საქმე #ბს-287-279(კ-13) 03 ივნისი, 2014 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე, მაია ვაჩაძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი _ ნ. ჩ-ი, მ.ქ-ე, ა. თ-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები - სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიურო

მესამე პირი - მ. ჯ-ა (სასკ-ის 16.2 მუხ)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 28.02.2013წ. გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

15.08.2006წ. ნ.ჩ-სა და მ.ლ-ს შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად ნ.ჩ-მა მ.ლ-ს ასესხა 21 000 აშშ დოლარი 3 თვის ვადით, ყოველთვიური 2%-ის დარიცხვით. სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა მ.ლ-ის საკუთრებაში რიცხული ქ.თბილისში, ... გამზ.=..., მე-4 კორპუსში მდებარე =34 ბინა. 06.10.2006წ. ა. თ-ს, მ.ქ-ესა და მ.ლ-ს შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად ა.თ-მა და მ.ქ-ემ მ.ლ-ს ასესხეს 16 000 აშშ დოლარი 3 თვის ვადით, ყოველთვიური 2%-ის დარიცხვით. სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა მ.ლ-ის საკუთრებაში რიცხული ზემოაღნიშნული უძრავი ქონება. საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის იურიდიული კომპანია ,,...“ მიერ 03.04.2007წ. გაცემული =01/07-104 სააღსრულებო ფურცლით განისაზღვრა ნ.ჩ-ის, ა.თ-ისა და მ.ქ-ის სასარგებლოდ მ.ლ-ისათვის გადასახდელად დაკისრებული თანხის იპოთეკით დატვირთული ქ.თბილისში, ... გამზ. =..., მე-4 კორპუსში მდებარე =34 ბინის რეალიზაციის გზით გადახდევინება. სააღსრულებო ფურცელი 23.04.2012წ. წარედგინა თბილისის სააღსრულებო ბიუროს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 23.09.2010წ. განაჩენით მ.ლ-ი ცნობილ იქნა დამნაშავედ სსკ-ის 180-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნქტით, ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით და 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით. განაჩენით დადგინდა, რომ 01.05.2006წ. მ.ჯ-ასა და მ.ლ-ს შორის დაიდო ქ.თბილისში, ... გამზ.=..., მე-4 კორპუსში მდებარე =34 ბინის ქირავნობის ხელშეკრულება. ყალბი ნასყიდობის ხელშეკრულების დამზადებით მ.ლ-მა 05.05.2006წ. ბინა დაირეგისტრირა თავის სახელზე, რის შემდეგაც საშუამავლო ფირმების მეშვეობით უკავშირდებოდა მოქალაქეებს და აფორმებდა მათთან სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებებს. ქ.თბილისში, ... გამზ.=..., მე-4 კორპუსში მდებარე =34 ბინაზე ზემოაღნიშნული განაჩენის საფუძველზე აღდგა მ.ჯ-ას საკუთრების უფლების რეგისტრაცია, ამასთან, ნ.ჩ-ი, მ.ქ-ე და ა.თ-ი საჯარო რეესტრში დღემდე რეგისტრირებულები არიან იპოთეკარებად.

საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის იურიდიული კომპანია ,,...“ მიერ 03.04.2007წ. გაცემული =01/07-104 სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე თბილისის სააღსრულებო ბიუროში დაიწყო სააღსრულებო წარმოება, რომლის ფარგლებში აღმასრულებლის მიერ მოვალე მ.ლ-სა და მ.ჯ-ას 24.04.2012წ. გაეგზავნათ წინადადებები გადაწყვეტილების ნებაყოფლობით შესრულების შესახებ. 21.06.2012წ. მ.ჯ-ამ საჩივრით მიმართა თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მიმდინარე სააღსრულებო წარმოების კანონიერების შესწავლის მოთხოვნით. აღსრულების ეროვნული ბიუროს თავმჯდომარის 29.06.2012წ. =521 ბრძანებით საჩივარი დაკმაყოფილდა, კრედიტორებს ნ.ჩ-ს, მ.ქ-ესა და ა.თ-ს დაუბრუნდათ 03.04.2007წ. =01/07-104 სააღსრულებო ფურცელი აღუსრულებელი სახით იმ საფუძვლით, რომ მოვალის უფლებამონაცვლედ ყოფნის პრეზუმფცია ვერ გავრცელდება მ.ჯ-ას მიმართ, რადგან თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 23.09.2010წ. განაჩენით დადგინდა იპოთეკის საგანზე მესაკუთრის დანაშაულებრივი გზით შეცვლა.

ნ.ჩ-მა, მ.ქ-ემ და ა.თ-მა 23.07.2012წ. სარჩელით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიმართ ბიუროს თავმჯდომარის 29.06.2012წ. =521 ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნით. მოსარჩელეებმა აღნიშნეს, რომ 2012 წლის აპრილში განცხადებით მიმართეს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მათ მიერ წარდგენილი სააღსრულებო ფურცლის ა.თ-ის სასარგებლოდ აღსრულების მოთხოვნით, ქ.თბილისში, ... გამზ. =..., მე-4 კორპუსში მდებარე =34 ბინის აუქციონზე რეალიზაციის გზით. მოსარჩელეების მითითებით მათ აღმასრულებელს წარუდგინეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 22.02.2011წ. გადაწყვეტილება, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 23.06.2011წ. და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 13.10.2011წ. განჩინებები, რომლებითაც მოსარჩელეები აღიარებულნი არიან კეთილსინდისიერ იპოთეკარებად. მიუხედავად აღნიშნულისა, სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თავმჯდომარის 29.06.2012წ. =521 ბრძანებით დაკმაყოფილდა მ.ჯ-ას საჩივარი და კრედიტორებს ნ.ჩ-ს, ა.თ-სა და მ.ქ-ეს დაუბრუნდათ სააღსრულბო ფურცელი აღუსრულებელი სახით. მოსარჩელეები მიიჩნევენ, რომ აღნიშნული ბრძანება კანონშეუსაბამოა, რადგან აღსრულების ეროვნული ბიუროს თავმჯდომარემ არ გაითვალისწინა სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოებები, რითაც უხეშად დაარღვია სსკ-ის მე-10 მუხლის მოთხოვნა სასამართლო გადაწყვეტილების სავალდებულო შესრულების შესახებ. თავმჯდომარემ უკანონოდ გააუქმა აღმასრულებლის მართლზომიერი მოქმედებები და სააღსრულებო ფურცელი დააბრუნა შეუსრულებელი სახით მხოლოდ იმ საფუძვლით, რომ მ.ლ-ი არ არის სააღსრულებო ფურცელში მითითებული მოვალედ, რითაც არ გაითვალისწინა ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 25-ე მუხლი, რომლის მიხედვით თუ კრედიტორის მოთხოვნა უზრუნველყოფილია იპოთეკით, იძულებითი აღსრულება წარმოებს მაშინაც, როდესაც უზრუნველყოფის საშუალებად გამოყენებული ქონების მესაკუთრე არ არის სააღსრულებო ფურცელში მოხსენიებული მოვალე, ქონების რეგისტრირებული მესაკუთრის მიმართ მოქმედებს მოვალის უფლებამონაცვლედ ყოფნის პრეზუმფცია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 19.11.2012წ. განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაება მ. ჯ-ა (სასკ-ის 16.2 მუხ.).

