საქმე N:ბს-303-299(კ-14)

№ბს-303-299(კ-14) 2 დეკემბერი, 2014 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა - მხარეთა დასწრების გარეშე;

კასატორი (მოპასუხე) – სსიპ შემოსავლების სამსახური; წარმომადგენელი - მ. გ-ი;

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – მ. ხ-ი; წარმომადგენელი - ა. ხ-ი;

დავის საგანი – ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა;

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 11 მარტის განჩინება.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

მოსარჩელე: მ. ხ-ი;

წარმომადგენელი - ა. ხ-ი;

მოპასუხე: სსიპ შემოსავლების სამსახური;

წარმომადგენელი - მ. გ-ი;

სარჩელის სახე: საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე მუხლის საფუძველზე ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა.

სარჩელის საგანი:

სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2012 წლის 20 დეკემბრის საგადასახდო სამართალდარღვევის №026784 ოქმის ბათილად ცნობა; სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 31 იანვრის №3352 ბრძანების ბათილად ცნობა; სსიპ შემოსავლების სამსახურის იძულებითი ღონისძიებების სამმართველოს 2013 წლის 31 მაისის ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ №002-463 ბრძანების ბათილად ცნობა; სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 8 ივლისის №31207 ბრძანების ბათილად ცნობა.

სარჩელის საფუძველი - ქმედების სამართალდარღვევად კვალიფიკაციის უსწორობა

ფაქტობრივი გარემოებები: მოსარჩელის მითითებით, რეგისტრირებული იყო ინდ. მეწარმედ, 2004 წლის 11 მარტს, ... ქ. №6-ში მის სახელზე დაირეგისტრირა საკონტროლო-სალარო აპარატი (ELVES-MICRO-F საქარხნო №...). იმავე წლის ნოემბერში შეწყვიტა ეკონომიკური საქმიანობა და განცხადებით მიმართა ვაკის საგადასახადო ინსპექციას სალარო აპარატის რეგისტრაციიდან მოხსნის თაობაზე. მოსარჩელის განმარტებით, ვაკის საგადასახადო ინსპექციამ აღნიშნული სალარო აპარატის მოხსნა აღრიცხვიდან კანონით დადგენილი წესით. შემდგომ სალარო აპარატი ჩააბარა ... ქ. №5-ში იმ ფართის მესაკუთრეს, რომლისაგანაც ნაქირავები ჰქონდა ფართი სამეწარმეო საქმიანობისათვის, ვინაიდან, სალარო აპარტი შეძენილი ჰქონდა მისი თანხებით და იგი მის საკუთრებას წარმოადგენდა.

მოსარჩელის მტკიცებით, 2005 წლის ნოემბერში, განაახლა საქმიანობა და ინდ. მეწარმის რეგისტრაციის განახლებისათვის განცხადებით მიმართა საგადასახადო ორგანოს და შესაბამისად, სამეწარმეო საქმიანობა განაგრძო დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონში, ვინაიდან, კვლავ დაიწყო სამეწარმეო საქმიანობა, დასჭირდა სხვა სალარო აპარატის შეძენა. 2011 წლის დეკემბერში, საგადასახადო ორგანოს მოთხოვნის შესაბამისად, სალარო აპარატი MINIKA-1102 F საქარხნო №... მოხსნა რეგისტრაციიდან დადგენილი წესით. სწორედ ამ დროს გაირკვა, რომ ძველი სალარო აპარატი ELVES-MICRO-F საქარხნო №... კვლავ ირიცხებოდა მის სახელზე და არ იყო განხორციელებული მისი აღრიცხვიდან მოხსნა 2004 წლის ნოემბერში.

2012 წლის 20 დეკემბერს, სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის ოფიცრების მიერ ი/მ „მ. ხ-ის’’ მიმართ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 281-ე მუხლის მე-7 ნაწილის საფუძველზე, შედგა საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი, რომლითაც მეწარმე საკონტროლო-სალარო აპარატის (ELVES-MICRO-F საქარხნო №...) დაკარგვისთვის დაჯარიმდა 3 000 ლარით, რაც გაასაჩივრა შემოსავლების სამსახურში, საიდანაც მის საჩივართან დაკავშირებით მიღებული ბრძანება კანონით დადგენილი წესით არ ჩაბარებია.

შემოსავლების სამსახურში მისი საჩივრის შესახებ მიღებული გადაწყვეტილების ასაღებად მისვლისას, განუმარტეს, რომ სამართალდარღვევის ოქმის გაუქმებაზე უარის თქმის შესახებ ბრძანება მხარისთვის უკვე ჩაბარებულად ითვლებოდა, რამდენადაც იგი გამოქვეყნებული იყო შემოსავლების სამსახურის საიტზე.

ამასთან, მოსარჩელის განმარტებით, სსიპ შემოსავლების სამსახურის იძულებითი ღონისძიებების სამმართველოს 2013 წლის 31 მაისის №002-463 ბრძანებით ყადაღა დაედო მის ქონებას, რაც გაასაჩივრა შემოსავლების სამსახურში, რომლის 2013 წლის 31 იანვრის №3352 ბრძანებით უარი ეთქვა საჩივრის დაკმაყოფილებაზე.

მოსარჩელის განმარტებით, მან 2013 წლის 31 მაისის №002-463 ბრძანება ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ, საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის №026784 და 2013 წლის 31 იანვრის №3352 ბრძანება გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს განხილვის საბჭოში, რომლის 2013 წლის 26 ივნისის №03/49553 წერილით ეცნობა, 2013 წლის 31 იანვრის №3352 ბრძანება კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში უნდა გასაჩივრდეს სასამართლოში, ხოლო 2013 წლის 31 მაისის №002-463 ბრძანება გადაეგზავნა შემოსავლების სამსახურს.

სამართლებრივი: მოსარჩელის მტკიცებით, მოპასუხემ მისი დაჯარიმებისას გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, კონკრეტულ სამართალურთიერთობაზე გაავრცელა დღეს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის (2010 წლის 17 სექტემბერს მიღებული) 281-ე მუხლის მე-7 ნაწილი მაშინ, როდესაც საგადასახადო ორგანოს ამ შემთხვევაში უნდა გამოეყენებინა 1997 წლის 13 ივნისს მიღებული საგადასახადო კოდექსი, ვინაიდან, საკონტროლო-სალარო აპარატის ჩაბარება და რეგისტრაციიდან მოხსნა მოხდა 2004 წლის ნოემბერში, ანუ იმ მომენტში, როდესაც ჯერ კიდევ 1997 წლის საგადასახადო კოდექსი იყო ძალაში და იმ დროს მოქმედი საგადასახადო კოდექსი არ ითვალისწინებდა პასუხისმგებლობას საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვისათვის. ამდენად, შემოსავლების სამსახურის ქმედება ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციით უზრუნველყოფილ პრინციპს, კერძოდ, საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-5 პუნქტს, რომლის შესაბამისად, კანონს, თუ ის არ ამსუბუქებს ან არ აუქმებს პასუხისმგებლობას, უკუძალა არ აქვს“. ამასთან, გარდა აღნიშნულისა, მოქმედი საგადასახადო კოდექსის მე-4 მუხლის 1-ლი ნაწილის ბოლო წინადადების თანახმად, საგადასახადო სანქციის (გარდა საურავების) დაკისრების ხანდაზმულობის ვადაა 6 წელი, ბუნებრივია, სანქციის დაკისრების შემთხვევაში ხანდაზმულობის ვადის ათვლის დრო უნდა იყოს საგადასახადო სამართალდარღვევის დადგომის დრო, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში არის 2004 წლიდან - 2006 წლამდე პერიოდი.

ასევე მოსარჩელის მტკიცებით, იგი არ შეიძლება იყოს სამართალდამრღვევი, ვინაიდან, სალარო აპარატი მოხსნა აღრიცხვიდან და დაუტოვა იმ ფართის მესაკუთრეს, სადაც მ. ხ-ი საქმიანობას ეწეოდა. ამდენად, შემოსავლების სამსახურის მიერ, არასწორად განისაზღვრა სამართალდარღვევის ჩამდენი სუბიექტი, რაც გამორიცხავს მ. ხ-ზე ჯარიმის დაკისრებას. მაგრამ ვის მიერაც არ უნდა იყოს ჩადენილი სამართალდარღვევა, ნებისმიერ შემთხვევაში ხანდაზმულია, ვინაიდან, მისი ჩადენიდან ანუ 2004-2006 წლიდან გასულია 6 წელზე მეტი.

ასევე ხანდაზმულია მ. ხ-ის ქონებაზე ყადაღის დადების ღონისძიების გამოყენება, ვინაიდან, ქონებაზე ყადაღის დადების ხანდაზმულობის ვადა, ისევე როგორც უზრუნველყოფის სხვა საშუალებებისა, გამომდინარე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 239-ე მუხლის მე-8 ნაწილიდან, შეადგენს 6 წელს, ამასთან, ქონებაზე ყადაღის დადების გამოყენების უფლება შეიძლება არსებობდეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუკი სახეზეა ძირითადი ვალდებულება ანუ საგადასახადო დავალიანება, ისიც მხოლოდ მაშინ, როდესაც საგადასახადო ვალდებულება/დავალიანება აღიარებულად ითვლება. ვინაიდან, მოსარჩელის მტკიცებით, კონკრეტულ შემთხვევაში ძირითადი ვალდებულება/საგადასახადო დავალიანება არ შეიძლება არსებობდეს, გამომდინარე იქიდან, რომ მ. ხ-ი არ არის სამართალდარღვევის ჩადენის სუბიექტი და მისი ჩადენის დროს ეს ქმედება არ ითვლებოდა სამართალდარღვევად, კონკრეტულ შემთხვევაში კი საერთოდ არ არის გამოკვლეული თუ ვინ ჩაიდინა სამართალდარღვევა. ამასთან, როგორც ცნობილია ძველი საკონტროლო-სალარო აპარატის ჩაბარების ვადამ გადაიწია 2014 წლის 1 იანვრამდე, აქედან გამომდინარე, იმ პირობებში, როდესაც რეალურად ჯერ კიდევ არსებობს შესაძლებლობა, რომ დაკარგული სალარო აპარატი ნაპოვნი იქნეს მ. ხ-ის მიმართ ქონებაზე ყადაღის დადების ღონისძიების გამოყენება ისევე, როგორც მისი დაჯარიმება არამართლზომიერი და უსაფუძვლოა (იხ.ს.ფ. 1-14; ტ.1).

