საქმე N:ბს-542-523(კ-13)

№ბს-542-523(კ-13) 6 მაისი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

სხდომის მდივანი - ანა ვარდიძე

კასატორი (მოპასუხე) – ო. მ-ი; წარმომადგენელი - დ. ნ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (სარჩელეზე მოპასუხე) - თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობა; წარმომადგენელი - ა. ბ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - ა. მ-ი; წარმომადგენელი - დ. ა-ი

დავის საგანი – ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 11 ივნისის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

მოსარჩელე: ა. მ-ი;

მოპასუხეები: თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობა; ო. მ-ი

სარჩელის სახე: საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის საფუძველზე ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

სარჩელის საგანი:

თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობასა და ო. მ-ს შორის 1994 წლის 30 მარტს გაფორმებული მიღება-ჩაბარების აქტის, იმ ნაწილში ბათილად ცნობა, რომლითაც ო. მ-ის საკუთრებაში მოექცა თ. მ-ის საკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი ფართი - 18 კვ.მ. მიწის ფართი შენობა-ნაგებობის ქვეშ 0,01 ჰა და საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი - 0,28 ჰა.

სარჩელის საფუძველი:

ფაქტობრივი: მოსარჩელის განმარტებით, დედის - თ. მ-ის კომლი 1977 წლის 2 აპრილს გაიყო ორ კომლად, ერთ კომლში დარჩა თავად მოსარჩელე, ხოლო მეორე კომლში დედა- თ. მ-ი და ძმა - ო. მ-ი.

1987 წელს თ. მ-ის (დედის) კომლს გამოეყო ძმის - ო. მ-ის კომლიც.

დედა თ. მ-ი გარდაიცვლა 2007 წლის 28 სექტემბერს, რომლის საკუთრებაშიც მისი გარდაცვალების დროისთვის ირიცხებოდა საცხოვრებელი სახლი - 18 კვ.მ., მიწის ფართი - შენობა-ნაგებობის ქვეშ 0.01 ჰა და საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი - 0,28 ჰა, მდებარე თელავის რ/ნ-ის სოფ. .... მოსარჩელის განმარტებით, აღნიშნული ქონება მემკვიდრეობით მიიღო მან, მაგრამ შემდეგ შეიტყო, რომ მისმა ძმამ - ო. მ-მა 1994 წლის 30 მარტს №57 მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე დაირეგისტრირა მთელი ქონება და მის სამკვიდროში მოაქცია დედის ქონებაც.

სამართლებრივი: სამართლებრივ საფუძველბზე მითითებული არ არის (იხ.ს.ფ. 3-13; ტ.1).

მოპასუხე - თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ შესაგებლით სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ არ არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი, ვინაიდან სადავო მიღება-ჩაბარების აქტი გამოცემულია კანონმდებლობის დაცვით (იხ. ს.ფ. 62-68; ტ.1).

მოპასუხე - ო. მ-ის შესაგებელი:

ფაქტობრივი: მოპასუხე ო. მ-მა სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ ცხოვრობს თელავის რ/ნ სოფ. ..., იგი დედის - თ. მ-ის კომლს გამოეყო 1987 წლის 2 აპრილს და ცალკე კომლად დარეგისტრირდა ... სასოფლო საბჭოში. მოპასუხის განმარტებით, 1994 წლის 30 მარტს მისი კომლის სახელზე გაიცა მიწის მიღება-ჩაბარების აქტი, რომლითაც მას არ გადასცემია მოსარჩელის მიერ მითითებული საცხოვრებელი სახლის 18 კვ.მ. მიწის ფართი შენობა-ნაგებობის ქვეშ და საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი 0,28 ჰა. მისი განმარტებით, 1994 წლიდან მისი გარდაცვალების დღემდე დედა - თ. მ-ი ცხოვრობდა მასთან და არასდროს გამოუთქვამს პრეტენზია სადავო მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის მონაცემების უზუსტობის შესახებ. დედის - თ. მ-ის გარდაცვალების დროისათვის მის სახელზე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თელავის სარეგისტრაციო სამსახურში საკუთრების უფლებით უძრავი ქონება რეგისტრირებული არ იყო.