07.12.2012წ. გამართულ სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელეებმა დააზუსტეს სასარჩელო მოთხოვნა და სადავო აქტის ბათილობასთან ერთად მოითხოვეს მოპასუხისთვის საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის იურიდიული კომპანია ,,...“ მიერ 03.04.2007წ. გაცემული =01/07-104 სააღსრულებო ფურცლის აღსრულების დავალება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 17.12.2012წ. გადაწყვეტილებით ნ.ჩ-ის, მ.ქ-ის და ა.თ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 29.06.2012წ. =521 ბრძანება; მოპასუხე სსიპ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს დაევალა საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა მ.ჯ-ას ადმინისტრაციულ საჩივარზე.

სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ 15.08.2006წ. ნ.ჩ-სა და მ.ლ-ს შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად ნ.ჩ-მა მ.ლ-ს ასესხა 21 000 აშშ დოლარი 3 თვის ვადით, ყოველთვიური 2%-ის დარიცხვით. სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა მ.ლ-ის საკუთრებაში რიცხული ქ.თბილისში, ... გამზ.=..., მე-4 კორპუსში მდებარე =34 ბინა. 06.10.2006წ. ა. თ-ს, მ.ქ-ესა და მ.ლ-ს შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად ა.თ-მა და მ.ქ-ემ მ.ლ-ს ასესხეს 16 000 აშშ დოლარი 3 თვის ვადით, ყოველთვიური 2%-ის დარიცხვით. სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა მ.ლ-ის საკუთრებაში რიცხული ზემოაღნიშნული უძრავი ქონება. სასამართლომ უდავოდ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ ქ.თბილისში, ... გამზ.=..., მე-4 კორპუსში მდებარე =34 ბინა დასახელებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებების დადებისას საჯარო რეესტრში აღრიცხული იყო მ.ლ-ის სახელზე. აგრეთვე დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის იურიდიული კომპანია ,,...“ მიერ 03.04.2007წ. გაცემული =01/07-104 სააღსრულებო ფურცლით განისაზღვრა ნ.ჩ-ის, ა.თ-ისა და მ.ქ-ის სასარგებლოდ მ.ლ-ისათვის გადასახდელად დაკისრებული თანხის იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონების რეალიზაციის გზით გადახდევინება. სააღსრულებო ფურცელი 23.04.2012წ. წარედგინა თბილისის სააღსრულებო ბიუროს, სადაც დაიწყო სააღსრულებო წარმოება.

საქმეში დაცული თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 23.09.2010წ. განაჩენის საფუძველზე, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 01.05.2006წ. მ.ჯ-ასა და მ.ლ-ს შორის დაიდო ქ.თბილისში, ... გამზ.=..., მე-4 კორპუსში მდებარე =34 ბინის ქირავნობის ხელშეკრულება. ყალბი ნასყიდობის ხელშეკრულების დამზადებით მ.ლ-მა 05.05.2006წ. ბინა დაირეგისტრირა თავის სახელზე, რის შემდეგაც საშუამავლო ფირმების მეშვეობით უკავშირდებოდა მოქალაქეებს და აფორმებდა მათთან სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებებს. საჯარო რეესტრიდან 19.10.2010წ. ამონაწერზე დაყრდნობით სასამართლომ მიუთითა, რომ ქ.თბილისში, ... გამზ.=..., მე-4 კორპუსში მდებარე =34 ბინაზე ზემოაღნიშნული განაჩენის საფუძველზე აღდგა მ.ჯ-ას საკუთრების უფლების რეგისტრაცია, ამასთან, მოსარჩელეები დღემდე რეგისტრირებულები არიან იპოთეკარებად.

მ.ჯ-ამ 21.06.2012წ. #33921 საჩივრით მიმართა თბილისის სააღსრულებო ბიუროს A12026640 სააღსრულებო საქმის შესწავლის მიზნით. აღსრულების ეროვნული ბიუროს თავმჯდომარის 29.06.2012წ. სადავო ბრძანებით საჩივარი დაკმაყოფილდა, მოსარჩელეებს სააღსრულებო ფურცელი დაუბრუნდათ შეუსრულებელი სახით იმ საფუძვლით, რომ მოვალის უფლებამონაცვლედ ყოფნის პრეზუმფცია ვერ გავრცელდებოდა იპოთეკის საგნის მესაკუთრის მ.ჯ-ას მიმართ, ვინაიდან თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 23.09.2010წ. განაჩენით დადასტურდა იპოთეკის საგანზე მესაკუთრის დანაშაულებრივი გზით შეცვლა.

სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილ იმ გარემოებაზე, რომ სკ-ის 185-ე, 312-ე მუხლებით გათვალისწინებული საჯარო რეესტრის ჩანაწერების სისწორისა და სისრულის პრეზუმფციიდან გამომდინარე მოსარჩელეები მიჩნეულ იქნენ სანივთო უფლების კეთილსინდისიერ შემძენებად. სასამართლომ აღნიშნა, რომ საჯარო რეესტრში მ.ჯ-ას სახელზე რეგისტრირებული ქ.თბილისში, ... გამზ.=..., მე-4 კორპუსში მდებარე =34 ბინაზე კვლავ რეგისტრირებულია მოსარჩელეთა იპოთეკის უფლება, ამასთან, იპოთეკა არის მოთხოვნის უზრუნველყოფის სანივთო საშუალება, შესაბამისად აუცილებელი არ არის ნივთის მესაკუთრე წარმოადგენდეს უზრუნველყოფილი მოთხოვნის პირად მოვალეს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ სასკ-ის 32.4 მუხლზე მითითებით მიიჩნია, რომ სარჩელი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი სადავო აქტი და მოპასუხეს უნდა დაევალოს საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი აქტის გამოცემა. სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ ვერ იმსჯელებს მეორე სასარჩელო მოთხოვნაზე აღსრულების დავალებასთან დაკავშირებით, რადგან აღნიშნული საკითხი განხილული უნდა იქნეს მ.ჯ-ას ადმინისტრაციულ საჩივართან ერთად.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 17.12.2012წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ.ჯ-ამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 28.02.2013წ. გადაწყვეტილებით მ.ჯ-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 17.12.2012წ. გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ და სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 29.06.2012წ. =521 ბრძანება, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 28.02.13წ. გადაწყვეტილებით მოპასუხე სსიპ აღსრულების ეროვნულ ბიუროს დაევალა საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა მ.ჯ-ას ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებით. დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელი. ნ.ჩ-ის, მ.ქ-ის და ა.თ-ის სარჩელი სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თავმჯდომარის 29.06.2012წ. =521 ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ სსკ-ის 390.3 მუხლის ,,გ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, თუმცა მიიჩნია, რომ არასწორად მოხდა მათი სამართლებრივი შეფასება.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე, 82.2 მუხლებზე, ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 18³ მუხლის პირველ და მე-9 პუნქტებზე, 35-ე მუხლის პირველი პუნქტის ,,ე“ ქვეპუნქტსა და მე-2 პუნქტზე, 24-ე მუხლზე, 25-ე მუხლის პირველ და მე-2 პუნქტებზე, ზაკ-ის 60¹, 96.1, 32.4 მუხლებზე და აღნიშნა, რომ სადავო აქტის გამოცემის მომენტისათვის საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის იურიდიული კომპანია ,,...“ მიერ 03.04.2007წ. გაცემულ =01/07-104 სააღსრულებო ფურცელში მოვალედ მითითებული მ.ლ-ი, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 23.09.2010წ. განაჩენის შესაბამისად, არ იყო იპოთეკით დატვირთული უძრავი ნივთის მესაკუთრე, ხოლო მ.ჯ-ას ნება არ გამოუვლენია თავისი ნივთის იპოთეკით დატვირთვის შესახებ, ამასთან, საქმეში არ არის წარმოდგენილი სასამართლო გადაწყვეტილება მოვალე მ.ლ-ის უფლებამონაცვლედ მ.ჯ-ას ცნობის ან მ.ჯ-ას საკუთრების უფლების შეზღუდვის დადგენის შესახებ. აღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 25.1 მუხლის დანაწესის გავრცელება ნივთის რეგისტრირებული მესაკუთრის - მ.ჯ-ას მიმართ დაუშვებელია, ვინაიდან კანონიერ ძალაში შესული 23.09.2010წ. განაჩენით დასტურდება, რომ მ.ჯ-ას მიმართ არ შეიძლება მოქმედებდეს მოვალის უფლებამონაცვლედ ყოფნის პრეზუმფცია.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სადავო აქტის გამოცემისას, გამოკვლეული იქნა საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიღებული იქნა ამ გარემოებების ურთიერთშეჯერებისა და შეფასების შედეგად, საქართველოს კონსტიტუციისა და ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 28.02.2013წ. გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ნ.ჩ-მა, მ.ქ-ემ და ა.თ-მა.

კასატორებმა აღნიშნეს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მიიღო უკანონო გადაწყვეტილება, რადგან უგულებელყო =2/11255-2010 სამოქალაქო საქმეზე მიღებული 22.02.2011წ. გადაწყვეტილება, რომლითაც ძალაში დარჩა ის სესხისა და იპოთეკის

ხელშეკრულებები, რომელთა აღსრულებაზეც სააღსრულებო ბიურომ უარი განაცხადა. სააპელაციო პალატამ ფაქტობრივად იმსჯელა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებებით დადგენილ გარემოებებზე და ისინი მიიჩნია არასწორად. სასამართლომ არასწორად იმსჯელა კეთილსინდისიერ მესაკუთრეზე და იგი განმარტა კანონის საწინაღმდეგოდ. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მ.ლ-სა და იპოთეკარებს შორის იპოთეკის ხელშეკრულებების დადებისას, მ.ლ-ი საჯარო რეესტრში აღრიცხული იყო დატვირთული უძრავი ნივთის მესაკუთრედ და მის კეთილსინდისიერებაში ეჭვის შეტანის სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობდა. აღნიშნულის დასადასტურებლად კასატორებმა მიუთითეს სკ-ის 311-ე, 312-ე მუხლებზე და დამატებით აღნიშნეს, რომ მათ კეთილსინდისიერების ფარგლებში გადაამოწმეს მ.ლ-ის უფლებამოსილება ნივთზე და ივარაუდეს, რომ ხელშეკრულებას აფორმებდნენ ნამდვილ მესაკუთრესთან.

კასატორებმა სკ-ის 185-ე, 312-ე მუხლების საფუძველზე აღნიშნეს, რომ კეთილსინდისიერი შემძენის უფლებების დაცვის საკითხს სამოქალაქო კოდექსი წყვეტს სამოქალაქო ბრუნვის სიმყარისა და სტაბილურობის ინტერესების გათვალისწინებით, რეესტრის ჩანაწერი ითვლება სწორად იმ პირის სასარგებლოდ, რომელიც გარიგების საფუძველზე სხვა პირისაგან იძენს რომელიმე უფლებას და ეს უფლება გამსხვისებლის სახელზეა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც საჩივარი შეტანილია ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ ან შემძენმა იცოდა ჩანაწერის უზუსტობის შესახებ. ამ ნორმებიდან გამომდინარე, კასატორები მიიჩნევიან კეთილსინდისიერებად, რადგან მ.ლ-ი უძრავი ნივთის მესაკუთრედ იყო რეგისტრირებული, უმნიშვნელოა ჩანაწერი კანონიერად შესრულდა თუ არა.