მოპასუხის - სსიპ შემოსავლების სამსახურის შესაგებელი: მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი საფუძვლებით:

ფაქტობრივი გარემოებები: მოპასუხის მტკიცებით, ი/მ ,,მ. ხ-ს“ საკონტროლო-სალარო აპარატის რეგისტრაციიდან მოხსნის შესახებ არ მიუმართავს საგადასახადო ორგანოსთვის და არც აპარატის დაკარგვის შემდეგ არ განუცხადებია საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს შესაბამის ორგანოებში და ვინაიდან, ადგილი ჰქონდა საგადასახადო სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტს, შემოსავლების სამსახური მიიჩნევს, რომ გადასახადის გადამხდელის მიმართ 2012 წლის 20 დეკემბრის საგადასახადო სამართალდარღვევის №026784 ოქმით, საგადასახადო კოდექსის 281.7. მუხლის საფუძველზე, დაკისრებული ჯარიმის გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.

სამართლებრივი საფუძვლები: საკონტროლო-სალარო აპარატი, რომელიც გადამხდელმა დაკარგა საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2006 წლის 27 თებერვლის №147 ბრძანების შესაბამისად, წარმოადგენდა - ფისკალური მეხსიერების და შესაბამისი პროგრამული უზრუნველყოფის მქონე, როგორც დამოუკიდებლად მომუშავე, ასევე პროგრამულ-ტექნიკურ კომპლექსში ჩართული ელექტრონული მოწყობილობა, რომელიც გამიზნულია მომხმარებლის ნაღდი ფულით განხორციელებული გადახდის შესახებ მონაცემების რეგისტრაციისათვის, მათი შენახვისთვის და შესაბამისი ანგარიშგებით დოკუმენტების ფორმირებისათვის ამობეჭდვის გზით (მათ შორის, სპეციალური მოწყობილობების საშუალებით), ხოლო ფისკალური მეხსიერება ამავე ბრძანების შესაბამისად არის საკონტროლო-სალარო აპარატში არსებული პროგრამულ-აპარატული საშუალებების კომპლექსი, რომელიც უზრუნველყოფს ენერგოდამოუკიდებელ მეხსიერებაში საბუღალტრო და საგადასახადო აღრიცხვა-ანგარიშგებისათვის საჭირო ყოველდღიური ინფორმაციის უკორექტივო რეგისტრაციას და ხანგრძლივ შენახვას.

ამასთან, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №994 ბრძანების მე-19 მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრულია სსა-ის რეგისტრაცია, რომელიც გულისხმობს საკონტროლო-სალარო აპარატზე ფისკალური მეხსიერების ჩართვას და მონაცემთა ერთიან კომპიუტერულ ბაზაში სსა-ის სარეგისტრაციო მონაცემების ასახვას. ეს ნიშნავს იმას, რომ გადამხდელმა დაკარგა საკონტროლო-სალარო აპარატი არა, როგორც უბრალოდ ტექნიკური მახასიათებლის მატარებელი ნივთი, არამედ იმავდროულად პროგრამული სააღრიცხვო-საგადასახადო დოკუმენტი. სწორედ საკონტროლო-სალარო აპარატის ფისკალურ მეხსიერებაში არსებული ინფორმაცია წარმოადგენს გადასახადით დაბეგვრის ობიექტის აღრიცხვის ერთ-ერთ საშუალებას - სააღრიცხვო დოკუმენტაციას, შესაბამისად, დაბეგვრასთან დაკავშირებული მონაცემების შენახვისათვის დადგენილი გადამხდელის ვალდებულებიდან გამომდინარე მეწარმე ვალდებული იყო უზრუნველეყო საკონტროლო-სალარო აპარატის სათანადო შენახვა, რასაც ამყარებს ის გარემოებაც, რომ სალარო აპარატის რეგისტრაციიდან მოხსნის შემდეგაც წინა 6 - წლიანი პერიოდის საგადასახადო შემოწმების შემთხვევაში, გადამხდელს წარმოეშობოდა ვალდებულება აპარატის ფისკალურ მეხსიერებაში არსებული ინფორმაციის შემმოწმებლისათვის წარდგენისა. აღნიშნული ვალდებულება დადგენილია საგადასახადო კოდექსის 43-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,ვ“ ქვეპუნქტით.

სალარო აპარატის 2004 წლიდან-2006 წლებში დაკარგვის მოტივს, რის გამოც, მოსარჩელის აზრით, დღეისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსით იგი არ ექვემდებარება დაჯარიმებას, მოპასუხის მტკიცებით, მოსარჩელეს არ წარმოუდგენია მტკიცებულებები სალარო აპარატის დაკარგვის დროის და სხვა პირის მიერ მისი მართლსაწინააღმდეგო ხელყოფის თაობაზე. ამასთან, საგადასახადო სამართალდარღვევა საგადასახადო ორგანოს თანამშრომელმა გამოავლინა 2012 წლის 20 დეკემბერს (იხ. ს.ფ. 61-69; ტ.1).

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება/სარეზოლუციო/:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მ. ხ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2012 წლის 20 დეკემბრის საგადასახადო სამართალდარღვევის №026784 ოქმი, სსიპ შემოსავლების სამსახურის იძულებითი ღონისძიებების სამმართველოს 2013 წლის 31 მაისის №002-463 ბრძანება, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 31 იანვრის №3352 ბრძანება 2013 წლის 8 ივლისის №31207 ბრძანებები და სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა (იხ.ს.ფ. 110-116; ტ.1).

სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტები:

2012 წლის 20 დეკემბერს სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის ოფიცრების მიერ ი/მ „მ. ხ-ის’’ მიმართ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 281-ე მუხლის მე-7 ნაწილის საფუძველზე, შედგა საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი, რომლითაც მეწარმე საკონტროლო-სალარო აპარატის (ELVES-MICRO-F საქარხნო №...) დაკარგვისთვის დაჯარიმდა 3 000 ლარით.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2012 წლის 20 დეკემბრის საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი მ. ხ-მა გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურში, რომლის 2013 წლის 31 იანვრის ბრძანებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის იძულებითი ღონისძიებების სამმართველოს 2013 წლის 31 მაისის ბრძანებით, საგადასახადო დავალიანების გადახდევინების უზრუნველყოფის ღონისძიებების გატარების მიზნით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 241-ე მუხლის საფუძველზე, ყადაღა დაედო მ. ხ-ის ქონებას (მატერიალურ ან/და არამატერიალურ აქტივებს).

ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ ბრძანება, მ. ხ-მა გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურში, რომლის 2013 წლის 8 ივლისის ბრძანებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლოს მიერ სადავოდ მიჩნეული ფაქტები:

საკონტროლო-სალარო აპარატი (ELVES-MICRO-F საქარხნო №...) დაიკარგა 2006 წელს. სასამართლომ აღნიშნული მოსაზრება დაამყარა მოწმეების: დ. ხ-ას, ვ. ღ-ასა და ნ. მ-ის ახსნა-განმარტებებზე.

სასამართლოს დასკვნები - საქალაქო სასამართლომ სარჩელი დააკმაყოფილა ნაწილობრივ, სადავო საკითხის გადუწყვეტლად ბათილად ცნო გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები და სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაავალა საქმის გარემოებების/გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასება:

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2010 წლის რედაქცია) 269-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სამართალდარღვევად ითვლება პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), რომლისთვისაც ამ კოდექსით გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა. საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის პირს პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი საფუძვლითა და წესით. შესაბამისად, საგადასახადო პასუხისმგებლობის ღონისძიების გამოყენებისთვის აუცილებელია სამი საფუძველი: ნორმატიული, ე.ი. უნდა არსებობდეს ნორმა, რომელიც ადგენს ვალდებულებას და სანქციას მისი შეუსრულებლობისთვის, ფაქტობრივი - საგადასახადო სამართალდარღვევა და პროცესუალური - ნორმისა და საგადასახადო სამართალდარღვევის არსებობის შემთხვევაში, უფლებამოსილი სუბიექტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით, განსაზღვრავს სახდელს საგადასახადო სამართალდარღვევისთვის. ამასთან, საფუძვლები უნდა წარმოიშვას განსაზღვრული თანამიმდევრობით. ჯერ უნდა არსებობდეს ნორმა, რომელიც ადგენს ვალდებულებას და სანქციას მისი შეუსრულებლობისათვის, ხოლო შემდეგ უნდა წარმოიშვას ფაქტობრივი საფუძველი - საგადასახადო სამართალდარღვევა, რასაც მოცემულ შემთხვევაში, ადგილი არ ჰქონია, ვინაიდან საქმის მასალებით დადგენილია, რომ მოსარჩელემ საკონტროლო-სალარო აპარატი დაკარგა 2006 წელს, სადავო პერიოდში მოქმედი საგადასახადო კოდექსის (2004წ) 139-ე მუხლი (საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების წესების დარღვევა) კი, არ ითვალისწინებდა პასუხისმგებლობას აღნიშნული ქმედებისთვის.

საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვისთვის პასუხისმგებლობა განისაზღვრა სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსში 2010 წლის 21 ივლისს განხორციელებული ცვლილებით, კერძოდ, 139-ე მუხლის მე-10 ნაწილით დადგინდა, რომ გადასახადის გადამხდელის მიერ საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვა, თუ დადგენილი არ არის, რომ ეს გამოწვეულია სხვა პირის მიერ ჩადენილი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით, – იწვევს გადასახადის გადამხდელის დაჯარიმებას 3000 ლარის ოდენობით. აღნიშნული სამართალდარღვევას ითვალისწინებს დღეს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 281-ე მუხლის მე-7 ნაწილი.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, პასუხისმგებლობის დამდგენი ნორმის წარმოშობას წინ უსწრებდა მოსარჩელის ქმედება, საერთო წესის შესაბამისად კი, ნორმატიულ აქტს, რომელიც ადგენს ან ამძიმებს პასუხისმგებლობას, უკუძალა არა აქვს. აღნიშნულმა ნორმამ სათანადო ასახვა ჰპოვა საგადასახადო კოდექსის (2004წ) 125-ე მუხლის მე-5 ნაწილში, რომლის თანახმად, საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის სანქციის შეფარდების დროს, თუ კანონით გაუქმებულია ან შემსუბუქებულია პასუხისმგებლობა ასეთი სამართალდარღვევის ჩადენისათვის, მოქმედებს ახალი კანონით დადგენილი ნორმა, ხოლო თუ შემოღებულია ან დამძიმებულია პასუხისმგებლობა – გამოიყენება სამართალდარღვევის ჩადენის მომენტისათვის არსებული ნორმა. ანალოგიურ დათქმას ითვალისწინებდა დღეს მოქმედი საგადასახდო კოდექსის (2010წ) 269-ე მუხლის მე-2 ნაწილიც. შესაბამისად, ვინაიდან ახალი ნორმა ამძიმებს გადამხდელის მდგომარეობას - აწესებს პასუხისმგებლობას ქმედებისთვის, რომელიც მისი ჩადენის დროისთვის არ იყო მართლსაწინააღმდეგო, ანუ არ არღვევდა საგადასახადო კანონმდებლობის ნორმებს, საგადასახადო ორგანო ვალდებული იყო მოსარჩელის მიმართ გამოეყენებინა საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვის დროს მოქმედი ნორმა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, ამიტომ იგი უფლებამოსილია სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად, ბათილად ცნოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და დაავალოს ადმინისტრაციულ ორგანოს, ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა.

სამართლებრივი შეფასება /კვალიფიკაცია/:

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2, მე-60¹მუხლები, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის (2010 წლის რედაქცია) 241-ე, 269-ე, 281-ე, 304-ე, 305-ე მუხლები, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 2004 წლის რედაქცია) 125-ე, 139-ე მუხლები (იხ. ს.ფ. 110-116; ტ.2).

აპელანტი: სსიპ შემოსავლების სამსახური;

წარმომადგენელი - მ. გ-ი;

მოწინააღმდეგე მხარე: ი/მ ,,მ. ხ-ი“;

წარმომადგენელი - ა. ხ-ი;

აპელაციის საგანი და მოცულობა /ფარგლები/:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

აპელაციის მოტივები:

ფაქტობრივი გარემოებები: აპელანტს ფაქტობრივ გარემოებებზე მითითებული არ აქვს.

სამართლებრივი: აპელანტი არ დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მსჯელობას, რომ ი/მ ,,მ. ხ-მა’’ საკონტროლო-სალარო აპარატი დაკარგა 2006 წელს, ხოლო ამ პერიოდში მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 139-ე მუხლი არ ითვალისწინებდა პასუხისმგებლობას აღნიშნული ქმედებისათვის. საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვისათვის პასუხისმგებლობა განისაზღვრა სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსში 2010 წლის 21 ივლისს განხორციელებული ცვლილებების გათვალისწინებით. კერძოდ, 139-ე მუხლის მე-10 ნაწილით დადგინდა, რომ გადასახადის გადამხდელის მიერ საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვა, თუ დადგენილი არ არის, რომ ეს გამოწვეულია სხვა პირის მიერ ჩადენილი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით, იწვევს დაჯარიმებას 3000 ლარის ოდენობით. აღნიშნული სამართალდარღვევა გათვალისწინებულია დღეს მოქმედი საგადასახადო კოდექსითაც, 281-ე მუხლის მე-7 ნაწილით. ამდენად, პასუხისმგებლობის დამდგენი ნორმის წარმოშობას წინ უსწრებდა მოსარჩელის ქმედება. საერთო წესის შესაბამისად კი, ნორმატიულ აქტს, რომელიც ადგენს ან ამძიმებს პასუხისმგებლობას, უკუძალა არ აქვს და განმარტა, რომ ი/მ ,,მ. ხ-მა“ დაკარგა საკონტროლო-სალარო აპარატი და ვინაიდან დადგენილი არ არის, რომ სამართალდარღვევის ფაქტი ჩადენილია სხვა პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით, შედგენილი იქნა საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი, რომლითაც გადასახადის გადამხდელს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 281-ე მუხლის მე-7 ნაწილით დაეკისრა ჯარიმა.

აპელანტის განმარტებით, მ. ხ-ი გადასახადის გადამხდელად დარეგისტრირებულია 2003 წლის 16 მაისს, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის ვაკე-საბურთალოს განყოფილებაში და მინიჭებული აქვს საიდენტიფიკაციო კოდი N.... 2004 წლის 11 მარტს, ამავე ინსპექციაში დარეგისტრირდა სალარო აპარატი ELVES – MIKRO- F საქარხნო N.... გადასახადის გადამხდელს არასოდეს მოუმართავს განცხადებით ეკონომიკური საქმიანობის დროებით შეჩერების ან შეწყვეტის შესახებ. საკონტოლო-სალარო აპარატის რეგისტრაციიდან მოხსნაზე კი, შემოსავლების სამსახურს მიმართა 2012 წელს და არა 2006 წელს, როდესაც მან დაირეგისტრირა მეორე საკონტროლო-სალარო აპარატი MINIKA-1102F, საქარხნო N .... მ. ხ-ის განმარტებით, ამის მიზეზი იყო ძველი სალარო აპარატის დაკარგვა.

აპელანტის მოსაზრებით, აშკარაა, რომ გადასახადის გადამხდელმა სალარო აპარატი საეჭვო ვითარებაში დაკარგა და შეგნებულად არასწორად აღნიშნავს, რომ სალარო აპარატი დაიკარგა 2006 წელს, რაც ვერ დასტურდება შესაბამისი მტკიცებულებებით. უდავოა, ის გარემოება, რომ გადასახადის გადამხდელმა საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვის ფაქტი ოფიციალურად დააფიქსირა 2012 წლის 14 თებერვალს, შესაბამისად, შედგა საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი.

სასამართლოს შეფასება, რომ 2006 წლის მდგომარეობით მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსი არ ითვალისწინებდა საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვისათვის სანქციას, კანონშეუსაბამოა, ვინაიდან საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვის ფაქტი გადასახადის გადამხდელმა ოფიციალურად დააფიქსირა 2012 წელს, შესაბამისად, მის მიმართ გამოყენებული იქნა ამავე პერიოდისათვის მოქმედი საგადასახადო კოდექსის ნორმები.

ამასთან, სასამართლოს არ გამოუკვლევია გადასახადის გადამხდელმა 2004 წელს მართლა შეწყვიტა თუ არა საქმიანობა და საქმიანობის შეწყვეტისა და სალარო აპარატის რეგისტრაციიდან მოხსნის შესახებ, მიმართა თუ არა შემოსავლების სამსახურს, როდის განაახლა საქმიანობა და ა.შ.

აპელანტის მტკიცებით, კონკრეტულ შემთხვევაში, შემოსავლების სამსახურმა ყველა ფაქტობრივი გარემოების ურთიერთშეჯერების და სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე გადაწყვიტა, რომ მ. ხ-ის ქმედებაში არსებობს საგადასახადო სამართალდარღვევის ნიშნები. დაჯარიმებისას ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ სალარო აპარატის დაკარგვა გამოწვეული იყო გადასახადის გადამხდელის მართლსაწინააღმდეგო უმოქმედობით, კერძოდ, მ. ხ-მა არ მოხსნა სალარო აპარატი აღრიცხვიდან. ამასთან არ არის დადგენილი, რომ ეს გამოწვეულია სხვა პრის მიერ ჩადენილ მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით.

აპელანტი ასევე არ დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილებას შემოსავლების სამსახურისათვის სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების ნაწილშიც და მიუთითა, ,,სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლზე, რომლის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოები გათავისუფლებულნი არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან (იხ ს.ფ. 121-132; ტ.1).

მოწინააღმდეგე მხარის - ი/მ ,,მიხელ ხიდეშელის“ სააპელაციო შესაგებელი: შესაგებლით მოითხოვა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და განმარტა, რომ საქალაქო სასამართლომ სწორად განმარტა კანონი და სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მას, არ არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი (იხ. ს.ფ. 10-21; ტ.2).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება /სარეზოლუციო/:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 11 მარტის განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილება (იხ. ს.ფ. 57-68; ტ.2).

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნების გაზიარების თაობაზე სასამართლოს მსჯელობა:

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის პრეტენზიები გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებით და მიაჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები და არსებითად სწორად გადაწყვიტა დავა.

მოსარჩელემ საკონტროლო-სალარო აპარატი დაკარგა 2006 წელს, სადავო პერიოდში მოქმედი საგადასახადო კოდექსის (2004წ) 139-ე მუხლი (საკონტროლო-სალარო აპარატების გამოყენების წესების დარღვევა) კი, პასუხისმგებლობას აღნიშნული ქმედებისთვის არ ითვალისწინებდა. სააპელაციო პალატის განმარტებით, საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვისთვის პასუხისმგებლობა დადგინდა სადავო პერიოდში მოქმედი საქართველოს საგადასახადო კოდექსში 2010 წლის 21 ივლისს განხორციელებული ცვლილებით, კერძოდ, 139-ე მუხლის მე-10 ნაწილით, რომლითაც განისაზღვრა, რომ გადასახადის გადამხდელის მიერ საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვა, თუ დადგენილი არ არის, რომ ეს გამოწვეულია სხვა პირის მიერ ჩადენილი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით, – იწვევს გადასახადის გადამხდელის დაჯარიმებას 3000 ლარის ოდენობით. აღნიშნული სამართალდარღვევა ასევე გათვალისწინებულია დღეს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 281-ე მუხლის მე-7 ნაწილით.