სამართლებრივი: სამართლებრივ საკითხებზე მითითებული არ არის (იხ. ს.ფ. 75-80 ტ.1).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება/სარეზოლუციო/:

თელავის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 23 იანვრის გადაწყვეტილებით ა. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ნაწილობრივ მიწის რეფორმამდე არსებული - 0,02 ჰა, 0,02 ჰა, 0,17 და 0,08 ჰა ნაწილში, ბათილად იქნა ცნობილი 1994 წლის 30 მარტის მიღება-ჩაბარების აქტი, გაცემული ო. მ-ის სახელზე (იხ. ს.ფ. 77-81; ტ.1).

სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები:

2012 წლის 10 ოქტომბრის სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის ტერიტორიული ორგანოს თელავის არქივის მიერ გაცემული №81 ცნობის შესაბამისად: თელავის რაიონის სოფელ .. სასოფლო საბჭოს (საკრებულოს) 1973-2000 წლების საკომლო წიგნების ჩანაწერების მიხედვით, თ. ა. ასული მ-ი ირიცხებოდა ცალკე კომლად, კომლის შემადგენლობაში ირიცხებოდნენ:

1973-1975 წლების მიხედვით - ა. ს. ძე მ-ი და ო. ს. ძე მ-ი;

1976-1978 წლების მიხედვით - ა. ს. ძე მ-ი, ო. ს. ძე მ-ი, მ. დ. ასული ხ-ი და ქ. რ. ასული რ-ი;

1980-1982 წლების მიხედვით - ა. ს. ძე მ-ი გამოყოფილია ცალკე კომლად, ო. ს. ძე მ-ი, მ. დ. ასული - ხაზი აქვს გადასმული, ქ. რ. ასული მ-ი-რ-ი (გამოყოფილია ცალკე კომლად), თ. ა. ასული მ-ი;

1983-1985 წლების მიხედვით - ო. ს. ძე მ-ი, თ. ა. ასული კ-ი, მ. ო. ასული მ-ი;

1986-1990 წლების მიხედვით - ო. ს. ძე მ-ი გამოყოფილია ცალკე კომლად, თ. ა. ასულ კ-ს ხაზი აქვს გადასმული, მ. ო. ასულ მ-ის ხაზი აქვს გადასმული;

1996-2000 წლების მიხედვით - კომლის უფროსი თ. ა. ასული მ-ი (გარდაიცვალა, წელი მითითებული არაა), ო. ს. ძე მ-ი გამოყოფილია ცალკე კომლად, თ. ა. ასული კ-ი, მ. ო. ასული მ-ი, ნ. ო. ასული მ-ი გათხოვდა, ე. ო. ასული მ-ი გათხოვდა, ლ. ო. ძე მ-ი;

კომლს 1973-2000 წლებში ერიცხება მიწა 0,28 ჰა, ხოლო 1997 წელს 18 კვ.მ. ფართობის საცხოვრებელი სახლი (დანარჩენ წლებში საცხოვრებელი ფართი მითითებული არაა), სახლის აგების წელი 1917;

1971-1973 წლების საკომლო წიგნში ო. მ-ი ს. ზ. ძე მ-ის, ხოლო შემდეგ 1973-1985 წლებში თ. ა. ასული მ-ის კომლში ირიცხება როგორც შვილი;

1986-2000 წლების საკომლო წიგნებში ო. ს. ძე მ-ს აქვს მინაწერი - გამოყოფილია ცალკე კომლად.