კასატორები მიიჩნევენ, რომ სასამართლომ არასწორად განმარტა ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 25-ე მუხლი და არასწორად მიუთითა, რომ მ.ლ-ის ბრალეულობის გამო მ. ჯ-ას მიმართ არ უნდა გავრცელდეს მოვალის უფლებამონაცვლედ ყოფნის პრეზუმფცია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების და საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლის შედეგად თვლის, რომ ნ.ჩ-ის, მ.ქ-ისა და ა.თ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმეზე დადგენილია და დავას არ იწვევს, რომ 15.08.2006წ. ნ.ჩ-სა და მ.ლ-ს შორის დაიდო სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად ნ.ჩ-მა მ.ლ-ს ასესხა 21 000 აშშ დოლარი 3 თვის ვადით, ყოველთვიური 2%-ის დარიცხვით. სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა მ.ლ-ის საკუთრებაში რიცხული ქ.თბილისში, ... გამზ.=..., მე-4 კორპუსში მდებარე =34 ბინა. 06.10.2006წ. ა. თ-ს, მ.ქ-ესა და მსესხებელს - მ.ლ-ს შორის გაფორმდა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად ა.თ-მა და მ.ქ-ემ ასესხეს მ.ლ-ს 16 000 აშშ დოლარი 3 თვის ვადით, ყოველთვიური 2%-ის დარიცხვით. სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა მ.ლ-ის საკუთრებაში რიცხული ზემოაღნიშნული უძრავი ქონება. საცხოვრებელი ბინის იპოთეკით დატვირთვის დროს (15.08.06წ. და 06.10.06წ.) უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში მ.ლ-ის სახელზე იყო აღირცხული (05.05.06წ.). საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის - იურიდიული კომპანია ,,..“ მიერ 03.04.2007წ. გაცემული =01/07-104 სააღსრულებო ფურცლით მ.ლ-ს კასატორების სასარგებლოდ დაეკისრა თანხის ანაზღაურება, რომლის გადახდევინების უზრუნველსაყოფად დადგინდა იპოთეკით დატვირთული უძრავი ნივთის - ქ.თბილისში, ... გამზ.=..., მე-4 კორპუსში მდებარე =34 ბინის იძულებით აუქციონზე რეალიზაცია. საქმეში დაცული თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 23.09.2010წ. კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით, რომლითაც მ. ლ-ი ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ა“ ქვეპუნტით, ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით, და 362-ე მუხლის მე-2 ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტით, დგინდება, რომ 05.05.2006წ. მ.ლ-მა მის მიერ დამზადებული ყალბი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ქ.თბილისში, ... გამზ.=..., მე-4 კორპუსში მდებარე =34 ბინა საჯარო რეესტრში დაირეგისტრირა თავის სახელზე, რის შემდეგაც საშუამავლო ფირმების მეშვეობით უკავშირდებოდა მოქალაქეებს და აფორმებდა მათთან სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებებს. აღნიშნული განაჩენი განსახილველ დავაში მტკიცებულებად უნდა იქნეს მიჩნეული. ქ.თბილისში, ... გამზ.=51, მე-4 კორპუსში მდებარე =34 ბინაზე ზემოაღნიშნული განაჩენის საფუძველზე აღდგა მ.ჯ-ას საკუთრების უფლების რეგისტრაცია, ამასთან, ნ.ჩ-ი, მ.ქ-ე და ა.თ-ი საჯარო რეესტრში დღემდე რეგისტრირებულები არიან იპოთეკარებად.

საქმეში დაცულია აგრეთვე თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 22.02.2011წ. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომლითაც მ.ჯ-ას სარჩელი მოპასუხეების ნ.ჩ-ის, ა. თ-ის, მ.ქ-ის და მ.ლ-ის მიმართ 15.08.2006წ. და 06.10.2006წ. სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობის შესახებ არ დაკმაყოფილდა. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ სადავო ხელშეკრულებების დადების მომენტში იპოთეკით დასატვირთი უძრავი ნივთის მესაკუთრედ აღრიცხული იყო მ. ლ-ი. აღნიშნული გარემოების, წარდგენილი მტკიცებულებებისა და სკ-ის 185-ე, 312-ე მუხლების საფუძველზე სასამართლომ მიუთითა, რომ რეგისტრირებული მესაკუთრე, თუნდაც ის არ იყოს უძრავი ნივთის ნამდვილი მესაკუთრე, საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის საფუძველზე, მესამე პირებისათვის მიიჩნევა ნამდვილ მესაკუთრედ. კეთილსინდისიერების პრინციპი კონკრეტულ შემთხვევაში იცავს სამოქალაქო ბრუნვის თავისუფლებას და ის გარემოება, რომ იპოთეკარებისთვის იპოთეკის ხელშეკრულების დადების შემდეგ გახდა ცნობილი რეესტრის ჩანაწერის უსწორობის შესახებ, გავლენას არ ახდენს მათ კეთილსინდისიერებაზე. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 22.02.11წ. გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 23.06.11წ. და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 13.10.11წ. განჩინებებით.

