№ბს-651-626(კ-13) 29 აპრილი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა - მხარეთა დასწრების გარეშე

კასატორი (მოწინააღმდეგე მხარე) – გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულო

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოსარჩელეები) - ი. პ-ი, ი. კ-ი; წარმომადგენელი - კ. კ-ე

მესამე პირები - ჟ. ს-ი, ო. ბ-ი

დავის საგანი – ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა; სამუშაოზე აღდგენა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

მოსარჩელე: ი. პ-ი

მოპასუხე: გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულო

მესამე პირები - ჟ. ს-ი, ო. ბ-ი

სარჩელის სახე: ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა.

სარჩელის საგანი:

გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარის 2013 წლის 28 თებერვლის №1-123 ბრძანების კანონიერება, სამსახურში აღდგენა, განაცდურის ანაზღაურება.

სარჩელის საფუძველი:

ფაქტობრივი: მოსარჩელე 2004 წლიდან მუშაობდა გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს შინდისის ტერიტორიული ორგანოს უფროს სპეციალისტად, მისი სამსახურიდან განთავისუფლება განხორციელდა პოლიტიკური ნიშნით, ადგილი აქვს პოლიტიკური მოსაზრებების გამო დისკრიმინაციას.

სამართლებრივი: სადავო ბრძანებით დარღვეულია ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ კანონის 33-ე, 39-ე, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ კანონის“ 93-ე, 99-ე, 52-ე მუხლები /იხ.ტ.1; ს.ფ.1-14/.

მოპასუხე - გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს შესაგებელი:

ფაქტობრივი: მოპასუხეს ფაქტობრივ გარემოებებზე არ მიუთითებია.

სამართლებრივი: მოსარჩელეს არ მიუთითებია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 პრიმა მუხლის რომელი პუნქტი დაირღვა სადავო აქტის მიღების დროს. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 52-ე, 93-ე და 99-ე მუხლების დარღვევასთან დაკავშირებით მოპასუხემ აღნიშნა, რომ ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ 33-ე მუხლის მესამე პუნქტის ,,ო“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ამავე კანონის 39-ე მუხლის შესაბამისად საკრებულოს თავმჯდომარე იღებს გადაწყვეტილებებს გამგეობის მოსამსახურეთა წახალისებისა და მათთვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ, რის გამოც სასარჩელო მოთხოვნა უსაფუძვლოა /იხ.ტ.1; ს.ფ. 40-44/.

2. მოსარჩელე: ი. კ-ი

მოპასუხე: გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულო

მესამე პირები - ჟ. ს-ი, ო. ბ-ი

სარჩელის სახე: ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა.

სარჩელის საგანი:

გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარის 2013 წლის 28 თებერვლის №1-121 ბრძანების კანონიერება, სამსახურში აღდგენა, განაცდურის ანაზღაურება

სარჩელის საფუძველი:

ფაქტობრივი: მოსარჩელის სამსახურიდან განთავისუფლება განხორციელდა პოლიტიკური ნიშნით, ადგილი აქვს პოლიტიკური მოსაზრებების გამო დისკრიმინაციას.

სამართლებრივი: სადავო ბრძანებით დარღვეულია ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ კანონის 33-ე, 39-ე, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ კანონის“ 93-ე ,99-ე, 52-ე მუხლები /იხ.ტ.1; ს.ფ.1-14/.

მოპასუხე - გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს შესაგებელი:

ფაქტობრივი: მოპასუხეს ფაქტობრივ გარემოებებზე არ მიუთითებია.

სამართლებრივი: მოსარჩელეს არ მიუთითებია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 პრიმა მუხლის რომელი პუნქტი დაირღვა სადავო აქტის მიღების დროს. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 52-ე, 93-ე და 99-ე მუხლების დარღვევასთან დაკავშირებით მოპასუხემ აღნიშნა, რომ ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ 33-ე მუხლის მესამე პუნქტის ,,ო“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ამავე კანონის 39-ე მუხლის შესაბამისად საკრებულოს თავმჯდომარე იღებს გადაწყვეტილებებს გამგეობის მოსამსახურეთა წახალისებისა და მათთვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ, რის გამოც სასარჩელო მოთხოვნა უსაფუძვლოა/იხ.ტ.1; ს.ფ. 37-41/.

გორის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 7 მაისის განჩინებით აღნიშნული სარჩელები გაერთიანდა წარმოებით სსსკ-ის 182-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე /იხ.ტ.1, 3/36; ს.ფ. 49-51/.

გორის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 16 მაისის განჩინებით საქმეში მესამე პირებად ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2. მუხლის საფუძველზე მოწვეულ იქნენ მოსარჩელეთაგან გამოთავისუფლებულ ვაკანსიებზე დანიშნული მოხელეები: -შინდისში - ჟ. ს-ი, ვარიანში - ოთარ ბაბუნიშვილი /იხ.ტ.1, 3/36; ს.ფ. 63-64/.

გორის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 19 ივნისის სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელეებმა სარჩელის ტრანსფორმაციის ინსტიტუტის მეშვეობით მოითხოვეს სადავო აქტების არარად აღიარება.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება/სარეზოლუციო/:

გორის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილებით გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები არარად იქნა აღიარებული,იძულებითი განაცდური აუნაზღაურდათ არა უმეტეს 3 თვის სარგოს ოდენობით.

სასამართლოს მიერ უდავოდ მიჩნეული ფაქტები:

სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმეზე უდავო ფაქტობრივი გარემოებები არ დადგენილა.

სასამართლოს მიერ სადავოდ მიჩნეული ფაქტები:

2013 წლის 30 იანვარსა და 5 თებერვალს გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოში სოფლების - ვარიანისა და შინდისის მაცხოვრებელთა სახელით დარეგისტრირდა განცხადებები ი. პ-ისა და ი. კ-ის წინა საარჩევნო შეხვედრებისას ქმედებების შესახებ, რომლის საფუძველზე დაიწყო ადმინისტრაციული წარმოება საქმის გარემოებების შესწავლის მიზნით, 2013 წლის 26 თებერვალს გამგეობამ ჩაატარა ზეპირი მოსმენა, სადაც გამოქვეყნდა ინტერნეტით გავრცელებული კადრები, გამგეობის ადმინისტრაციული სამსახურის იურიდიულმა განყოფილებამ მოხსენებითი ბარათები წარუდგინა გამგებელს მოხელეთა მიმართ დისციპლინური სახდელის შეფარდების შესახებ, აღნიშნულის შედეგად, გამგებელმა მოხსენებითი ბარათებით მიმართა გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარეს მოსარჩელეთა მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომად სამსახურიდან განთავისუფლების შეფარდების შესახებ.

სასამართლოს მიერ სადავოდ გახდილი ფაქტების შეფასება:

სასამართლოს დასკვნები: ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ 39-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „თ“ და „მ“ ქვეპუნქტების თანახმად, გამგებელი (მერი) „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონით დადგენილი წესით თანამდებობაზე ნიშნავს და ათავისუფლებს გამგეობის(მერიის) სტრუქტურული ერთეულებისა და თვითმმართველი ერთეულის ტერიტორიული ორგანოების ხელმძღვანელებს, გამგეობის(მერიის) სხვა თანამშრომლებს; საკრებულოს თავმჯდომარეს წარუდგენს წინადადებებს გამგეობის(მერიის) მოსამსახურეთა წახალისებისა და მათთვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ. სასამართლოს განმარტებით ორგანული კანონის 33-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „ო“ ქვეპუნქტით საკრებულოს თავმჯდომარეს, ზოგადად, მინიჭებული აქვს გამგეობის(მერიის) მოსამსახურეთა წახალისებისა და მათთვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების უფლებამოსილება, თუმცა, 39-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „თ ქვეპუნქტის დანაწესიდან გამომდინარე, დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომად გამგეობის თანამშრომლის სამსახურიდან განთავისუფლების შეფარდების უფლებამოსილება საკრებულოს თავმჯდომარეს არ გააჩნია. აღნიშნული მუხლის მიხედვით ამგვარი კომპეტენცია მხოლოდ გამგებელს გააჩნია, კერძოდ, გამგებელს ენიჭება გამგეობის თანამშრომელთა თანამდებობაზე დანიშვნისა და განთავისუფლების უფლება „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონით დადგენილი წესით, რაც სასამართლოს აზრით, გულისხმობს, რომ გამგებელს უფლება აქვს, მოსამსახურე გაათავისუფლოს სამსახურიდან,როგორც პირადი განცხადების დაკმაყოფილების, ასევე დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომად სამსახურიდან განთავისუფლების დაკისრების შემთხვევაშიც. სასამართლომ მიუთით, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 93-ე მუხლის მოთხოვნაზე, რომ მოხელე სამსახურიდან შეიძლება გაათავისუფლოს იმ პირმა ან დაწესებულებამ, რომელსაც მისი სამსახურში მიღების უფლება აქვს და მიიჩნია, რომ ნორმა სრულ შესაბამისობაშია იერარქიით ზემდგომ „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ კანონის 39-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „თ“ ქვეპუნქტთან, რამდენადაც გამგებელს ენიჭება უფლება, გაათავისუფლოს სამსახურიდან ის მოხელე, რომლის სამსახურში მიღების უფლებაც აქვს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ სზაკ-ის მე-60 მუხლის 1-ლი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე სადავო აქტები მიიჩნია არაუფლებამოსილი პირის მიერ გამოცემულად, ცნო ისინი არარად, შესაბამისად, დაადგინა, რომ მოსარჩელენი აღდგენილ უნდა იქნენ თანამდებობებზე და მიეცეთ იძულებითი განაცდური არა უმეტეს 3 თვის თანამდებობრივი სარგოსი /იხ.ტ.1, 3/36; ს.ფ. 104-114/.