2012 წლის 12 ნოემბრის №100 სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის ტერიტორიული ორგანოს თელავის არქივის მიერ გაცემული ცნობით და მათ მიერ წარმოდგენილი საკომლო წიგნის ჩანაწერის ფურცლების დამოწმებული ასლების შესაბამისად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თელავის რაიონის სოფელ … სასოფლო საბჭოს 1986-1990 წლების საკომლო წიგნში კომლის უფროსად ჩაწერილია მ-ი თ. ა. ასული, კომლის შემადგენლობაში ირიცხებიან: მ-ი ო. ს. ძე - მინაწერი აქვს - გამოყოფილია ცალკე კომლად, კ-ი თ. ა.ასული - ხაზი აქვს გადასმული, მ-ი მ. ო. ასული - ხაზი აქვს გადასმული;

1996-2000 წლების საკომლო წიგნში კომლის უფროსად ჩაწერილია თ. ა. ასული მ-ი (გარდაიცვალა, თარიღი მითითებული არ არის), კომლის შემადგენლობაში ირიცხებიან: მ-ი ო. ს. ძე - მინაწერი აქვს -გამოყოფილია ცალკე კომლად, კ-ი თ. ა.ასული, მ-ი მ. ო. ასული, მ-ი ნ. ო. ასული - მინაწერი აქვს გათხოვდა, მ-ი ე. ო. ასული - მინაწერი აქვს გათხოვდა, მ-ი ლ. ო. ძე;

კომლს 1986-2000 წლებში ერიცხება 0,28 ჰა ფართობის მიწა, ხოლო 1997 წელს - 18 კვ.მ. ფართობის საცხოვრებელი სახლი, სახლის აგების წელი 1917;

2012 წლის 12 ნოემბრის №100 და 10 ოქტომბრის №81 სსიპ საქართველოს ეროვნული არქივის ტერიტორიული ორგანოს თელავის არქივის მიერ გაცემული ცნობების შესაბამისად, თელავის რაიონის სოფელ ... სასოფლო საბჭოს 1986-2000 წლების საკომლო წიგნებში ო. ს. ძე მ-ს მინაწერი აქვს, რომ გამოყოფილია ცალკე კომლად, მაგრამ მისი ცალკე კომლად აღრიცხვა არ მომხდარა.

მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ, რომ სადავო №57 მიღება-ჩაბარების აქტში მიწის რეფორმამდე არსებული მიწის ნაკვეთები ფართებით - 0,02 ჰა, 0,02 ჰა, 0,17 ჰა და 0,08 ჰა წარმოადგენს იმ 0,28 ჰა მიწის ნაკვეთს, რაც ჩაწერილი იყო დედის - თ. მ-ის კომლში, ხოლო ო. მ-ი ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა დედასთან - ერთ ოჯახად მის გარდაცვალებამდე და დღესაც იქ ცხოვრობს.

1994 წლის 30 მარტს ო. მ-ის სახელზე გაიცა №57 მიღება-ჩაბარების აქტი, რომელშიც ასახულია მიწის რეფორმამდე და რეფორმის შემდეგ დამატებით გამოყოფილი მიწის ნაკვეთები.

სასამართლოს მიერ სადავოდ მიჩნეული ფაქტები:

სადავოა 1994 წლის 30 მარტის №57 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის კანონიერება.

სასამართლოს დასკვნები - რაიონულმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ ა. მ-ის სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს.

სამართლებრივი შეფასება /კვალიფიკაცია/:

სასამართლომ მიუთითა, რომ საკოლმეურნეო კომლი საქართველოში არსებობდა 1993 წლამდე. საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964წ. რედაქცია) 122-ე მუხლის შესაბამისად, საკოლმეურნეო კომლის ქონება კომლის წევრებს ეკუთვნოდათ თანასაკუთრების უფლებით, ხოლო იმავე კოდექსის 125-ე მუხლის თანახმად, კომლის ყველა წევრს, მათ შორის, არასრულწლოვანსა და შრომისუუნაროსაც ეკუთვნოდა თანაბარი წილი.

რაიონულმა სასამართლომ არ გაიზიარა მოპასუხის წარმომადგენლების მოსაზრება, რომ სადავო უძრავი ქონება საკუთრების უფლებით მიწის რეფორმის შედეგად მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე გადაეცა ო. მ-ს, როგორც კომლს იქიდან გამომდინარე, რომ არც 1994 წელს, როდესაც ო. მ-ს მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე გადაეცა მიწის ნაკვეთები და არც 1992 წლის პირველი იანვრის მდგომარეობით იგი არ წარმოადგენდა დამოუკიდებელ კომლს ან რომელიმე კომლის წევრს. მოპასუხე ო. ს. ძე მ-ი თ. მ-ის კომლის წევრად ჩაწერილი იყო მხოლოდ 1983-1985 წლების ჩათვლით.

