№ბს-368-357(კ-13) 4 თებერვალი, 2014 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი - ანა ვარდიძე

კასატორი (მოსარჩელე) – ა. თ-ი; წარმომადგენელი - ა. ტ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობა;

წარმომადგენელი - ა. ბ-ი

მესამე პირი - ლ. ყ-ი

დავის საგანი – ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, ქმედების განხორციელება

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 20 მარტის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

მოსარჩელე: ა. თ-ი

მოპასუხე: თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობა

სარჩელის სახე: საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის საფუძველზე აქტის ბათილად ცნობა და ამავე კოდექსის 23-ე მუხლის საფუძველზე ქმედების განხორციელება.

სარჩელის საგანი:

თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობის მიერ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 177-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე 2012 წლის ოქტომბრის თვეში ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემაზე უარის თქმის შესახებ გამოცემული აქტის ბათილად ცნობა. თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობის დავალდებულება, გამოსცეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლითაც ა. თ-ს საკუთრებაში გადაეცემა 16 კვ.მ-ის უძრავი ქონება, მდებარე ქ. თელავში, «...’’ ... ქ. ..., ბინა №8-ში.

სარჩელის საფუძველი:

ფაქტობრივი: მოსარჩელის მითითებით, 1992 წლის ივლისიდან მუშაობდა ქ. თელავში, განლაგებულ სამხედრო საჯარისო ნაწილში №32886 ოფიცერთა სასადილოში მზარეულის თანამდებობაზე.

როგორც სამხედრო უწყებაში მომუშავე პირს 1992 წლის 2 ნოემბერს სსრკ თავდაცვის სამინისტროს წითელდროშოვანი ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის კახეთის რაიონის საბინაო საექსპლუატაციო ნაწილის მიერ №84 ორდერით სარგებლობაში გადაეცა ერთოთახიანი ბინა 16,0 კვ.მ, ქ. თელავში, ,,...“, სახლი ..., ბინა №8-ში.

საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2008 წლის 16 მაისის №1–1/761 ბრძანებით, თელავის მუნიციპალიტეტს საკუთრებაში გადაეცა ქ. თელავში, ,,...“ №1 საცხოვრებელი კორპუსები და მათზე დამაგრებული მიწის ნაკვეთები.

მოსარჩელის მითითებით, მან 2012 წლის 29 სექტემბრის განცხადებით მიმართა თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობას და მოითხოვა ქ. თელავში, ... ქ. ...-ში, ბინა №8-ის საკუთრებაში გადაცემა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის №73 ბრძანებულების საფუძველზე. აღნიშნულ განცხადებაზე მოსარჩელის მტკიცებით, თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობას პასუხი არ გაუცია, რითაც უხეშად დაარღვია ,,კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის №73 ბრძანებულებით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების მიღების 15-დღიანი ვადა.

მოსარჩელის მითითებით, სადავო ბინაში დღეის მდგომარეობით თვითნებურად შეჭრილია და ოჯახთან ერთად ცხოვრობს სხვა მოქალაქე.

მოსარჩელის მტკიცებით, მას სხვა ბინა არ გააჩნია და ცხოვრობს ნაქირავებ ბინაში.

სამართლებრივი: მოსარჩელემ მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 100.2, 180.3 მუხლებზე, ,,კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის №73 ბრძანებულების მე-4,მე-5 და მე-7 მუხლებზე (იხ.ს.ფ. 1-12; ტ.1).

მოპასუხე - თელავის მუნიციპალიტეტის შესაგებელი:

ფაქტობრივი: მოწინააღმდეგე მხარემ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ ,,კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის №73 ბრძანებულების მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული დოკუმენტაცია, კერძოდ: ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი ან სხვა რაიმე სახის სამართლებრივი აქტი უნდა იყოს სრულყოფილი, ხოლო მოსარჩელის მიერ თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობაში წარდგენილი გარნიზონის საბინაო კომისიის გადაწყვეტილება გამეგობის მიერ ვერ ჩაითვლებოდა უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტად იმის გამო, რომ აღნიშნულ დოკუმენტში არ წერია არსად სიტყვა ბინის გადაცემა, ხოლო ორდერი გაცემულია 10 დღის ვადით, ამ ვადის გასვლის შემდეგ ორდერი ძალას კარგავს, რის გამოც მოწინააღმდეგე მხარის განმარტებით, ვერ მოხდებოდა მათ მიერ თელავში, ... ქუჩაზე მდებარე (ყოფილი ,,...“) კორპ. ..., ბინა№8-ის პრივატიზება მოსარჩელის სახელზე (იხ. ს.ფ. 42-49; ტ.1).

თელავის რაიონული სასამართლოს 2012 წლის 20 ნოემბრის საოქმო განჩინებით საქმეში ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის შესაბამისად, მესამე პირად ჩაება ლ. ყ-ი (იხ. ს.ფ. 65; ტ.1).

მესამე პირის - ლ. ყ-ის შესაგებელი:

ფაქტობრივი: მესამე პირმა სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ მოსარჩელე ა. თ-ი ნამდვილად მუშაობდა ქ. თელავში განლაგებულ სამხედრო ნაწილში მზარეულის თანამდებობაზე 1990 წლიდან 1992 წლის პირველ დეკემბრამდე და არა 1992 წლის ივლისიდან, რაც დასტურდება მის მიერ წარმოდგენილი შრომის წიგნაკის ჩანაწერიდან, ხოლო თვითონ მუშაობდა 1996 წლის 1 ივლისიდან თელავში შვეულმფრენების საავიაციო პოლკის იფიცერთა სახლის ბიბლიოთეკარის თანამდებობაზე, რის საფუძველზეც შეასახლეს ქ. თელავში, ... ქ. ..., ბინა №8-ში.

მესამე პირის მტკიცებით, ა. თ-ისათვის გადაცემულ №84 ორდერს ჰქონდა 10-იანი ვადა და იგი ამ ვადის გასვლის შემდეგ კარგავდა ძალას, მით უფრო იმ შემთხვევაში, როცა მოსარჩელე 1992 წლის 30 ნოემბრიდან აღარ მუშაობდა ქ. თელავში განლაგებულ სამხედრო ნაწილში და არც დაუკავებია მისთვის გადაცემული ბინა.

მესამე პირის მითითებით, სადავო ბინაში იგი შეასახლეს, როგორც სამხედრო პირი. იგი ამ ბინაში ცხოვრობს 1996 წლიდან და მას სხვა საცხოვრებელი ადგილი არ გააჩნია.