აპელანტი: გორის მუნიციპალიტეტი

წარმომადგენელი: რ. გ-ი; ი. ბ-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები - ი. პ-ი, ი. კ-ი

მესამე პირები - ჟ. ს-ი; ო. ბ-ი

აპელაციის საგანი და მოცულობა /ფარგლები/: გორის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილების გაუქმება, სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ი. პ-ისა და ი. კ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

აპელაციის მოტივები:

ფაქტობრივი: ფაქტობრივ გარემოებებზე აპელანტს პრეტენზია არ წარუდგენია

სამართლებრივი: რაიონულმა სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, ხოლო ამ საქმისადმი იმპერატიულობაში მყოფი კანონმდებლობა განმარტა არასწორად, ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ 33-ე და 39-ე მუხლები, აპელანტის მიჩნევით, სრულყოფენ ერთმანეთს, რადგან მუნიციპალიტეტის გამგებელს გამგეობის მოსამსახურეთა დანიშვნისა და განთავისუფლების უფლება კუთვნილ საკადრო პოლიტიკაში , მართალია, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონით გააჩნია, მაგრამ ამ ორი საკანონმდებლო აქტის (ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ და „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის, სამართლებრივი ბუნებით სირთულეს არ წარმოადგენს იმ უფლებამოსილებათა გამიჯვნა, რომ მუნიციპალიტეტის გამგებლის უფლებამოსილება განხილულ უნდა იქნეს მოსამსახურის მიერ ნების თავისუფლად გამოვლენის ფარგლებში, რადგან ორგანული კანონის 33-ე და 39-ე მუხლების პირველი პუნქტების შედარებისას მარტივია იმის დანახვა, რომ საკრებულოს თავმჯდომარე არის არა მარტო საკრებულოს, არამედ, მთელი თვითმმართველობის ხელმძღვანელი, ხოლო გამგებელი ამ თვითმმართველობის საჯარო მოხელე, რომელსაც ძირითადად, თვითმმართველობის მენეჯერის/კოორდინატორის ფუნქციები გააჩნია და გამგეობის მოსამსახურეთა მიმართ დისციპლინის ზომის გამოყენების გადაწყვეტილების უფლებამოსილებას კანონმდებელი მას დამოუკიდებლად არ ანდობს /იხ.ტ.1, 3/36; ს.ფ. 127-135/

მოწინააღმდეგის შეპასუხება: ი. პ-ისა და ი. კ-ის წარმომადგენელმა კ. კ-ემ არ ცნო აპელაცია და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

მოტივები: დასაბუთება წარმოდგენილი არ არის /იხ.ტ 2; ს.ფ. 48-50/.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების /სარეზოლუციო/:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით აპელაცია დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გორის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 19 ივნისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება,ი. პ-ისა და ი. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები ბათილად იქნა ცნობილი, ისინი აღდგენილ იქნენ თანამდებობებზე და იძულებითი განაცდური აუნაზღაურდათ 3 თვის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით.

სასამართლოს მოტივაცია: სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა ქვემდგომი სასამართლოს შეფასებები ნორმათა განმარტების ნაწილში, კერძოდ, სადავო აქტები არ არის გამოცემული უფლებამოსილი პირის მიერ, როგორც ორგანული კანონის „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ და „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის ნორმების შესაბამისად.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება განპირობებულია განსხვავებული სამართლებრივი ხედვით გასაჩივრებული აქტების არარად თუ ბათილად ცნობის სამართლებრივ საფუძვლებთან დაკავშირებით. სასამართლოს მსჯელობით, პრაქტიკაში დღემდე პრობლემურია ბათილი და არარა აქტების გამიჯვნაპრობლემა. სააპელაციო სასამართლოს აზრით, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონის მოთხოვნათა დარღვევით გამოცემა ცალსახად არ იწვევს მის არარა აქტად აღიარების შესაძლებლობას. იმ პირობებში, როდესაც ცალკეულ თანამდებობის პირთა კომპეტენცია მკვეთრად არ არის გამიჯნული, საკამათოა და კომპეტენციის დადგენა შესაძლებელია მხოლოდ ნორმათა ერთობლიობაში გაანალიზებისა და შეჯერების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლოს დაუშვებლად მიაჩნია აქტის არარაობის საფუძვლებზე მითითება.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით სწორედ ამ ორი ინსტიტუტის გამიჯვნის ნათელ მაგალითს განეკუთვნება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლი და 60.1 ,,ზ“ ქვეპუნქტი, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 5.3 მუხლში მითითებულია უფლებამოსილებების გადამეტებით მიღებულ აქტზე, ხოლო 60.1 ,,ბ“ ქვეპუნქტი მიუთითებს აქტის არარაობაზე იმ პირობებში, როდესაც აქტი გამოცემულია არაუფლებამოსილი ორგანოს ან არაუფლებამოსილი პირის მიერ, ამ უკანასკნელ შემთხვევაში ორგანოს ან პირის უფლებამოსილება აქტის გამოცემის პროცესში იმდენად ცალსახა და თვალში საცემია, რომ ეს აშკარა უკანონობა ადრესატს აძლევს შესაძლებლობას, ასეთ აქტს არ გაუწიოს ანგარიში, რაც წარმოადგენს ამ ორი ინსტიტუტის ურთიერთგამიჯვნის მთავარ მახასიათებელს. აღნიშნული მსჯელობის საფუძველზე სასამართლომ დაასკვნა, რომ სადავო აქტების კანონდარღვევით მიღება არ იძლევა აქტების არარად აღიარების საფუძველს და იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ აღიარებითი სარჩელი ამკვიდრებს მატერიალური უფლების დაცვის უფრო მაღალ სტანდარტებს, აქტის არარად აღიარებას მოჰყვება უფრო მძიმე შედეგი, ვიდრე ბათილობას, შესაძლებლად მიიჩნია სადავო აქტების ბათილად ცნობა სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების გზით.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე იმსჯელა მოსარჩელეთა მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომად - სამსახურიდან გათავისუფლების შეფარდების თაობაზე, მიიჩნია იგი დაუსაბუთებლად საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევაის და დადგენის შედეგად /იხ. ტ.2; ს.ფ. 86-90/.

კასატორი: გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულო

მოწინააღმდეგე მხარეები: ი. პ-ი, ი. კ-ი

წარმომადგენელი - კ. კ-ე

მესამე პირები: ჟ. ს-ი, ო. ბ-ი

კასაციის საგანი და მოცულობა:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასაციის მოტივები/სამართლებრივი/:

კასატორი ძირითადად უთითებს იმავე მოტივებზე, რაზეც სააპელაციო საჩივარში და დამატებით აღნიშნავს: ორივე სასამართლო ინსტანციას აბნევს ის სამართლებრივი ბერკეტი, რომ ,,სამსახურიდან განთავისუფლება“, როგორც დისციპლინური ზომა შედის ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 79.1 მუხლის შემადგენლობაში და მისი თვითმმართველობაში გამოყენების სამართლებრივ ადმინისტრაციულ/პროცესუალურ მიდგომას მხოლოდ ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონით ხედავს. აქედან გამომდინარე, კასატორს საპელაციო სასამართლოს მიერ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის გამოყენება უსაფუძვლოდ მიაჩნია. კასატორის აზრით, სააპელაციო სასამართლომ უპასუხოდ დატოვა საკითხი - ორგანული კანონის იმპერატიული ნორმა საკრებულოს თავმჯდომარის უფლებამოსილებად დისციპლინური პასუხისმგებლობის შეფარდებასთან მიმართებით, რომ თუ საკრებულოს თავმჯდომარეს არ გააჩნია დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომად ,,სამსახურიდან განთავისუფლების“ გამოყენება (როგორც ეს გადაწყვეტილებაშია), გამგეობის მოსამსახურეთა მიმართ, მაშინ გაუგებარია, როგორ შეიძლება ჰქონდეს სხვა დისციპლინური ზომების გამოყენების უფლება, კასატორის აზრით, საკრებულოს თავმჯდომარეს ეს უფლებამოსილება ან აქვს ან არა. აგრეთვე, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა ,,ნორმატიული აქტების შესახებ“ კანონი და დავის გადაწყვეტისას უპირატესობა არ მიანიჭა ,,ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ ორგანული კანონის საკრებულოს თავმჯდომარისა და გამგებლის უფლებამოსილებათა დამდგენი ნორმების შინაარსს /იხ. ტ.2; ს.ფ. 101-106/.

მოწინააღმდეგე მხარეებმა წარმოდგენილ შესაგებელში არ ცნეს კასაცია და მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ამასთან, მიუთითეს, რომ მათი აზრით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი იმ გაგებით, რომ გასაჩივრებული აქტები ცნო ბათილად და არა არარად, რამდენადაც მიაჩნიათ, რომ საკრებულოს თავმჯდომარეს არ ჰქონდა უფლებამოსილება ამგვარი აქტების გამოცემისა /იხ. ტ.2; ს.ფ. 139; 146/.

გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარემ წერილობითი მოსაზრებით მოითხოვა კასაციის დასაშვებად ცნობა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის ,,ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, შემდეგი მოტივაციით:

,,ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ ორგანული კანონის 33-ე მუხლის მე-3 პუნქტის ,,ო“ ქვეპუნქტი ცალსახად განსაზღვრავს საკრებულოს თავმჯდომარის კომპეტენციას, მიიღოს გადაწყვეტილება ამავე კანონის 39-ე მუხლის შესაბამისად, გამგეობის მოსამსახურეთათვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ. აქვე ცალსახადაა გამიჯნული გამგებლის კომპეტენცია საკრებულოს თავმჯდომარეს წარუდგინოს წინადადებები გამგეობის მოსამსახურეთათვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ. სასამართლოს მსჯელობა, რომ საკრებულოს თავმჯდომარეს შეუძლია შენიშვნა მისცეს გამგეობის თანამშრომელს, ხოლო სამსახურიდან გათავისუფლების უფლება არ გააჩნია, რადგან გამგებელი ,,ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ კანონის 39.3 მუხლის ,,თ“ ქვეპუნტის შესაბამისად, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით თანამდებობაზე ნიშნავს და ათავისუფლებს გამგეობის თანამშრომლებს, გაურკვეველია. კასატორის აზრით, გაუგებარია ორგანული კანონის ჩანაწერი 33.3 მუხლის ,,ო“ ქვეპუნქტში, რომელიც განსაზღვრავს საკრებულოს თავმჯდომარის კომპეტენციას, მიიღოს გადაწყვეტილება ამავე კანონის 39-ე მუხლის შესაბამისად, გამგეობის მოსამსახურეთათვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის შესახებ და არ არის გამიჯნული, თუ რომელი პასუხსიმგებლობის ზომის დაკისრების უფლება გააჩნია /იხ.ტ.2; ს.ფ. 151-152/.