ზემოაღნიშნულთან დაკავშირებით რაიონულმა სასამართლომ განმარტა, რომ ,,საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწების რეფორმის შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის №-48 დადგენილების პრაქტიკული განხორციელების დამატებით ღონისძიებათა თაობაზე” საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 6 თებერვლის №-128 დადგენილების მე-2 პუნქტის თანახმად, საკარმიდამო მიწის ნაკვეთების გაცემა განხორციელდა 1992 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით რიცხული კომლების მიხედვით. შესაბამისად, მიწის რეფორმის განმავლობაში მოპასუხე არ ყოფილა არც რომელიმე კომლის წევრი და არც დამოუკიდებელი კომლის უფროსი. ამდენად, 1994 წლის 30 მარტს ო. მ-ის სახელზე №57 მიღება-ჩაბარების აქტის გაცემის იურიდიული საფუძველი არ არსებობდა.

რაიონული სასამართლოს შეფასებით, სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹.2, 66-ე მუხლების საფუძველზე სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას დარღვეულია კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები (იხ. ს.ფ. 77-81; ტ.1).

აპელანტი: ო. მ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე - ა. მ-ი;

სარჩელზე მოპასუხე - თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობა

აპელაციის საგანი და მოცულობა /ფარგლები/:

თელავის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 23 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (იხ. ს.ფ. 85-94; ტ.1).

აპელაციის მოტივები:

ფაქტობრივი: აპელანტის განმარტებით, არასწორია რაიონული სასამართლოს მითითება, რომ იგი გამოყოფილია დედის - თ. მ-ის კომლს და აღრიცხულია ცალკე კომლად და მას როგორც ცალკე კომლს სადავო მიწის მიღება-ჩაბარების აქტით გადაეცა მიწის ნაკვეთი.

სამართლებრივი: სასამართლომ ისე მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლზე, რომ არ განმარტა რა დანაწესი დაირღვა, ვისი უფლება შეილახა სადავო ადმინისტრაციული აქტის გამოცემით და ადმინისტრაციული წესის დარღვევის არ არსებობის შემთხვევაში, სხვა რა გადაწყვეტილება შეიძლება მიღებულიყო. ამასთან, იგი იყო სოფლად მცხოვრები კომლი და მას ყველა შემთხვევაში უნდა გადასცემოდა მიწის ნაკვეთი, რაც მოხდა №57 მიღება-ჩაბარების აქტით. ამ აქტის გამოცემით კანონის რა დანაწესი დაირღვა ვერ უთითებს ვერც მოსარჩელე და ვერც სასამართლო.

რაიონული სასამართლოს მიერ ასევე არ არის მითითებული თუ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 66-ე მუხლის რა დანაწესი დაირღვა. არასწორად არის განმარტებული ასევე 1992 წლის მიწის რეფორმის არსი, ვინაიდან აპელანტის მითითებით, მიწის გაცემის საფუძველი არა მარტო კომლის წევრობა ან კომლად ყოფნა იყო, არამედ არსებობდა სხვა საფუძვლებიც. სასამართლო კი ერთმნიშვნელოვნად ადგენს, რომ თითქოს ო. მ-ი არ იყო რომელიმე კომლის წევრი ან ცალკე კომლი და ამიტომ მის მიმართ №57 მიღება-ჩაბარების აქტით მიწის გადაცემის საფუძველი არ არსებობდა.

