საქმე N:ბს-114-107(კ-13)

ბს-114-107(კ-13) 11 თებერვალი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი - ანა ვარდიძე

კასატორი (მოსარჩელე) _ თ. ს-ი; წარმომადგენელი - პ. კ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - ქ. თბილისის მერია; წარმომადგენელი - ლ. მ-ე

მესამე პირი - ლ. ვ-ი; წარმომადგენლები: მ. ს-ა, გ. ო-ი

დავის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 ნოემბრის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მოსარჩელე: თ. ს-ი

მოპასუხე: ქ. თბილისის მერია

მესამე პირი: ლ. ვ-ი

სარჩელის სახე: საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის საფუძველზე ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა.

სარჩელის საგანი:

თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 13 ნოემბრის №22.17.1228 დადგენილების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა.

სარჩელის საფუძველი :

ფაქტობრივი: მოსარჩელის განმარტებით, 1978-1997 წლების მდგომარეობით ქ. თბილისში, ... ქ. ¹№2-ში მდებარე სახლთმფლობელობა ირიცხებოდა თ. ს-ის სახელზე, რომლის საერთო სასარგებლო ფართი იყო 121,28 კვ.მ, მათ შორის, საცხოვრებელი ფართი – 72,68 კვ.მ, ასევე უკანონო ნაგებობა _ საერთო სასარგებლო ფართი – 82,88 კვ.მ, მათ შორის, საცხოვრებელი ფართი – 60,25 კვ.მ. მესამე პირის _ ლ. ვ-ის მეუღლის თხოვნით, მოსარჩელემ დროებით საცხოვრებლად დაუთმო მის მიერ აშენებული ერთ-ერთი ნაგებობა. შემდგომ მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ მის სახელზე რიცხული სახლთმფლობელობის ნაწილი, რომელსაც მინიჭებული აქვს მისამართი _ ქ. თბილისი, ... ქ. №2ა, თბილისის მუნიციპალიტეტის გამგეობის 1997 წლის 13 ნოემბრის №22.17.1228 დადგენილების საფუძველზე, საჯარო რეესტრში აღირიცხა ლ. ვ-ის სახელზე, რითაც შეილახა მოსარჩელის კანონიერი ინტერესი.

სამართლებრივი: სარჩელის სამართლებრივი საფუძველი მითითებული არ არის (იხ. ს.ფ. 1-2; ტ.I).

მესამე პირის - ლ. ვ-ის შესაგებელი :

ფაქტობრივი : თ. ს-ის სარჩელი არ ცნო მესამე პირმა _ ლ. ვ-მა და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. მისი განმარტებით, მოსარჩელის მოთხოვნა ხანდაზმულია, რამდენადაც 1997 წლის შემდეგ 2006 წლამდე თ. ს-ს პრეტენზია არ განუცხადებია სადავო ქონებასთან დაკავშირებით, მისი ოჯახის მიერ განხორციელდა სადავო მიწის ნაკვეთზე არსებული შენობის პრაქტიკულად ახლით ჩანაცვლება და მხარეები წლების განმავლობაში ცხოვრობდნენ მეზობელ მიწის ნაკვეთებზე.

სამართლებრივი: მესამე პირის განმარტებით, მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218.2 მუხლით განსაზღვრული შემთხვევა, რის გამოც დაუშვებელია სადავო აქტის ბათილად ცნობა (იხ. ს.ფ. 110-113; ტ.I).

საქმის გარემოებები:

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 13 ნოემბრის №22.17.1228 დადგენილების 25-ე პუნქტის საფუძველზე ლ. ვ-ს დაუმაგრდა თ. ს-ის სახელზე რიცხული ქ. თბილისში, ... ქ. ¹№2-ში მდებარე 2033 კვ.მ მიწის ნაკვეთიდან 400 კვ.მ ნაკვეთი ... ქუჩის მხრიდან და დაუკანონდა ტექბიუროს მონაცემებით ლიტ ,,ა” და ლიტ ,,ბ” სახლთმფლობელობის ნაწილი.

საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ლ. ვ-ის საკუთრებას წარმოადგენს ქ. თბილისში, ... ქ. ¹№2ა-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი და შენობა-ნაგებობები, ხოლო უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად მითითებულია სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლი, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 13 ნოემბრის ¹22.17.1228 დადგენილება, ქ. თბილისის არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების საქმეთა დეპარტამენტის მიერ 1997 წლის 17 დეკემბერს გაცემული მიწის ნაკვეთის გეგმა.

მოსარჩელემ დაზუსტებული სარჩელი წარადგინა საქალაქო სასამართლოში და მოითხოვა თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 13 ნოემბრის №22.17.1228 დადგენილების 25-ე პუნქტის ბათილად ცნობა შემდეგი საფუძვლით:

მოსარჩელის მითითებით, 2033 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობების მფლობელი, ანუ მესაკუთრე იყო თ. ს-ი, ხოლო ლ. ვ-ი – არაპირდაპირი მფლობელი, რომელსაც ეს უფლება მინიჭებული ჰქონდა თ. ს-ისაგან. შესაბამისად, ქ. თბილისის მერიამ უკანონოდ გადასცა არაპირდაპირ მფლობელს 400 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და ლიტ ,,ა” და ლიტ ,,ი” სახლთმფლობელობის ნაწილი, რითაც ზიანი მიადგა მოსარჩელის კანონიერ ინტერესს.

სადავო დადგენილების გამოცემისას დაირღვა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი აქტის მომზადებისა და გამოცემის წესი, ქ. თბილისის მერია ვალდებული იყო მოსარჩელისათვის ეცნობებინა ლ. ვ-ის მიერ შეტანილი განცხადების თაობაზე და ჩაება იგი ადმინისტრაციულ წარმოებაში დაინტერესებულ მხარედ, ამასთან უნდა გამოეკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება (იხ. ს.ფ. 129-133; ტ.I).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება/სარეზოლუციო ნაწილი/:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 9 ივლისის გადაწყვეტილებით თ. ს-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლოს მიერ უდავოდ მიჩნეული ფაქტები:

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 13 ნოემბრის №22.17.1228 დადგენილების 25-ე პუნქტის საფუძველზე ლ. ვ-ს დაუმაგრდა თ. ს-ის სახელზე ... ქ. №2-ში რიცხულ 2033 კვ.მ. მიწის ნაკვეთიდან დაახლოებით 400 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი ... ქუჩის მხრიდან და დაუკანონდა ტექბიუროს მონაცემებით ლიტ ,,ა“ და ლიტ ,,ი“ სახლთმფლობელობის ნაწილი.

საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ გაცემული საკადასტრო რუკის თანახმად, ქონების საერთო ფართია 533 კვ.მ, ხოლო ქონების მოსარგებლედ მითითებულია ლ. ვ-ი.

ტექბიუროს არქივიდან მოპოვებული მიწის ნაკვეთისა და მასთან მყარად დაკავშირებული შენობა-ნაგებობების საინვენტარიზაციო გეგმის თანახმად, ლ. ვ-ი ფლობდა მიწის ნაკვეთს უფლების დამადასტურებელი საბუთით, კერძოდ, ასეთად მითითებულია ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 13 ნოემბრის №22.17.1228 დადგენილება და თანდართული პროექტები.

ქ. თბილისის არქიტექტურისა და პერსპექტიული განვითარების საქმეთა დეპარტამენტის მიერ 1997 წლის 17 დეკემბერს გაიცა ლ. ვ-ის მიწის ნაკვეთის გეგმა.

სასამართლოს მიერ სადავოდ მიჩნეული ფაქტები:

მოსარჩელემ სადავოდ გახადა გასაჩივრებული აქტით მისი მფლობელობის უფლების შელახვა.

მხარეთა მიერ სადავოდ გახდილი ფაქტების შეფასება _ სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელე მხარის მტკიცება იმის შესახებ, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს გასაჩივრებული აქტის მიღებისას არ გამოუყენებია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის არც ერთი ნორმა, დარღვეული იყო მისი მიღებისა და გამოცემის წესი, რაც მისი ბათილად ცნობის საფუძველს წარმოადგენდა. ადმინისტრაციული ორგანოსათვის 1997 წელს გამოცემული აქტის მიმართ 1999 წელს მიღებული და 2000 წელს ამოქმედებული ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის კონკრეტული ნორმების გამოუყენებლობაზე მითითება უსაფუძვლოა, რადგან სადავო აქტის გამოცემისას არ არსებობდა კონკრეტული ნორმები, რომელთა დარღვევაზე შეძლებდა მოსარჩელე მითითებას.

სასამართლოს მიერ თავისი ინიციატივით მოპოვებული და დადგენილი ფაქტების შეფასება:

სასამართლოს თავისი ინიციატივით არ მოუპოვებია ფაქტები.

სასამართლოს დასკვნები _ სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობს სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი და მოსარჩელეს უარი უნდა ეთქვას სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

სამართლებრივი შეფასება /კვალიფიკაცია/:

საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218.2 მუხლით და განმარტა, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ამოქმედებით კანონმდებელმა მისი ძალაში შესვლამდე მიღებული და გამოცემული ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობის საკითხი სხვაგვარად განსაზღვრა და მისი ბათილად ცნობის წინაპირობები შეკვეცა. აღნიშნული განპირობებული იყო იმ გარემოებით, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მიღებამდე არ არსებობდა ერთიანი ნორმა, რომელიც ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის წესსა და პირობებს შეეხებოდა, რის გამოც შეუძლებელი იყო 2000 წლის 1 იანვრის შემდეგ და მანამდე მიღებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ _ სამართლებრივ აქტებზე ერთიანი მოთხოვნები გავრცელებულიყო. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლი ეხება ისეთი შინაარსის აქტებს, რომლითაც პირს რაიმე უფლება ან სარგებელი მიენიჭა და რომლის საფუძველზეც უფლებამოპოვებულმა პირმა მიიღო კიდეც იგი. მოცემულ შემთხვევაში გასაჩივრებული დადგენილების საფუძველზე მესამე პირს გადაეცა მიწის ნაკვეთი, რომლის საკუთრების უფლებით აღრიცხვა მან საჯარო რეესტრში მოახდინა _ რეალიზაცია გაუკეთა მისთვის აქტით მინიჭებულ უფლებას.

ამასთან, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218.2 და 218.3 მუხლებით განსაზღვრულ საგამონაკლისო შემთხვევას (იხ. ს.ფ. 156-161; ტ.I).

აპელანტი: თ. ს-ი

წარმომადგენელი: პ. კ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე: ქ. თბილისის მერია

წარმომადგენელი: ს. ჭ-ე

მესამე პირი: ლ. ვ-ი

წარმომადგენელი: მ. ს-ე

აპელაციის საგანი და მოცულობა /ფარგლები/:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 9 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

აპელაციის მოტივები /ფაქტობრივი/: აპელანტმა მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელია, რის გამოც შეუძლებელია მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება.

სამართლებრივი: აპელანტის მოსაზრებით, საქალაქო სასამართლოს არ უნდა ეხელმძღვანელა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლით, რამდენადაც აქტის კანონიერება დაკავშირებულია მის შინაარსთან, აქტში ასახული კონკრეტული ურთიერთობის მოწესრიგება უნდა შეესაბამებოდეს მისი გამოცემის სამართლებრივ საფუძვლებს და წინააღმდეგობაში არ უნდა მოდიოდეს მოქმედ სამართლებრივ აქტებთან. კანონის უზენაესობის პრინციპიდან გამომდინარე კი იგი არ უნდა ეწინააღმდეგებოდეს სამართლებრივი სახელმწიფოს არსს და ქვეყნის ძირითად კანონს – კონსტიტუციას. სადავო აქტით კი მოხდა საკუთრების ხელყოფა, რის შესახებაც თავიდანვე ცნობილი იყო როგორც ადმინისტრაციული ორგანოს, ასევე მესამე პირისათვის. ამდენად, აპელანტმა მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლოს ცალსახად არ უნდა გადაეწყვიტა დავა (იხ. ს.ფ. 169-172; ტ.I).