სამართლებრივი: მესამე პირის მიერ შესაგებელში სამართლებრივ გარემოებებზე არ მიუთითებია (იხ. ს.ფ. 77-84; ტ.1).

საქმის გარემოებები:

ა. თ-ი 1992 წლის ივლისიდან მუშაობდა ქ. თელავში, განლაგებულ სამხედრო საჯარისო ნაწილში №32886 ოფიცერთა სასადილოში მზარეულის თანამდებობაზე.

როგორც სამხედრო უწყებაში მომუშავე პირს 1992 წლის 2 ნოემბერს სსრკ თავდაცვის სამინისტროს წითელდროშოვანი ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის კახეთის რაიონის საბინაო საექსპლუატაციო ნაწილის მიერ №84 ორდერით სარგებლობაში გადაეცა ერთოთახიანი ბინა 16,0 კვ.მ, ქ. თელავში, ,,...“ სახლი ..., ბინა №8.

საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2008 წლის 16 მაისის №1–1/761 ბრძანებით, თელავის მუნიციპალიტეტს საკუთრებაში გადაეცა ქ. თელავში, ,,...“ №1 საცხოვრებელი კორპუსები და მათზე დამაგრებული მიწის ნაკვეთები.

ა. თ-მა 2012 წლის 29 სექტემბერს განცხადებით მიმართა თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობას და მოითხოვა ქ. თელავში, ... ქ. ..., ბინა №8-ის საკუთრებაში გადაცემა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის №73 ბრძანებულების საფუძველზე. აღნიშნულ განცხადებაზე მოსარჩელის მტკიცებით, თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობას პასუხი არ გაუცია.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება/სარეზოლუციო/:

თელავის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (იხ. 272-276; ტ.1).

სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები:

ა. თ-ი 1990 წლის 2 აპრილის №41 ბრძანების საფუძველზე მიღებულ იქნა მზარეულის თანამდებობაზე ტექნიკურ სასადილოში №32886 საჯარისო ნაწილში, საიდანაც გათავისუფლდა 1992 წლის 1 დეკემბრის №170 ბრძანების საფუძველზე საკუთარი სურვილის თანახმად.

სსრკ თავდაცვის სამინისტროს წითელდროშოვანი ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის კახეთის რაიონის საბინაო-საექსპლუატაციო ნაწილის მიერ ა. თ-ზე გაიცა 1992 წლის 2 ნოემბრის №84 ორდერი, რომელიც მას ანიჭებდა უფლებას დაეკავებინა 16კვ.მ. 1 ოთახი, სახლი ..., ბინა №8-ში, მისამართზე: ,,...“.

მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი კომუნალური გადასახადების გადახდის ქვითრების თანახმად, ა. თ-ი ცხოვრობდა ქ. თელავში, ბინა ..., ოთახი №8-ში ე.წ. «...’’, 1998 წლის ჩათვლით.

საქართველოს თავდაცვის სამინისტროდან 2012 წლის 19 დეკემბერს წარმოდგენილი წერილობითი ინფორმაციის და თანდართული დოკუმენტაციის თანახმად სასამართლოს მიერ დადგენილ იქნა, რომ მოქალაქე ლ. ყ-ს, №1 რეგიონალური ბაზის ლოგისტიკური უზრუნველყოფის თელავის სამსახურის მიერ 2005 და 2008 წლებში ჩატარებული ინვენტარიზაციის მონაცემებით, უფლების დამდგენი დოკუმენტის გარეშე დაკავებული ჰქონდა ქ. თელავში, ... №1, კორპუსი ..., ბინა №8, ხოლო მოქალაქე ა. თ-ის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი ფართის შესახებ ჯარების ლოგისტიკური უზრუნველყოფის სარდლობაში ინფორმაცია არ მოიპოვებოდა.

დადგენილია და მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ, რომ ლ. ყ-ი დღეის მდგომარეობით ცხოვრობს ქ. თელავში, ... ქუჩა ..., ოთახი №8-ში ე.წ. ,,...“.

ა. თ-ის სახელზე 1992 წლის 2 ნოემბერს გაცემული №84 ორდერი, მოსარჩელის მიერ რეგისტრირებული არსად ყოფილა.

ქ. თელავში, ... ქ. ...-ში მდებარე უძრავი ქონება, სადაც მდებარეობს სადავო საცხოვრებელი ბინა, საჯარო რეესტრიდან 2008 წლის 21 აგვისტოს ამონაწერის თანახმად, დღეის მდგომარეობით წარმოადგენს თელავის მუნიციპალიტეტის საკუთრებას.

ა. თ-მა 2012 წლის 27 სექტემბრის განცხადებით მიმართა თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობას და მოითხოვა ქ. თელავში, ... ქ. ..., ბინა №8-ის საკუთრებაში გადაცემა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის №73 ბრძანებულების საფუძველზე, რაზეც თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობას პასუხი არ გაუცია.

სასამართლოს დასკვნები - რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ ა. თ-ის სარჩელი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება:

რაიონული სასამართლოს განმარტებით, იმის გათვალისწინებით, რომ ა. თ-ზე 1992 წლის 2 ნოემბერს გაიცა №84 ორდერი, რომელიც მოსარჩელის მიერ რეგისტრირებული არსად ყოფილა, ასევე საქართველოს თავდაცვის სამინისტროდან 2012 წლის 19 დეკემბერს წარმოდგენილი წერილობითი ინფორმაციის და თანდართული დოკუმენტაციის თანახმად, მოქალაქე ა. თ-ის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი ფართის შესახებ ჯარების ლოგისტიკური უზრუნველყოფის სარდლობაში ინფორმაცია არ იქნა მოპოვებული, მოსარჩელე არ წარმოადგენდა იმ კანონიერ მოსარგებლეს, რომელსაც საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის №73 ბრძანებულებით დადგენილი წესით შეიძლებოდა საკუთრებაში გადასცემოდა სადავო უძრავი ქონება.

რაც შეეხება თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობის მიერ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 177-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე 2012 წლის ოქტომბრის თვეში გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობას, აღნიშნულთან მიმართებაში რაიონული სასამართლო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹.2. მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ მითითებული ნორმის თანახმად, სადავო ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობა დასაშვებია, მხოლოდ ადმინისტრაციული წარმოების სახის ან კანონით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული წარმოების წესის ისეთი დარღვევის შემთხვევაში, რომლის არარსებობის შემთხვევაში მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება. ამდენად, ადმინისტრაციული აქტის გამოცემა ადმინისტრაციული წარმოების სახის ან/და ადმინისტრაციული წარმოების წესის დარღვევით ყოველთვის არ იწვევს ამ აქტის ბათილობას. ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის და მისი სამართლებრივი შეფასების შედეგად სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელე არ წარმოადგენდა ქ. თელავში, ... ქ. ..., ბინა №8-ში არსებული უძრავი ქონების კანონიერ მოსარგებლეს, შესაბამისად, ა. თ-ის განცხადების საფუძველზე თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობის მიერ 2012 წლის ოქტომბერში საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 177-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძვლად გამოცემული აქტი შეესაბამება მოქმედ კანონმდებლობას და არ არსებობს მისი ბათილად ცნობის საფუძველი.