პასუხისმგებლობის დამდგენი ნორმის მიღებას წინ უსწრებდა მოსარჩელის ქმედება, საგადასახადო კოდექსის (2004წ) 125-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის სანქციის შეფარდების დროს, თუ კანონით გაუქმებულია ან შემსუბუქებულია პასუხისმგებლობა ასეთი სამართალდარღვევის ჩადენისათვის, მოქმედებს ახალი კანონით დადგენილი ნორმა, ხოლო თუ შემოღებულია ან დამძიმებულია პასუხისმგებლობა – გამოიყენება სამართალდარღვევის ჩადენის მომენტისათვის არსებული ნორმა. ანალოგიურ დათქმას ითვალისწინებს დღეს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის (2010წ) 269-ე მუხლის მე-2 ნაწილიც.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ვინაიდან ახალი ნორმა ამძიმებს გადამხდელის მდგომარეობას - აწესებს პასუხისმგებლობას ქმედებისთვის, რომელიც მისი ჩადენის დროისთვის არ იყო მართლსაწინააღმდეგო, ანუ არ არღვევდა საგადასახადო კანონმდებლობის ნორმებს, საგადასახადო ორგანო ვალდებული იყო მოსარჩელის მიმართ გამოეყენებინა საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვის დროს მოქმედი ნორმა (იხ. ს.ფ. 57-68; ტ.2).

კასატორი: სსიპ შემოსავლების სამსახური;

წარმომადგენელი: მ. გ-ი;

მოწინააღმდეგე მხარე: ი/მ ,,მ. ხ-ი“;

წარმომადგენელი: ა. ხ-ი;

კასაციის საგანი და მოცულობა /ფარგლები/:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 11 მარტის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასაციის მოტივები/სამართლებრივი/:

პროცესუალური: კასატორის მითითებით, სააპელაციო პალატის მიერ დარღვეულია საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ,,ე“ და ,,ე1“ ქვეპუნქტები, სასამართლომ გადაწყვეტილების მიღებისას გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა და არასწორად განმარტა იგი.

ფაქტობრივი გარემოებები: კასატორის მტკიცებით, ქვემდგომმა სასამართლოებმა არასწორად დაადგინეს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, კერძოდ, საქმის გარემოებების მიხედვით ი/მ ,,მ. ხ-მა“ საკონტროლო-სალარო აპარატი დაკარგა არა 2006 წელს, არამედ 2012 წელს, რაზედაც მიმართა მომსახურების დეპარტამენტს.

კასატორის განმარტებით, საგადასახადო კოდექსის შესაბამისი ნორმა ითვალისწინებს პირის პასუხისმგებლობისაგან გათავისუფლების ერთადერთ შემთხვევას, როდესაც საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვა გამოწვეულია სხვა პირის მიერ ჩადენილი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით. მოსარჩელის მტკიცებით, მან საკონტროლო-სალარო აპარატი დაკარგა 2006 წელს, რეგისტრაციიდან მოხსნაზე კი მიმართა 2012 წელს და არა 2006 წელს. მას ჰქონდა შესაძლებლობა, რომ დროულად მოეხდინა რეაგირება სალარო აპარატის დაკარგვაზე და ეცნობებინა სათანადო ორგანოსათვის, თუმცა ამ ფაქტის თაობაზე განაცხადა მხოლოდ რამდენიმე წლის შემდეგ - 2012 წელს. 2006 წელს გაურკვეველ ვითარებაში საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვა და მ. ხ-ის მიერ შემოსავლების სამსახურისათვის მიმართვა სალარო აპარატის დაკარგვის თაობაზე ფაქტის დადგომიდან რამდენიმე წლის შემდეგ, არ წარმოადგენს კანონით განსაზღვრულ მტკიცებულებს, რომლითაც შესაძლებელი იქნებოდა იმ გარემოების დადასტურება, რომ სალარო აპარატის დაკარგვა გამოიწვია სხვა პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებამ.

კასატორის განმარტებით, მ. ხ-ი გადასახადის გადამხდელად დარეგისტრირებულია 2003 წლის 16 მაისს, ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის ვაკე-საბურთალოს განყოფილებაში და მინიჭებული აქვს საიდენტიფიკაციო კოდი N.... 2004 წლის 11 მარტს, ამავე ინსპექციაში დარეგისტრირდა სალარო აპარატი ELVES – MIKRO- F, საქარხნო N.... გადასახადის გადამხდელს არასოდეს მიუმართავს განცხადებით ეკონომიკური საქმიანობის დროებით შეჩერების ან შეწყვეტის შესახებ. საკონტროლო-სალარო აპარატის რეგისტრაციიდან მოხსნაზე კი, შემოსავლების სამსახურს მიმართა 2012 წელს და არა 2006 წელს, როდესაც მან დაირეგისტრირა მეორე საკონტროლო-სალარო აპარატი MINIKA-1102F, საქარხნო N.... მ. ხ-ის განმარტებით, ამის მიზეზი იყო ძველი სალარო აპარატის დაკარგვა.

სასამართლო დაეყრდნო რა საქმეში არსებულ მოწმეთა ახსნა-განმარტებებს არასწორად დაადგინა, რომ სალარო აპარატი გადასახადის გადამხდელმა დაკარგა 2006 წელს, მაშინ როცა ამავე ახსნა-განმარტებებიდან ნათლად ჩანს, რომ სალარო აპარატი 2006 წელს კი არ არის დაკარგული, არამედ, 2006 წლიდან 2012 წლამდე პერიოდში. აღნიშნულ გარემოებასთან დაკავშირებით, სამივე მოწმე საეჭვოდ უსვამს ხაზს იმ გარემოებას, რომ აპარატი დაიკარგა 2006 წელს. ერთ-ერთი მოწმე აღნიშნავს, რომ ხსენებული სალარო აპარატის დაკარგვა მისთვის ცნობილი გახდა დაახლოებით 2006 წელს, ეს მაშინ, როდესაც თვით გადამხდელმა არ იცის დაკარგვის ზუსტი დრო. მისი ახსნა-განმარტება წინააღმდეგობრივია, რადგან იგი ჯერ უთითებს, რომ 2005 წელს ფართი გააქირავა ვინმე ვ. ღ-აზე, რომელიც დღემდე აგრძელებს მუშაობას, ხოლო შემდეგ აცხადებს, რომ 2006 წელში ფართი გააქირავა ნ. მ-ეზე, რომელიც დღემდე რჩება ფართის დამქირავებლად. აშკარაა, რომ გადასახადის გადამხდელმა სალარო აპარატი საეჭვო ვითარებაში დაკარგა და შეგნებულად არასწორად მიუთითებს, რომ სალარო აპარატი დაიკარგა 2006 წელს, რაც ვერ დასტურდება შესაბამისი მტკიცებულებებით. უდავოა, ის გარემოება, რომ გადასახადის გადამხდელმა საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვის ფაქტი ოფიციალურად დააფიქსირა 2012 წლის 14 თებერვალს, რა დროსაც მის მიმართ შედგენილი იქნა საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი.

ამასთან, სასამართლოს არ გამოუკვლევია გადასახადის გადამხდელმა 2004 წელს ნამდვილად შეწყვიტა თუ არა საქმიანობა და საქმიანობის შეწყვეტისა და სალარო აპარატის რეგისტრაციიდან მოხსნის შესახებ, მიმართა თუ არა შემოსავლების სამსახურს, როდის განაახლა საქმიანობა და ა.შ.

კასატორის მტკიცებით, კონკრეტულ შემთხვევაში, შემოსავლების სამსახურმა ყველა ფაქტობრივი გარემოების ურთიერთშეჯერების და სამართლებრივი ანალიზის საფუძველზე გადაწყვიტა, რომ მ. ხ-ის ქმედებაში არსებობს საგადასახადო სამართალდარღვევის ნიშნები. დაჯარემებისას ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ სალარო აპარატის დაკარგვა გამოწვეული იყო გადასახადის გადამხდელის მართლსაწინააღმდეგო უმოქმედობით, კერძოდ, მ. ხ-მა არ მოხსნა სალარო აპარატი აღრიცხვიდან. ამასთან არ არის დადგენილი, რომ ეს გამოწვეულია სხვა პირის მიერ ჩადენილი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით.

კასატორი ასევე არ დაეთანხმა სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას შემოსავლების სამსახურისათვის სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების ნაწილშიც და მიუთითა, ,,სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის „ლ“ და ,,უ“ ქვეპუნქტებზე, რომლის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოები გათავისუფლებულნი არიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან (იხ ს.ფ. 73-85; ტ.2).

საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილი წერილობითი მოსაზრებით სსიპ შემოსავლების სამსახურმა მოითხოვა საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3. მუხლის „ა“ და „გ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე (იხ. ს.ფ. 96-100; ტ.2).

საკასაციო სასამართლოში წარმოდგენილი წერილობითი მოსაზრებით მ. ხ-ის წარმომადგენელმა მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობა და მიუთითა, რომ როგორც საქალაქო, ასევე სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები სრულად შეესაბამება საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკას და აქვე აღნიშნავს, რომ საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია იმის საწინააღმდეგო მიდგომა (საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2011 წლის 9 ნოემბრის №ბს-1174-1163(კ-11) გადაწყვეტილება), რაზეც კასატორი ამყარებს თავის პოზიციას (იხ. ს.ფ. 104-110; ტ.2).

საკასაციო სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის პროცესუალური წანამძღვრები:

საკასაციო სასამართლომ 2014 წლის 29 ივლისის განჩინებით მიიჩნია, რომ საქმე დასაშვებია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის ,,ა” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლის თაობაზე და იგი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად, როგორც აბსოლუტური კასაცია (იხ. ს.ფ. 118-121; ტ.2).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმებისა და საქმის სასამართლო განხილვის შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 11 მარტის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სსსკ-ის 393.2 მუხლისა და 394 მუხლის ,,ე” ქვეპუნქტის მოთხოვნები; სასამართლომ დავა გადაწყვიტა ისე, რომ სარწმუნოდ არ გამოუკვლევია ფაქტობრივი გარემოებები, არ გამოუყენებია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლების საფუძველზე მინიჭებული უფლებამოსილება.