მოწინააღმდეგე მხარის შეპასუხება:

თ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ ცნო მოწინააღმდეგე მხარემ – ქ. თბილისის მერიამ და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, მოწინააღმდეგე მხარის განმარტებით, მოთხოვნა ხანდაზმულია, მართალია, საქმის მასალებით არ დგინდება როდის წარმოეშვა მას უფლება მოეთხოვა გასაჩივრებული აქტის ბათილად ცნობა, მაგრამ შეუძლებელია მას არ სცოდნოდა აღნიშნული აქტის შესახებ, მით უფრო 2006 წლამდე. ამასთან, აპელანტი ვერ ადასტურებს, რა პირდაპირი და უშუალო ზიანი მიადგა მას, ვინაიდან არც ერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება, რომ მოსარჩელეს საკუთრებაში ჰქონდა აღრიცხული სადავო მიწის ნაკვეთი (იხ. ს.ფ. 187-203; ტ.I).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება /სარეზოლუციო/:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 26 სექტემბრის განჩინებით თ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 9 ივლისის გადაწყვეტილება (იხ. ს.ფ. 234-238; ტ.I).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ს-მა, რომელმაც მოითხოვა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 26 სექტემბრის განჩინების გაუქმება (იხ. ს.ფ. 274-288; ტ.I).

საკასაციო სასამართლოს 2010 წლის 3 თებერვლის განჩინებით თ. ს-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2008 წლის 26 სექტემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს და დაევალა, ემსჯელა სადავო აქტის კანონიერებაზე და დაედგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, გამოერკვია რა საფუძვლით გადაეცა თ. ს-ის მფლობელობაში არსებული სახლთმფლობელობა ლ. ვ-ს, ვის და რა საფუძვლით ეკუთვნოდა აქტის გამოცემამდე სადავო სახლთმფლობელობა (იხ. ს.ფ. 380-387; ტ.I).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 მაისის განჩინებით თ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 9 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა, რომ სადავო აქტის ბათილად ცნობის შესაძლებლობას გამორიცხავს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218.2 მუხლის დანაწესი და განმარტა, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლის მოქმედი რედაქცია აღარ შეიცავს სასამართლოს მიერ მითითებულ საგამონაკლისო შემთხვევებს, ვინაიდან აღნიშნული ნორმა არ ითვალისწინებს კოდექსში შეტანილ ცვლილებებს, კერძოდ, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218.2 მუხლი უთითებს ამავე კოდექსის მე-60 მუხლის ,,ბ” პუნქტზე, როგორც აქტის ბათილობის გამომრიცხავ გარემოებას, მაშინ როდესაც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის ,,ბ” პუნქტი ეხება აქტის არა ბათილად ცნობას, არამედ არარად გამოცხადების საფუძველს. ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით არ არსებობდა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლის გამოყენების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მითითებული ნორმა არ ვრცელდება ისეთი აღმჭურველი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მიმართ, რომლებიც ზღუდავენ მესამე პირების უფლებებს ან კანონიერ ინტერესებს, ანუ როდესაც სხვა პირთა უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვა შეუძლებელია მოცემული აღმჭურველი აქტის გაუქმების გარეშე, რასაც მოცემულ შემთხვევაში აქვს ადგილი. სადავო დადგენილება მოსარჩელისათვის არის შემზღუდავი, ამკრძალავი, ვინაიდან ხსენებული აქტით თ. ს-ს ჩამოერთვა უფლება მიწის ნაკვეთსა და სახლთმფლობელობაზე.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სადავო აღმჭურველი აქტის ბათილად გამოცხადების თაობაზე სარჩელის განხილვისას უნდა გაირკვეს აქტის მართლზომიერება, ასევე მისი გამოცემისას კანონმდებლობის მოთხოვნების დაცვა, კანონმდებლობის მოთხოვნების დარღვევის არსებობის შემთხვევაში დარღვევის ხარისხი, დაინტერესებული მხარის კანონიერი ნდობის პრინციპის, აქტის ბათილად ცნობით ადრესატისადმი მიყენებული ზიანისა და ამ აქტის ბათილად გამოცხადებით მიყენებული ზიანის სიმძიმე, რაც სასამართლოს არ გამოუკვლევია.

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სსსკ-ის 385.1 მუხლის ,,ა” ქვეპუნქტით, 385.2, 377-ე მუხლებით და მიიჩნია, რომ ვინაიდან საქალაქო სასამართლოს არ დაუდგენია სარჩელის საფუძვლად მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა და არ უმსჯელია რამდენად არსებობდა სადავო დადგენილების ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი, საქმე ექვემდებარებოდა საქალაქო სასამართლოს მიერ ხელახლა განხილვას (იხ. ს.ფ. 16-22; ტ.II).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მერიამ და ლ. ვ-მა (იხ. ს.ფ. 31-39; 40-47; ტ.2).

საკასაციო სასამართლოს 2011 წლის 1 თებერვლის განჩინებით ქ. თბილისის მერიისა და ლ. ვ-ის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 11 მაისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს, ვინაიდან საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დავის სწორად გადაწყვეტის მიზნით, უნდა განიმარტოს და განისაზღვროს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218.2 მუხლის ფუნქცია, რაც ხელს შეუწყობს მის სწორად და ლოგიკურად გამოყენებასა და სადავო სამართალურთიერთობასთან მისადაგებას. სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს და იმსჯელოს სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემული იყო თუ არა იმ პერიოდისათვის მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნათა შესაბამისად, რაც შექმნიდა შემდეგი სამართლებრივი დასკვნის შესაძლებლობას: 1. დასაშვებია თუ არა საერთოდ, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218.2 მუხლის გამოყენება ასეთ შემთხვევაში, 2. ნორმის ადეკვატურ გამოყენებას სსსკ-ის 393-ე მუხლის შესაბამისად.