სამართლებრივი შეფასება /კვალიფიკაცია/:

რაიონულმა სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას იხელმძღვანელა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით, საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის №73 ბრძანებულებით ,,კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის დამტკიცების შესახებ”, 1991 წლის 11 ნოემბრის საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის ,,საქართველოს რესპუბლიკის ტერიტორიაზე დისლოცირებული საბჭოთა არმიის კუთვნილი იარაღის, საბრძოლო მასალის, მიმოსვლის საშუალებების, სამხედრო ტექნიკის, სამხედრო ბაზებისა და სხვა სამხედრო ქონების შესახებ” №793 ბრძანებულებით.

აპელანტი: ა. თ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე: თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობა

მესამე პირი : ლ. ყ-ი

აპელაციის საგანი და მოცულობა /ფარგლები/:

თელავის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

აპელაციის მოტივები:

ფაქტობრივი: აპელანტის შეფასებით, სასამართლომ არასწორად ჩათვალა, რომ ვინაიდან ჯარების ლოგისტიკის უზრუნველყოფის სარდლობაში ინფორმაცია არ იქნა მოპოვებული ა. თ-ის მიერ საცხოვრებელი ფართის დაკავების შესახებ, მოსარჩელე არ შეიძლება ჩაითვალოს საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის N73 ბრძანებულებით დადგენილ კანონიერ მოსარგებლედ. აპელანტის მითითებით, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს 2012 წლის 19 დეკემბერს წარმოდგენილი წერილობითი ინფორმაციით კონკრეტულად არ დადასტურებულა და არც უარყოფა არ მომხდარა იმ ფაქტის, რომ 1992 წლის 2 ნოემბერს ა. თ-ის სახელზე გაიცა ან არ გაცემულა N84 ორდერი.

სამართლებრივი: აპელანტის მითითებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის N73 ბრძანებულება და ის ფაქტი, რომ ა. თ-ი არ წარმოადგენს იმ კანონიერ მოსარგებლეს, რომელსაც საქართველოს პრეზიდენტის 1007 წლის 29 იანვრის N73 ბრძანებულებით შეიძლებოდა საკუთრებაში გადასცემოდა სადავო უძრავი ქონება.

სასამართლომ ასევე არასწორად შეაფასა ორდერი N84 და მისი მტკიცებით, იგი წარმოადგენს საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის 73 ბრძანებულების მე-4 მუხლის მე-3 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ ბინის ორდერს - კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტს. წინააღმდეგ შემთხვევაში ბრძანებულებას ექნებოდა კონკრეტული განმარტებები: თუ ვის მიერ გაცემული, რომელ წლებში და პროცედურების დაცვით რეგისტრირებული ორდერი იგულისხმებოდა მის ჩამონათვალში. აპელანტი განმარტავს, რომ მითითებული ბრძანებულების მოთხოვნას არ წარმოადგენს დ არც დამატებით სასამართლო არ მიუთითებს, თუ რომელი კანონის, რომელი ნორმა ითვალისწინებს ორდერის ნამდვილობისათვის მის სავალდებულო რეგისტრაციას, სად და რა ფორმით.

აპელანტის მითითებით, ამდენი წლების განმავლობაში აღნიშნული ორდერის მიმართ გაუჩნდა კანონიერი ნდობა, რაც დასტურდება სარჩელზე დართული დოკუმენტებით - ამ ქონებას ფლობდა და მართავდა წლების განმავლობაში (იხ. ს.ფ. 281-293; ტ.1).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების /სარეზოლუციო/:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 20 მარტის განჩინებით ა. თ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თელავის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 9 იანვრის გადაწყვეტილება.

გასაჩივრებული განჩინების დასკვნების გაზიარების თაობაზე სასამართლოს მსჯელობა:

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და განმარტა, რომ აპელანტმა თავის სააპელაციო საჩივარში ვერ გააქარწყლა პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი დასკვნები, ვერ მიუთითა და ვერ წარმოადგინა ისეთი არგუმენტები, რომლებზე დაყრდნობითაც შესაძლებელი იქნებოდა საქმეზე დადგენილი ფაქტების სხვაგვარი სამართლებრივი შეფასება.

კასატორი: ა. თ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე: თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობა

მესამე პირი: ლ. ყ-ი

კასაციის საგანი და მოცულობა /ფარგლები/:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 20 მარტის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორი საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ სასამართლოებმა დავის გადაწყვეტისას, მართალია, გამოიყენეს კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინათ, კერძოდ, ,,კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის დამტკიცების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის №73 ბრძანებულება, მაგრამ არასწორად განმარტეს იგი, როდესაც ის არ მიიჩნიეს ამ ბრძანებულების სუბიექტად.

სასამართლოებმა ასევე, მიუხედავად იმისა, რომ სწორად დაადგინეს ფაქტი, იმის თაობაზე, რომ სსრკ თავდაცვის სამინისტროს წითელდროშოვანი ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის კახეთის რაიონის საბინაო-საექსპლუატაციო ნაწილის მიერ ა. თ-ზე გაიცა 1992 წლის 2 ნოემბრის №84 ორდერი, რომელიც მას ანიჭებდა უფლებას დაეკავებინა 16კვ.მ. 1 ოთახი, სახლი ..., ბინა №8-ში, მისამართზე: ,,...“, არასწორი შეფასება მისცეს მას, აღნიშნული კასატორის მტკიცებით, წარმოადგენს სწორედ ზემოაღნიშნული ბრძანებულების მე-4 მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტს. ამასთან, კასატორის მითითებით, მსგავსი ორდერების საფუძველზე თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობის მიერ გაცემულია არაერთი საკუთრების უფლების მოწმობა და არავის ეჭვქვეშ არ დაუყენებია ორდერის შეფასების საჭიროება.

კასატორი საკასაციო საჩივრით ასევე ითხოვდა საქმეზე მტკიცებულებების დართვას, რომლითაც მისი განმარტებით, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დაირღვა უმთავრესი სამართლებრივი პრინციპი - თანასწორობის პრინციპი (იხ. ს.ფ. 120-129; ტ.2).