აპელანტის განმარტებით, კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოს შეეძლო მოეძიებინა მტკიცებულებები, კერძოდ, 2012 წლის №81 საარქივო ცნობა საკმარისად ჩაეთვალა იმისათვის, რომ ო. მ-ი იყო რა ცალკე კომლი, რომელიც ცხოვრობდა საკომლო წიგნის ჩანაწერების და გაყრილობის აქტის თანახმად, იმავე ბინაში სადაც დედა, უფლებამოსილი იყო №57 მიღება-ჩაბარების აქტით მიეღო მიწის ნაკვეთი. 1992 წლის მიწის განაწილების კომისიებმა კომლს, რომელსაც ჰყავდა ორი და მეტი შვილი, მიაკუთვნა ძირითად კომლს და დანარჩენს ცალკე გამოუყო მიწის ნაკვეთი, ვინაიდან ა. მ-ი უკვე ცალკე კომლი იყო, მას ცალკე მიეცა მიწის ნაკვეთი, ხოლო ო. მ-ს, როგორც დედასთან მცხოვრებს დედასთან ერთად გადაეცა მიწის ნაკვეთი. აქედან გამომდინარე, არ არსებობს № 57 მიღება-ჩაბარების აქტის გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი.

რაც შეეხება სარჩელის დაკმაყოფილებას, გაუგებარია №57 მიღება-ჩაბარების აქტის გაუქმებით რა სარგებელი მიიღო მოსარჩელემ, ამ აქტის გაუქმება რატომ ნიშნავს, რომ ეს მიწის ნაკვეთები მიეკუთვნება ა. მ-ს.

ასევე, დაუსაბუთებელია სასამართლოს გადაწყვეტილება მიწის რეფორმამდე არსებული 0,02 ჰა, 0,02 ჰა, 0,17 ჰა, 0,08 ჰა ნაწილში №57 მიღება-ჩაბარების აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე. აღსანიშნავია, რომ გადაწყვეტილებით ბათილად ცნობილ №57 მიღება-ჩაბარების აქტის მიწის ნაკვეთზე დგას საცხოვრებელი სახლი, რომელიც არის ო. მ-ის საკუთრება, გადაწყვეტილებით ისე გაუქმდა მიწის ნაკვეთის საკუთრება, რომ არ არის გათვალისწინებული საცხოვრებელი სახლის მნიშვნელობა (იხ. ს.ფ. 10-16; ტ.1).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება /სარეზოლუციო/:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 11 ივნისის განჩინებით ო. მ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თელავის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 23 იანვრის გადაწყვეტილება (იხ. ს.ფ. 63-73; ტ.2).

აპელაციის მოტივების არ გაზიარების თაობაზე სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა:

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელაციის მოტივები, პალატამ მიიჩნია, რომ მასში მითითებული გარემოებები არ ქმნიან საპროცესო კოდექსის 393-ე და 394-ე მუხლებით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნების გაზიარების თაობაზე სასამართლოს მსჯელობა:

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სადავო სამართალურთიერთობაში მნიშვნელოვანია იმის გამორკვევა, სადავო პერიოდისათვის მოქმედი კანონმდებლობა ქმნიდა თუ არა აპელანტისათვის სადავო მიწის ნაკვეთის, მიწის რეფორმის ფარგლებში, გადაცემის საფუძველს.