ა.თ-მა, ნ.ჩ-მა და მ.ქ-ემ 23.04.12წ. სააღსრულებო ფურცელი წარადგინეს თბილისის სააღსრულებო ბიუროში და მოითხოვეს ა.თ-ის სასარგებლოდ აღსრულების განხორციელება, მოვალედ მიეთითა მ.ლ-ი. სააღსრულებო ფურცელზე სააღსრულებო წარმოების მიმდინარეობისას - 21.06.2012წ. მ.ჯ-ამ =33921 საჩივრით მიმართა თბილისის სააღსრულებო ბიუროს A12026640 სააღსრულებო საქმის შესწავლის და აღსრულებაზე უარის თქმის მოთხოვნით. აღსრულების ეროვნული ბიუროს თავმჯდომარის 29.06.2012წ. სადავო ბრძანებით საჩივარი დაკმაყოფილდა, მოსარჩელეებს სააღსრულებო ფურცელი დაუბრუნდათ შეუსრულებელი სახით. ბრძანებაში აღინიშნა, რომ ამჟამად იპოთეკის საგნის მესაკუთრე აღარ არის სააღსრულებო ფურცელში მითითებული მოვალე - მ. ლ-ი, ასეთ შემთხვევას არეგულირებს ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 25.1 მუხლი, რეგისტრირებული მესაკუთრის მოვალის უფლებამონაცვლედ ყოფნის პრეზუმფციის მ.ჯ-აზე გავრცელება დაუშვებელია, რადგან თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 23.09.2010წ. განაჩენით ირკვევა, რომ იპოთეკის საგანზე მესაკუთრე შეიცვალა არაკანონიერი, თაღლითური გზით, რის შედეგად მ.ლ-ი ცნობილი იქნა დამნაშავედ, ხოლო საჯარო რეესტრის ჩანაწერში შეტანილია შესაბამისი შესწორება. სადავო აქტში აღინიშნა, რომ მ.ჯ-ას არ განუცხადებია თანხმობა მის საკუთრებაში მყოფი უძრავი ნივთის იპოთეკით დატვირთვაზე, რის გამო მ.ჯ-აზე ვერ გავრცელდება რეგისტრირებული მესაკუთრის მოვალის უფლებამონაცვლედ ყოფნის პრეზუმფცია, რადგან აღნიშნული გამოიწვევს საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლით დაცული საკუთრების ძირითადი უფლების შელახვას.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სანივთო უფლების კეთილსინდისიერი შეძენა, ობიექტურად არამართლზომიერი ხასიათის მიუხედავად, საკანონმდებლო დაცვას მოკლებული არ არის. კეთილსინდისიერი არამართლზომიერი შემძენი მიიჩნევა ნივთზე უფლებამოსილ პირად სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეების ინტერესების დაცვის მიზნით. კეთილსინდისიერად არ მიიჩნევა შემძენი, თუ მისთვის ცნობილია ისეთი გარემოებები, რომლებიც ბრუნვის საშუალო მონაწილეს ეჭვს აღუძრავდა უფლების ნამდვილობასთან დაკავშირებით. აღნიშნულ საკითხთან მიმართებით მოქმედებს წინდახედულობის გონივრული მასშტაბი: შემძენს არ შეიძლება მოეთხოვოს ისეთი გარემოებების ცოდნა, რომელიც სცილდება მისი შესაძლებლობის ფარგლებს. ეს ფარგლები მოძრავ და უძრავ ნივთებთან დაკავშირებით სხვადასხვაა. სკ-ის 185-ე მუხლი უფლების შემძენს მხოლოდ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის შემოწმების ვალდებულებას აკისრებს და ადგენს, რომ შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება უძრავი ნივთის მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. დამატებითი მოთხოვნები უძრავ ნივთზე სანივთო უფლების შემძენს არ წაეყენება, გამსხვისებლის საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ რეგისტრაცია საკმარისია იმისათვის, რომ შემძენმა ჩათვალოს, რომ გამსხვისებელი მესაკუთრეა. სკ-ის 312-ე მუხლით განმტკიცებული საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, რეესტრის ჩანაწერის სწორად მიჩნევისათვის საკმარისია გამსხვისებელი რეესტრში რეგისტრირებული იყოს უძრავ ნივთზე უფლების მესაკუთრედ, რეესტრის ჩანაწერის სისწორის გამომრიცხავ გარემოებად მითითებულია შემთხვევა, როდესაც ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი ან შემძენმა იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა. ამდენად, ვინაიდან მ.ლ-ი ხელშეკრულებების დადებისას საჯარო რეესტრში აღრიცხული იყო უძრავი ნივთის მესაკუთრედ და იპოთეკარებს არ ჰქონდათ საშუალება ევარაუდათ საკუთრების ხარვეზიანობა, ისინი მიიჩნევიან კეთილსინდისიერებად და მათ მიმართ უნდა გავრცელდეს მართლზომიერი იპოთეკარებისათვის განსაზღვრული საკანონმდებლო გარანტიები. კეთილსინდისიერი შემძენის ასეთი უფლებრივი მდგომარეობა გამოწვეულია საჯარო რეესტრის სპეციფიკური დანიშნულებით სამოქალაქო ბრუნვის მექანიზმში. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ საჯარო რეესტრის მონაცემების უტყუარობისა და სიზუსტის პრეზუმფცია ემყარება სამართალში დამკვიდრებული ნდობისა და კეთილსინდისიერების პრინციპს. პრეზუმფცია თავისი ბუნებით არის იურიდიული ფიქცია, ვარაუდი რეგისტრაციის სისრულის და სისწორის შესახებ. ამ ვარაუდს არ აუქმებს შემდგომში დადგენილი ფაქტი რეგისტრაციის ხარვეზის შესახებ. ხსენებული პრეზუმფციიდან გამომდინარე, იპოთეკარებს არ ეკისრებოდათ დამატებითი წინდახედულობის გამოჩენის ვალდებულება. რეესტრის მონაცემების მიმართ უტყუარობის და სისრულის პრეზუმფცია მესამე პირის მიმართ არ მოქმედებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ამ ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ შეტანილია საჩივარი ან შემძენმა გარიგების დადებამდე იცოდა, რომ ჩანაწერი უზუსტოა. მხოლოდ ასეთ შემთხვევაში უფლების შემძენი არ მიიჩნევა კეთილსინდისიერ შემძენად. ამდენად მოცემულ შემთხვევაში სადავო აქტის გამოცემით აღსრულებაზე უარის თქმა შესაძლებელი იყო იპოთეკის შესახებ გარიგების დადებამდე ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ საჩივრის არსებობის, აღნიშნულის შესახებ იპოთეკარების ცოდნის ან მ.ლ-ის საკუთრების უფლების შესახებ ჩანაწერის უზუსტობის მათთვის ცნობის შესახებ დადგენის შემთხვევაში. ასეთი გარემოება სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით არ დადგენილა, რაც დაუსაბუთებელს ხდის სადავო აქტის ბათილობის მოთხოვნაზე უარს.საქმეში არ არის წარმოდგენილი იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ კასატორებმა უძრავი ნივთის იპოთეკით დატვირთვისას იცოდნენ უფლების ნაკლის შესახებ, უფრო მეტიც, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 22.02.11წ. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილად არის მიჩნეული, რომ იპოთეკარებმა მ.ლ-ის დანაშაულებრივი ქმედების შესახებ იპოთეკის ხელშეკრულების დადების შემდეგ შეიტყვეს. მიუხედავად იმისა, რომ ორივე საქმეში მონაწილეობდნენ კასატორები და მ.ჯ-ა, სააპელაციო სასამართლო შემოიფარგლა სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილ განაჩენზე მითითებით, სასამართლომ არ იქონია მსჯელობა მათ მიმართ სსკ-ის 106-ე მუხლის თანახმად, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 22.02.11წ. გადაწყვეტილების, სააპელაციო სასამართლოს 23.06.11წ. განჩინების და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 13.10.11წ. განჩინების პრეიუდიციული მნიშვნელობის შესახებ.