საკასაციო სასამართლოს 2013 წლის 9 სექტემბრის განჩინებით ა. თ-ის შუამდგომლობა საქმეზე მტკიცებულებების სახით თ. პ-ისა და გ. წ-ის ადმინისტრაციული საქმის წარმოების მასალების დართვის თაობაზე დაკმაყოფილდა, შემდეგი მოსაზრებით, რომ ,,ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-4 მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპი გულისხმობს პირთა თანასწორობას კანონისა და ადმინისტრაციული ორგანოს წინაშე, რაც უზრუნველყოფილია დათქმით, რომ იდენტურ გარემოებებში სხვადასხვა პირთა მიმართ დაუშვებელია განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ა. თ-ის მიერ წარმოდგენილი ადმინისტრაციული საქმის წარმოების მასალები არ წარმოადგენენ იმ საპროცესო მტკიცებულებებს, რომლის მიღების უფლება მოქმედი კანონმდებლობით საკასაციო სასამართლოს არ გააჩნია, არამედ კასატორის მიერ წარმოდგენილი თ. პ-ისა და გ. წ-ის ადმინისტრაციული საქმის წარმოების მასალები არის ზაკ-ის მე-4 მუხლის შესაბამისად, თანასწორობის პრინციპის რეალიზაციის დამადასტურებელი მტკიცებულებები და ისინი უნდა დაერთოს საქმეს“ (იხ. ს.ფ. 210-211; ტ.2).

საკასაციო სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის პროცესუალური წანამძღვრები:

საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმე დასაშვებია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის ,,ა” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლის მიხედვით და იგი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად, როგორც აბსოლუტური კასაცია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრის მოტივების შესწავლა-გაანალიზების, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ა. თ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 20 მარტის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას, სასამართლოს არ დაურღვევია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები. კერძოდ, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, სადავო სამართალურთიერთობას სწორად შეუფარდა მატერიალური სამართლის ნორმა და დავა გადაწყვიტა მოქმედი კანონმდებლობის ნორმების სწორი განმარტების საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საკასაციო საჩივრის მოტივი განსახილველ საქმეში, რამაც შექმნა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 ,,ა” ქვეპუნქტით განსაზღვრული აბსოლუტური კასაციის წანამძღვრები, არის საგულისხმო და განსაკუთრებული სამართლებრივი თვალსაზრისით, რამაც მოცემულ საქმეს მიანიჭა სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის მნიშვნელოვანი საქმის სტატუსი.

კერძოდ, სამართლის განვითარებისათვის მნიშვნელოვანია საკასაციო სასამართლომ სამართლებრივი შეფასება მისცეს:

1.ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გადაწყვეტილების მიღებისას ადმინისტრაციული სამართლის პრინციპების დაცვის უზრუნველყოფის ხარისხს, კონკრეტულად მმართველობითი საქმიანობის განხორციელებისას კანონისა და ადმინისტრაციული ორგანოს წინაშე თანასწორობის პრინციპის გამოყენებას, რაც თავის მხრივ, პირდაპირ განაპირობებს ადმინისტრაციული წარმოების მხარის კანონიერ მოლოდინს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო გადაწყვეტილების მიღებისას ხელმძღვანელობს სწორედ სამართლით აღიარებული და კანონით განმტკიცებული პრინციპებით.

2. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული სასამართლო ხარჯების გადანაწილების სპეციფიკას, რომლის შესაბამისად, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევის გარეშე, იწვევს ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას - აანაზღაუროს პროცესის ხარჯები მის სასარგებლოდ გადაწყვეტილების გამოტანის შემთხვევაშიც.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მმართველობითი სამართლის ამ უმნიშვნელოვანესი პრინციპის და საპროცესო ინსტიტუტის გამოყენებასთან დაკავშირებით საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებები და დასკვნები სასარგებლო და სახელმძღვანელო იქნება, ერთი მხრივ, ქვეყნის ადმინისტრაციული ორგანოებისთვის, მეორე მხრივ, სასამართლო ორგანოებისათვის ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის დამკვიდრების მიზნის მისაღწევად.

საკასაციო სასამართლო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ თანასწორობის პრინციპის დარღვევასთან დაკავშირებით ეყრდნობა მითითებული პრინციპის არსთან მიმართებით საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2012 წლის 6 ნოემბრის განჩინებაში ადმინისტრაციულ საქმეზე №319-315(2კ-12) ი. გ-ის სარჩელისა გამო თბილისის მერიისა და ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიმართ ჩამოყალიბებულ მსჯელობებსა და დასკვნებს, კერძოდ: ,,საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით აღიარებული კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპი გამომდინარეობს საქართველოს კონსტიტუციის მე-14 მუხლით აღიარებული ყველა ადამიანის დაბადებით თავისუფლებისა და კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპიდან. კანონის წინაშე თანასწორობა, ერთის მხრივ საქართველოს კონსტიტუციითა და საერთაშორისო აქტებით აღიარებული კონკრეტული უფლებაა, ხოლო მეორეს მხრივ ფუნდამენტური სამართლებრივი პრინციპია, რომელიც განსაზღვრავს ძირითადი უფლებებით სარგებლობის ზოგად წესს, უზრუნველყოფს უფლება-თავისუფლებათა განხორციელებას დისკრიმინაციის გარეშე და იცავს ადამიანს უთანასწორო მოპყრობისაგან. კანონის წინაშე თანასწორობის ეს ზოგადი დებულება გულისხმობს სახელმწიფო აპარატის მხრიდან თვითნებობის აკრძალვას, დაუშვებელია ადმინისტრაციული პროცესის მონაწილე პირთა, იქნება ეს ფიზიკური თუ იურიდიული პირი, ასევე ადმინისტრაციული ორგანო, კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების შეზღუდვა ან მათი განხორციელებისათვის ხელის შეშლა, აგრეთვე მათთვის კანონმდებლობით გაუთვალისწინებელი რაიმე უპირატესობის მინიჭება ან რომელიმე მხარის მიმართ რაიმე დისკრიმინაციული ზომების მიღება. დისკრიმინაციის აკრძალვას ითვალისწინებს აგრეთვე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის მე-14 მუხლიც.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, განსხვავებული საკანონმდებლო რეგულირება, რა თქმა უნდა, ყველა შემთხვევაში არ ჩაითვლება კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპის დარღვევად, ამ მოთხოვნის დარღვევა სახეზეა მაშინ, როდესაც არ იკვეთება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ურთიერთობის ერთ-ერთი მხარის შეზღუდვის ან მისთვის უპირატესობის მინიჭების გონივრული, საქმის არსიდან გამომდინარე საფუძველი, არამედ აშკარაა შეუსაბამობა განხორციელებულ ღონისძიებასა და საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს შორის“.