,,საქართველოს რესპუბლიკაში სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების და სხვა სასოფლო-სამეურნეო საწარმოების რეორგანიზაციის წესის შესახებ” საქართველოს მთავრობის 22.09.92 წლის №949 დადგენილების, სახელმწიფო საბჭოს 21.10.1993 წლის №29 დეკრეტის საფუძველზე, 1993 წლიდან დადგინდა სახელმწიფო მეურნეობების, კოლმეურნეობების რეორგანიზაცია და ახალ ორგანიზაციულ-სამართლებრივ ფორმაზე გადასვლა. კოლმეურნეობების გაუქმებით საკოლმეურნეო კომლის არსებობას სამართლებრივი საფუძველი გამოეცალა და მან არსებობა შეწყვიტა. საქართველოს სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1964 წლის რედაქცია) 129–ე მუხლის შესაბამისად, გაყოფა საკოლმეურნეო კომლის კუთვნილი ქონებისა, რომელიც მისი მოსპობის შემდეგ დარჩა, წარმოებს ამ კოდექსის 125–ე და 128–ე მუხლებში აღნიშნული წესით. ამავე კოდექსის 122-ე მუხლის თანახმად, საკოლმეურნეო კომლის ქონება კომლის წევრებს ეკუთვნოდათ თანასაკუთრების უფლებით, ხოლო 125-ე მუხლის თანახმად, კომლის ყველა წევრს, მათ შორის, არასრულწლოვანსა და შრომისუუნაროსაც ეკუთვნოდათ თანაბარი წილი. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკოლმეურნეო კომლის გაუქმების შემდეგ, კომლის ქონება გარდაიქმნა კომლის ყოფილ წევრთა საერთო საკუთრებად, სადაც თითოეულ წევრს თანაბარი წილი ეკუთვნის. ამდენად, მას შემდეგ, რაც გაუქმდა საკოლმეურნეო კომლი და მას სამართლებრივი საფუძველი გამოეცალა, ქონება, რომელიც საკოლმეურნეო კომლის ქონებას და ამავე დროს კომლის წევრთა საერთო საკუთრებას წარმოადგენდა, აღარ წარმოადგენს საკოლმეურნეო კომლის ქონებას და არის კომლის ყოფილ წევრთა საერთო საკუთრება, თანაბარ წილში, რომელზედაც ვრცელდება სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული საკუთრების საერთო რეჟიმი.

სააპელაციო პალატამ ასევე მიუთითა, ,,საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწების რეფორმის შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის №48 დადგენილების პრაქტიკული განხორციელების დამატებით ღონისძიებათა თაობაზე” საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 6 თებერვლის №128 დადგენილების მე-2 პუნქტზე, რომლის თანახმად, საკარმიდამო მიწის ნაკვეთების გაცემა განხორციელდა 1992 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით რიცხული კომლების მიხედვით.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ 1994 წლის 30 მარტს, №57 მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე, სადავო მიწის ნაკვეთის, როგორც კომლის კუთვნილის, მიწის რეფორმის ფარგლებში გადაცემის მომენტისათვის და არც 1992 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, არ წარმოადგენდა თ. მ-ის (აპელანტის დედა) კომლის წევრს, რომელსაც ერიცხებოდა სადავო მიწის ნაკვეთი. შესაბამისად, არ არსებობდა მისთვის სადავო მიწის ნაკვეთის გადაცემის სამართლებრივი საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძვლად, 1987 წლის 17 თებერვლის გაყრილობის აქტზე აპელირება, ვინაიდან ამ უკანასკნელით მოხდა მხოლოდ ო. მ-სა და თ. მ-ს შორის ქონების გაყოფა. ამდენად, იგი სხვა მტკიცებულებებთან ერთად, ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ ამ დროიდან ო. მ-ი აღარ წარმოადგენდა დედის - თ. მ-ის კომლის წევრს, რომელსაც ერიცხებოდა სადავო მიწის ნაკვეთი (იხ. ს.ფ. 63-73; ტ.2).

კასატორი: ო. მ-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები: ა. მ-ი; თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობა

კასაციის საგანი და მოცულობა /ფარგლები/:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 11 ივნისის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასაციის მოტივები:

პროცესუალური: კასატორის მითითებით გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული. გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ,,ე” და ,,ე¹” ქვეპუნქტების შესაბამისად.

მატერიალური: კასატორის მითითებით, სადავო მიწის მიღება-ჩაბარების აქტი შედგენილია დედის - თ. მ-ის სიცოცხლის დროს და მას პრეტენზია არ გამოუთქვამს აღნიშნულზე, კასატორის მითითებით, იგი არასდროს არ გამოყოფილა დედის კომლისგან ცალკე კომლად, საკომლო წიგნში ასეთი ჩანაწერი არის ყალბი. სასამართლო გადაწყვეტილების მიღებისას არასწორად დაეყრდნო საკომლო წიგნში არსებულ მინაწერს და არ გამოიკვლია ის გარემოება, რომ იგი არასდროს გამოყოფილა დედის კომლიდან.