საკასაციო სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის პროცესუალური წანამძღვრები:

საკასაციო სასამართლოს 2014 წლის 4 მარტის განჩინებით გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს კასაცია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის ,,ა” ქვეპუნქტის საფუძველზე მიჩნეულ იქნა დასაშვებად, როგორც აბსოლუტური კასაცია, საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სამართლის პრაქტიკის დამკვიდრებისათვის.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმებისა და საქმის სასამართლო განხილვის შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც უნდა გაუქმდეს, გაუმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და ი. პ-ისა და ი. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდეს; არარა აქტებად იქნეს აღიარებული გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2013 წლის 28 თებერვლის № 1-123 და № 1-121 ბრძანებები; ი. პ-ი და ი. კ-ი აღდგენილ იქნენ გორის მუნიციპალიტეტის გამგეობაში დაკავებულ თანამდებობებზე, გორის მუნიციპალიტეტს დაეკისროს მოსარჩელეების სასარგებლოდ იძულებით გაცდენილი პერიოდის შრომითი გასამრჯელოს არა უმეტეს 3 თვის თანამდებობრივი სარგოს ანაზღაურება:

კასაციის დაშვების წანამძღვრის განმარტება კონკრეტულ საქმეზე: წინამდებარე საკასაციო საჩივრის მოტივი, არის საგულისხმო და განსაკუთრებული, რამაც სადავო სამართალურთიერთობაში გამოსაყენებელი ნორმების მიმართ საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით შექმნა აბსოლუტური კასაციის წანამძღვრები, შესაბამისად, მოცემულ საქმეს მიანიჭა სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის მნიშვნელოვანი საქმის სტატუსი, კერძოდ, საკასაციო სასამართლოს მიერ უნდა განიმარტოს:

1. ადგილობრივ თვითმმართველობის ორგანოებში ,,ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის საკრებულოს თავმჯდომარისა და გამგებლის (მერის) კომპეტენციის დამდგენი ნორმების შინაარსი საჯარო შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობის საკითხებზე გადაწყვეტილებების მიღებასთან დაკავშირებით;

2. ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის სტანდარტის გამოყენება ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებში საჯარო შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობებში;

3. ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არარად აღიარებისა და ბათილად ცნობის სახვადასხვა საფუძვლების ლოგიკა და აღნიშნულიდან გამომდინარე;

4. ადმინისტრაციული სარჩელების სახეების, როგორც უფლების დაცვის საპროცესო სამართლებრივ საშუალებათა გამიჯვნა, ადმინისტრაციული სარჩელების სახეთა გამოყენება და მხარეთა დისპოზიციურობის პრინციპებიდან გამომდინარე სასამართლო კონტროლის ფარგლები.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე საკასაციო სასამართლოს შეფასებები და სამართლებრივი დასკვნები ხელს შეუწყობს, როგორც ადმინისტრაციულ მატერიალურ-სამართლებრივი კანონმდებლობის, ასევე, ადმინისტრაციული საპროცესო ნორმების სწორ, კვალიფიციურ გააზრებასა და მართებულ გამოყენებას სასამართლო პრაქტიკაში. ადმინისტრაციული სარჩელების სახეების მეშვეობით უფლების დაცვის სპეციფიკა მოითხოვს მათ მკაფიოდ გამიჯვნას და გარდა დავის ობიექტისა, უნდა განისაზღვროს ის წინაპირობები, რა შემთხვევაშია შესაძლებელი ამა თუ იმ სარჩელის სახის გამოყენება. საკასაციო სასამართლო იმედოვნებს, რომ მოცემული განმარტება ასევე სასარგებლო იქნება ადგილობრივი თვითმმართველობის სისტემისა და მუნიციპალური მოსამსახურეთათვის, შესაბამისად, სახელმძღვანელო მათი პრაქტიკული საქმიანობისთვის.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე ქვემდგომმა სასამართლოებმა ჩამოაყალიბეს რადიკალურად განსხვავებული სამართლებრივი დასკვნები, რაც ადასტურებს ადმინისტრაციული, როგორც მატერიალური, ისე საპროცესო ინსტიტუტების თაობაზე დეტალური და სახელმძღვანელო განმარტებების მოხდენის საჭიროებას.

დავა წარმოშობილია საჯარო შრომითი სამართლებრივი ურთიერთობიდან, მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ადმინისტრაციასა და თვითმმართველობის მოსამსახურეთა შორის.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტისას სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, რითაც დარღვეულია სსსკ-ის 393.2 მუხლის მოთხოვნები, კერძოდ, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად და არარად ცნობის საფუძვლები, არასწორად განმარტა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 5.3 მუხლი. აგრეთვე, არასწორად გამოიყენა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.1 მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილება სადავო აქტის ბათილად ცნობის შესახებ, რამდენადაც სასამართლოში წარმოდგენილი არ ყოფილა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის საფუძველზე განსაზღვრული სარჩელის სახე - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის მოთხოვნით, როგორც ადმინისტრაციული კოდექსის 32.1 მუხლის გამოყენების წინაპირობა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წინამდებარე დავის კანონიერი და სამართლიანი გადაწყვეტა საჭიროებს „ადგილობრივი თვითმართველობის შესახებ“ ორგანული კანონით განსაზღვრული თვითმართველობის თანამდებობის პირების - საკრებულოს თავმჯდომარისა და გამგებლის კომპეტენციების ანალიზსა და ფარგლების დადგენას.

ცალსახაა, რომ ორგანული კანონის 33.1 მუხლის მიხედვით კანონმდებელი თვითმმართველი ერთეულისა და საკრებულოს ხელმძღვანელ პირად განსაზღვრავს საკრებულოს თავმჯდომარეს, ამავე კანონის 39.1 მუხლის თანახმად გამგებელი (მერი) წარმოადგენს თვითმართველობის საჯარო მოხელეს, რომელსაც „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის შესაბამისად, თანამდებობაზე ნიშნავს და ათავისუფლებს საკრებულოს თავმჯდომარე საკრებულოს თანხმობით.

ამავე მუხლის მე-3 ნაწილში ჩამოთვლილია საკრებულოს თავმჯდომარის თანამდებობრივი უფლებამოსილებები. წინამდებარე დავის გადაწყვეტისთვის მნიშვნელოვანია, გაანალიზდეს ამ თანამდებობის პირების კომპეტენციების დადგენისა და განაწილების ლოგიკა საჯარო შრომითსამართლებრივი ურთიერთობების კონტექსტში.

ორგანული კანონის 33.3 მუხლის „ო“ ქვეპუნქტით საკრებულოს თავმჯდომარის კომპეტენციას განეკუთვნება გამგეობის (მერიის) მოსამსახურეთა წახალისებისა და მათთვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ გადაწყვეტილების მიღება, თუმცა იმ დათქმით, რომ ამგვარი გადაწყვეტილებები მიღებული უნდა იქნეს ამავე კანონის 39-ე მუხლის შესაბამისად. თავის მხრივ, ორგანული კანონის 39-ე მუხლი ადგენს გამგებლის (მერის) უფლებამოსილებათა ნუსხას. 33.3 მუხლის „ო“ ქვეპუნქტში გათვალისწინებული დათქმა „39-ე მუხლის შესაბამისად“ საკასაციო სასამართლოს აზრით, ლოგიკურად გულისხმობს 39-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „მ „ ქვეპუნქტის დანაწესს - ,,გამგებელი (მერი) საკრებულოს თავმჯდომარეს წარუდგენს წინადადებებს გამგეობის (მერის) მოსამსახურეთა წახალისებისა და მათთვის დიციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ“, რაც ერთიანობაში ნიშნავს, რომ საკრებულოს თავმჯდომარის კომპეტენციის - გამგეობის (მერის) მოსამსახურეთა წახალისებისა და მათთვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების რეალიზაცია დამოკიდებულია გამგებლის მიერ 39-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „მ“ ქვეპუნქტში განსაზღვრული კოპეტენციის რეალიზებაზე (წარუდგენს წინადადებებს). აღნიშნული თავის მხრივ, ბოჭავს გამგებელს, დამოუკიდებლად მიიღოს გადაწყვეტილება მოსამსახურეთა წახალისებისა და დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების თაობაზე.

აღნიშნული ნორმების შინაარსიდან გამომდინარე, ცალსახა დასკვნა უნდა ჩამოყალიბდეს, რომ მხოლოდ საკრებულოს თავმჯდომარეს გააჩნია კომპეტენცია, გამგეობის მოსამსახურეთა მიმართ მიიღოს გადაწყვეტილება წახალისებისა და მათთვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის დაკისრების შესახებ, მხოლოდ იმ ვითარებაში, როცა გამგებელი მას ამგვარი წინადადებით მიმართავს.

საკასაციო სასამართლო ორგანულ კანონში განხორციელებული ურიცხვი ცვლილებების შესწავლის შედეგად საჭიროდ მიიჩნევს აღნიშნოს, რომ საკრებულოს თავმჯდომარისა და გამგებლის ამგვარი ურთიერთდამოკიდებული უფლებამოსილების რეგლამენტაცია სწორედ საკანონმდებლო ცვლილებათა შედეგია. ორგანული კანონის თავდაპირველი რედაქცია /2005წ.16.12/ 33-ე მუხლში ადგენდა რა საკრებულოს თავმჯდომარის, ხოლო 39-ე მუხლში გამგებლის (მერის) უფლებამოსილებებს, 39.4 მუხლის „კ“ ქვეპუნქტის მიხედვით გამგებელი იყო უფლებამოსილი, მიეღო გადაწყვეტილებები ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოთა მოხელეების წახალისებისა და მათთვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ.

სადავო აქტების გამოცემის მომენტში „ადგილობრივი თვითმართველობის შესახებ“ კანონის მოქმედი რედაქციით თვისობრივად არის შეცვლილი საკრებულოს თავმჯდომარისა და გამგებლის უფლებამოსილებები, თვალსაჩინოა საკრებულოს თავმჯდომარის უფლებამოსილებათა დიაპაზონის გაზრდა, შესაბამისად, გამგებლის უფლებამოსილებათა სფეროს მინიმალიზება. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მიუხედავად იმისა, რომ კანონმდებელმა გამგებლის (მერის) გამგეობის თანამშრომელთა მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის დაკისრების შესახებ უფლებამოსილება დაიყვანა საკრებულოს თავმჯდომარისადმი წინადადების წარდგენის ფუნქციამდე, ანუ მას ამგვარი გადაწყვეტილების მიღების უფლებამოსილება აღარ გააჩნია, პარადოქსულია, რომ დაუტოვა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონით დადგენილი წესით საჯარო შრომითსამართლებრივი ურთიერთობების დამყარება-შეწყვეტის უფლებამოსილება გამგეობის თანამშრომლებთან.

ამდენად, ორგანული კანონით შექმნილია იმგვარი სამართლებრივი ვითარება, რომ საჯარო შრომითსამართლებრივი ურთიერთობის ერთ-ერთ სუბიექტს - ადმინისტრაციული ორგანოს ადმინისტრაციას უფლება აქვს, ერთპიროვნულად მიიღოს გადაწყვეტილება თვითმმართველობის მოსამსახურეთა სამსახურში დანიშვნის ან განთავისუფლების თაობაზე, თუმცა, ამავე თანამშრომელთა წახალისებისა და დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ გადაწყვეტილების მიღება არ შეუძლია. საინტერესოა, რომ ,,ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ კანონის ეს რედაქცია უტოვებს რა გამგებელს თანამშრომელთა განთავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილებების მიღების უფლებას, არ ითვალისწინებს ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 79-ე მუხლის დანაწესს, რომლის მიხედვით დისციპლინური პასუხისმგებლობის ერთ-ერთ ზომად განსაზღვრულია სამსახურიდან გათავისუფლება, რამდენადაც ამ შემთხვევაზე არაფერია დადგენილი.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ორგანული კანონის ეს რედაქცია წინააღმდეგობრივია, რამდენადაც იგი შეიძლება გაგებულ იქნეს რამდენიმე გვარად:

1. მხოლოდ გამგებელია უფლებამოსილი დანიშნოს და გაათავისუფლოს გამგეობის თანამშრომელი /მოსარჩელის ვერსია/;

2. მხოლოდ საკრებულოს თავმჯდომარეა უფლებამოსილი სამსახურიდან გაათავისუფლოს გამგეობის თანამშრომელი, თუ ეს გათავისუფლება წარმოადგენს დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენების შედეგს, თუმცა მხოლოდ გამგებლის წინადადების შემთხვევაში;

3. ორივე თანამდებობის პირი უფლებამოსილია, გაათავისუფლოს გამგეობის თანამშრომელი;

4. გამგებელი მხოლოდ მოხელის ნების გამოვლენის შემთხვევაშია უფლებამოსილი, მიიღოს გადაწყვეტილება მისი გათავისუფლების შესახებ, ხოლო თუ გათავისუფლება წარმოადგენს დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის შეფარდების სახეს, მაშინ გამგებელმა წინადადებით უნდა მიმართოს საკრებულოს თავმჯდომარეს და ის უფლებამოსილია, მიიღოს გადაწყვეტილება /მოპასუხის ვერსია/.