,,მართალია, კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპი არ გულისხმობს, ფაქტებისადმი დიფერენციული მიდგომის აკრძალვას და არ ნიშნავს იმას, რომ ყველაფერი ერთგვარად უნდა შეფასდეს, მაგრამ თანასწორობის პრინციპის არსი იმაში მდგომარეობს, რომ არსებითად ერთნაირი საქმის გარემოებების შემთხვევაში მიღებულ იქნეს ერთნაირი გადაწყვეტილება. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ თანასწორობის პრინციპიდან გამომდინარე, არამართებულია ი. გ-ის მიერ ნაწარმოები მიშენების კანონიერების დამადასტურებელ დოკუმენტებად იმ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების არმიჩნევა, რომელიც მისი მეზობლის შემთხვევაში მიჩნეული იყო მშენებლობის ნებართვად, მაშინ როცა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ხაზგასმით და მკაფიოდ არ არის დადასტურებული ის იურიდიული და ფაქტობრივი საფუძვლები, რაც ადმინისტრაციულ ორგანოს აძლევდა შესაძლებლობას მიეღო განსხვავებული გადაწყვეტილებები.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-4 მუხლის შინაარსი იმაში მდგომარეობს, რომ კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპი გულისხმობს ყველა იმ ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების თანაბარ აღიარებას, რომლებიც იმყოფებიან თანაბარ პირობებში, ხოლო მმართველობის კანონიერება გულისხმობს, რომ თანაბარ გარემოებებში მყოფი ადამიანებისათვის მოხდეს თანაბარი პრივილეგიების მინიჭება და შესაბამისად, თანაბარი პასუხისმგებლობის დაკისრება.”

საკასაციო სასამართლო განმარტავს: კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპი გულისხმობს სახელმწიფო ადმინისტრაციის მხრიდან თვითნებობის აკრძალვას და არსებითად იდენტური საქმის გარემოებების თვითნებურად არათანაბრად შეფასებისა და აქედან გამომდინარე, უკანონო გადაწყვეტილების მიღების დაუშვებლობას.

საკასაციო სასამართლოს საკასაციო საჩივრის საფუძვლების გადამოწმების შედეგად მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დავის განხილვა-გადაწყვეტისას არ არის დაშვებული იმგვარი საპროცესო-სამართლებრივი დარღვევა, რომელსაც შესაძლოა, გამოეწვია საქმეზე უკანონო გადაწყვეტილების დადგენა, სასამართლომ სწორად შეუფარდა ნორმა სადავო სამართალურთიერთობას და არსებითად სწორად გადაწყვიტა დავა.

კასაციის წარმოდგენილი მოტივები არ ქმნის გასაჩივრებული განჩინების საპროცესო დარღვევებით გამოტანილად მიჩნევის საპროცესო კანონით (სსსკ-ის 393.2. მუხლი) განსაზღვრულ შემთხვევას. საკასაციო საჩივარი არ შეიცავს დასაბუთებულ სამართლებრივ არგუმენტაციას გადაწყვეტილების კანონთან შეუსაბამობის თაობაზე, ამასთან, წამოყენებული არ არის დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რის გამოც სსსკ-ის 407.2. მუხლის მიხედვით სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის.

საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, კასატორის არგუმენტი, რომ სსრკ თავდაცვის სამინისტროს წითელდროშოვანი ამიერკავკასიის საექსპერტო ოლქის მიერ კახეთის რ/ნ-ის საბინაო-საექსპლუატაციო ნაწილის მიერ გაცემულ ორდერებს, სხვა პიროვნებების შემთხვევაში თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობა მიიჩნევდა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის №73 ბრძანებულებით ,,კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის დამტკიცების შესახებ” განსაზღვრული კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელ დოკუმენტად და მის საფუძველზე გასცა საკუთრების უფლების მოწმობები, ხოლო ა. თ-ის 1992 წლის 2 ნოემბრის №84 ორდერი არ მიიჩნიეს ასეთად, რითაც ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან ადგილი ჰქონდა თანასწორობის პრინციპის დარღვევას, არ არის ობიექტური და იგი საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, არ უნდა იქნეს გაზიარებული.

საკასაციო სასამართლო ,,კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობების ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის №73 ბრძანებულების მიხედვით განმარტავს, რომ აღნიშნული ბრძანებულების შესაბამისად, სახელმწიფო საბინაო ფონდში არსებული, მათ შორის, ამ დებულების ამოქმედებამდე დროებით გადაცემული, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემა ხდება მხოლოდ ფართობის კანონიერი მოსარგებლეებისათვის. ამასთან, ამავე ბრძანებულების მე-3 მუხლის თანახმად, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს შესაბამისი ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოს უფლებამოსილი თანამდებობის პირი ,,ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის, ამ წესისა და კანონმდებლობის შესაბამისად. არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის საკუთრებაში გადაცემის განხილვის საფუძველია კანონიერი მოსარგებლის წერილობითი განცხადება შესაბამის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელ ორგანოში. ამავე ბრძანებულების მე-2 მუხლის 1-ლი პუნქტის ,,ე“ ქვეპუნტის შესაბამისად, კი კანონიერი მოსარგებლე არის ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალურ-ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობით ანუ აღნიშნული მუხლიდან გამომდინარე, იმისათვის რომ პირი მიჩნეულ იქნეს კანონიერ მოსარგებლედ, მას უნდა გააჩნდეს შესაბამისი ორგანოს მიერ გაცემული რაიმე სახის იურიდიული დოკუმენტი იმისა, რომ იგი მართლზომიერად ფლობს ფართს და წარმოადგენს კანონიერ მოსარგებლეს, ამასთან, მხოლოდ ამგვარი დოკუმენტის არსებობა არ არის საკმარისი იმისათვის, რომ პირი მიჩნეულ იქნეს ბინის კანონიერ მოსარგებლედ, ამისათვის აუცილებელია, რომ პირი სარგებლობდეს ფართობით. ზემოაღნიშნული ბრძანებულების მე-4 მუხლის თანახმად, კანონიერი მოსარგებლის განცხადებას არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე უნდა დაერთოს ამ მუხლის მე-3 პუნქტში ჩამოთვლილი დოკუმენტები და მათ შორის, დროებით გადაცემული არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიოზლირებული) ფართობის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის კანონიერი მოსარგებლის (მოსარგებლეების) მიერ ამ დებულების ამოქმედებამდე აღნიშნულ ფართობზე რეგისტრაციის დამადასტურებელი საბუთი (,,ვ“ ქვეპუნქტი), ამასთან, როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ ასევე აუცილებელია, რომ პირის სარგებლობაში და მფლობელობაში უნდა იყოს ფართი.