სააპელაციო სასამართლოს ასევე მიეთითა საკასაციო სასამართლოს 2010 წლის 3 თებერვლის განჩინებაში, რომ სადავო აქტის კანონიერების შემოწმებისას სადავო საკითხი უნდა გადაწყდეს აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობით ადრესატისადმი მიყენებული ზიანისა და ამ აქტის ბათილად გამოუცხადებლობით მიყენებული ზიანის შეფასებით თანაზომიერების პრინციპის საფუძველზე (იხ. ს.ფ. 114-128. ტ. II).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება /სარეზოლუციო/:

სააპელაციო სასამართლოს 2011 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილებით, თ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 9 ივლისის გადაწყვეტილება და თ. ს-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1997 წლის 13 ნოემბრის ¹№22.17.1128 დადგენილების 25-ე პუნქტი, რომლითაც ლ. ვ-ს დაუმაგრდა თ. ს-ის სახელზე რიცხული, ... ქ. №2-ში მდებარე 2033 კვ.მ. მიწის ნაკვეთიდან დაახლოებით 400 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი ... ქუჩის მხრიდან და დაუკანონდა ტექ.ბიუროს მონაცემებით ლიტ ,,ა“ და ლიტ ,,ი“ სახთმფლობელობის ნაწილი (იხ. ს.ფ. 49-54. ტ. III)

სააპელაციო სასამართლოს მითითებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გასაჩივრა კვლავ ქ. თბილისის მერიამ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და თ. ს-ისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ასევე ლ. ვ-მაც, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და თ. ს-ისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ს.ფ. 67-79; ტ.3).

საკასაციო სასამართლოს 2012 წლის 24 იანვრის განჩინებით ქ. თბილისის მერიისა და ლ. ვ-ის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად გადაეცა იმავე სასამართლოს, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დავის მართებულად გადაწყვეტის მიზნით არსებითი მნიშვნელობა აქვს ერთმანეთისაგან გაიმიჯნოს უკანონო და არარა ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტები, შესაბამისად, მოსარჩელეს სააპელაციო სასამართლო უნდა დაეხმაროს ადმინისტრაციული სარჩელის სახის განსაზღვრაში. სააპელაციო სასამართლომ ასევე უნდა იმსჯელოს სადავო აქტი გამოცემული იყო თუ არა იმ პერიოდისათვის მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად (იხ.ს.ფ. 132-168; ტ.3).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება /სარეზოლუციო ნაწილი/:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 ნოემბერის განჩინებით თ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 9 ივლისის გადაწყვეტილება.

კასატორი: თ. ს-ი

წარმომადგენელი - პ. კ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე - ქ. თბილისის მერია;

წარმომადგენელი - ლ. მ-ე

მესამე პირი - ლ. ვ-ი

წარმომადგენელი - მ. ს-ა

კასაციის საგანი და მოცულობა /ფარგლები/:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 ნოემბრის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასაციის მოტივები:

პროცესუალური: კასატორის მითითებით, განჩინება არ არის მიღებული საქმეში არსებული მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური გამოკვლევისა და შეფასების საფუძველზე, რითაც დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილი. რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა“ , ,,ბ“ , ,,გ“ ქვეპუნქტებისა და 394-ე მუხლის ,,ე¹“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლია.

მატერიალური: კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებულ განჩინებაში განვითარებულია ურთიერთსაწინააღმდეგო მსჯელობა. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ თ. ს-მა ვერ დაადასტურა სადავო მიწის ნაკვეთის კანონიერი ფლობისა და სარგებლობის ფაქტი, შემდგომ ამ დასკვნის საპირისპიროდ სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოწინააღმდეგე მხარის მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ თ. ს-ს სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლება არ წარმოშობია და მას მხოლოდ ფლობისა და სარგებლობის უფლება გააჩნდა. ამდენად, სასამართლომ ვერ უარყო ის უდავო ფაქტი, რომ მიწის ნაკვეთზე თ. ს-ს ნამდვილად გააჩნდა ფლობისა და სარგებლობის უფლება. ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში 1994 წლამდე აღრიცხული მიწის ნაკვეთები, რასაც სადავო აქტის გამოცემამდე ადგილი ჰქონდა თ. ს-ის შემთხვევაში, ამჟამადაც მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ ქონებად მიიჩნევა. თუმცა თ. ს-ს სადავო პერიოდში უკვე ჰქონდა წარმოშობილი საკუთრების უფლება, თუნდაც ,,საკუთრების უფლების შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მე-6 მუხლის საფუძველზე, რომელიც ადგენდა, რომ ფიზიკური ამ იურიდიული პირი, რომელიც არ არის ქონების მესაკუთრე, მაგრამ სათანადო რეგისტრაციის შემდეგ კეთილსინდისიერად და ღიად როგორც მესაკუთრე, ფლობს უძრავ ქონებას უწყვეტად სულ ცოტა თხუთმეტი წლის ან სხვა ქონებას ხუთი წლის განმავლობაში იძენს ამ ქონების საკუთრების უფლებას.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა ზემოაღნიშნული საკანონმდებლო ნორმა და არამართებულად შეაფასა შეძენითი ხანდაზმულობის ინსტიტუტის სამართლებრივი არსი, როდესაც განმარტა, რომ აღნიშნული ნორმით დადგენილი სამართლებრივი რეჟიმი მხოლოდ ,,საკუთრების უფლების შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის კანონის სამოქმედოდ შემოღების შემდეგ წარმოშობილი ურთიერთობებან მიმართებით უნდა გავრცელდეს. მართალია კანონის დროში მოქმედების პრინციპის ზოგადი არსი იმაში მდგომარეობს, რომ თუ სპეციალურად სხვა რამ არ არის დადგენილი, ნორმატიული აქტი მისი ძალაში შევლის შემდეგ წარმოშობილ ურთიერთობებზე ვრცელდება, მაგრამ ამ შემთხვევაში კასატორის წარმომადგენლის განმარტებით, საუბარია შეძენით ხანდაზმულობაზე და არა კანონის გავრცელებაზე მის სამოქმედოდ შემოღებამდე წარმოშობილ ურთიერთობაზე, რა პირობებშიც შეძენითი ხანდაზმულობის ინსტიტუტის სამართლებრივი არსისა და თავისებურებების გათვალისწინებით, ასევე მისი დამდგენი სამართლის ნორმის ლოგიკური ინტერპრეტაციით, ხანდაზმულობის ვადა არა კანონის ამოქმედების მომენტიდან უნდა იქნეს ათვლილი, არამედ თავისთავად ქონების რეგისტრაციის მომეტიდან, რომელიც შეიძლება წინ უსწრებდეს კანონის მიღებას, ხოლო 15- წლიანი ვადა სრულდებოდეს კანონის ამოქმედების შემდეგ ან თუნდაც მანამდე.

მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში არსებული მასალებით ირკვევა, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი თ. ს-ის სახელზე ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროში აღრიცხვის მომენტისათვის გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემამდე შეძენითი ხანდაზმულობის 15-წლიანი პერიოდი უკვე გასული იყო. აღნიშნული კი წარმოშობდა საკუთრების უფლების შეძენის საფუძველს ,,საკუთრების უფლების შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მე-6 მუხლით განსაზღვრული შეძენითი ხანდაზმულობის ფარგლებში.

კასატორის განმარტებით, თუ ზემოაღნიშნულ საკანონმდებლო ნორმას გასაჩივრებული განჩინებაში მოცემული ინტერპრეტაციით გამოვიყენებთ, გამოვა, რომ შეძენითი ხანდაზმულობის ინსტიტუტი მხოლოდ ,,საკუთრების უფლების შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის კანონის ამოქმედების შემდეგ განხორციელებულ რეგისტრაციასთან მიმართებაში ვრცელდებოდა, ანუ ქონების რეგისტრაციის ფაქტს ადგილი უნდა ჰქონოდა კანონის ამოქმედების შემდეგ, რაც ნიშნავს, რომ ის სუბიექტები, რომლებიც აღნიშნული კანონის ამოქმედებამდე მიწის ნაკვეთის მფლობელებად იყვნენ რეგისტრირებულები, ვერ ისარგებლებდნენ შეძენითი ხანდაზმულობის ინსტიტუტით, მაშინ როდესაც მათი ქონების რეგისტრაცია უფრო ადრე იყო განხორციელებული, ვიდრე კანონის ამოქმედების შემდგომ განხორციელებული რეგისტრაციები, ანუ გამოდის, რომ ხანდაზმულობის 15 წლიანი ვადის ათვლა ასეთ პირობებთან მიმართებაში კანონის ამოქმედების შემდეგ უნდა დაწყებულიყო ან ქონების რეგისტრაცია მათ ხელახლა უნდა მოეხდინათ, რაც არალოგიკური მიდგომა იქნებოდა, მით უფრო იმ ვითარებაში, როდესაც შეძენითი ხანდაზმულობის ვადის ათვლა ქონების რეგისტრაციის ფაქტს უკავშირდება და არა კანონის ამოქმედებას.

რაც შეეხება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლს, კასატორის განმარტებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის და მათ შორის მითითებული მუხლის ამოქმედებისთანავე საკარმიდამო მიწის ნაკვეთები, რომლებზედაც ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლები იყო განთავსებული, საცხოვრებელი სახლების მფლობელთა საკუთრებად გამოცხადდა, ანუ საკანონმდებლო ნოვაციამ საცხოვრებელ სახლზე დამაგრებული მიწის ნაკვეთები კანონისმიერი საკუთრების ობიექტებად აქცია, ამ პირობებეში კი თუ გავითვალისწინებთ იმას, რომ თ. ს-ის სახლთმფლობელმა, რომელიც განთავსებული იყო სადავო მიწის ნაკვეთზე ტექნიკური ინვენტარიზაციის სამსახურის ჩანაწერების მონაცემების მიხედვით, მისი საკუთრების უფლების ობიექტს უკვე წარმოადგენდა, იგი იმთავითვე გახდებოდა სადავო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეც, რომელიც ტექაღრიცხვის ბიუროში ასევე ირიცხებოდა მის სახელზე, როგორც კანონიერ სარგებლობაში არსებული და საცხოვრებელ სახლზე დამაგრებული მიწა.

თ. ს-ი სადავო პერიოდში, რომც არ ყოფილიყო სადავო ქონების მესაკუთრე, მას საკუთრების სამომავლო უფლების მოპოვების პერსპექტივა მაინც მოესპო, რაც გათვალისწინებული იქნა სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლით და რაც რეალიზებულ იქნა ლ. ვ-თან მიმართებაში. ამასთან, უშუალოდ სადავო აქტის გამოცემის მომენტამდე მიწის ნაკვეთი, რომც არ ყოფილიყო აღრიცხული ტექნიკური ინვენტარიზაციის სამსახურის ჩანაწერებში, თ. ს-ი მინიმუმ იმ უფლებით სარგებლობდა, რომ დაეკანონებინა სადავო მიწის ნაკვეთი, ისევე როგორც ეს სადავო აქტით ლ. ვ-თან მიმართებაში განხორციელდა. მიწის ნაკვეთის დაკანონების შესაძლებლობას კი ითვალისწინებდა იმ დროს მოქმედი ნორმატიული საფუძვლები საქართველოს მინისტრთა საბჭოს 1983 წლის 23 დეკებრის №806 დადგენილება, თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1985 წლის 16 მაისის №10.23.285 გადაწყვეტილებისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის 1994 წლის 22 სექტემბრის №21.34.446 და 1997 წლის 25 სექტემბრის №19.18.1130 დადგენილების სახით, ხოლო თუ ამ ნორმატიული საფუძვლების მოქმედების პერიოდში არ განხორციელდებოდა მიწის ნაკვეთის დაკანონება ეს შესაძლებელი იქნებოდა ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე, რომლითაც სადავო მიწის ნაკვეთზე, როგორც ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივში 1994 წლამდე აღრიცხული მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ ობიექტზე, აღიარებული იქნებოდა თ. ს-ის საკუთრების უფლება.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორის წარმომადგენლის მოსაზრებით, არამართებულია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომ სადავო აქტით თ. ს-ის კანონიერი უფლება და ინტერესი არ შეილახა.

