების თანახმად ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლებული ობიექტების ჩამონათვალი მნიშვნელოვნად შემცირდა. საგადასახადო კოდექსის 206.1 მუხლის ,,დ“ ქვეპუნქტის თავდაპირველი რედაქცია ითვალისწინებდა მიმოსვლის გზების, საჰაერო და საკაბელო საკომუნიკაციო ხაზების, მათ შორის, ელექტროგადამცემი და კავშირგაბმულობის ხაზების ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლებას. მოსარჩელე თვლის, რომ მის მიერ მითითებული დანადგარები კავშირგაბმულობის ხაზების შემადგენელი ელემენტებია. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარი თქვეს მხოლოდ 17.09.10წ. კოდექსის 206.1 მუხლის ,,დ“ ქვეპუნქტზე დაყრდნობით. იმის გათვალისწინებით, რომ საგადასახადო კანონმდებლობას არ გააჩნია უკუქცევითი ძალა, ხოლო მოსარჩელე ითხოვდა 2007-2011 წ.წ. პერიოდის ქონების გადასახადისაგან გათავისუფლებას, სასამართლოს უნდა გამოეკვლია მოსარჩელის მოთხოვნის არა მხოლოდ 17.09.10წ. საგადასახადო კოდექსის, არამედ მანამდე მოქმედი კოდექსის ნორმების (276.1 მუხ.) მოთხოვნებისადმი შესაბამისობა. ამასთანავე, სასამართლოს არ დაუდგენია მანამდე მოქმედი საგადასახადო კანონმდებლობით შემოსავლების სამსახურის წინასწარი გადაწყვეტილების მიღების უფლებამოსილებით აღჭურვის მომენტი, 01.01.05 წ. ამოქმედებულ საგადასახადო კოდექსში შემოსავლების სამსახურის მიერ წინასწარი გადაწყვეტილების მიღება გათვალისწინებულ იქნა კოდექსში 21.07.10 წ. კანონით შეტანილი დამატებით, კერძოდ 47² მუხლით, სასამართლოს არ უმსჯელია ამჟამად მოქმედი კოდექსის 310.3 მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, შემოსავლების სამსახურის ამ უფლებამოსილებისათვის უკუქცევითი ძალის მინიჭების შესაძლებლობაზე.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულად არ გამოიკვლია საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, სათანადოდ არ დაასაბუთა გასაჩივრებული განჩინება, რაც სსკ-ის 394-ე მუხლის შესაბამისად, საკასაციო საჩივრის აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს. საკასაციო პალატა საჭიროდ თვლის საქმის გარემოებათა დამატებით გამოკვლევას, სსკ-ის 377-ე მუხლის მოთხოვნათა დაცვით პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით სრულყოფილ შემოწმებას. სასკ-ის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი. სსკ-ის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახალი განხილვისათვის უბრუნებს სააპელაციო სასამართლოს, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა. საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე¹“ ქვეპუნქტის თანახმად გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა სსკ-ის 394-ე მუხლის „ე¹“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის აბსოლუტური საფუძველი, რაც სსკ-ის 412-ე მუხლის შესაბამისად საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნების საფუძველი.

სარეზოლუციო ნაწილი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1.შპს ,,...“ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 07.08.2012წ. განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

2. მხარეთა შორის სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: ლ. მურუსიძე

მ. ვაჩაძე