კასაციის დაშვების წანამძღვრის განმარტება კონკრეტულ საქმეზე:

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საკასაციო საჩივრის მოტივი განსახილველ საქმეში, რამაც შექმნა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34.3 ,,ა” ქვეპუნქტით განსაზღვრული აბსოლუტური კასაციის წანამძღვრები, არის საგულისხმო და განსაკუთრებული სამართლებრივი თვალსაზრისით, რამაც მოცემულ საქმეს მიანიჭა სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის მნიშვნელოვანი საქმის სტატუსი, კერძოდ, სამართლის განვითარებისათვის მნიშვნელოვანია საკასაციო სასამართლომ სამართლებრივი შეფასება მისცეს:

1. სასამართლო ორგანოების მიერ პირის საჯარო სამართლებრივი ვალდებულებების შეუსრულებლობისას პასუხისმგებლობის გამომრიცხველი გარემოებების დამადასტურებელი ფაქტების გამოკვლევისა და დადგენის კანონიერებას;

2. საგადასახადო საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე აქტებით განსაზღვრული საკონტროლო-სალარო აპარატის იურიდიულ სტატუსს და მისი გამოყენება-შენახვის ადმინისტრირების კანონიერების საკითხს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემულ საქმეზე ჩამოყალიბებული სამართლებრივი შეფასებები და სასამართლო დასკვნები სასარგებლო იქნება, როგორც საგადასახადო ორგანოების მოხელეებისათვის და საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირების (საგადასახადო კოდექსის 49.6 მუხლით საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით საქართველოს საგადასახადო ორგანოს კომპეტენციისთვის მიკუთვნებული საგადასახადო კონტროლის ცალკეული სახეები შესაძლებელია, განახორციელოს სხვა პირმა) მმართველობითი საქმიანობისათვის, ასევე საგადასახადო სამართალურთიერთობათა მონაწილეთათვის, რამდენადაც ადმინისტრაციული სამართლის კერძო ნაწილი - საგადასახადო სამართალი აწესრიგებს გადასახადის გადამხდელისა და უფლებამოსილი ორგანოს სამართლებრივ მდგომარეობას, განსაზღვრავს საგადასახადო სამართალდარღვევის სახეებს, საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევისათვის პასუხისმგებლობას, უფლებამოსილი ორგანოსა და მისი თანამდებობის პირების არამართლზომიერ ქმედებათა გასაჩივრების წესსა და პირობებს, საგადასახადო დავის გადაწყვეტის წესს, არეგულირებს საგადასახადო ვალდებულების შესრულებასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობებს. ამდენად, საგადასახადო სამართლის აღნიშნული ინსტიტუტების სწორი გაგება-გამოყენება უშუალოდ განაპირობებს ადამიანთა ყოფას, საზოგადოებრივი წესრიგის ხარისხსა და კულტურას.

აქედან, საკასაციო სასამართლოს სამართლებრივი დასკვნა სახელმძღვანელო გახდება სახელმწიფოში არსებული ადმინისტრაციული ორგანოებისათვის და მათი პრაქტიკისათვის, ხოლო ადმინისტრაციულ სამართალურთიერთობებში შესაბამისი სასამართლო განმარტება ხელს შეუწყობს ადმინისტრაციულ საქმეთა განმხილველ სასამართლოებს ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებაში.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულ და გადაწყვეტილ იქნა საპროცესო ნორმებით დადგენილი მოთხოვნების უგულებელყოფით, სასამართლო აქტი საერთოდ არ შეიცავს მსჯელობას სააპელაციო საჩივრის მოტივებზე, არ არის გაქარწყლებული აპელანტის მოსაზრებები, ისე არის მიჩნეული დაუსაბუთებლად და კანონშეუსაბამოდ.

სააპელაციო სასამართლომ უცვლელად დატოვა რა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს მიერ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლით მინიჭებული საპროცესო უფლებამოსილების გამოყენებას, თუმცა არ უმსჯელია ამ სახის სასამართლო გადაწყვეტილების მიღების პროცესუალური წინაპირობების არსებობასა და შესაბამისად კანონიერებაზე, რითაც უგულებელყო ზემდგომი სასამართლოს ფუნქცია - სააპელაციო წესით პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებათა კანონიერების შემოწმება ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო წინამდებარე განჩინების მიღებისას ეყრდნობა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საქმეზე ბს-220-210(კ-06) დ. მ-ის სარჩელისა გამო მოპასუხის საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ, 2006 წლის 4 ივლისის განჩინებაში ჩამოყალიბებულ სასამართლო პრაქტიკას, რომლის მიხედვით საკასაციო სასამართლომ იმსჯელა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის კვალიფიციური გამოყენების შესახებ, კერძოდ: ,,საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სასამართლოს უფლებამოსილება სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნოს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული ადმინისტრაციული აქტი, განსაზღვრულია საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, იგი უფლებამოსილია სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნოს და დაავალოს ადმინისტრაციულ ორგანოს ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. სასამართლო ამ გადაწყვეტილებას იღებს, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისათვის არსებობს მხარის გადაუდებელი კანონიერი ინტერესი. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას წარმოადგენს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა გამოკვლევა და სწორედ საქმის გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე უნდა იქნეს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გადაწყვეტილება მიღებული. ზემოაღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ არ გამოიკვლია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და ისე გამოსცა ადმინისტრაციული აქტი, იგი უფლებამოსილია სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და დაავალოს შესაბამის ადმინისტრაციულ ორგანოს გამოსცეს ახალი აქტი. ამდენად, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების კომპეტენცია სასამართლოს გააჩნია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმის გარემოებათა გამოკვლევის გარეშე, მხოლოდ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით ადმინისტრაციული წარმოებისათვის დადგენილ მოთხოვნათა დაცვით.“

საკასაციო სასამართლოს მითითებით, კონკრეტულ შემთხვევაში არამართებულია სასამართლოების მიერ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის გამოყენება, ვინაიდან საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4. მუხლით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს იმ ვითარებაში, როცა სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება. შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სადავო ადმინისტრაციული აქტის მატერიალური კანონიერების შეფასება.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ქვემდგომმა სასამართლოებმა ობიექტური შეფასება არ მისცეს საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, საპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები არ არის გამოკვლეული, შესაბამისად, მითითებულ საკითხებზე არ არის გადმოცემული სასამართლო მსჯელობები და დასკვნები. სასამართლოთა დასკვნა - ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4. მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენების საჭიროების შესახებ სრულიად დაუსაბუთებელია და არ გამომდინარეობს საპროცესო კანონით განსაზღვრული დანაწესის ნამდვილი შინაარსიდან, ამასთან, სასამართლოებმა არ მიუთითეს ადმინისტრაციული ორგანოს თუ რა ფაქტების გამოკვლევაა საჭირო ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციული აქტის გამოცემისას.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერებასა და დასაბუთებულობას ამოწმებს, როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით, ანუ საქმეს განიხილავს, როგორც ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის, ისე მათი სამართლებრივი შეფასების კუთხით. სააპელაციო სასამართლოს უფლება აქვს დაადგინოს ახალი ფაქტები, ხოლო საქმის მონაწილე პირებს უფლება აქვთ პირველ ინსტანციაში უკვე განხილულთან ერთად სააპელაციო სასამართლოში წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ანუ სააპელაციო სასამართლო, საკასაციო ინსტანციის სასამართლოსგან განსხვავებით, შებოჭილი არაა პროცესუალური შესაძლებლობით, საქმეზე დაადგინოს ფაქტობრივი გარემოებები, გამოითხოვოს და შეაფასოს მტკიცებულებები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს სსსკ-ის 385.2 მუხლის შესაბამისად, სრული პროცესუალური უფლებამოსილება ჰქონდა თავად გადაეწყვიტა დავა და არ გაეზიარებინა საქალაქო სასამართლოს დასკვნა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექის 32.4 მუხლის გამოყენებასთან მიმართებაში, ვინაიდან, გასაჩივრებული აქტების მიღებისას ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არ იყო დარღვეული აქტის გამოცემის ის პროცედურები, რაც უპირობოდ შექმნიდა საქმის ადმინისტრაციულ ორგანოში დაბრუნების წინაპირობას.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას სააპელაციო სასამართლომ უგულებელყო საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული სასამართლო პრაქტიკა სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390.3. მუხლის ,,გ“ ქვეპუნქტით ხელმძღვანელობით სტანდარტთან დაკავშირებით, კერძოდ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საქმეზე №ბს-52-52(კ-08) მერაბ ხუბულურის სარჩელისა გამო მოპასუხის საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საბაჟო დეპარტამენტის მიმართ, 2008 წლის 25 მარტის საკასაციო სასამართლომ იმსჯელა სააპელაციო სასამართლოს მიერ ზემოთ მითითებული საპროცესო ნორმით მინიჭებული კომპეტენციის კვალიფიციური გამოყენების შესახებ, კერძოდ:

სსსკ-ის 390-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის მიხედვით: სააპელაციო სასამართლოს განჩინება, რომლითაც უცვლელად რჩება გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და თუ სააპელაციო სასამართლო ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებსა და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ ან/და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით, მაშინ დასაბუთება იცვლება მასზე მითითებით.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სააპელაციო სასამართლოს პროცესუალური უფლებამოსილება განჩინებაში გადმოსცეს მოკლე დასაბუთება, არც ერთ შემთხვევაში არ უნდა იქნეს გაგებული იმგვარად, რომ სააპელაციო სასამართლო მხოლოდ ფორმალური თვალსაზრისით ახორციელებს მართლმსაჯულებას. მითითებული ნორმით დადგენილი პროცესუალური უფლებამოსილების გამოყენება არ უნდა მოვიდეს წინააღმდეგობაში ამავე კოდექსის 377.1 მუხლით განსაზღვრულ სააპელაციო სასამართლოს იურისდიქციასა და კომპეტენციასთან, ვინაიდან სააპელაციო ინსტანციაში მართლმსაჯულების განხორციელების არსი მდგომარეობს სწორედ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით სააპელაციო საჩივრის ფარგლებში შემოწმების ვალდებულების დადგენით. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების და დასაბუთებულობის შემოწმების ვალდებულება პროცესუალურ-სამართლებრივი დოქტრინის მიხედვით უცილობლად გულისხმობს და მოიაზრებს სააპელაციო საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობის შეფასებას.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოება, რომელიც აგებულია მხარეთა დისპოზიციურობის და შეჯიბრებითობის პრინციპებზე, სააპელაციო და საკასაციო საჩივარს აკუთვნებს მხარის უფლების დაცვის სამართლებრივ საშუალებებს, ამასთან, სწორედ მხარის ამ საპროცესო უფლების რეალიზაცია თანაზომიერია მხარისავე საპროცესო ვალდებულებასთან _ დაასაბუთოს საჩივარი, კერძოდ, სსსკ-ის 368-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ და „ვ“ ქვეპუნქტებში მითითებულია თუ რა უნდა იყოს ასახული სააპელაციო საჩივრის შინაარსში. მხარის ამგვარი პროცესუალური ვალდებულება შეიცავს მხარის საპროცესო უფლებრივ გარანტიას, ზემდგომმა სასამართლომ შეაფასოს მისი საჩივრის მოტივების საფუძვლიანობა, გაიზიაროს, უარყოს ან გააქარწყლოს ისინი იურიდიულად არგუმენტირებული სახით.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სსსკ-ის 390-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული უფლებამოსილების გამოყენება ზემომითითებული საპროცესო ნორმების ობიექტური შინაარსის კონტექსტის გათვალისწინების გარეშე, სააპელაციო სამართალწარმოებას გახდის ზედაპირულს და განაპირობებს მის უკიდურესად ფორმალისტურ ხასიათს, რაც წინააღმდეგობაში მოდის სააპელაციო სამართალწარმოების არსსა და მართლმსაჯულების პრინციპებთან.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საპროცესო ნორმა შეუძლებელია გამოყენებულ იქნეს მხარის პროცესუალური უფლების შეზღუდვის თვალსაზრისით, ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს პროცესუალური უფლებამოსილება უნდა შეიზღუდოს, რათა არ მოხდეს მხარის საპროცესო უფლების იგნორირება, უკიდურეს შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს მიერ კანონით გათვალისწინებული საპროცესო ზედამხედველობა განუხორციელებელი დარჩება.“

ამდენად, საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105.2 მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ სასამართლომ თითოეული საქმის განხილვისას უნდა მოიპოვოს მტკიცებულებები, სარწმუნოდ დაადგინოს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, მისცეს მათ სამართლებრივი შეფასება და გამოიტანოს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

საქმის მასალების შესაბამისად: 2012 წლის 20 დეკემბერს, სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის ოფიცრების მიერ ი/მ ’’მ. ხ-ის’’ მიმართ, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 281-ე მუხლის მე-7 ნაწილის საფუძველზე, შედგა საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი, რომლითაც მეწარმე საკონტროლო-სალარო აპარატის (ELVES-MICRO-F, საქარხნო №...) დაკარგვისთვის დაჯარიმდა 3 000 ლარით (იხ. ს.ფ. 15; ტ.1).

მეწარმემ აღნიშნული სამართალდარღვევის ოქმი გაასაჩივრა შემოსავლების სამსახურში, რომლის 2013 წლის 31 იანვრის №3352 ბრძანებით ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა (იხ. ს.ფ. 17-18; ტ.1).

ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ ბრძანება, მ. ხ-მა გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურში, რომლის 2013 წლის 8 ივლისის №31207 ბრძანებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა (იხ. ს.ფ. 19-20; ტ.1).

2012 წლის 11 დეკემბერს შემოსავლების სამსახურში წარდგენილ განცხადებაში კი, მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ: ,,2004 წლის 11 მარტს, ... ქ. №5 ჩემს სახელზე დავარეგისტრირე სალარო აპარატი - მოდელი ,,ელვეს-მიკრო-F“, საქარხნო ნომერი: ..., იმავე წლის ბოლო კვარტალში (თვე არ მახსოვს) შევწყვიტე ეკონომიკური საქმიანობა და სალარო აპარატი მოვახსნევინე აღრიცხვიდან (იმ დროისათვის არსებული წესის შესაბამისად). აპარატი დავტოვე იმავე მისამართზე, რადგან იგი ეკუთვნოდა არსებული ფართის მეპატრონეს, ხოლო მე ჩემი საქმიანობა გავაგრძელე დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონში. მიმდინარე წლის იანვარ-თებერვალში განცხადებებით მივმართე შემოსავლების სამსახურს, კერძოდ, ვაკე-საბურთალოს სერვის-ცენტრს, რის შემდეგაც გაირკვა, რომ აღნიშნული აპარატის რეგისტრაციიდან მოხსნის შესახებ დოკუმენტაცია არ ინახება საარქივო სამმართველოში (კერძოდ, არ იძებნება 2005 წლამდე არსებული დოკუმენტაცია) გთხოვთ, გაითვალისწინოთ აღნიშნული გარემოებები და ჯარიმა არ დამაკისროთ “ (იხ. ს.ფ. 28; ტ.1).

შემოსავლების სამსახურის მომსახურების დეპარტამენტის 2012 წლის 13 დეკემბრის წერილით დასტურდება, რომ საკონტროლო-სალარო აპარატის ,,ელვეს-მიკრო-ფ-ი“ (საქარხნო №...) რეგისტრაციიდან მოხსნის შესახებ დოკუმენტაცია და მ.შ. სალარო აპარტის რეგისტრაციიდან მოხსნის სარეგისტრაციო ჟურნალები სამსახურის საარქივო სამმართველოში არ ინახება (იხ. ს.ფ. 24;ტ.1).

შემოსავლების სამსახურის მომსახურების დეპარტამენტის 2013 წლის 5 მარტის წერილით ასევე ირკვევა, რომ შემოსავლების სამსახურის საარქივო მასალებისა და ელექტრონული ბაზის მიხედვით, არ დასტურდება საკონტროლო-სალარო აპარატის ELVES-MICRO-F (საქარხნო №..., რეგისტრაციის თარიღი 11.03.2004) რეგისტრაციიდან მოხსნის ფაქტი (იხ. ს.ფ. 26; ტ.1).

საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელე ი/მ ,,მ. ხ-მა“ სადავოდ გახადა სამართალდარღვევის საერთოდ ჩადენის ფაქტი, მიაჩნია რა, რომ საკონტროლო -სალარო აპარატის დაკარგვა გამოწვეული არ იყო მისი ბრალით, ამასთან, მან სალარო აპარატი 2004 წელს მიიტანა საგადასახადო სამსახურში და კანონის შესაბამისად, მოახსნევინა რეგისტრაციიდან, სალარო აპარატი დაკარგა 2006 წელს და იმ დროს მოქმედი საგადასახადო კოდექსით საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვა არ ითვლებოდა საგადასახადო სამართალდარღვევად და აღნიშნული ქმედებისათვის არ იყო გათვალისწინებული სანქცია, ამიტომ იგი არ უნდა დაჯარიმებულიყო, ვინაიდან კანონის უკუქმედების გამოყენებით მათი მდგომარეობა მძიმდება.

სადავო სამართალურთიერთობა წარმოშობილია საგადასახადო სამართალდარღვევათა სფეროში, გადასახადის გადამხდელსა და საგადასახადო ორგანოს შორის.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საგადასახადო სამართალდარღვევები საქართველოში მოწესრიგებულია საგადასახადო კოდექსით, რომელიც განსაზღვრავს საგადასახადო სამართალდარღვევის სახეებსა და საგადასახადო კანონმდებლობის დარღვევისათვის პასუხისმგებლობას. კერძოდ, საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლით განსაზღვრული ქმედების საგადასახადო სამართალდარღვევად მიჩნევისა და საგადასახადო პასუხისმგებლობის ზოგადი პრინციპები, რომლის მიხედვით საგადასახადო სამართალდარღვევად ჩაითვლება პირის მართლსაწინააღმდეგო ქმედება (მოქმედება ან უმოქმედობა), რომლისთვისაც ამ კოდექსით გათვალისწინებულია პასუხისმგებლობა. საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის პირს პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს მხოლოდ ამ კოდექსით დადგენილი საფუძვლითა და წესით. აღნიშნული მუხლიდან გამომდინარე, საგადასახადო პასუხისმგებლობა არის კონკრეტული საგადასახადო სამართალდარღვევის ჩამდენი პირის ვალდებულება, საგადასახადო კოდექსით დადგენილი წესით, პასუხი აგოს მის მიერ ჩადენილი მართლსაწინააღმდეგო ქმედებისათვის. მართლსაწინააღმდეგოა ქმედება, რომელიც არღვევს საგადასახადო კანონმდებლობის ნორმებს. საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, საგადასახადო პასუხისმგებლობის დაკისრებისას შესაფასებელია ქმედების (უმოქმედობის) მომენტი (დრო), აღნიშნული მოწესრიგებულია ზემოაღნიშნული მუხლის მე-2 პუნქტით, რომლის თანახმად: ,,საგადასახადო სამართალდარღვევისათვის სანქციის შეფარდების დროს, თუ კანონით გაუქმებულია ან შემსუბუქებულია პასუხისმგებლობა ასეთი ქმედების ჩადენისათვის, მოქმედებს ახალი კანონით დადგენილი ნორმა, ხოლო თუ შემოღებულია ან დამძიმებულია პასუხისმგებლობა, გამოიყენება ქმედების ჩადენის მომენტისათვის არსებული ნორმა“ ე.ი. აღნიშნული მუხლიდან გამომდინარე, საგადასახადო სამართალდარღვევებისათვის პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელ ან გამაუქმებელ აქტებს აქვთ უკუქცევითი ძალა, ე.ი. ვრცელდება ამ აქტის გამოცემამდე ჩადენილ სამართალდარღვევებზეც. სანქციის შეფარდების დროს, თუ გაუქმებული ან შემსუბუქებულია პასუხისმგებლობა სამართალდარღვევის ჩადენისათვის, მოქმედებს ახალი კანონით დადგენილი ნორმა. სანქციის შეფარდების დრო მოიცავს არა მხოლოდ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მისი გამოყენების დროს, არამედ ზემდგომი ორგანოების ან სასამართლოს მიერ სანქციის გამოყენების კანონიერების შემოწმების პერიოდს. აღნიშნული მუხლიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია იმის დადგენა თუ როდის ჩაიდინა პირმა სამართალდარღვევა. აღნიშნული კი უნდა დადგინდეს ფაქტების სწორად და ზუსტად გამორკვევის გზით. საქმეში ს. ფ. 28-ზე წარმოდგენილია ი/მ ,,მ. ხ-ის“ განცხადება, რომლიდანაც ირკვევა, რომ გადასახადის გადამხდელმა სალარო-აპარატი რეგისტრაციიდან მოახსნევინა 2004 წელს, ხოლო შემდეგ დატოვა იმ მისამართზე, სადაც ეწეოდა ეკონომიკურ საქმიანობას და ნაქირავები ჰქონდა ფართი, დაკარგვის შესახებ კი შეიტყო 2006 წელს და აღნიშნულის თაობაზე შემოსავლების სამსახურს აცნობა 2012 წელს. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივად გარემოებად იმ ფაქტის მიჩნევას, რომ მოსარჩელემ საკონტროლო-სალარო აპარატი დაკარგა 2006 წელს და მასზე არ უნდა გავრცელდეს 2012 წელს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის რედაქცია, რომელმაც შემოიღო პასუხისმგებლობა საკონტროლო-სალარო აპარატის დაკარგვისათვის, რამდენადაც მტკიცების ტვირთი თუ რომელი სამართლებრივი ნორმის მოქმედების პერიოდში განხორციელდა შესაფასებელი (დასაკვალიფიცირებელი) ქმედება, აწევს მხარეს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ქვემდგომმა სასამართლოებმა ისე დაადგინეს სამართალდარღვევის - სალარო აპარატის დაკარგვის თარიღად 2006 წელი, რომ ობიექტურად არ გამოუკვლევიათ და არ დაუდგენიათ საქმის ფაქტობრივი გარემოებები.