საკასაციო სასამართლო ამგვარ საკანონმდებლო მოწესრიგებას მიიჩნევს, როგორც აშკარა შეუსაბამოს სახელმწიფოს ერთ-ერთი ძირითადი ფუნქციის კანონშემოქმედებითი პროცესის კვალიფიციურად შესრულების ვალდებულებასთან.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკანონმდებლო პრაქტიკაში იშვიათი არ არის ამგვარი შემთხვევები, როცა ნორმები წინააღმდეგობრივ ხასიათს ატარებს. სადავო სამართალურთიერთობის მომწესრიგებელი ნორმების წინააღმდეგობრივი ბუნება სასამართლო ინტერპრეტაციის შედეგად უნდა დაიძლიოს. საკასაციო სასამართლომ არაერთხელ იმსჯელა თავის გადაწყვეტილებებში სახელმწიფოს პოზიტიურ ვალდებულებაზე, მათ შორის: საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2005 წლის 21 ივლისის გადაწყვეტილებაში ადმინისტრაციულ საქმეზე #ბს-906-192-(კ-05) დ. ა-ის სარჩელისა გამო, მოპასუხის _ საქართველოს სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდის მიმართ, საკასაციო სასამართლომ განმარტა: ,,სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპი უზრუნველყოფს სამართლებრივ ნდობას, რაც თავის მხრივ, მოითხოვს კანონის ნორმების სიცხადეს. კანონმდებლობის `არაწინააღმდეგობრიობის~ პრინციპი კი განაპირობებს კანონმდებლობას, როგორც ჰარმონიულ ურთიერთობას, რომელიც თავისუფალი იქნება შიდა წინააღმდეგობისაგან. სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპი აწესებს კანონის ნორმების ერთმანეთთან ისე შეხამების ვალდებულებას, რომ ესა თუ ის მოქალაქე არ აღმოჩნდეს დაუცველი ურთიერთსაწინააღმდეგო მოვალეობისაგან. კანონშემოქმედებითი საქმიანობის განხორციელებისას კანონმდებელი შეზღუდულია ნორმატიული, სოციალური, ლოგიკური, ენობრივი და სხვა ხასიათის შეზღუდვებით, კერძოდ, კანონმდებლის ნორმატიული შეზღუდვა კონსტიტუციიდან და სამართლებრივი სისტემის კონსტიტუციით დაცულ ნორმათა კომპლექსიდან გამომდინარეობს.”

აღნიშნულთან დაკავშირებითANასევე საგულისხმოა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს - საქმეზე მ. ნ-ე და სხვები საქართველოს პარლამენტისა და საქართველოს პრეზიდენტის წინააღმდეგ 2007 წლის 26 ოქტომბრის გადაწყვეტილებაში #2/2-389 ჩამოყალიბებული განმარტებები:

,,საკონსტიტუციო სასამართლომ ხარისხის მიხედვითაც უნდა შეაფასოს სადავო ნორმები. თუ სასამართლო დაადგენს, რომ სადავო ნორმა უხარისხოა, დადგინდება კონკრეტული უფლების დარღვევაც. ხარისხის თვალსაზრისით კანონს წაეყენება გარკვეული მოთხოვნები - ის უნდა იყოს ხელმისაწვდომი, განჭვრეტადი, არ იძლეოდეს ძალაუფლების ბოროტად გამოყენების შესაძლებლობას“

,,დარღვეულია სამართლებრივი უსაფრთხოების პრინციპი, რომელიც, თავის მხრივ, გამომდინარეობს სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპიდან და გულისხმობს, რომ ნორმა უნდა იყოს ნათელი და განსაზღვრულობის მოთხოვნებთან შესაბამისი. ადამიანს უნდა შეეძლოს ზუსტად გაარკვიოს, თუ რას მოითხოვს მისგან კანონმდებელი და მიუსადაგოს ამ მოთხოვნას თავისი ქცევა. საკონსტიტუციო სასამართლომ, კონსტიტუციის სხვადასხვა ნორმებთან სადავო ნორმების შესაბამისობის ანალიზისას, უნდა დაადგინოს, ხომ არ გამოუწვევია უფლების დარღვევა ნორმის განუსაზღვრელობას.”

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ გადაწყვეტილებაში საქმეზე – „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია და საქართველოს მოქალაქე – ეკატერინე ლომთათიძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“ განმარტა, რომ : „ კანონის სიზუსტე, განჭვრეტადობა და ხელმისაწვდომობა მოიცავს იმ აუცილებელ პირობასაც, რომ უფლების შეზღუდვაზე უფლებამოსილი პირების დასაშვები მოქმედების ფარგლები იყოს კონკრეტული, გასაგები, მკაფიო. კანონისადმი ასეთი მოთხოვნა აუცილებელია უფლებაში ჩარევაზე უფლებამოსილი პირის (ორგანოს) შეზღუდვის და შემდგომი კონტროლის უზრუნველყოფისთვის, რადგან ამ თანამდებობის პირებს კონკრეტული საჯარო ინტერესის მიღწევა სამართლებრივი სახელმწიფოსგან აქვთ დაკისრებული. ეს, პირველ რიგში, გულისხმობს, რომ თავად კანონით დეტალურად, სიცხადის საკმარისი ხარისხით განსაზღვროს საჯარო ხელისუფლების უფლებამოსილება ამ სფეროში, შესაბამისად, კანონი არ უნდა იძლეოდეს შესაძლებლობას, რომ აღმასრულებელმა ხელისუფლებამ დამოუკიდებლად დაადგინოს საკუთარ ქმედებათა დიაპაზონი. კანონმდებელს აკისრია ვალდებულება, საჯარო ხელისუფლება უზრუნველყოს სახელმძღვანელო მიმართულებებით, რომლებიც განჭვრეტადს ხდიან მის მიერ კონკრეტული გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობას, აუცილებლობას თუ გარდაუვლობას, სისწორესა თუ მართლზომიერებას.“

აღსანიშნავია, რომ დღეისათვის მოქმედ 2014 წლის 5 თებერვლის ორგანული კანონის ,,ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის“ 54-ე მუხლის, რომლითაც დადგენილია გამგებლის/მერის უფლებამოსილებანი, I ნაწილის ,,ა.გ“ და ,,ა.დ“ ქვეპუნქტების მიხედვით იგი ნიშნავს და ათავისუფლებს, როგორც გამგეობის/მერის თანამდებობის პირებს, ასევე გამგეობის/მერიის მოსამსახურეებს.

,,ა.ზ“) ქვეპუნქტის მიხედვით იღებს გადაწყვეტილებებს გამგეობის/მერიის მოსამსახურეთა წახალისებისა და მათთვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის დაკისრების შესახებ.

ორგანული კანონის მოქმედი რედაქცია, რომელიც სრულ ჰარმონიაშია ,,საჯარო სამსახურის კანონით“ განსაზღვრულ სამართლებრივ სქემასთან, ადასტურებს, რომ კანონმდებელს რაიმე ,,მოდელის“ (სადაც საჯარო მოსამსახურის მიმართ შრომით- სამართლებრივ საკითხებზე გადაწყვეტილების მიღების კომპეტენცია ორ თანამდებობის პირს შორის იქნებოდა განაწილებული) შექმნის პოლიტიკის გატარება არ ჰქონია მიზნად, არამედ სახეზეა საკანონმდებლო ხარვეზი, რაც მოქმედ რედაქციაში გონივრულად აღმოფხვრილია.

2. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ორგანული კანონის წინააღმდეგობრივი ნორმების სწორი ინტერპრეტაცია უნდა დაეფუძნოს ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის სტანდარტს, ვინაიდან საკასაციო სასამართლო სადავო სამართალურთიერთობის შინაარსიდან გამომდინარე განმარტავს, რომ მოსარჩელეები წარმოადგენდნენ თვითმმართველობის მოსამსახურეებს, რომელთა სამართლებრივ მდგომარეობას განსაზღვრავს ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონი. ამავე კანონის 2.4 მუხლის მიხედვით გამგეობაში, როგორც ადგილობრივი თვითმმართველობის დაწესებულებაში საქმიანობა ითვლება საჯარო სამსახურად, 4.2 მუხლი ადგილობრივი თვითმმართველობის ერთეულთან სამსახურებრივ ურთიერთობაში მყოფ პირს განიხილავს და მიიჩნევს ადგილობრივი თვითმმართველობის მოსამსახურედ. შესაბამისად, მათ მიმართ სრულად ვრცელდება ამ კანონით გათვალისწინებული სამართლებრივი გარანტიები, როგორც საჯარო სამსახურის ერთ-ერთი ძირითადი პრინციპი: ,,მოსამსახურის ეკონომიკური, სოციალური და სამართლებრივი დაცვა“ (მუხლი 13.5 ,,ი“).

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ როგორც სამოხელეო სამართალი, ასევე მუნიციპალური სამართალი განეკუთვნება ადმინისტრაციული სამართლის კერძო ნაწილს, შესაბამისად, მათი მომწესრიგებელი კანონმდებლობა წარმოადგენს ადმინისტრაციული კანონმდებლობის განუყოფელ ნაწილს და იგი უნდა პასუხობდეს და შეესაბამებოდეს ადმინისტრაციული სამართლის ძირითად პრინციპებსა და მოთხოვნებს, როგორც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ურთიერთობის მოწესრიგების განმსაზღვრელ ძირითად სტანდარტს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საჯარო მოსამსახურე წარმოადგენს საჯარო მმართველობაში დასაქმებულ პირს, რაც გულისხმობს, რომ იგი არის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ურთიერთობის სუბიექტი, აღჭურვილი და გარანტირებული მოცემული სამართლის ინსტიტუტებით, უფლებამოსილებებითა და სტანდარტებით/, ისევე, როგორც/, დატვირთული ამ სამართლით დადგენილი საჯარო ვალდებულებების აღსრულებით.

,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონი პრეამბულაშივე ახდენს დეკლარირებას, რომ ეს კანონი ადგენს საქართველში საჯარო სამსახურის ორგანიზაციის სამართლებრივ საფუძვლებს, აწესრიგებს საჯარო სამსახურის განხორციელებასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს, განსაზღვრავს მოსამსახურის სამართლებრივ მდგომარეობას.