იპოთეკა სანივთო-სამართლებრივი უზრუნველყოფის ერთ-ერთი ღონისძიებაა და ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვანი შესრულების რისკის პრევენციას ახდენს. ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობისას იპოთეკა იკავებს შესრულების ადგილს და კრედიტორს უზრუნველყოფის საშუალების მეშვეობით თავისი მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას აძლევს. მხარეთა სახელშეკრულებო ურთიერთობის ეტაპზე სახეზეა იპოთეკა, როგორც ვალდებულებითი უფლება, ხოლო უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის შემდეგ ის მოიპოვებს აბსოლუტურ უფლებას და შესაბამისად, რეგისტრაციის ეტაპიდან იპოთეკა სანივთო უფლებაა, რომლის მიზანი ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში კრედიტორის მოთხოვნის უძრავი ქონებით კომპენსირებაში გამოიხატება. სადავო ბინაზე კასატორების იპოთეკის უფლება ამჟამად რეგისტრირებულია საჯარო რეესტრში, კანონიერ ძალაში შესული თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 22.02.11წ. გადაწყვეტილებით, სააპელაციო სასამართლოს 23.06.11წ. გადაწყვეტილებით და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 13.10.11წ. განჩინებით დადასტურდა სესხის ხელშეკრულებების და რეგისტრაციის კანონიერება, მ.ჯ-ას უარი ეთქვა ბინაზე იპოთეკის უფლების რეგისტრაციის გაუქმებაზე. იპოთეკა, როგორც აქცესორული უფლება, მიბმულია ძირითად მოთხოვნაზე, უზრუნველყოფილი მოთხოვნის ცვლილება იწვევს ცვლილებას იპოთეკის უფლებაშიც, ვალდებულების არსებობა ადასტურებს იპოთეკის სანივთო უფლებას, ამასთანავე იპოთეკის რეგისტრაცია არის იპოთეკის უფლების ნამდვილობის საჯარო დადასტურება, რომელიც ადასტურებს საკუთრების უფლების წარმოშობას უძრავ ქონებაზე. იპოთეკარებმა 03.04.07წ. საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების საფუძველზე მოიპოვეს იძულებითი აღსრულების უფლება, საარბიტრაჟო გადაწყვეტილება კანონმდებლობით დადგენილი წესით (სსკ-ის 356¹³ მუხ., ,,არბიტრაჟის შესახებ“ კანონის 42-ე მუხ.) არ გასაჩივრებულა და ძალაშია, ძალაშია აგრეთვე სასამართლო აქტები იპოთეკის რეგისტრაციის კანონიერებასთან დაკავშირებით. საქართველოს კონსტიტუციის 82.2 მუხლის, „საერთო სასამართლოების შესახებ შესახებ“ ორგანული კანონის 4.1 მუხლის, სსკ-ის მე-10 მუხლის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს აქტები სავალდებულოა ყველა სახელმწიფო ორგანოსა და პირისთვის ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე. საქმის მასალებით დგინდება, რომ საქართველოს მუდმივმოქმედი არბიტრაჟის - იურიდიული კომპანია ,,...“ მიერ 03.04.2007წ. გაცემული =01/07-104 სააღსრულებო ფურცლით, სწორედ იპოთეკით დატვირთულ უძრავ ნივთზე განისაზღვრა იძულებითი აღსრულების მიქცევა.