განსახილველ შემთხვევაში, კი საქმის მასალებით დასტურდება, ა. თ-ი 1990 წლის 2 აპრილის №41 ბრძანების საფუძველზე მიღებულ იქნა №32886 საჯარისო ნაწილის ტექნიკურ სასადილოში მზარეულის თანამდებობაზე, საიდანაც გათავისუფლდა 1992 წლის 1 დეკემბრის №170 ბრძანებით საკუთარი სურვილის საფუძველზე (იხ. ს.ფ. 13, 14; ტ.1).

სსრკ თავდაცვის სამინისტროს წითელდროშოვანი ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის კახეთის რაიონის საბინაო-საექსპლუატაციო ნაწილის 1992 წლის 2 ნოემბრის №84 ორდერი ა. თ-ს ანიჭებდა უფლებას დაეკავებინა 16 კვ.მ. 1 ოთახი, სახლი ..., ბინა №8-ში, მისამართზე: ,,...“ (იხ. ს.ფ. 15; 16; 28 ტ.1). სადაც ა. თ-ი ცხოვრობდა 1996 წლამდე, საიდანაც როგორც, თვითონ აღნიშნა გამოასახლეს იძულებით, თუმცა მას აღნიშნული ფაქტის კანონიერება სადავოდ არასდროს გაუხდია (იხ. 2014 წლის 4 თებერვლის სასამართლო სხდომის ოქმი ს.ფ. 254-265; ტ.2)

ა. თ-ის სახელზე 1992 წლის 2 ნოემბერს გაცემული №84 ორდერი, არ დარეგისტრირებულა.

1998 წლის 4 აგვისტოს ს/ნ 45442 საბინაო საექსპლუატაციო სამსახურის ცნობის შესაბამისად, ლ. ყ-ი 1996 წლის 1 ივლისიდან ნამდვილად ცხოვრობს ,,...“ სახლი ..., ოთახი №8-ში (იხ. ს.ფ. 86; ტ.1). ამასთან, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროდან 2012 წლის 19 დეკემბრის წერილით დასტურდება, რომ მოქალაქე ლ. ყ-ს, №1 რეგიონალური ბაზის ლოგისტიკური უზრუნველყოფის თელავის სამსახურის მიერ 2005 და 2008 წლებში ჩატარებული ინვენტარიზაციის მონაცემებით, უფლების დამდგენი დოკუმენტის გარეშე დაკავებული ჰქონდა ქ. თელავი, ... №1, კორპუსი ..., ბინა №8, ხოლო მოქალაქე ა. თ-ის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი ფართის შესახებ ჯარების ლოგისტიკური უზრუნველყოფის სარდლობაში ინფორმაცია არ მოიპოვებოდა (იხ. .ს.ფ. 33; ტ.2).

სადავო არ არის ის გარემოება, რომ ლ. ყ-ი დღესაც ცხოვრობს ქ. თელავში ... ქუჩა ..., ოთახი №8-ში ე.წ. ,,...“.

საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2008 წლის 14 მაისის 31-1/761 ბრძანების საფუძველზე ქ. თელავში, ... №1 კორპუსები ..., ... და ...(მათ შორის, ... ქუჩა, კორპუსი ...) გადაეცა თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობას (იხ. ს.ფ. 35; ტ.2).

ქ. თელავში, ... ქ. ...-ში მდებარე უძრავი ქონება, სადაც მდებარეობს სადავო საცხოვრებელი ბინა, საჯარო რეესტრის 2008 წლის 21 აგვისტოს ამონაწერის თანახმად, დღეის მდგომარეობით წარმოადგენს თელავის მუნიციპალიტეტის საკუთრებას (იხ. ს.ფ. 71; ტ.1).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, ა. თ-ი არ აკმაყოფილებდა ,,კანონიერი მოსარგებლეებისათვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობების ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის №73 ბრძანებულებით განსაზღვრულ მოთხოვნებს, კერძოდ, ა. თ-ი 1998 წლიდან აღარ სარგებლობდა 1992 წლის 2 ნოემბრის №84 ორდერით გადაცემული ფართით და შესაბამისად, არ წარმოადგენდა კანონიერ მოსარგებლეს, მით უფრო იმ პირობებში, როცა აღნიშნულ ფართში 1998 წლიდან ცხოვრობდა ლ. ყ-ი.

კასატორის მიერ კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპის დარღვევასთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლოში მტკიცებულების სახით დართული მასალებიდან დასტურდება, რომ თ. პ-ი, რომელსაც თელავის მუნიციპალიტეტის გამგებლის 2012 წლის 3 ოქტობრის №7/2-323 ბრძანების შესაბამისად, საკუთრებაში გადაეცა ქ. თელავში, ... ქუჩა (,,...“) ..., ბინა №10-ში საცხოვრებელი ფართი - 46,8 კვ.მ. აღნიშნული ბინით სარგებლობდა სულ და საცხოვრებლად სხვა ადგილას არ გადასულა, ასევეა გ. წ-ის შემთხვევაშიც (იხ. ს.ფ. 183-208; ტ.2), რაც შეეხება ვ. პ-ს, დადგენილია, რომ მისი საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით, სასამართლო წარმოებაშია დავა, როგორც თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობის წარმომადგენელმა განმარტა აღნიშნულზე სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ჯერ მიღებული არ არის (იხ. ს.ფ. სასამართლო სხდომის ოქმი, 2014 წლის 4 თებერვალი ს.ფ. 254-265; ტ.2).