ადგილობრივ თვითმმართველობაში სამსახური ამ კანონის მე-3 მუხლის მიხედვით განეკუთვნება საჯარო სამსახურის ერთ-ერთ სახეს, რამდენადაც საქართველოში საჯარო სამსახური ერთიანია და ეს სისტემა საქართველოს საჯარო შრომითი ურთიერთობების მოდელს წარმოადგენს. სწორედ ეს კანონი განსაზღვრავს საჯარო მოსამსახურის ცნებას, სახეებს, სამსახურში მიღების, დაწინაურების, წახალისების, დისციპლინურ გადაცდომის, პასუხისმგებლობის სახეებს და მათი დაკისრების, სამსახურიდან გათავისუფლების კრიტერიუმებს, სტანდარტებს, პროცედურასა და წესებს, შესაბამისად, ამავე კანონითვე არის დადგენილი საჯარო მოსამსახურეთა უფლება-მოვალეობათა ძირითადი სამართლებრივი ჩარჩო. ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 22-ე მუხლი იმპერატიულად განსაზღვრავს, რომ თანამდებობაზე პირის დანიშვნის უფლება აქვს შესაბამის დაწესებულების ხელმძღვანელს ან მის მიერ ამისათვის უფლებამოსილ მოხელეს. ამავე კანონის 79-ე მუხლის პირველი ნაწილით ასევე იმპერატიულად არის განსაზღვრული, რომ მოხელის დისციპლინური გადაცდომისათვის დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომების გამომყენებელი ანუ გადაწყვეტილების მიმღები პირი არის მოხელის თანამდებობაზე დანიშვნის უფლების მქონე თანამდებობის პირი ან დაწესებულება, ხოლო 93-ე მუხლი ასევე იმპერატიულად განსაზღვრავს, რომ მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლების უფლებამოსილება გააჩნია მისი სამსახურში მიღების უფლების მქონე პირს ან დაწესებულებას.

საკრებულოს თავმჯდომარისათვის თვითმმართველობის მოსამსახურეთა მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომების შეფარდების უფლებამოსილების მინიჭება იმ პირობებში, როცა იგი ორგანული კანონითვე არ წარმოადგენს მათ დანიშვნა-გათავისუფლებაზე უფლებამოსილ თანამდებობის პირს, მთლიანად არღვევს იმ სამართლებრივ სქემას, რომელიც საჯარო სამსახურის პრინციპულ ღერძს წარმოადგენს.

ამგვარად, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონმდებლობით საჯარო მოსამსახურის მიმართ, როგორც ადმინისტრაციული (დანიშვნა, გათავისუფლება) ისე დისციპლინური (პასუხისმგებლობის სახეები) გადაწყვეტილების მიღება ურთიერთგადაჯაჭვულია და ერთი და იმავე თანამდებობის პირის დისკრეციულ უფლებამოსილებას განეკუთვნება.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის პრინციპული ხასიათის დამოკიდებულება საჯარო მოხელის მიმართ ნებისმიერი შრომით-სამართლებრივი ტიპის გადაწყვეტილების მიმღებ უფლებამოსილი პირის განსაზღვრასთან დაკავშირებით პრიორიტეტულია და მას უნდა შეესაბამებოდეს საჯარო სამსახურის ორივე სახის, როგორც სახელმწიფო, ასევე თვითმმართველობის მომწესრიგებელი ორგანული კანონმდებლობა. საკანონმდებლო ლოგიკიდან გამომდინარე, დაუშვებელია საჯარო მოხელის მიმართ შრომით საკითხებთან დაკავშირებით უფლებამოსილი თანამდებობის პირის კომპეტენციის ამგვარი არაკვალიფიციური მოწესრიგება.

საკასაციო სასამართლო ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის დებულებათა პრიორიტეტს პირდაპირ უკავშირებს საჯარო მოხელის უფლებრივ სტატუსს და მის კანონიერ მოლოდინს - მის მიმართ გადაწყვეტილება მიღებულ იქნეს იმ ძირეული სამართლებრივი პრინციპების დაცვით, რომლის საფუძველზეც იგი ამ სტატუსს ატარებს.

საკასაციო სასამართლო დაუშვებლად მიიჩნევს, ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის ფუნდამენტური დებულებების საწინააღმდეგოდ რომელიმე საკანონმდებლო აქტით დადგინდეს მოწესრიგება, რომელიც არ ექვემდებარება საკანონმდებლო ლოგიკას და ლახავს ადმინისტრაციული სამართლის უმნიშვნელოვანეს პრინციპებს - საჯარო მმართველობის კანონიერების, კანონის წინაშე თანასწორობისა და კანონიერი ნდობის უფლების თაობაზე.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოთხოვნას, რომ ორგანული კანონით დადგენილი გამგებლის კომპეტენცია ინტერპრეტირებულ იქნეს იმგვარად, რომ გამგებელს მხოლოდ იმ შემთხვევაში აქვს გამგეობის თანამშრომელთა მიღება-გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების უფლება, როცა ეს მოხელის ნების გამოვლენის შემთხვევაში ხდება, ხოლო დისციპლინური გადაცდომის პირობებში პასუხისმგებლობის ზომის სახით - სამსახურიდან გათავისუფლების შეფარდების კომპეტენცია მას არ გააჩნია, შემდეგ გარემოებათა გამო:

კანონის დანაწესის ამგვარი განმარტების პირობებში, სახეზე გვექნება თვითმმართველობის მოხელის მიმართ შრომით-სამართლებრივ საკითხებზე გადაწყვეტილების მიღებაზე ორი უფლებამოსილი თანამდებობის პირი. საკასაციო სასამართლო თანამედროვე ევროპული ქვეყნების კანონმდებლობის შესწავლისა და ანალიზის შედეგად განმარტავს, რომ ამგვარი დაშვება არ გვხვდება არც ერთ საჯარო სამსახურის მოდელში (მაგ. ფრანგული, რომანულ-გერმანული, ბრიტანული), არც ერთ სამართლებრივ სისტემაში საჯარო მოხელის მიმართ სამსახურებრივ საკითხებზე მისაღები გადაწყვეტილებები არ არის გადანაწილებული სხვადასხვა თანამდებობის პირებს შორის. ამდენად, საქართველოს შემთხვევაში ორგანული კანონის ტექსტი ემყარება არა რომელიმე საჯარო სამსახურებრივი მოდელის კონცეფციას, არამედ მხოლოდ არაკვალიფიციური კანონშემოქმედების რეზულტატს წარმოადგენს. შესაბამისად, კასატორის მოთხოვნა, რომ სასამართლო ხელისუფლებამ ამგვარი ,,ახსნა“ მოუძებნოს კანონის ხარვეზიან ნორმებს, გაუმართლებელია და ეწინააღმდეგება სამართლებრივი სახელმწიფოს პრინციპს. კანონმდებელი ვალდებულია, აღმოფხვრას საკანონმდებლო ტექსტში წინააღმდეგობა, რომელიც შეუსაბამოა საჯარო სამსახურის კონცეფციასთან, სამოხელეო და ადმინისტრაციული სამართლის უმნიშვნელოვანეს პრინციპთან - გადაწყვეტილების მიღება უფლებამოსილი თანამდებობის პირის მიერ /კანონიერების პრინციპი/. ხოლო რა ტიპის მოწესრიგებას აირჩევს კანონმდებელი ანუ რომელ თანამდებობის პირს - საკრებულოს თავმჯდომარეს თუ გამგებელს მიანიჭოს შრომით სამართლებრივ საკითხებზე გადაწყვეტილების მიღების უფლებამოსილება, წარმომადგენლობითი ხელისუფლების დისკრეციას წარმოადგენს. აქ არსებითია ის საკითხი, რომ საჯარო მოხელის მიმართ ამგვარი გადაწყვეტილებების მიღების კომპეტენცია კონცენტრირებული უნდა იყოს ერთი თანამდებობის პირის უფლებამოსილებებში.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წინამდებარე დავის გადაწყვეტისას თვითმმართველობის მოხელთა მიმართ დისციპლინური სახდელის შეფარდების სახით - სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებაზე უფლებამოსილი თანამდებობის პირის დადგენა უნდა გადაწყდეს ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის სტანდარტის მიხედვით და არა ორგანული კანონის ურთიერთშეუსაბამო და სამოხელეო სამართლის ფუნდამენტალური პრინციპის უგულებელმყოფი ნორმების სამართლებრივი და უფლებრივი თვალსაზრისით არასწორი, არალოგიკური და არაკონცეპტუალური განმარტების შედეგად, რამდენადაც სამართლის ნორმის ინტერპრეტაცია არ შეიძლება წარმოადგენდეს სასამართლო ხელისუფლების თვითშემოქმედებას, სამართლის ნორმის ინტერპრეტირებისას სასამართლო შებოჭილია სტანდარტით: ნორმა უნდა განიმარტოს პროგრესულად, ლოგიკურად და დინამიურად.

სამართლის ნორმის ინტერპრეტაციის მაღალი სტანდარტიდან გამომდინარე, საჯარო სამსახურის არსისა და საჯარო მოხელის უფლებრივი დაცვის, თანამდებობის პირის კომპეტენციის მკაცრი ჩარჩოს გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ორგანული კანონის წინააღმდეგობრივი ნორმები გაგებულ უნდა იქნეს ამგვარად:

ვინაიდან, გამგებელი არის გამგეობის თანამშრომელთა დანიშვნა-გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებაზე უფლებამოსილი თანამდებობის პირი, ამავე თანამშრომელთა მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომების შემფარდებელი ანუ გადაწყვეტილების მიღებაზე კომპეტენტური პირიც მხოლოდ ის შეიძლება იყოს.

საკასაციო სასამართლოს აღნიშნული განმარტება ემყარება იმ ლოგიკას, რომ დისციპლინური გადაცდომა და დისციპლინური პასუხისმგებლობა წარმოადგენს სამოხელეო სამართლის - საჯარო სამსახურის ინსტიტუტს, შესაბამისად, ეს სამართალი განსაზღვრავს მის გამოყენებაზე უფლებამოსილ თანამდებობის პირს, კერძოდ: 1.,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 79.1 მუხლი ამგვარ კომპეტენციას ანიჭებს მოხელის თანამდებობაზე დანიშვნის უფლების მქონე თანამდებობის პირს ან დაწესებულებას, ხოლო

2. ორგანული კანონი გამგეობის თანამშრომლის დანიშვნის უფლებამოსილების მქონე თანამდებობის პირად ადგენს გამგებელს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის უმნიშვნელოვანესი პრინციპი - კანონიერების პრინციპი მოიცავს ორ ასპექტს:

1. გადაწყვეტილების მიღება უფლებამოსილი თანამდებობის პირის მიერ;

2. გადაწყვეტილების მიღება კანონის საფუძველზე და მის შესაბამისად.