სააპელაციო სასამართლო გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში აღნიშნავს, რომ 03.04.2007წ. გაცემულ =01/07-104 სააღსრულებო ფურცელში მოვალედ მითითებული მ.ლ-ი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 23.09.2010წ. განაჩენის შესაბამისად, არასდროს ყოფილა იპოთეკით დატვირთული უძრავი ნივთის მესაკუთრე, ხოლო მ.ჯ-ას ნება არ გამოუვლენია თავისი ნივთის იპოთეკით დატვირთვის შესახებ, ამასთან, საქმეში არ არის წარმოდგენილი სასამართლო გადაწყვეტილება მოვალე მ.ლ-ის უფლებამონაცვლედ მ.ჯ-ას ცნობის ან მ.ჯ-ას საკუთრების უფლების შეზღუდვის დადგენის შესახებ, რის გამო სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ სადავო ბრძანებით მ.ჯ-ას საჩივრის დაკმაყოფილება მართლზომიერია. სააპელაციო სასამართლოს ეს მოსაზრება არ არის დასაბუთებული და არ ქმნის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველს, ვინაიდან სკ-ის 185-ე მუხლი სწორედ ისეთ შემთხვევას აწესრიგებს, როდესაც საჯარო რეესტრის ჩანაწერი ხარვეზიანია და არ ასახავს ობიექტურ რეალობას. სკ-ის 185-ე მუხლი ტერმინ ,,გამსხვისებელში“ ყოველთვის გულისხმობს პირს, რომელიც არ არის უფლებამოსილი გაასხვისოს საჯარო რეესტრში მის სახელზე რეგისტრირებული უფლება და დადოს შესაბამისი გარიგება (იხ.სუს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 31.01.11წ. =ას-465-435-2010 გადაწყვეტილება). სწორედ მსგავს შემთხვევებში, როდესაც უძრავ ნივთზე უფლებას ახორციელებს რეალურად არაუფლებამოსილი, მაგრამ საჯარო რეესტრში ნივთის მესაკუთრედ რეგისტრირებული პირი, სკ-ის 185-ე მუხლი იცავს იმ კეთილსინდისიერი პირის ინტერესებს, რომელმაც არ იცის რეესტრის ჩანაწერის ხარვეზის შესახებ და რეგისტრირებულ პირს ნივთის მესაკუთრედ, ანუ ისეთ პირად მიიჩნევს, რომელიც უფლებამოსილია დადოს გარიგება მის სახელზე რეგისტრირებულ უძრავ ნივთზე. საჯარო რეესტრში უფლების რეგისტრაციის შედეგად ხელშეკრულების მხარის სუბიექტური დამოკიდებულება, მისი კეთილსინდისიერება ხდება უფლების წყარო, სუბიექტური ნება ასწორებს ობიექტურ ნაკლს, კეთილსინდისიერებისადმი პრიორიტეტის მინიჭებით კანონმდებელი იცავს თავად სამოქალაქო ბრუნვას, როგორც ფასეულობას და ამ გზით ბრუნვის მონაწილეთა პატივსადებ ინტერესებს. აღნიშნული მოწესრიგებით სამოქალაქო კოდექსი არ აღიარებს ნაკლიანი რეგისტრაციის მართლზომიერებას, თუმცა სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობისა და მესამე პირების ინტერესების დაცვის მიზნით, კანონი რეგისტრირებულ მესაკუთრეს უტოლებს უფლებამოსილ პირს, ყველა თანამდევი სამართლებრივი შედეგით. ამდენად, სკ-ის 185-ე და 312-ე მუხლებიდან გამომდინარე, არ დასტურდება იძულებითი აღსრულების განხორციელების გამომრიცხავი გარემოება.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ კასატორები დღემდე რეგისტრირებულნი არიან იპოთეკარებად და აღნიშნავს, რომ იპოთეკით დატვირთული ნივთის მესაკუთრის შეცვლა გავლენას არ ახდენს ნივთის უფლებრივ ტვირთზე, რადგან იპოთეკა მოთხოვნის უზრუნველყოფის სანივთო-სამართლებრივი საშუალებაა, შესაბამისად, უფლების ფარგლები პირის ნივთთან და არა მის მესაკუთრესთან დამოკიდებულებაში ვლინდება, არ არის სავალდებულო იპოთეკით დატვირთული ნივთის მესაკუთრე წარმოადგენდეს უზრუნველყოფილი მოთხოვნის პირად მოვალეს. ამდენად, იპოთეკის უფლების რეალიზაციისათვის დაბრკოლებას არ ქმნის დატვირთული ნივთის მესაკუთრის შეცვლა. სწორედ იპოთეკის სანივთო-სამართლებრივი შინაარსის გათვალისწინებით, ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 25.1 მუხლით დადგინდა რეგისტრირებული არამოვალე მესაკუთრის მოვალის უფლებამონაცვლედ ყოფნის პრეზუმფცია. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული გარემოების გაუთვალისწინებლად, მ.ჯ-ას საკუთრებაში რიცხულ უძრავ ნივთზე აღსრულების მიქცევა დაუშვებლად მიიჩნია იმ ძირითადი საფუძვლით, რომ რეგისტრირებული მესაკუთრის (მ.ჯ-ას) მოვალის (მ.ლ-ის) უფლებამონაცვლედ ცნობის შესახებ სასამართლოს გადაწყვეტილება წარდგენილი არ ყოფილა, თუმცა არ დაასაბუთა ასეთი გადაწყვეტილების წარდგენის საჭიროება მოვალის უფლებამონაცვლეობის პრეზუმფციის კანონით დადგენის პირობებში. ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 25.1 მუხლით განსაზღვრული უძრავი ნივთის რეგისტრირებული მესაკუთრის მოვალის უფლებამონაცვლედ ყოფნის პრეზუმფცია ეყრდნობა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იპოთეკის უფლების ნამდვილობის პრეზუმირებას. აღნიშნული ნორმა, საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციის მოქმედებიდან გამომდინარე, აღიარებს რეესტრში ასახული იპოთეკის უფლების კანონის შესაბამისად წარმოშობასა და რეგისტრაციას, ვიდრე საწინააღმდეგო არ დადასტურდება. იპოთეკის ხელშეკრულების კანონშეუსაბამობის დამტკიცებისა და მისი სათანადო წესით ბათილად ცნობის შემთხვევაში, 25.1 მუხლით განმტკიცებული რეგისტრირებული მესაკუთრის მოვალის უფლებამონაცვლედ ყოფნის პრეზუმფცია წყვეტს მოქმედებას. განსახილველ შემთხვევაში, სახეზეა სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება, რომლითაც მ.ჯ-ას სასარჩელო მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა, მას უარი ეთქვა კასატორებსა და მ.ლ-ს შორის დადებული იპოთეკის ხელშეკრულებების ბათილად ცნობაზე, ამდენად, ისინი ნამდვილ გარიგებებად იქნენ მიჩნეული, შესაბამისად, არ დასტურდება 25.1 მუხლით განსაზღვრული პრეზუმფციის გამოყენებაზე უარის თქმის საფუძვლის არსებობა.

არ იკვეთება აგრეთვე ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონით გათვალისწინებული აღსრულებაზე უარის თქმის სხვა საფუძველი. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ სისხლის სამართლის საქმის გამოძიების პროცესში თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 22.05.07წ. ბრძანებით საცხოვრებელ ბინას დაედო ყადაღა. ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 36.3 მუხლის თანახმად, თუ საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის შესაბამისად, ამავე ქონებას სასამართლომ ყადაღა დაადო სისხლის სამართლის საპროცესო იძულების ღონისძიების, ქონების შესაძლო ჩამორთმევის უზრუნველსაყოფად, აღსრულების ბიურო ამ ქონებაზე აღსრულებას აჩერებს პროკურორის წერილობითი თანხმობის მიღებამდე. ამასთანავე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 23.09.10წ. განაჩენით 22.05.07წ. ბრძანებით დადებული ყადაღა გაუქმდა. ამდენად, არ იკვეთება ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის საფუძველზე აღსრულებაზე უარის თქმის საფუძველი.