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, ა. თ-ის მიმართ თანასწორობის პრინციპის დარღვევას ადგილი არ ჰქონია, კასატორის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებიდან არ დასტურდება სხვადასხვა პირების მიმართ განხილულ საქმეებზე ფაქტების იდენტურობა, შესაბამისად, კანონის წინაშე თანასწორობის პრინციპის არსი, რომ არსებითად იდენტური საქმის გარემოებების შემთხვევაში მიღებულ უნდა იქნეს ერთნაირი გადაწყვეტილება, დარღვეული არ არის. ამასთან, საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, საქმის გარემოებათა იდენტურობის შემთხვევაში ერთი პირის მიმართ უკანონო გადაწყვეტილების მიღება არ წარმოშობს მეორე პირის უფლებას იმავე სახის გადაწყვეტილებაზე, რამდენადაც ,,არ არსებობს თანასწორობა უკანონობაში“. შესაბამისად, ზემოაღნიშნული პირების მიმართ მიღებული უკანონო გადაწყვეტილების შემთხვევაც კი, ვერ გახდება წინამდებარე სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარში ჩამოყალიბებული არგუმენტები სააპელაციო სასამართლოს მიერ ფაქტების არასწორ დადგენასთან და კანონის არასწორ გამოყენებასთან დაკავშირებით არ არის იურიდიულად დასაბუთებული და არ გამომდინარეობს განხილული ნორმის ნამდვილი შინაარსიდან და მოწესრიგებული ურთიერთობის ნამდვილი მიზნიდან; შესაბამისად, ქვემდგომი სასამართლოების სამართლებრივი შეფასებები სწორია და სრულად გამომდინარეობს ადმინისტრაციული სამართლის პრინციპებისა და კონკრეტული ნორმების სწორი გამოყენება – განმარტებიდან, რის გამოც მოცემული დავა გადაწყვეტილია ობიექტურად და მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე. შესაბამისად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის მიხედვით არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძვლები.

გარდა აღნიშნულისა, საკასაციო სასამართლო აუცილებლად მიიჩნევს სამართლებრივი შეფასება მისცეს თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობის უმოქმედობას, კერძოდ, ადმინისტრაციულმა ორგანომ რეაგირების გარეშე დატოვა ა. თ-ის განცხადება და მიიჩნევს, რომ დემოკრატიულ საზოგადოებაში პირის საჯაროსამართლებრივი ვალდებულების განსაზღვრა შეუძლებელია, დამოკიდებული იყოს საჯარო მოხელეების განწყობასა და შეხედულებებთან, ასეთ პირობებში არ იარსებებს სამართლებრივი სახელმწიფოს განცდა და აზრი ეკარგება პირის კანონიერი ნდობის უფლების ინსტიტუტს ადმინისტრაციული ორგანოს მიმართ.

აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო ეყრდნობა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2013 წლის 28 მაისის განჩინებაში ადმინისტრაციულ საქმეზე № ბს-122-115 (2კ-13) შპს „...“ სარჩელისა გამო თბილისის მერიისა და ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიმართ ჩამოყალიბებულ მსჯელობებსა და დასკვნებს, კერძოდ:

„საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ პირის უფლება - მიმართოს სახელმწიფოს ნებისმიერ საჯარო დაწესებულებას მისი ინტერესების დასაცავად, განეკუთვნება კონსტიტუციურ უფლებათა სისტემას. ადამიანის უფლებები იყოფა ორ ჯგუფად: მატერიალური და პროცედურული უფლებები. პირის პროცედურულ უფლებათა რიგს მიეკუთვნება ადმინისტრაციული ორგანოსათვის მიმართვის უფლება, შუამდგომლობათა აღძვრის უფლება, მტკიცებულებათა წარდგენის უფლება, სხდომაზე დასწრების და მონაწილეობის უფლება, მოსაზრებათა წარდგენის უფლება, გასაჩივრების უფლება და ა.შ. სწორედ, პროცედურული უფლებების კანონით დადგენილი ფორმებით რეალიზაცია აძლევს პირს შესაძლებლობას, დაიცვას ან აღიდგინოს თავისი მატერიალური უფლებები. სამართლებრივი სახელმწიფოს ფუნქციონირების პრინციპი გულისხმობს პროცედურული უფლებების შეუფერხებლად და დაუბრკოლებლად განხორციელებას, წინააღმდეგ შემთხვევაში, საფრთხე ექმნება მატერიალური უფლებების ჯეროვან რეალიზაციასა და დაცვას.

ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი, რომელიც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ურთიერთობების მონაწილეთა პროცედურული უფლება-მოვალეობების საზოგადო წესებს დეტალურად განსაზღვრავს, მიზნად ისახავს ადმინისტრაციულ ორგანოთა მიერ ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების, საჯარო ინტერესებისა და კანონის უზენაესობის დაცვის უზრუნველყოფას.

ზემომითითებულ კონსტიტუციურ პრინციპს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის სპეციალური მუხლი ეძღვნება, კერძოდ, მუხლი 12. ადმინისტრაციული ორგანოსათვის მიმართვის უფლება, რომლის მიხედვით გარანტირებულია:

1. ნებისმიერი პირის უფლება - მიმართოს ადმინისტრაციულ ორგანოს ამ უკანასკნელის უფლებამოსილებას მიკუთვნებული იმ საკითხის გადასაწყვეტად, რომელიც უშუალოდ და პირდაპირ ეხება პირის უფლებებსა და კანონიერ ინტერესებს, და

2. ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება - განიხილოს მის უფლებამოსილებას მიკუთვნებულ საკითხზე შეტანილი განცხადება და მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

აღნიშნული ნორმის სტრუქტურული შინაარსი გულისხმობს, რომ პირის უფლების დადგენა მოიცავს ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას - განახორციელოს რეალიზებული საპროცესო უფლების კანონით რეგლამენტირებული, ადეკვატური პროცედურული ხასიათის მოქმედება.“

საქმის მასალებით უტყუარადაა დადგენილი, რომ ა. თ-მა 2012 წლის 27 სექტემბრის განცხადებით მიმართა თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობას და მოითხოვა ქ. თელავში, ... ქ. ..., ბინა №8-ის საკუთრებაში გადაცემა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის №73 ბრძანებულების საფუძველზე (იხ. ს.ფ. 32; ტ.1).

ასევე დადგენილია, რომ თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობას კანონით დადგენილი წესით განცხადება არ განუხილავს, არ ჩაუტარებია ადმინისტრაციული წარმოება ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით და არ გამოუცია ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული კანონმდებლობით დადგენილი სავალდებულო პროცედურების ჩაუტარებლობა არღვევს სამართლებრივი სახელმწიფოს ერთ-ერთ მნიშვნელოვან და ფუნდამენტურ მოთხოვნას პროცედურული დემოკრატიის უზრუნველყოფის შესახებ, რომლის ხარისხი, თავის მხრივ, უზრუნველყოფს სახელმწიფოს ქვეშევრდომების კანონიერ მოლოდინს _ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მმართველობის განხორციელება კანონიერების პრინციპის საფუძველზე. პროცედურული მოქმედებების ჩატარების ვალდებულება ემსახურება კერძო ინტერესის _ ადამიანის უფლების მაქსიმალური დაცვის უზრუნველყოფას.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ თანამედროვე ევროპული სამართლებრივი ტენდენციის თანახმად, სახელმწიფო გარანტირებული უნდა იყოს ადმინისტრაციული აქტების კონტროლით, სრულად ემორჩილებოდეს კანონს და იმავდროულად, უზრუნველყოფდეს ადმინისტრაციული ხელისუფლების ორგანოების ეფექტურ მუშაობას. გათვალისწინებულია რა საჯარო ადმინისტრაციულ ორგანოებსა და პირებს შორის არსებულ უფლებამოსილებათა დისბალანსი, შესაბამისად, ეს ურთიერთობა საჭიროებს ეფექტიან კონტროლს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ პირის დარღვეული უფლების აღდგენის მიზნით, რომ არ შეიძლება საუბარი კანონის უზენაესობაზე, როდესაც თავად სახელმწიფო და მისი ადმინისტრაციული ორგანოები არ ემორჩილებიან კანონს.