არც ლ. ვ-ი წარმოადგენდა მესაკუთრეს ვიდრე არ ამოქმედდა სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლი, სადავო აქტს ლ. ვ-ისთვის ავტომატურად არ გამოუწვევია საკუთრების უფლების წარმოშობა. ამ უკანასკნელის საფუძველია საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლი, ისევე როგორც ეს იქნებოდა თ. ს-ის მიმართ სადავო აქტის არასებობის პირობებში, სადავო მიწის ნაკვეთთან მიმართებით ლ. ვ-ს რაიმე უპირატესი ან უკეთესი უფლება არ გააჩნდა.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს დასკნები, რომ სადავო აქტის გამოცემის ეტაპზე მიწის ნაკვეთზე არ იყო წარმოშობილი თ. ს-ის საკუთრების უფლება და ამის გამო ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტს გააჩნდა მიწის ნაკვეთის რეალიზაციის უფლება, აშკარად დისკრიმინაციულ ხასიათს ატარებს, რადგან ასეთ პირობებში, მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების მოპოვების თვალსაზრისით, თავად ლ. ვ-იც იმავე სამართლებრივი პერსპექტივის წინაშე იდგა, როგორც თ. ს-ი და მას მხოლოდ შემდგომ პერიოდში მიღებული საკანონმდებლო აქტის (სამოქალაქო კოდექსის 1513-ე მუხლის) საფუძველზე წარმოეშვა საკუთრების უფლება.

კასატორის წარმომადგენლის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ ასევ, არასწორად განმარტა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლი და არ გაიზიარა უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 03.02.2012წ. №ბს-201-195 (კ-09) განჩინების არგუმენტაცია.მოცემულ შემთხვევაში არა მხოლოდ ნორმის განმარტებაა არაადეკვატური, არამედ ნორმის გამოყენებაა მიჩნეული არასწორად. სადავო აქტის ამკრძალავი ხასიათიდან გამომდინარე მასზე ვერ გავრცელდება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 218-ე მუხლი. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ შეიცავს დასაბუთებას, თუ რამდენად შეესაბამება სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მისი გამოცემის პერიოდში მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილ წესებს. სააპელაციო პალატამ ვერ დაასაბუთა რამდენად კანონიერი იყო ლ. ვ-ზე მიწის ნაკვეთის იმ ფორმით განკარგვა, რომელიც სადავო დადგენილებით არის გათვალისწინებული, ხოლო მეორე მხრივ, რამდენად იყო უფლებამოსილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტი ერთი კონკრეტული სუბიექტის სახელზე რიცხული მიწის ნაკვეთი სხვისთვის გადაეცა კონკრეტული ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე. ის არგუმენტი, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტს კანონით არ ჰქონდა აკრძალული მიწის ნაკვეთის ამგვარი სახით განკარგვა, პირდაპირ ეწინააღმდეგება საჯარო სამართლის იმ ფუძემდებლურ პრინციპს, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ თავისი უფლებამოსილება უნდა განახორციელოს, რაც ავტომატურად გულისხმობს იმას, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს ეკრძალება კანონით გაუთვალისწინებელი ქმედების განხორციელება.

რაც შეეხება სადავო აქტის გამომცემი ორგანოს უფლებამოსილების საკითხს, თ. ს-ის სასარჩელი პრეტენზიები მოტივირებულია სადავო აქტის უკანონობის დასაბუთებით, ბუნებრივია, რომ სარჩელის სახედ სწორედ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა იქნა შერჩეული. ასეთი სახით აღძრული სარჩელის პირობებში მოსარჩელე არ არის შეზღუდული, რომ სასარჩელო მოთხოვნის არგუმენტად სხვა გარემოებებზე და მათ შორის, სადავო აქტის გამომცემი ორგანოს უფლებამოსილების საკითხზეც მიუთითოს (იხ. ს.ფ. 105-119; ტ.4).

საკასაციო სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის პროცესუალური წანამძღვრები:

საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმე დასაშვებია ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის ,,გ” ქვეპუნქტის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის შედეგზე (იხ. ს.ფ. 153-156; ტ.4).

საკასაციო სასამართლომ საქმის სასამართლო განხილვისას კასატორის (მოსარჩელეს) და მესამე პირის - ლ. ვ-ის სსსკ-ის 218-ე მუხლის საფუძველზე არართხელ შესთავაზა მორიგების მიღწევა (იხ.ს.ფ. 178-183; 187-191; 195-201; 210-215; 218-221; 246-251; ტ.4) 2014 წლის 28 იანვრს საკასაციო სასამართლოში კასატორის (მოსარჩელისა) და მესამე პირის წარმოამდგენლმა წარმოადგინეს წერილობითი მორიგების აქტი, რომლის თანახმად:

,,ერთი მხრივ, თ. ს-ი და მეორე მხრივ ლ. ვ-ი, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის წარმოებაში არსებულ №ბს-114-107(კ-13) ადმინისტრაციულ საქმეს, რომელზეც დავის საგანს წარმოადგენს ქ. თბილისში, ... ქ. №2ა-ში მდებარე უძრავი ქონებასათან დაკავშირებით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის მიერ 1997 წლის 13 ნოემბერს გამოცემული №22.17.1228 დადგენილების ბათილად ცნობა, ვასრულებთ მორიგებით, შემდეგ პირობებზე შეთანხმებით:

1. ლ. ვ-ი თ. ს-ის მიმართ აღიარებს 25000 (ოცდახუთი ათასი) აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულებას, რომელიც მან უნდა შეასრულოს 2015 წლის 28 იანვრამდე;

2. ლ. ვ-ის მიერ თ. ს-ის მიმართ წინამდებარე მორიგების აქტით ნაკისრი ვალდებულების უზრუნველსაყოფად იპოთეკით იტვირთება ლ. ვ-ის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თბილისში, ... ქ. №2ა (საკადასტრო კოდი №...).

3. ლ. ვ-ი და თ. ს-ი, შეეცდებიან, საკუთარი შესაძლებლობებითა და ერთობლივი ძალისხმევით, წინამდებარე მორიგების აქტის პირობების გათვალისწინებით, უზრუნველყონ ქ. თბილისში, ... ქ. №2ა-ში მდებარე უძრავი ქონების (საკადასტრო კოდი №...) რეალიზაცია.