დაუსაბუთებელი აგრეთვე სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის შესახებ, რომ განსახილველ შემთხვევაში მ.ჯ-ას უძრავ ნივთზე იძულებითი აღსრულების მიქცევა ეწინააღმდეგება საკუთრების უფლების აბსოლუტურ ბუნებას. საკუთრების, როგორც სანივთო უფლების, აბსოლუტურობა განიხილება მესაკუთრის მესამე პირებთან ურთიერთდამოკიდებულებაში და გულისხმობს მესაკუთრის უფლებას ნებისმიერი მესამე პირისგან მოთხოვოს უფლების დამრღვევი ქმედების აღკვეთა. საკუთრების აბსოლუტურობა არ გულისხმობს მის შეუზღუდავობას, რადგან იგი სოციალური ფუნქციის მატარებელია და საზოგადოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარე, კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში, დასაშვებია მისი შებოჭვა. არასწორია სააპელაციო პალატის მითითება, რომ საკუთრების უფლების შეზღუდვის მართლზომიერებისათვის სასამართლო გადაწყვეტილების წარდგენაა სავალდებულო. საკუთრების უფლება შესაძლოა გახდეს სოციალური ტვირთის მატარებელი გარკვეული სამართლებრივი სიკეთეების დაცვის მომეტებული ინტერესის გამო. განსახილველ შემთხვევაში, სკ 185-ე, 312-ე მუხლებიდან გამომდინარე, სამოქალაქო ბრუნვის მდგრადობის, ბრუნვის მონაწილეთა მიმართ ნდობის განმტკიცების და კეთილსინდისიერი შემძენის უფლებების დაცვის მიზნით, კანონი მესაკუთრის ინტერესებთან შედარებით უპირატესობას კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესებს ანიჭებს, რითაც თავად სამოქალაქო ბრუნვის, როგორც ფასეულობის დაცვის უპირატეს ინტერესზე მიუთითებს.

საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არის წინააღმდეგობრივი, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი არ გამომდინარეობს გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში მოყვანილი არგუმენტაციიდან და არ ემყარება კანონის მოთხოვნებს. სააპელაციო პალატის 28.02.13წ. გადაწყვეტილებით გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 17.12.12წ. გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 29.06.12წ. =521 ბრძანება და ადმინისტრაციულ ორგანოს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის და შეფასების შემდეგ ახალი აქტის გამოცემა მ.ჯ-ას ადმინისტრაციულ საჩივარზე. სააპელაციო პალატამ უცვლელად დატოვა გადაწყვეტილება დანარჩენ ნაწილში. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი არ მოიცავს მითითებას იმ ნაწილზე, რომლითაც უარი ეთქვა მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე. პირველი ინსტანციის სასამართლოს კოლეგიის მითითება მოთხოვნის ნაწილობრივ დაკმაყოფილებაზე განპირობებული იყო იმით, რომ მოპასუხეს სადავო აქტის ბათილად ცნობით დაევალა ახალი აქტის გამოცემა, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნა სააღსრულებო ფურცლის აღსრულების დავალების შესახებ არ გადაწყვეტილა, სასარჩელო მოთხოვნის აღნიშნულ ნაწილში გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში არ არის შესული იმის გამო, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოთხოვნის ეს ნაწილი არ გადაუწყვეტია, ამდენად, გაურკვეველია პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების რა ნაწილის კანონიერ ძალაში შესვლაზე უთითებს სააპელაციო სასამართლო, პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილება სააპელაციო პალატის მიერ გაუქმდა მთლიანად. ამასთანავე, იმის გათვალისწინებით, რომ სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მოსარჩელეებს მთლიანად უარი ეთქვათ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, სასამართლოს უნდა ემსჯელა მეორე სასარჩელო მოთხოვნაზეც, რომლის შესახებ სააპელაციო პალატამ საერთოდ არ იქონია მსჯელობა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინება არ არის დასაბუთებული. სააპელაციო პალატა არ უთითებს თუ რაში მდგომარეობს სამოქალაქო კოდექსის და „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის კოლიზია, რომლის გამო იპოთეკა კარგავს მოთხოვნის უზრუნველყოფის დანიშნულებას. სააპელაციო სასამართლომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და არ მისცა მათ სამართლებრივი შეფასება, განჩინება მოკლებულია სათანადო სამართლებრივ და ფაქტობრივ წინამძღვრებს, გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. კეთილსინდისიერი პირის უფლება წარმოიქმნება რთული ფაქტობრივი შემადგენლობის შედეგად (არაუფლებამოსილი პირის მიერ ხელშეკრულების დადება, ხელშეკრულების სასყიდლიანი ხასიათი, ნივთის ბრუნვაუნარიანობა, კონტრაჰენტის კეთილსინდისიერება და სხვ.), რომლის თვითოეულ ელემენტს აქვს იურიდიული მნიშვნელობა და მათი ერთობლივი ანალიზით არის შესაძლებელი დავის კანონიერი გადაწყვეტა. სააპელაციო პალატა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით ცვლის აქამდე არსებულ სასამართლო პრაქტიკას (იხ. მაგ.სუს 25.01.12წ. =ას-1244-1267-2011; 31.01.11წ. =ას-465-435-2010; 16.01.14წ. =ას-189-182-2013; 24.05.01წ. =ას-955-1234-09;), აღნიშნულის მიუხედავად სააპელაციო პალატის სამოტივაციო ნაწილში არ არის მოყვანილი სასამართლო პრაქტიკის შეცვლის არგუმენტირებული მოსაზრებები, სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინების სამოტივაციო ნაწილი შედგება მხოლოდ ნორმების ციტირებისაგან, განჩინება არ შეიცავს სადავო სამართალურთიერთობების მიმართ ციტირებული ნორმების გამოყენების არგუმენტაციას. ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ გასაჩივრებული განჩინება დაუსაბუთებელია, სახეზეა სსკ-ის 394-ე მუხლის „ე¹“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული დარღვევა, რაც თავის მხრივ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და სსკ-ის 412-ე მუხლის საფუძველზე საქმის ხელახალი განხილვისათვის იმავე სასამართლოსათვის დაბრუნების პირობაა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, უნდა გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 28.02.13წ. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ.ჩ-ის, მ.ქ-ის და ა.თ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 28.02.2013წ. გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: ლ. მურუსიძე

მ. ვაჩაძე