ადმინისტრაციული სამართლის კერძო ნაწილი - სამოხელეო სამართალი ადგენს საჯარო მოხელის დისციპლინური პასუხისმგებლობის შემფარდებელ უფლებამოსილ თანამდებობის პირს, კერძოდ, ასეთი უფლებამოსილება გააჩნია იმ თანამდებობის პირს, რომელსაც მისი დანიშვნის უფლება აქვს.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, ნებისმიერი სხვა თანამდებობის პირი, რომელსაც საჯარო მოხელის დანიშვნის უფლება არ გააჩნია, განხილულ უნდა იქნეს, როგორც არაუფლებამოსილი თანამდებობის პირი, ხოლო დისციპლინური გადაცდომის საკითხზე მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, როგორც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლის მიხედვით - არარა აქტი.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონთან მიმართებით ორგანული კანონის, როგორც ,,ნორმატიული აქტების შესახებ“ კანონის მიხედვით იერარქიულად მაღლა მდგომი საკანონმდებლო აქტის გამოყენების თაობაზე, რამდენადაც მოცემულ შემთხვევაში, კერძოდ, საჯარო სამსახურებრივ საკითხებზე საჯარო მოხელის მიმართ ორგანული კანონით განისაზღვრება რამდენიმე გადაწყვეტილების მიღებაზე უფლებამოსილი თანამდებობის პირი, რაც წარმოადგენს არა უბრალო წინააღმდეგობას ორგანულ და ჩვეულებრივ კანონებს შორის, არამედ ადმინისტრაციული სამართლის ზოგადი ნაწილის ფუნდამენტური პრინციპის - უფლებამოსილი თანამდებობის პირის მიერ გადაწყვეტილების მიღების (ხოლო, უფლებამოსილი შეიძლება იყოს მხოლოდ ერთი თანამდებობის პირი საჯარო შრომით-სამართლებრივ საკითხებზე) იგნორირებას.

3.საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ დავის გადაწყვეტისას თბილისის სააპელაციო სასამართლოს არასწორი მსჯელობა სადავო აქტების არარა თუ ბათილად ცნობის საფუძვლებთან დაკავშირებით, რაც სააპელაციო სასამართლომ თავის დასკვნაში ასახა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 5.3 მუხლის საფუძველზე სადავო აქტის ბათილად ცნობის დადგენით, იურიდიული თვალსაზრისით სრულიად დაუსაბუთებელია და არ გამომდინარეობს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ნორმების შინაარსის ერთობლივი წაკითხვიდან, კერძოდ: 2005 წლის 24 ივნისის საკანონმდებლო ცვლილებით საქართველოს ზოგად ადმინისტრაციულ კოდექსში დაკონკრეტდა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სამართლებრივი ხასიათი და მისი გაუქმების სამართლებრივი შედეგები. შედეგად, მივიღეთ მე-60 მუხლი - აქტის არარად აღიარების, მე-60¹ მუხლი - გამოცემისთანავე უკანონო აქტის ბათილად ცნობის და 61-ე მუხლი - გამოცემისას კანონიერი, თუმცა შემდგომში ფაქტობრივი თუ სამართლებრივი გარემოების გამო უკანონო აქტის ძალადაკარგულად გამოცხადების საფუძვლები.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60, მე-60¹ და 61-ე მუხლების შინაარსიდან გამომდინარე, კანონმდებელმა ერთმანეთისგან გამიჯნა არარა, უკანონო და კანონიერი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, რათა დადგინდეს თითოეულის სამართლებრივი შედეგების გაუქმების საკითხი, კერძოდ, არარა აქტს მიღებისთანავე არა აქვს იურიდიული ძალა და არ წარმოშობს სამართლებრივ შედეგს, ხოლო კანონიერ (მე-60¹) და უკანონო (61-ე) ადმინისტრაციულ სამართლებრივ აქტებს შეუძლიათ შეიძინონ შესასრულებლად სავალდებულო ხასიათი მათი ადრესატისათვის.

საკასაციო სასამართლო ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60.1. მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ მითითებული ნორმით განსაზღვრულია 4 შემთხვევა, რომლებიც წარმოადგენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის არარად აღიარების საფუძველს, კერძოდ: ა) შეუძლებელია მისი გამომცემი ორგანოს დადგენა; ბ) გამოცემულია არაუფლებამოსილი ორგანოს ან არაუფლებამოსილი პირის მიერ; გ) მისი შესრულება შეუძლებელია ფაქტობრივი მიზეზების გამო და დ) მისი შესრულება გამოიწვევს სისხლისამართლებრივ ან ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევას.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში არაუფლებამოსილი ორგანოს მიერ გამოცემულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს უკავშირდება აქტის არარად აღიარების სამართლებრივი შედეგები.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ 60.1 მუხლის ,,ბ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული აქტის არარად აღიარების ერთ-ერთი საფუძველი _ აქტის გამოცემა არაუფლებამოსილი ორგანოს ან არაუფლებამოსილი პირის მიერ, ამ საკანონმდებლო ცვლილებების განხორციელებამდე მოქმედ რედაქციაში ფორმულირებული იყო აქტის ბათილად ცნობის ერთ-ერთ საფუძვლად, შესაბამისად, 5.3 მუხლის დანაწესი ადეკვატური იყო 2005 წლის 24 ივნისამდე მოქმედ მე-60 მუხლის ტექსტთან. მას შემდეგ, რაც ეს საფუძველი განეკუთვნა აქტის არარად აღიარების შემთხვევას, საქართველოს ზოგად ადმინისტრაციული კოდექსის 5.3 მუხლი შესაბამისობაში უნდა მოსულიყო მოქმედ მე-60.1 მუხლთან, რაც არ განხორციელდა. ეს ფაქტი საკანონმდებლო ხარვეზით უნდა აიხსნას და არც ერთ შემთხვევაში არ არის გამართლებული 5.3 მუხლის ტექსტისთვის რაიმე სხვა გამოყენების თვალსაზრისის შემუშავება, რადგან ასეთ პირობებში, მთლიანად ინგრევა ის ლოგიკური სქემა, რომელიც კანონმდებელმა ადმინისტრაციული სამართლის თეორიის და მისი ინსტიტუტების კვალიფიციური გააზრებით ჩამოაყალიბა 2005 წელს. ამდენად, 5.3 მუხლისათვის რაიმე განსხვავებული, ახალი შინაარსის მინიჭება სრულიად წინააღმდეგობრივი და არასწორია. ადმინისტრაციული სამართლის დოქტრინა აქტის არარად აღიარების საფუძველს - არაუფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ აქტის გამოცემა, არ ჰყოფს ტერიტორიულად და საგნობრივად არაუფლებამოსილების კუთხით, ნებისმიერი გადაცდომა კომპეტენციის ფარგლებიდან იწვევს აქტისათვის იურიდიული ძალმოსილების გამოცლას და მისი აღსრულება დაუშვებელია.

არარა აქტთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო ეყრდნობა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 20 დეკემბრის განჩინებაში / სალომე ჩიტაიშვილისა და ლეილა დეკანაძის სარჩელისა გამო ქ. ბათუმის მერიასა და მზია დეკანაძის მიმართ/ ჩამოყალიბებულ განმარტებას: ,,საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ კანონმდებლის ამგვარი მიდგომა განპირობებულია თავად არარა აქტის ბუნებით. ვინაიდან ამგვარი აქტი აღსრულების ძალმოსილების ანუ იურიდიული ძალის არმქონეა, მისი მოქმედების შეწყვეტა ვერ მოხდება. კერძოდ, სამართლებრივი აქტის იურიდიული ძალა სწორედ მისი მოქმედების ანუ აღსრულების ფუნქციაშია. აქტის გაუქმება ნიშნავს მისი მოქმედების შეწყვეტას, ასე, მაგალითად: აქტის ბათილად ცნობა ნიშნავს, აქტის მოქმედების შეწყვეტას ამა თუ იმ მომენტიდან: ა)გამოცემის მომენტიდან; ბ) გამოცხადების მომენტიდან; გ) მომავალში კონკრეტული თარიღის დათქმით, ან ძალადაკარგულად გამოცხადება ნიშნავს, რომ აქტის მოქმედება შეწყდება მისი ძალადაკარგულად გამოცხადების მომენტიდან. ვინაიდან, გამოცემისას უკანონო და გამოცემისას კანონიერი აქტები იურიდიული ძალის მქონე აქტებია და მათი მოქმედება დამოკიდებულია ადმინისტრაციული საჩივრის ან ადმინისტრაციული სარჩელის აღძვრაზე ან გამომცემი ორგანოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებაზე. მაშინ, როცა არარა აქტი ვერ იძენს შესასრულებლად სავალდებულო ძალას და მისით განსაზღვრული მოწესრიგება არ შეიძლება ძალაში შევიდეს, როგორც საჯარო წესრიგის საწინააღმდეგო მოვლენა, ამდენად, აქტის არარად აღიარება მიზნად ისახავს მისი იურიდიული ძალმოსილების არმქონე დოკუმენტად სასამართლო წესით დადასტურებას, რათა თავიდან იქნეს აცილებული ამგვარი აქტის აღსასრულებლად გადაცემა, ხოლო აღსრულების შემთხვევაში – მისი შედეგების გაქარწყლება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული სამართლის ერთ-ერთი ფუნდამენტური პრინციპი – მმართველობის განხორციელება კანონიერების პრინციპის საფუძველზე, ბოჭავს ადმინისტრაციულ ორგანოებს -მიიღონ კანონსაწინააღმდეგო გადაწყვეტილებები, მათ შორის, კომპეტენციის აღრევით, სხვა მმართველობითი ორგანოს უფლებამოსილების სფეროში შემავალ საკითხზე მიღებული გადაწყვეტილება საფრთხეს წარმოადგენს საჯარო წესრიგისათვის და სამართლებრივი სახელმწიფოს სტაბილური მმართველობის განხორციელებისათვის. ვინაიდან არც ერთი საზოგადოება დაზღვეული არ არის ამგვარ გადაწყვეტილებათა მიღების ჰიპოთეზისაგან, კანონმდებელმა მმართველობით ორგანოებში, ქაოსის თავიდან ასაცილებლად, ასეთი აქტებისათვის ნულოვანი სამართლებრივი შედეგი განსაზღვრა. ამავდროულად ეს იცავს მოქალაქეებს, რადგან მათ გააჩნიათ კანონიერი მოლოდინი ადმინისტრაციულ ორგანოთა მიერ სწორედ კანონიერების პრინციპის საფუძველზე მმართველობის განხორციელებისა.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოქმედი რედაქცია იურიდიული ძალის არმქონე აქტებად აცხადებს მე-60 მუხლის ჩამონათვალში მოცემულ აქტებს, ხოლო მე-60¹ მუხლი ეხება იმ აქტების გაუქმების საკითხს, რომელსაც გააჩნიათ იურიდიული ძალა, მიუხედავად იმისა, რომ გამოცემისთანავე ეწინააღმდეგება კანონს, მისი კანონიერ ძალაში შესვლის შემთხვევაში აღსრულებასაც კი ექვემდებარება“.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წინააღმდეგობრივია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა შემდეგზე: ,,იმ პირობებში, როდესაც ცალკეული თანამდებობის პირთა კომპეტენცია მკვეთრად არ არის გამიჯნული, საკამათოა და კომპეტენციის დადგენა შესაძლებელია მხოლოდ ნორმათა ერთობლიობაში გაანალიზებისა და შეჯერების საფუძველზე, დაუშვებელია აქტის არარაობის საფუძვლებზე მითითება“, ვინაიდან ნორმატიული წინააღმდეგობები, არაკვალიფიციური დანაწესები, სამართლის ნორმის საკამათო შინაარსი ვერ შეცვლის არარა და კანონსაწინააღმდეგო აქტების სამართლებრივი შედეგების არსს. თანამდებობის პირის კომპეტენციის არაკვალიფიციური დადგენა დაძლევადია სასამართლოს მიერ ლოგიკური ინტერპრეტაციის მეშვეობით, სამართლებრივი აქტი ან არის არარა ან კანონსაწინააღმდეგო შესაბამისი საფუძვლების არსებობის შემთხვევაში. სააპელაციო სასამართლოს დასკვნის მიხედვით ბუნდოვანი დარჩა სადავო აქტები უფლებამოსილი თანამდებობის პირის მიერ არის თუ არა გამოცემული, რითაც ხარვეზიანი საკანონმდებლო ნორმა კვლავ დარჩა სათანადო განმარტების გარეშე, ხოლო სამართალურთიერთობა სამართლებრივი სახელმწიფოსათვის შეუსაბამო და არაკვალიფიციური მოწესრიგების ამარა.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 5.3 მუხლი 2005 წლის 24 ივნისის საკანონმდებლო ცვლილებების განხორციელებისას ასევე უნდა შეცვლილიყო იმ შინაარსით, რომ უფლებამოსილების გადამეტებით გამოცემულ აქტს არ აქვს იურიდიული ძალა და არარად უნდა იქნეს აღიარებული და სწორედ ამ გაგებით უნდა იყოს ინტერპრეტირებული მე-60 და მე-60¹ მუხლების შინაარსიდან გამომდინარე.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ,,უფლებამოსილების გადამეტება“ ადმინისტრაციულ სამართალში არ არის გამიჯნული არაუფლებამოსილ თანამდებობის პირთან/ადმინისტრაციულ ორგანოსთან. იმგვარი პრაქტიკული შემთხვევები, როცა ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია გამოსცეს გადაწყვეტილება კონკრეტულ საკითხზე, მაგრამ გადაამეტა უფლებამოსილების ფარგლებს, ასევე ნიშნავს, რომ აქტი გამოიცა არაუფლებამოსილი პირის მიერ.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს და მისი თანამდებობის პირების უფლებამოსილება წარმოადგენს მათი გარკვეული ფუნქციის სფეროს, სტატუსის და ფარგლების კანონისმიერ ჩარჩოს, რომელშიც მას შესწევს საკითხების გადაწყვეტა-გადაწყვეტილებათა მიღება, მოქმედებათა განხორციელება.

ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონიერების შემოწმებისას პირველ რიგში უნდა გაირკვეს ადმინისტრაციული ორგანოს იურისდიქციის საკითხი /უწყებრივი ქვემდებარეობა/. უწყებრივი ქვემდებარეობის გარკვევა დაკავშირებულია ერთი მხრივ, სახელმწიფო ხელისუფლების შტოებისა და მეორე მხრივ, ხელისუფლების დონეებს /სახელმწიფო ხელისუფლება, ა/რ ხელისუფლება, რეგიონალური ხელისუფლება, თვითმმართველობა/ შორის გადანაწილებული ძალაუფლებისა და მოქმედების არეალის გამორკვევა-გაანალიზებასთან.

სწორედ ადმინისტრაციული ორგანოების უწყებრივი ქვემდებარეობის ფარგლებში მიღებულ გადაწყვეტილებათა მიმართ გამოიყენება უფლებამოსილების სტანდარტის კვლევა.

საკასაციო სასამართლომ თავის 2013 წლის 28 მაისის განჩინებაში საქმეზე №122-115(2კ-13) შპს ,,...“ სარჩელისა გამო მოპასუხის თბილისის მერიისა და თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიმართ განმარტა, რომ: ,,ადმინისტრაციული ორგანოების უფლებამოსილების განსაზღვრა ხდება სამი კრიტერიუმის გამოყენებით:

ა)განსახორციელებელი ამოცანების მიხედვით - საგნობრივი უფლებამოსილება;

ბ) უფლებამოსილებათა იერარქიის მიხედვით - ინსტანციური უფლებამოსილება;

გ) ტერიტორიული პრინციპით - ტერიტორიული უფლებამოსილება“.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სწორედ ამ კრიტერიუმების საფუძველზე დგინდება ადმინისტრაციული ორგანოს იურისდიქციაში /უწყებრივი ქვემდებარეობა/ შემავალ საკითხებზე ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილება. იმ შემთხვევაში, როდესაც აქტი არ პასუხობს თუნდაც ერთ ზემომითითებულ კრიტერიუმს, აქტი ითვლება არაუფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს/თანამდებობის პირის მიერ გამოცემულად.

უფლებამოსილების გადამეტება უსათუოდ იქნება ზემოჩამოთვლილი კრიტერიუმთაგან ერთ-ერთის ფარგლებში, რადგან საგნობრივ, ინსტანციურ და ტერიტორიულ უფლებამოსილებას თავისი ზღვარი, ჩარჩო გააჩნია და იმ პირობებში, როცა მმართველობითი ხასიათის ღონისძიებების მოწესრიგება სცდება დადგენილ ფარგლებს, იგი გამოსულია სამართლებრივი ჩარჩოდან, რამდენადაც განეკუთვნება სხვა ადმინისტრაციული ორგანოს ან თანამდებობის პირის უფლებამოსილებათა სფეროს და ამგვარ აქტს არ შეიძლება გააჩნდეს იურიდიული ძალა მმართველობითი ორგანოების სამართლებრივ წესრიგს დაქვემდებარებულ ფუნქციონირების საჯარო ინტერესებიდან გამომდინარე.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, სწორედ ადმინისტრაციული ორგანოს უწყებრივი ქვემდებარეობისა და უფლებამოსილების ფარგლებში მიღებული სამართლებრივი აქტების მიმართ გამოიყენება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ და 61-ე მუხლებით დადგენილი სტანდარტი - აქტის შესაბამისობა კანონმდებლობასთან, მხოლოდ უწყებრივი ქვემდებარეობის და უფლებამოსილების ფარგლებში მიღებული აქტი /ანუ მას შემდეგ, რაც გამოირიცხება აქტის არარად აღიარების საფუძველი/, ექვემდებარება მის კანონთან შესაბამისობის საკითხის გამორკვევა-შეფასებას.

4.საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სამართლებრივი შეფასება უნდა მიეცეს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერებას პროცესუალური თვალსაზრისითაც, რამდენადაც უგულებელყოფილია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსით განსაზღვრული ადმინისტრაციული სარჩელის და მათთან დაკავშირებით მისაღები სასამართლო გადაწყვეტილების სახეების სპეციფიკური სისტემა. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საჯარო სამართლებრივი ურთიერთობებთან დაკავშირებული კონფლიქტების არაერთგვაროვანი სამართლებრივი ხასიათი განაპირობებს ადმინისტრაციული სამართალწარმოების მკვეთრ თავისებურებებს, რაც სხვადასხვა საპროცესო წესების და საპროცესო მოქმედებათა დადგენით გამოიხატება, მათ შორის, თვისობრივად განსხვავებულია კანონმდებლის მიდგომა ადმინისტრაციული სარჩელის დასაშვებობასთან დაკავშირებით, მაგ. სამოქალაქო სამართალწარმოებისაგან.

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-25-ე მუხლებით მოწესრიგებულია უფლების დაცვის სამართლებრივი საშუალების - სარჩელის დასაშვებობის განმსაზღვრელი კრიტერიუმები. სარჩელის ობიექტის მიხედვით სარჩელის ეს სახეები ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობის სამართლებრივი კლასიკური ფორმების - სამართლებრივი აქტის, რეალაქტის, აქტის გამოცემის დავალების, კანონიერების შემოწმების საპროცესო მოთხოვნას ემსახურება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ უფლების პროცესუალური დაცვის სამართლებრივ საშუალებას, სარჩელის ერთ-ერთ სახეს წარმოადგენს აღიარებითი სარჩელი, რომელიც საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 25.1 მუხლის შესაბამისად, აღიძვრება აქტის არარად აღიარების, ან უფლების ან სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობა-არარსებობის დადგენის მიზნით, თუ მოსარჩელეს აქვს ამის კანონიერი ინტერესი. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილი განსაზღვრავს აღიარებითი სარჩელის დასაშვებობის წინაპირობას, კერძოდ, აღიარებითი სარჩელი არ შეიძლება აღიძრას, თუ მოსარჩელეს შეუძლია აღძრას სარჩელი ამ კოდექსის 22-24-ე მუხლების საფუძველზე.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60.1 მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემისთანავე ითვლება არარად, თუ შეუძლებელია მისი გამომცემი ორგანოს დადგენა; გამოცემულია არაუფლებამოსილი ორგანოს ან არაუფლებამოსილი პირის მიერ; მისი შესრულება შეუძლებელია ფაქტობრივი მიზეზების გამო; მისი შესრულება გამოიწვევს სისხლისსამართლებრივ ან ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევას. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის შესაბამისად კი, ბათილია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონის ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები.

ამდენად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა და არარად აღიარება ემყარება სრულიად სხვადასხვა სამართლებრივ საფუძვლებს, ამგვარი აქტი გამოცემისთანავე არარაა, ვერ ახდენს იურიდიულ ზემოქმედებას, ანუ იურიდიული ძალის არმქონეა, არ შეუძლია, შეცვალოს სამართლებრივი მდგომარეობა. შესაბამისად, თუ არსებობს აქტის არარად მიჩნევის სამართლებრივი საფუძველი, რაც სასამართლომ უნდა შეამოწმოს სარჩელის დასაშვებობის საკითხის განხილვის ეტაპზე, აღარ არსებობს მისი კანონსაწინააღმდეგობის მტკიცების საჭიროება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლით გათვალისწინებული სარჩელის სახე – ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის ან ძალადაკარგულად გამოცხადების თაობაზე აღიძვრება ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლით, ხოლო საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 25-ე მუხლით – ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლით განსაზღვრული საფუძვლების არსებობისას (ან ასეთის ვარაუდისას).

ადმინისტრაციული სამართალწარმოება ადმინისტრაციული სარჩელების განხილვის წინაპირობად დასაშვებობის სტადიას ითვალისწინებს, რა დროსაც სასამართლო ამოწმებს სადავო აქტების მიმართებას მოსარჩელის სუბიექტურ უფლებასთან. კერძოდ, მოსარჩელის სათანადოობის გარკვევა აუცილებელია იმისათვის, რომ განისაზღვროს,სარჩელი აღძრულია თუ არა იმ პირის მიერ, ვის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს ზიანს აყენებს ან უკანონოდ უზღუდავს უფლებას აქტი (22-ე მუხლით), ხოლო აქტის არარად აღიარებისადმი პირს უნდა გააჩნდეს კანონიერი ინტერესი.