4. უძრავი ქონების რეალიზაციის მიზნით:

4.1 თ. ს-ი იღებს ვალდებულებას ხელი არ შეუშალოს ლ. ვ-ს უძრავი ქონების რეალიზაციაში;

4.2 თ. ს-ი პირველი მოთხოვნისთანავე ხელს შეუწყობს ლ. ვ-ს, მის წარმომადგენელს, მაკლერს ან/და პოტენციურ მყიდველს უძრავი ქონების დათვალიერებაში;

4.3 თ. ს-ი და ლ. ვ-ი უფლებამოსილნი არიან ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად მიიყვანონ მაკლერი ან/და პოტენციური მყიდველები;

4.4 თ. ს-ი ვალდებულია ლ. ვ-ს გადასცეს ქ. თბილისში, ... ქ. №2ა-ში მდებარე მიწის ნაკვეთში შესასვლელი ჭიშკრის გასაღების დუბლიკატი (ასეთის არსებობის შემთხვევაში);

4.5 თ. ს-ის მხრიდან ხელშეშლის შემთხვევაში, ლ. ვ-ი უფლებამოსილია გამოიყენოს სამართლებრივი ბერკეტები.

5. ლ. ვ-ის მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობის შემთხვევაში თ. ს-ის მოთხოვნის დაკმაყოფილება ხორციელდება იპოთეკის საგნის ნაწილის პირდაპირ საკუთრებაში გადაცემით, კერძოდ, იმ შემთხვევაში, თუ ლ. ვ-ი დაარღვევს ან არაჯეროვნად შეასრულებს წინამდებარე მორიგების აქტის პირველი პუნქტით ნაკისრ ვალდებულებას, თ. ს-ი ხდება იპოთეკის საგნის - ქ. თბილისში, ... ქ. №2ა-ში (საკადასტრო კოდი №...) მდებარე უძრავი ქონების ½ ნაწილის მესაკუთრე. ამ შემთხვევაში თ. ს-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის საფუძველს წარმოადგენს მისი განცხადება, გამიჯვნითი პროექტი და წინამდებარე მორიგების აქტის დამტკიცების შესახებ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება, საჭიროების შემთხვევაში ასევე სააღსრულებო ფურცელი. მოთხოვნის დაკმაყოფილების ეს წესი გამოიყენება ნებისმიერი ახალი მესაკუთრის მიმართ, რომელზეც გასხვისებულ იქნება იპოთეკის საგანი თ. ს-ის მიმართ წინამდებარე ხელშეკრულების პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ვალდებულების შესრულებამდე.

6. ქ. თბილისში, ... ქ. №2ა-ში (საკადასტრო კოდი №...) მდებარე უძრავ ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმება მოხდება ნატურით გაყოფის გზით, რა დროსაც უძრავი ნივთი დაიყოფა ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე და ლ. ვ-ს გადაეცემა ის ნაწილი, რომელიც განთავისუფლებული იქნება, მიწის ნაკვეთში (საკადასტრო კოდი №...), შესასვლელი ჭიშკრის მხარეს.

7. მორიგების აქტის ხელმოწერიდან 15 (თხუთმეტი) დღის ვადაში, მხარეები უზრუნველყოფენ უძრავი ქონების აზომვასა და გამიჯვნითი პროექტის მომზადებას.

8. იმ შემთხვევაში, თუ ლ. ვ-ი ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად და დათქმულ დროს შეასრულებს წინამდებარე მორიგების აქტის პირველი პუნქტით ნაკისრ ვალდებულებას, იპოთეკა გაუქმდება და თ. ს-ს არ ექნება პრეტენზია ქ. თბილისში, ... ქ. №2ა-ში (საკადასტრო კოდი №...) მდებარე უძრავ ქონებაზე. ამ შემთხვევაში იპოთეკის უფლების გაუქმების საფუძველს წარმოადგენს ლ. ვ-ის მიერ თ. ს-ის სასარგებლოდ 25000 აშშ დოლარის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტის არსებობა. თავის, მხრივ, არც ლ. ვ-ს ექნება თ. ს-ის მიმართ რაიმე მოთხოვნა ან პრეტენზია იმ ურთიერთობებთან დაკავშირებით, რომელიც შეეხება ქ. თბილისში, ... ქ. №2ა-ში (საკადასტრო კოდი №...) მდებარე უძრავ ქონებას.

9. წინამდებარე მორიგების აქტით მიღწეული შეთანხმების შედეგად Nბს-114-107(კ-13) ადმინისტრაციული საქმის წარმოება, რომელზედაც დავის საგანს წარმოადგენს ქ. თბილისში, ... ქ. №2ა-ში მდებარე უძრავ ქონებასთან დაკავშირებით, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის კაბინეტის მიერ 1997 წლის 13 ნოემბერს გამოცემული №22.17.1228 დადგენილების ბათილად ცნობა წყდება.

10. წინამდებარე მორიგების აქტის დამტკიცების შესახებ სასამართლოს მიერ მიღებული განჩინება წარმოადგენს ქ. თბილისში, ... ქ. №2ა-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე (საკადასტრო კოდი №...) იპოთეკის რეგისტრაციის საფუძველს“.

მორიგების აქტი წარმოდგენილია წერილობითი სახით და ხელმოწერილია კასატორის თ. ს-ის წარმომადგენლის პ. კ-ისა და ასევე მესამე პირის ლ. ვ-ის წარმომადგენლების მ. ს-ასა და გ. ო-ის მიერ, რაც ერთვის საქმეს (იხ. ს.ფ. 262-263; ტ.4).

მოსარჩელესა და მესამე პირს შორის მიღწეული მორიგების აქტის საფუძველზე მოსარჩელის წარმომადგენელმა პ. კ-ემ უარი თქვა სარჩელზე (იხ. სხდომის ოქმი ს.ფ. 269-272; ტ.4).