სამართლებრივი: კასატორის მითითებით, სადავო აქტი გამოცემულია 1994 წლის 30 მარტს და ის 2012 წლამდე სადავოდ არ გამხდარა, შესაბამისად, გასულია მისი გასაჩივრების ვადა, სასამართლოს გადაწყვეტილების მიღებისას უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის (1964 წლის რედაქციის) 75-ე მუხლი, სასამართლომ ასევე არასწორად განმარტა ამავე კოდექსის 120-ე, 122-ე და 125-ე მუხლები.

საკასაციო სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის პროცესუალური წანამძღვრები:

საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმე დასაშვებია ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის ,,გ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლის თაობაზე და იგი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად, როგორც პროცესუალური კასაცია (იხ. ს.ფ. 54-57; ტ.2).

საკასაციო სასამართლომ საქმის სასამართლო განხილვისას კასატორის (მოპასუხე) - ო. მ-სა და მოწინააღმდგე მხარის (მოსარჩელის) - ა. მ-ს სსსკ-ის 218-ე მუხლის საფუძველზე შესთავაზა მორიგების მიღწევა (იხ.ს.ფ. 114-120; ტ.3) 2014 წლის 6 მაისს საკასაციო სასამართლოში სასამართლო სხდომაზე კასატორის (მოსარჩელისა) და მოწინააღმდეგე მხარის (მოპასუხე) - წარმომადგენლებმა წარმოადგინეს წერილობითი მორიგების აქტი, რომლის თანახმად:

,,ჩვენ მხარეები ერთის მხრივ მოსარჩელე ა. მ-ი და მეორეს მხრივ მოპასუხე ო. მ-ი შევთანხმდით შემდეგ პირობებზე:

მოპასუხე ო. მ-ი გადაუხდის ა. მ-ს 1400 (ათას ოთხას) ლარს. ასევე გადასცემს ახალ ფანჯარას ფიჭვის და ძველ კარებს. მოსარჩელე ა. მ-ი 1400 ლარის სანაცვლოდ უარს აცხადებს სასარჩელო განცხადებაზე; ო. მ-ი 1400 ლარს გადაიხდის 2014 წლის 06 აგვისტომდე; ო. მ-ის ქონებას დაედოს ყადაღა თანხის სრულ გადახდამდე.“

მორიგების აქტი წარმოდგენილია წერილობითი სახით და ხელმოწერილია კასატორის (მოპასუხე) - ო. მ-ის, მისი წარმომადგენლის (ადვოკატი) დ. ნ-ისა და მოწინააღმდეგე მხარის (მოსარჩელე) - ა. მ-ის და მისი წარმომადგენლის (ადვოკატი) - დ. ა-ის მიერ, ასევე მოწინააღმდეგე მხარის - თელავის მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლის ა. ბ-ის მიერ, რაც ერთვის საქმეს (იხ. ს.ფ. 136, ტ.3).

მოსარჩელესა და მოპასუხეს შორის მიღწეული მორიგების აქტის საფუძველზე მოსარჩელემ - ა. მ-მა უარი თქვა სარჩელზე (იხ. სხდომის ოქმი 2014 წლის 6 მაისი ს.ფ. 136¹-142; ტ.3).

მორიგების აქტის დამტკიცებაზე თანხმობა განაცხადა ასევე მოწინააღმდეგე მხარის - თელავის მუნციპალიტეტის წარმომადგენელმაც (იხ. სხდომის ოქმი 2014 წლის 6 მაისი ს.ფ. 136¹-142; ტ.3).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის შესაბამისად, საქმის მასალების, ა. მ-ის წარმომადგენლის დ. ნ-ისა და მოწინააღმდგე მხარის - ო. მ-ის წარმომადგენლის - დ. ა-ის მიერ წარმოდგენილი მორიგების აქტის გაცნობის საფუძველზე მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ო. მ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ; გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 11 ივნისის განჩინება და თელავის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 23 იანვრის გადაწყვეტილება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ უნდა დამტკიცდეს მოსარჩელსა და მოპასუხის წარმომადგენელთა მიერ წარმოდგენილი მორიგების აქტი, რომლის თანახმად:

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციული დავა წარმოიშვა სამოქალაქო სამართალურთიერთობაში წამოჭრილი კონფლიქტის გამო, რაც ფიზიკურ პირებს შორის გადაიჭრა მორიგებით. ამდენად, აზრი დაკარგა ადმინისტრაციულმა სარჩელმა. ამასთან, საქმეში მონაწილე ადმინისტრაციული ორგანოს წარმომადგენელმა თანხმობა განაცხადა მორიგების მოტივით სარჩელზე უარის თქმის გამო საქმის წარმოების შეწყვეტის თაობაზე. ამდენად, ფაქტობრივად, სამოქალაქო ხასიათის კონფლიქტი, როგორც ადმინისტრაციული ხასიათის კონფლიქტის გამოწვევის წინაპირობა, მოგვარებულია.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მიხედვით ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მხარეები სარგებლობენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობაში მე-3 მუხლით მინიჭებული უფლება-მოვალეობებით, რომლის შესაბამისად, სამოქალაქო სამართალწარმოება აგებულია დისპოზიციურობის პრინციპზე, რაც მოცემულ საპროცესო სამართალში ნიშნავს მხარეთა ნების თავისუფლებას, შეხედულებისამებრ განკარგონ თავიანთი მატერიალური და საპროცესო უფლებები.

კონკრეტულ შემთხვევაში, პროცესის მონაწილე მხარეებმა მიაღწიეს მორიგებას, ამგვარად გამოხატეს ნება თავისი საპროცესო და მატერიალური უფლების რეალიზაციაზე, რაც სავალდებულოა სასამართლოსათვის, როგორც პროცესის მონაწილე ფიზიკური პირების ნების შეუზღუდავი გამოვლენა, ვინაიდან საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 409-ე მუხლის საფუძველზე საკასაციო სასამართლოს უფლებამოსილება განსაზღვრულია მხარეთა მოთხოვნის ფარგლებით.

საკასაციო სასამართლოს მიჩნევით, წინამდებარე მორიგება არანაირ გავლენას არ ახდენს საჯარო ინტერესზე შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოს თანხმობა მორიგების მიღწევის თაობაზე კანონშესაბამისია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 3.2. მუხლის თანახმად.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის სსსკ-ის 272-ე მუხლის ,,გ" და ,,დ“ ქვეპუნქტების საფუძველზე საქმეზე უნდა შეწყდეს საქმის წარმოება, მხარეთა შორის მორიგების მიღწევის მიზეზით სარჩელზე უარის თქმის გამო.

საკასაციო სასამართლომ განუმარტა მხარეებს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 273-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საქმის წარმოების შეწყვეტის შემთხვევაში სასამართლოსათვის ხელახლა მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით, დაუშვებელია.

ამასთან, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, ვინაიდან მოსარჩელე არის სოციალურად დაუცველთა სიაში, ხარჯები მხარეებს შორის არ გადანაწილდება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2 მუხლით; სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის ,,დ“ და ,,გ“ ქვეპუნქტით, 390-ე, 411-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ო. მ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 11 ივნისის განჩინება და თელავის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 23 იანვრის გადაწყვეტილება;

3. დამტკიცდეს მოსარჩელესა და მოპასუხე ფიზიკურ პირს შორის მიღწეული მორიგება, შემდეგი პირობებით:

4. ა. მ-ის სარჩელზე შეწყდეს საქმეზე წარმოება, სარჩელზე უარის თქმის გამო;

5. მოსარჩელის სოციალურად დაუცველთა სიის წევრობის გამო სასამართლო ხარჯები არ გადანაწილდეს;

6. მხარეებს განემარტოთ, რომ საქმის წარმოების შეწყვეტის გამო, სასამართლოსათვის ხელახლა მიმართვა დავაზე იმავე მხარეებს შორის, იმავე საგანზე და იმავე საფუძვლით, დაუშვებელია.

7. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: /ნ. წკეპლაძე/

მოსამართლეები: /მ. ვაჩაძე/

/პ. სილაგაძე/