საკასაციო სასამართლო აღიარებით სარჩელთან დაკავშირებით განმარტავს, რომ მისი აღძვრა შესაძლებელია სამ ობიექტთან მიმართებაში:

1. აქტის არარად აღიარების მოთხოვნით;

2. უფლების არსებობა-არარსებობის დადგენის შესახებ მოთხოვნით;

3. სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობა-არარსებობის დადგენის შესახებ მოთხოვნით.

სამივე შემთხვევაში მოსარჩელემ უნდა დაასაბუთოს მოთხოვნისადმი მისი კანონიერი ინტერესი“.

სააპელაციო სასამართლომ სარჩელი განიხილა, როგორც აღძრული ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 25-ე მუხლით გათვალისწინებული აღიარებითი სარჩელი - აქტების არარად აღიარების მოთხოვნით, ხოლო გადაწყვეტილება გამოიტანა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.1 მუხლის საფუძველზე. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მოცემული სახის გადაწყვეტილების გამოტანა დასაშვებია მხოლოდ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლით გათვალისწინებული სარჩელის სახის - ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლომ, ისე რომ არ გამოუყენებია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 28¹-ე მუხლით გათვალისწინებული ინსტიტუტი - სარჩელის ტრანსფორმაცია, მხარეთა მიერ უფლებების დასაცავად გამოყენებული აღიარებითი სარჩელის მიმართ გამოიყენა სხვა სახის ადმინისტრაციულ სარჩელთან დაკავშირებით მისაღები გადაწყვეტილების სახე.

ადმინისტრაციული სარჩელების სახეების საპროცესო-სამართლებრივი მნიშვნელობის სწორ გამოყენებასთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო ეყრდნობა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2009 წლის 28 აპრილის განჩინებაში /საქმეზე ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის გამგეობის სარჩელისა გამო, მოპასუხე ქუთაისის რეგიონალური ცენტრის მიმართ/ ჩამოყალიბებულ განმარტებას:

,,ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 28¹-ე მუხლის თანახმად, სასამართლო არ არის უფლებამოსილი გასცდეს სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს, მაგრამ იგი არ არის შებოჭილი სასარჩელო მოთხოვნის ფორმულირებით. პროცესის დაჩქარების მიზნით, მოსამართლეს შეუძლია დაეხმაროს მხარეს მოთხოვნის ტრანსფორმირებაში.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ აღნიშნული მუხლით გათვალისწინებული სარჩელის მოთხოვნის ტრანსფორმირების პროცესუალური შესაძლებლობა გაგებულ უნდა იქნეს ამგვარად, რომ კანონმდებელმა სიტყვა ,,ტრანსფორმაციას“ მიანიჭა სამართლებრივი მნიშვნელობა, რომელიც განმარტებულ უნდა იქნეს თავად მისი შინაარსიდან გამომდინარე. ტრანსფორმაცია გულისხმობს გარდაქმნას, სახეცვლილებას, შეცვლას, შესაბამისად, ტერმინის სამართლებრივი კონტექსტი ნიშნავს სასარჩელო მოთხოვნის გარდაქმნას, სახეცვლილებას, შეცვლას.

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 28¹-ე მუხლი ემსახურება პროცესის ეკონომიის პრინციპის რეალიზაციას, რაც ადმინისტრაციულ სარჩელთან მიმართებაში გულისხმობს ადმინისტრაციული სარჩელის სახის _ რაც განისაზღვრება სწორედ სასარჩელო მოთხოვნის მიხედვით, გარდაქმნის, სახეცვლილების, შეცვლის შესაძლებლობას. ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26²-ე მუხლის მიხედვით, სასამართლო ამოწმებს განმწესრიგებელ სხდომაზე ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-25-ე მუხლებთან ადმინისტრაციული სარჩელის შესაბამისობის საფუძვლებს. სარჩელის სახის შეუსაბამობის პირობებში მოსამართლეს ენიჭება პროცესუალური უფლებამოსილება ოფიციალობის პრინციპიდან გამომდინარე, მიუთითოს მოსარჩელეს სასარჩელო მოთხოვნის ანუ სარჩელის ერთი სახის სხვა სახის სარჩელად გარდაქმნისაკენ. ვინაიდან სარჩელის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში მოსარჩელე ინარჩუნებს საპროცესო უფლებას აღძრას სხვა სახის სარჩელი და სწორედ პროცესის ეკონომიის პრინციპს ემსახურება სარჩელის სახის გარდაქმნის, სახეცვლილების შესაძლებლობა; აგრეთვე, დაბალი სამართლებრივი კულტურის პირობებში შესაძლებელია მოსარჩელემ კვალიფიციურად ვერ ჩამოაყალიბოს მოთხოვნა.”

სააპელაციო სასამართლოს მიერ ტრანსფორმაციის შეუთავაზებლობის პირობებში /მით უმეტეს, როცა ასეთის მატერიალურ-სამართლებრივი წინაპირობები საერთოდ არ არის სახეზე/ ერთი სახის სარჩელის სხვა სახის სარჩელად მიჩნევა ეწინააღმდეგება საპროცესო სამართლის ძირეულ პრინციპს - მხარეთა დისპოზიციურობის შესახებ, რამდენადაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის მიხედვით, სწორედ მხარეა უფლებამოსილი თავად განსაზღვროს, თუ რა სახის სარჩელი გამოიყენოს თავისი უფლების დასაცავად. ამასთან, გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მიხედვით სააპელაციო სასამართლომ აღიარებითი სარჩელი დააკმაყოფილა ნაწილობრივ და ბათილად ცნო სადავო აქტები, რითაც დაუშვა პრეცენდენტი, რომ აქტის არარად აღიარების მოთხოვნის ფარგლებში შესაძლებელია აქტის კანონსაწინააღმდეგოდ, ბათილად ცნობა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ამ კონკრეტული თვალსაზრისით, ადმინისტრაციული სამართალწარმოების ინსტიტუტის არასწორი გაგება-გამოყენება შეიცავს გარკვეულ რისკს ეროვნულ სასამართლოებში მის პროცესუალურ პრაქტიკაში დამკვიდრების თაობაზე, რაც პრევენციის მიზნით საჭიროებს დამატებით განმარტებებს, რომლებიც სახელმძღვანელო გახდება და ხელს შეუწყობს ადმინისტრაციული საპროცესო წესების გამოყენებისას ერთგვაროვანი სასამართლო პარაქტიკის ჩამოყალიბებას.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ აღიარებითი სარჩელის ობიექტის - სადავო აქტის არარად აღიარების საფუძვლების არარსებობისას სასამართლომ არ უნდა დააკმაყოფილოს სარჩელი, რამდენადაც სარჩელი შედგება ორი ელემენტისგან: საგანი და საფუძველი.

მხარეთა დისპოზიციურობის პრინციპიდან გამომდინარე, როცა სასამართლო შებოჭილია მხარეთა მოთხოვნებით, რაც საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მიხედვით, სასამართლო გადაწყვეტილების ფარგლებს განსაზღვრავს, სასამართლოს უფლება არა აქვს მიაკუთვნოს თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს ის, რაც მას არ უთხოვია, ან იმაზე მეტი, ვიდრე ის მოითხოვდა. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელეებს არ მოუთხოვიათ სააპელაციო სასამართლოსათვის სადავო აქტების ბათილად ცნობა მისი კანონთან მატერიალური ან ფორმალური ნიშნით შეუსაბამობის საფუძვლით, არამედ მოთხოვნა ემყარება აქტის არარად აღიარების მისი არაუფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემის საფუძვლით. ანუ სასამართლომ დავის საგანთან მიმართებით იმსჯელა იმ საფუძვლით, რომლითაც მოსარჩელენი არ ითხოვდნენ.

ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობის მოთხოვნა სადავო აქტების განსხვავებულ საფუძველს შეიცავს და თუ ის ტრანსფორმირებული არ იქნა, სხვა დამოუკიდებელი სარჩელის ობიექტს წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, იმ პირობებში, როცა მხარეებს - მოსარჩელეებს არ გამოუხატავთ ნება სარჩელის ტრანსფორმაციაზე, ამგვარი არც სასამართლოს შეუთავაზებია (ასეთი საპროცესო მოქმედება არ არის სხდომის ოქმში დაფიქსირებული), მიუხედავად იმისა, რომ საკასაციო საჩივარი წარმოდგენილი არ არის საკასაციო სასამართლოში შემოტანილი წერილობით შეპასუხებაში მოწინააღმდეგენი აკრიტიკებენ სასამართლოს მიერ სადავო აქტების ბათილად ცნობას, ნაცვლად მათ მიერ მოთხოვნილი არარად აღიარებისა, შესაძლებელია, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება სააპელაციო სამართალწარმოების სტადიაზე განსახილველი სარჩელის მიხედვით და ფარგლებში. საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წინამდებარე გადაწყვეტილებაში მოცემული არგუმენტაციის საფუძველზე სარჩელი ექვემდებარება დაკმაყოფილებას, სადავო აქტები არარად აღიარებას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 25-ე და ზოგადი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 60.1 ,,ბ“ ქვეპუნქტის საფუძვლის დადასტურების გამო.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ნაწილობრივ გაზიარებულ უნდა იქნეს საკასაციო საჩივრის მოტივი გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონშეუსაბამობის და იურიდიული დაუსაბუთებლობის თაობაზე, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ი. პ-ისა და ი. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდეს. არარად იქნეს აღიარებული გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარის 2013 წლის 28 თებერვლის №1-123 ბრძანება და გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2013 წლის 28 თებერვლის № 1-121 ბრძანება; ი. პ-ი და ი. კ-ი აღდგენილ იქნენ გორის მუნიციპალიტეტის გამგეობაში დაკავებულ თანამდებობებზე; გორის მუნიციპალიტეტს დაევალოს აუნაზღაუროს ი. პ-სა და იზლოდა კოკაურს იძულებით გაცდენილი პერიოდის შრომითი გასამრჯელო არა უმეტეს 3 თვის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2, 25-ე; ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60.1 და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე, 411-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს ქ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 31 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საკასაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. ი. პ-ისა და ი. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდეს;

4. არარად იქნეს აღიარებული გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარის 2013 წლის 28 თებერვლის №1-123 ბრძანება და გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2013 წლის 28 თებერვლის № 1-121 ბრძანება;

5. ი. კ-ი აღდგენილ იქნეს გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარიანის ტერიტორიული ორგანოს უფროსი სპეციალისტის თანამდებობაზე;

6. ი. პ-ი აღდგენილ იქნეს გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ შინდისის ტერიტორიული ორგანოს უფროსი სპეციალისტის თანამდებობაზე;

7. ი. პ-სა და ი. კ-ს აუნაზღაურდეთ იძულებითი გაცდენილი პერიოდის შრომითი გასამრჯელო 3 თვის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით;

8. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: /ნ. წკეპლაძე/

მოსამართლეები: /მ. ვაჩაძე/

/პ. სილაგაძე/