1.საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ყოველი კონკრეტული საქმის გადაწყვეტა სასამართლოში დაკავშირებულია გარკვეული ფაქტების დადგენასთან. ფაქტების დადგენის აუცილებლობა განპირობებულია იმით, რომ სასამართლო იხილავს და წყვეტს მხარეთა შორის წარმოქმნილ დავებს, რომლებიც სამართლით რეგულირებული ურთიერთობებიდან წარმოიშობიან. სამართლებრივი ურთიერთობა კი შეიძლება აღმოცენდეს, განვითარდეს ან შეწყდეს მხოლოდ იურიდიული ფაქტების საფუძველზე. ე.ი ისეთი ფაქტების საფუძველზე, რომლებსაც სამართლის ნორმა უკავშირებს გარკვეულ იურიდიულ შედეგს.

საქმის გარემოებების გამორკვევა და ფაქტების დადგენა მართლმსაჯულების უპირველეს ამოცანას წარმოადგენს, სწორედ დადგენილი ფაქტების საფუძველზე ხდება ნორმათშეფარდება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი აგებულია შეჯიბრებითობის პრინციპზე, რაც ოფიციალობის პრინციპის გათვალისწინებით სრულად გამოიყენება ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში. აღნიშნული პრინციპის შესაბამისად, მხარეები თავად განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნას ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები (ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლები).

ადმინისტრაციული სამართალწარმოების უმნიშვნელოვანესი პრინციპი _ ოფიციალობის პრინციპი განსაზღვრავს ადმინისტრაციული მართლმსაჯულების როლს. ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში, განსხვავებით სამოქალაქო სამართალწარმოებისგან სასამართლო პროცესუალური აქტივობის ცენტრში იმყოფება, ადმინისტრაციულ სამართალში მოქმედი საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის პრინციპი ადმინისტრაციულ საპროცესო სამართალში სასამართლოს აკისრებს საპროცესო სამართალურთიერთობაში მხარეთა საპროცესო უფლებებში ბალანსის მიღწევისთვის აუცილებელ საპროცესო მოქმედებების შესრულებას.

ოფიციალობის პრინციპზე დაყრდნობით სასამართლო უფლებამოსილია თავისი ინიციატივით მიიღოს გადაწყვეტილება დამატებითი ინფორმაციის ან მტკიცებულების წარმოსადგენად (ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მუხლი 4); სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 103-ე მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების გარდა, საკუთარი ინიციატივით შეაგროვოს ფაქტობრივი გარემოებები და მტკიცებულებები (ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მუხლი 19).

ადმინისტრაციული სასამართლოს ეს უფლებამოსილება კანონმდებლის მიერ განმტკიცებულია ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-20 მუხლში ადმინისტრაციულ ორგანოთა ვალდებულების დადგენით, წარუდგინოს სასამართლოს საქმის განხილვისა და გადაწყვეტისათვის აუცილებელი დოკუმენტები და სხვა ინფორმაცია.

სასამართლოს უფლებამოსილება _ თავისი ინიციატივით მოიპოვოს მტკიცებულებები ან ინფორმაცია, ნიშნავს, რომ სასამართლომ უნდა განსაზღვროს შემთხვევები, როდესაც საფრთხე ემუქრება მართლმსაჯულების ძირითად პრინციპს _ მხარეთა თანასწორობის /ანუ თანაბარი შესაძლებლობა _ დაიცვან თავიანთი უფლებები/ რეალიზაციას საჯარო სამართლებრივი დავების მონაწილეთა სუბორდინაციული მდგომარეობიდან გამომდინარე.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქმის არსებითად /ფაქტობრივი და სამართლებრივი თვალსაზრისით/ განმხილველი სასამართლოების მიერ ოფიციალობის პრინციპის მეშვეობით საქმის გარემოებათა დამატებითი გამოკვლევა, მტკიცებულებათა მოპოვება სახელმწიფოში დღეისათვის არსებული სამართლებრივი კულტურის პირობებში არის უპირობო აუცილებლობა, ადმინისტრაციულ დავათა კანონიერად გადაწყვეტისათვის, ადმინისტრაციულ ორგანოთა საქმიანობაზე სრულფასოვანი სასამართლო კონტროლის განხორციელებისათვის, რის გარეშეც სამართლებრივი სახელმწიფოს, როგორც ღირებულებითი სიკეთით სარგებლობა შესაძლებელია ვერ მიიღწეს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული დავის გადაწყვეტისას სააპელაციო სასამართლოს მიერ დარღვეულია სსსკ-ის 105.2. მუხლის მოთხოვნები, რომლის მიხედვით სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოცემული საქმის განხილვისას სასამართლოს სრულყოფილად არ გამოუკვლევია საქმის მასალები, დადგენილად მიჩნეული გარემოებები არ ჰპოვებს დადასტურებას შესაბამისი მტკიცებულებებით, საქმეზე შეკრებილ მტკიცებულებებს კი არ მიეცა ობიექტური შეფასება, შესაბამისად, სასამართლო გადაწყვეტილებებში ჩამოყალიბებული დასკვნები არ გამომდინარეობს საქმის მასალების საფუძვლიანი გამოკვლევისა და შესწავლიდან.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას, რომ მოსარჩელემ საკონტროლო-სალარო აპარატი დაკარგა 2006 წელს, მხოლოდ მეწარმის ზეპირი განმარტებისა და მოწმეების წერილობითი ახსნა-განმარტებების საფუძველზე, რაც შეესაბამება საპროცესო კანონით დადგენილ მტკიცებულებათა გამოკვლევა-შეფასება-დადგენის სტანდარტს.

საკასაციო სასამართლო სსსკ-ის XV-XX თავების საფუძველზე განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით განსაზღვრულია მტკიცებულებათა სახეები: წერილობითი, ზეპირი და ნივთიერი სახის მტკიცებულებები. სსსკ-ის 105-ე მუხლით დადგენილია სასამართლოს მიერ მტკიცებულებათა შეფასების სტანდარტი, კერძოდ, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა (ნაწილი 1). სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის კრიტიკას ქვემდგომი სასამართლოების მიერ საქმის გარემოებების არასათანადო გამოკვლევა-შეფასებისა და შედეგად, დაუსაბუთებელი გადაწყვეტილებების გამოტანის თაობაზე, შემდეგ გარემოებათა გამო: გაუგებარია რას ეყრდნობიან სასამართლო ორგანოები, როცა დადგენილ ფაქტად მიიჩნევენ 2006 წელს სალარო აპარატების დაკარგვას, ვინაიდან სამართალწარმოების კანონისმიერი სტანდარტით ამგვარი დასკვნა უნდა გამომდინარეობდეს საქმეში დაცული დოკუმენტებიდან.

საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ იმსჯელა საქმეში დაცულ წერილობით მტკიცებულებებზე, არ გაუქარწყლებია მათი სანდოობა სხვა მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, არ მისცა სამართლებრივი შეფასება, რითაც უხეშად დაარღვია სსსკ-ის 105-ე მუხლის მოთხოვნა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ გაზიარებული ზეპირი სახის მტკიცებულება - მხარის ახსნა-განმარტება არ არის შეჯერებული სხვა არც ერთი სახის, თუნდაც, ასევე, ზეპირი სახის მტკიცებულებასთან. სასამართლოს ზეპირ სხდომაზე არ დაუკითხავს არც ერთი მოწმე, რომელიც დაადასტურებდა ამ ობიექტზე სალარო აპარატების შენახვის ფაქტს, დაეყრდნო მხოლოდ სარჩელზე დართულ ახსნა-განმარტებებს, რის გამოც სასამართლო დაეყრდნო არასათანადო მტკიცებულების, რამდენადაც მოწმის ჩვენება განეკუთვნება ზეპირი მტკიცებულებათა სახეს და იგი მხოლოდ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 140-153-ე მუხლების დაცით უნდა იქნებს მიღებული. ასევე არ გამოუკვლევია სარწმუნოდ ის ფაქტი, ინახებოდა თუ არა ი/მ ,,მ. ხ-ის“ განცხადება ვაკე-საბურთალოს საგადასახადო ინსპექციაში სალარო აპარატის რეგისტრაციიდან მოხსნის თაობაზე, მიუხედავად იმისა, რომ საქმეში არსებობს, ცნობები, რომ შემოსავლების სამსახურის არქივში არ იძებნება ი/მ ,,მიხეილ ხედეშელის“ საკონტროლო-სალარო აპარატის რეგისტრაციიდან მოხსნის თაობაზე ინფორმაცია, ამგვარი მიდგომით, ასეთივე წარმატებით შეიძლება დადგენილად იქნეს მიჩნეული ნებისმიერი ნივთის დაკარგვის ფაქტი, რაც სრულიად შეუსაბამოა სამართალწარმოების ამოცანებთან და მიზანთან. საკასაციო სასამართლო მტკიცებულებათა გამოკვლევა-შეფასების ამგვარი სტანდარტის დამკვიდრებას აფასებს, როგორც უკანონოს და უკიდურესად საზიანოს მართლმსაჯულების განმხორციელებელი ორგანოების ავტორიტეტისათვის, რამდენადაც სასამართლოს ყველა საპროცესო მოქმედება საპროცესო წესების ზედმიწევნით დაცვით უნდა ჩატარდეს.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახალი განხილვისას უნდა გამოიკვლიოს: მიმართა თუ არა ი/მ ,,მ. ხ-მა“ ვაკე-საბურთალოს საგდასახადო ინსპექციას საკონტროლო-სალარო აპარატის რეგისტრაციიდან მოხსნის თაობაზე, აგრეთვე, საკონტროლო-სალარო აპარატის 2006 წელს დაკარგვის შემთხვევაში შემოსავლების სამსახურს რატომ აცნობა მხოლოდ 2012 წლის 11 დეკემბერს (იხ. ს.ფ. 28). სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს, მეწარმემ რა მიზეზით არ აცნობა შემოსავლების სამსახურს სალარო აპარატების დაკარგვისთანავე, მით უფრო იმ ვითარებაში, როცა საქმეში არსებული შემოსავლების სამსახურის ცნობებით ირკვევა, რომ საკონტროლო-სალარო აპარტის რეგისტრაციიდან მოხსნის შესახებ ინფორმაცია შემოსავლების სამსახურში არ იძებნება (იხ. ს.ფ. 24; 25;26; ტ.1).