მორიგების აქტის დამტკიცებაზე თანხმობა განაცხადა ასევე მოწინააღმდეგე მხარის - ქ. თბილისის მერიის წარმომადგენელმაც (იხ. სხდომის ოქმი ს.ფ. 269-272; ტ.4).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის შესაბამისად, საქმის მასალების, თ. ს-ის წარმომადგენლის პ. კ-ისა და მესამე პირის: ლ. ვ-ის წარმომადგენლების - მ. ს-ასა და გ. ო-ის მიერ წარმოდგენილი მორიგების აქტის გაცნობის საფუძველზე მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ თ. ს-ისა და მესამე პირის ლ. ვ-ის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდეს; დამტკიცდეს მოსარჩელესა და მესამე პირს შორის მიღწეული მორიგება; დაკმაყოფილდეს თ. ს-ის წარმომადგენლის პ. კ-ის შუამდგომლობა სარჩელზე უარის თქმის თაობაზე, მოსარჩელესა და მესამე პირს შორის მიღწეული მორიგების გამო და შეწყდეს საქმეზე წარმოება; გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 ნოემბრის განჩინება და თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 9 ივლისის გადაწყვეტილება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ უნდა დამტკიცდეს მოსარჩელსა და მესამე პირის წარმომადგენელთა მიერ წარმოდგენილი მორიგების აქტი, რომლის თანახმად:

4. უძრავი ქონების რეალიზაციის მიზნით:

მორიგების აქტი წარმოდგენილია წერილობითი სახით და ხელმოწერილია კასატორის თ. ს-ის წარმომადგენლის პ. კ-ისა და ასევე მესამე პირის - ლ. ვ-ის წარმომადგენლების - მ. ს-ასა და გ. ო-ის მიერ, რაც ერთვის საქმეს (იხ. ს.ფ. 262-263; ტ.4).

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციული დავა წარმოიშვა სამოქალაქო სამართალურთიერთობაში წამოჭრილი კონფლიქტის გამო, რაც ფიზიკურ პირებს შორის გადაიჭრა მორიგებით. ამდენად, აზრი დაკარგა ადმინისტრაციულმა სარჩელმა. ამასთან, საქმეში მონაწილე ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენელმა თანხმობა განაცხადა მორიგების მოტივით სარჩელზე უარის თქმის გამო საქმის წარმოების შეწყვეტის თაობაზე. ამდენად, ფაქტობრივად, სამოქალაქო ხასიათის კონფლიქტი, როგორც ადმინისტრაციული ხასიათის კონფლიქტის გამოწვევის წინაპირობა, მოგვარებულია.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მიხედვით ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მხარეები სარგებლობენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობაში მე-3 მუხლით მინიჭებული უფლება-მოვალეობებით, რომლის შესაბამისად, სამოქალაქო სამართალწარმოება აგებულია დისპოზიციურობის პრინციპზე, რაც მოცემულ საპროცესო სამართალში ნიშნავს მხარეთა ნების თავისუფლებას, შეხედულებისამებრ განკარგონ თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები.

კონკრეტულ შემთხვევაში, პროცესის მონაწილე მხარემ და მესამე პირმა მიაღწიეს მორიგებას, ამგვარად გამოხატეს ნება თავისი საპროცესო და მატერიალური უფლების რეალიზაციაზე, რაც სავალდებულოა სასამართლოსათვის, როგორც პროცესის მონაწილე ფიზიკური პირების ნების შეუზღუდავი გამოვლენა, ვინაიდან საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 409-ე მუხლის საფუძველზე საკასაციო სასამართლოს უფლებამოსილება განსაზღვრულია მხარეთა მოთხოვნის ფარგლებით.

საკასაციო სასამართლოს მიჩნევით, წინამდებარე მორიგება არანაირ გავლენას არ ახდენს საჯარო ინტერესზე შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოს თანხმობა მორიგების მიღწევის თაობაზე კანონშესაბამისია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 3.2. მუხლის თანახმად.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის სსსკ-ის 272-ე მუხლის ,,გ" და ,,დ“ ქვეპუნქტების საფუძველზე საქმეზე უნდა შეწყდეს საქმის წარმოება, მხარეთა შორის მორიგების მიღწევის მიზეზით სარჩელზე უარის თქმის გამო.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 273-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლოსათვის ხელახლა მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით, დაუშვებელია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ თ. ს-ისა და მესამე პირის ლ. ვ-ის შუამდგომლობა მორიგების დამტკიცების თაობაზე უნდა დაკმაყოფილდეს; დამტკიცდეს მოსარჩელესა და მესამე პირს შორის მიღწეული მორიგება; თ. ს-ის წარმოამდგენლის პ. კ-ის შუამდგომლობა სარჩელზე უარის თქმის თაობაზე უნდა დაკმაყოფილდეს მოსარჩელესა და მესამე პირს შორის მიღწეული მორიგების გამო და საქმეზე უნდა შეწუდეს წარმოება; გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 ნოემბრის განჩინება და თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 9 ივლისის გადაწყვეტილება.

ამასთან, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-11 მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, ვინაიდან მხარეები არ შეთანხმებულან ხარჯების განაწილებაზე მათ მიერ გაწეული ხარჯები თანაბრად უნდა გადანაწილდეს ანუ სასამართლო აღარ გადაანაწილებს მათ მიერ გაწეულ ხარჯებს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი, მე-4, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის ,,გ“ ქვეპუნქტით, 390-ე, 411-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. კასატორის თ. ს-ისა და მესამე პირის ლ. ვ-ის წარმომადგენელთა შუამდგომლობა დაკმაყოფილდეს;

2. დამტკიცდეს მოსარჩელესა და მესამე პირს შორის მიღწეული მორიგება, შემდეგი პირობებით:

4. უძრავი ქონების რეალიზაციის მიზნით:

3. დაკმაყოფილდეს თ. ს-ის წარმომადგენლის პ. კ-ის შუამდგომლობა სარჩელზე უარის თქმის თაობაზე, მოსარჩელესა და მესამე პირს შორის მიღწეული მორიგების გამო და შეწყდეს საქმეზე წარმოება;

4. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 6 ნოემბრის განჩინება და თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 9 ივლისის გადაწყვეტილება,

5. მხარეებს განემარტოთ, რომ საქმის წარმოების შეწყვეტის გამო, სასამართლოსათვის ხელახლა მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით, დაუშვებელია.

6. სასამართლო ხარჯები მხარეებს შორის არ გადანაწილდეს;

7. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: /ნ. წკეპლაძე/

მოსამართლეები: /მ. ვაჩაძე/

/პ. სილაგაძე/