სამართლებრივი სახელმწიფოსა და სამართლებრივი ნდობის პრინციპი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ ურთიერთობებში დაცულია და უზრუნველყოფილია კანონიერების პრინციპისა და კანონიერი ნდობის უფლების ინსტიტუტების მეშვეობით, კერძოდ, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 5.1 მუხლის მიხედვით, ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არა აქვს კანონმდებლობის მოთხოვნების საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე ქმედება, რაც გულისხმობს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოები თავიანთ საქმიანობაში შებოჭილნი არიან საკანონმდებლო აქტით განსაზღვრული უფლებამოსილების ფარგლებით.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციულ წარმოებაში აქტის გამოუცემლობის სამართლებრივი შედეგები განსაზღვრულია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 177-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, რომლის მიხედვით: ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისათვის დადგენილი ვადის დარღვევა ჩაითვლება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემაზე უარის თქმად. ეს სამართლებრივი დანაწესი არც ერთ შემთხვევაში არ ათავისუფლებს ადმინისტრაციულ ორგანოს განცხადების განხილვისა და გადაწყვეტილების მიღების ვალდებულებისაგან. აღნიშნული ნორმა უზრუნველყოფს პირის უფლებას - აქტის გამოცემისთვის კანონით განსაზღვრული ვადის დაუცველობის პირობებში ( რაც შეუძლებელია სამართლებრივ სახელმწიფოში ტენდენციის ხასიათს ატარებდეს) მიმართოს ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოს ადმინისტრაციული საჩივრით ან სარჩელით სასამართლო ორგანოებს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ გამოყენებული უნდა იქნეს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული ერთგვარი პროცესუალური სანქცია, რომლის შესაბამისად, ,,თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემული იყო საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევის გარეშე, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია, აანაზღაუროს პროცესის ხარჯები მის სასარგებლოდ გადაწყვეტილების გამოტანის შემთხვევაშიც“. ვინაიდან თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობას არ განუხილავს ა. თ-ის განცხადება და არ ჩაუტარებია ადმინისტრაციული წარმოება, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობას უნდა დაეკისროს ა. თ-ის მიერ საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის გადახდა ა. თ-ის სასარგებლოდ. სასამართლო ხარჯების ამგვარი არაორდინალური გადანაწილების წესი - მოგებულ პროცესუალურ მხარეს დაეკისროს წაგებული მხარის სასამართლო ხარჯების გადახდა, გამომდინარეობს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი დავის სპეციფიკიდან, რამდენადაც სასამართლო კონფლიქტი წარმოშობილია სუბორდინაციულ სამართალურთიერთობის მონაწილეთა შორის, რომელთა მხარეები - ფიზიკური და იურიდიული პირები აღჭურვილნი არიან ადმინისტრაციული სამართლის ასევე ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პრინციპის - კანონიერი ნდობის უფლებით, მათ შორის, ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ, როგორც მატერიალურ, ასევე ფორმალურ სამართლებრივი ნორმების დაცვის ვალდებულებასთან მიმართებით.

ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან არათუ საერთოდ განცხადების არგანხილვა, ადმინისტრაციული წარმოების ჩაუტარებლობა, არამედ მისი ერთ-ერთი სტადიის, კერძოდ, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას საქმის გარემოებების არასათანადო გამოკვლევა, არაკვალიფიციური განხორციელება იწვევს სასამართლო დავის შემთხვევაში მხარის საპროცესო პრივილეგიას- გაწეული სასამართლო ხარჯების ადმინისტრაციულ ორგანოზე დაკისრებას, როგორც ერთგვარ კომპენსაციას, სასამართლო დავის სამართლიანად გადაწყვეტის პრინციპიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული პროცედურების დარღვევისათვის. რამაც საბოლოოდ განაპირობა კიდეც სარჩელის აღძვრის საჭიროება. სადავო აქტის პროცედურების დარღვევით გამოცემა დაინტერესებულ მხარეს ყოველთვის უტოვებს განცდას, რომ მისი უფლებები და კანონიერი ინტერესი შელახულია. აღნიშნულის გამო კანონმდებელი სადავო აქტის მატერიალურ-სამართლებრივი კანონიერების დადგენის, ანუ სასამართლო დავის მოგების შემთხვევაშიც, სასამართლო ხარჯების სპეციფიური გადანაწილების წესს ამკვიდრებს. განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული პროცედურების არათუ დარღვევა, არამედ საერთოდ იგნორირებულია კანონისმიერი პროცედურული ვალდებულებები, რის გამოც ზემომითითებული ნორმის გავრცელება სადავო შემთხვევის მიმართ, ლოგიკურია.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივარში ჩამოყალიბებული არგუმენტები სააპელაციო სასამართლოს მიერ ფაქტების არასწორ დადგენასთან და კანონის არასწორ გამოყენებასთან დაკავშირებით არ არის იურიდიულად დასაბუთებული და არ გამომდინარეობს მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნებიდან, შესაბამისად, ქვემდგომი სასამართლოების სამართლებრივი შეფასებები სწორია, რის გამოც მოცემული დავა გადაწყვეტილია ობიექტურად და მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე. შესაბამისად, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის მიხედვით არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებისა და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძვლები.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, მე-10 მუხლებით; სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა. თ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 20 მარტის განჩინება;

3. თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობას ა. თ-ის სასარგებლოდ დაეკისროს, მის მიერ საკასაციო საჩივართან დაკავშირებით გადახდილი 300 ლარის სახელმწიფო ბაჟის სახით, ანაზღაურება;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: /ნ. წკეპლაძე/

მოსამართლეები: /მ. ვაჩაძე/

/პ. სილაგაძე/