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ სარწმუნოდ უნდა გამოარკვიოს: რამ განაპირობა მოსარჩელის საკონტროლო-სალარო აპარატების დაკარგვა, არის თუ არა სახეზე მეწარმის ბრალის გამომრიცხავი გარემოებები. ზემომითითებული გარემოებების სრულფასოვანი გამოკვლევის გარეშე შეუძლებელია მართებულად იქნეს მიჩნეული სააპელაციო პალატის დასკვნა - ,,საკონტროლო-სალარო აპარატი (ELVES-MICRO-F, საქარხნო №...) დაიკარგა 2006 წელს. სააპელაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ მოპასუხის მიერ, აღნიშნული მოსაზრების საწინააღმდეგო მტკიცებულება, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, არც პირველ და არც სააპელაციო სასამართლოში საქმის განხილვისას, წარმოდგენილი ვერ იქნა“ (იხ.ს.ფ. 65, ტ.2.)

2. - საგადასახადო საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე აქტებით განსაზღვრული საკონტროლო-სალარო აპარატის იურიდიული სტატუსის და მისი გამოყენება-შენახვის ადმინისტრირების კანონიერებასთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო განმარტავს, საკონტროლო-სალარო აპარატი წარმოადგენს სახელმწიფოს კონტროლის ინსტრუმენტს ნაღდი ფულის ბრუნვაზე და გადასახადის გადამხდელის მიერ მომხმარებლებთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას შესაბამისი მონაცემების თავისდროულად აღრიცხვაზე. საკონტროლო-სალარო აპარატი განკუთვნილია მომხმარებელთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებისას მიწოდებული საქონლის (მომსახურების) რეგისტრაციისათვის და შესაბამისი მონაცემების აღრიცხვისათვის. არსებობს ფისკალური და არაფისკალური საკონტროლო-სალარო აპარატი, რომლებიც ერთმანეთისგან განსხვავდებიან მეხსიერებით. ფისკალური მეხსიერების საკონტროლო-სალარო აპარატს გააჩნია ინფორმაციის მატარებელი, რაც არ იძლევა მონაცემების წაშლის საშუალებას, ასევე გააჩნია ქვეყნის ფისკალური კანონმდებლობით გათვალისწინებული კონსტრუქციის სხვა განსაკუთრებულობა. საკონტროლო-სალარო აპარატის ფისკალურ მეხსიერებაში გროვდება ამ საკონტროლო-სალარო აპარატის მეშვეობით განხორციელებული ყველა ოპერაციის შესახებ მონაცემები.

საგადასახადო ორგანოები თავიანთი კომპეტენციის ფარგლებში ვალდებულნი არიან განახორციელონ საკონტროლო-სალარო აპარატების რეგისტრაცია, რაც გულისხმობს მასზე ფისკალური მეხსიერების ჩართვას და მონაცემთან ერთიან კომპიუტერულ ბაზაში საკონტროლო-სალარო აპარატების სარეგისტრაციო მონაცემების ასახვას. სახელმწიფო რეესტრიდან საკონტროლო-სალარო აპარატის მოდელების ამოღების შემთხვევაში, რეგისტრაციიდან უნდა მოიხსნას ძველი მოდელის საკონტროლო-სალარო აპარატი და რეგისტრაციაში გატარდეს და გადასახადის გადამხდელის ობიექტზე დარეგისტრირდეს ახალი ტიპის საკონტროლო-სალარო აპარატი.

საკონტროლო-სალარო აპარატი განეკუთვნება საგადასახადო კოდექსის მე-8 მუხლის 22-ე ნაწილით დეფინირებულ სააღრიცხვო დოკუმენტაციას, მისი დანიშნულებიდან გამომდინარე, შესაბამისად, ამავე კოდექსის 43-ე მუხლის პირველი ნაწილის ვ) ქვეპუნქტით დადგენილი გადასახადის გადამხდელის ვალდებულება - უზრუნველყოს ამ ქვეპუნქტის ჩამონათვალში მოცემული დოკუმენტების შენახვა 6 წლის ვადის განმავლობაში, მოიცავს საკონტროლო-სალარო აპარატის შენახვის ვალდებულებასაც.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, მიუხედავად იმისა, კანონმდებლობა საკონტროლო-სალარო აპარატის შენახვის რაიმე სპეციალური წესს აწესებს თუ არა, მეწარმე ვალდებულია განსაკუთრებული გულისხმიერებით მოეკიდოს მის შენახვას და აღნიშნულთან მიმართებაში, მიუთითებს რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი განსაზღვრავს ნივთის შენახვის ზოგად სტანდარტს, ასე, მაგ. 170.3 მუხლი, რომლის შესაბამისად: ,,სარგებლობის უფლება მოიცავს ასევე შესაძლებლობას, არ ისარგებლოს პირმა თავისი ნივთით. კანონით შეიძლება დაწესდეს სარგებლობის ან მოვლისა და შენახვის ვალდებულება, თუკი ამ ნივთის გამოუყენებლობა ან მოუვლელობა ხელყოფს საზოგადო ინტერესებს. ამ შემთხვევაში მესაკუთრეს შეიძლება, ან თვითონ დაეკისროს ვალდებულების შესრულება, ან შესაბამისი სასყიდლით ნივთის გადაცემა სხვა პირის სარგებლობაში“. მითითებული ნორმის დანაწესიდან გამომდინარე, მესაკუთრეს შესაძლებელია დაევალოს მისი საკუთრების შენახვის ვალდებულებაც, თუ მისი საკუთრებაში არსებული ნივთი განსაკუთრებულ, სოციალურ, ეკონომიკურ ფასეულობას წარმოადგენს. კონკრეტულ შემთხვევაში კი, როგორც აღვნიშნეთ, საკონტროლო-სალარო აპარატის ფისკალურ მეხსიერებაში გროვდება საკონტროლო-სალარო აპარატის მეშვეობით განხორციელებული ყველა ოპერაციის შესახებ მონაცემები, რომელიც საგადასახადო სამსახურისათვის წარმოადგენს სააღრიცხვო დოკუმენტაციას, საგადასახადო კოდექსის მე-8 მუხლის 22-ე პუნქტის საფუძველზე, ანუ სააღრიცხვო დოკუმენტაციის შესაბამისად, ხორციელდება მეწარმის საგადასახადო კონტროლი, ე.ი. სააღრიცხვო დოკუმენტაცია შეიცავს ნებისმიერ წერილობითი (მათ შორის, ელექტრონული) ფორმით შესრულებულ საბუთს, რომელსაც კავშირი აქვს დაბეგვრასთან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან, საკონტროლო-სალარო აპარატი წარმოადგენს უმნიშვნელოვანესი მმართველობითი ღონისძიების - საგადასახადო ადმინისტრირების ერთ-ერთ განსაკუთრებულ სახეს, მეწარმე ვალდებულია განსაკუთრებული გულისხმიერებით შეინახოს საკონტროლო სალარო-აპარატი და ამისთვის არ არის აუცილებელი საგადასახადო კანონმდებლობით შემუშავებული შენახვის წესებისა და პირობების დადგენა, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ გაუგებარია რაში მდგომარეობს გადასახადის გადამხდელისთვის საკონტროლო-სალარო აპარატის შენახვის რაიმე სპეციალური წესის დადგენის საჭიროება, ან რად გულისხმობს სასამართლო „შენახვის სპეციალურ წესში“, და ასეთის ნორმატიულად არდადგენა ათავისუფლებს თუ არა გადამხდელს საკონტროლო-სალარო აპარატის შენახვის ვალდებულებისაგან.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა უზრუნველყოს საქმის გარემოებების სრულფასოვანი და ობიექტური გამოკვლევის საფუძველზე სასამართლო დავის კანონიერად და მიუკერძოებლად გადაწყვეტა, საპროცესო და მატერიალური კანონმდებლობის განუხრელი დაცვით.

კასატორის მოტივი, სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დაკისრების უკანონობასთან მიმართებით საკასაციო სასამართლოს მიერ ვერ იქნება გაზიარებული სსსკ-ის 55-ე მუხლის მე-2-ე ნაწილის საფუძველზე, თუმცა, საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ საპროცესო ხარჯები საპროცესო კანონმდებლობის შესაბამისად უნდა გადაანაწილოს საქმეზე გადაწყვეტილების დადგენისას.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412.2 მუხლის თანახმად, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების პროცესუალური და სამართლებრივი საფუძვლები, სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით, სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს ზემოაღნიშნული გარემოებები და დავა გადაწყვიტოს მოქმედი საპროცესო და მატერიალური სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 11 მარტის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: /ნ. წკეპლაძე/

მოსამართლეები: /მ. ვაჩაძე/

/პ. სილაგაძე/