საქმე ბს-52-51(კ-14) 9 დეკემბერი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნათია წკეპლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, პაატა სილაგაძე

საქმის განხილვის ფორმა - მხარეთა დასწრების გარეშე;

კასატორი (მოსარჩელე) - ნ. თ-ა;

წარმომადგენელი - მ. ლ-ე;

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობა;

წარმომადგენელი - თ. კ-ი;

მესამე პირი - ა. ა-ა;

არ გამოცხადდა;

დავის საგანი - ადმინისტრაციული ხელშეკრულების გაუქმება;

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 23 ოქტომბრის განჩინება.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მოსარჩელე: ნ. თ-ა;

წარმომადგენელი - მ. ლ-ე;

მოპასუხე: ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის გამგეობა;

წარმომადგენლები - ლ. ა-ე, თ. კ-ი;

სარჩელის სახე: ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლის საფუძველზე, მოქმედების განხორციელების დავალება.

სარჩელის საგანი:

დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობას დაევალოს, თბილისში, ..., მე-3 მ/რ, კორპუსი 19, ბინა №82-ის ა. ა-ას სახელზე გაფორმებული პრივატიზების ხელშეკრულების გაუქმება.

სარჩელის საფუძველი:

ფაქტობრივი: ქ. თბილისში, ... 3 მ/რ, კორპ. 19, ბინა 82, 1992 წლის 8 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების შესაბამისად, ტექბიუროს არქივში საკუთრების უფლება რეგისტრირებულია ა. ა-ას სახელზე. აღნიშნული ბინა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული არ არის.

მოსარჩელის მტკიცებით, 1996 წელს ა. ა-ამ ზემოაღნიშნული ბინა თავისი ნებით დაუბრუნა ჩუღურეთის გამგეობას, რომლის 1996 წლის 5 ივნისის №9.80.4 გადაწყვეტილებით ბინა გამოეყო ე. ჩ-ას. ამავე გადაწყვეტილების შესაბამისად, გამგეობას უნდა გაეუქმებინა ა. ა-ას ძველ მისამართზე ჩაწერა და მასთან დადებული პრივატიზაციის ხელშეკრულება.

მოსარჩელემ, როგორც აფხაზეთიდან დევნილმა დაიკავა აღნიშნული ბინა და იმის გამო, რომ იგი გამოყოფილი ჰქონდა ე. ჩ-ას, გამგეობამ სარჩელი შეიტანა სასამართლოში მოსარჩელის გამოსახლების თაობაზე.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით დიდუბე-ჩუღურეთის გამგეობას და ნ., ბ., მ. და ბ. თ-ებს შორის დამტკიცდა მორიგება, რომლის თანახმად თ-ებს უფლება მიეცათ ... მე-3 მ/რ, კორპუსი 19, №82-ში მდებარე ბინის ფლობაზე, მათ მუდმივ საცხოვრებელ ადგილას აფხაზეთში საქართველოს კანონის ,,იძულებით გადაადგილებულ პირთა შესახებ” გათვალისწინებულ მუდმივ საცხოვრებელ ადგილზე რეაბილიტაციის სახელმწიფო გარანტიების განხორციელებამდე.

მოსარჩელის მტკიცებით, დღეის მდგომარეობით, ჩუღურეთის გამგეობის მიერ 1996 წლის 5 ივნისის №9.80.4 გადაწყვეტილება შესრულებულია ნაწილობრივ; კერძოდ, ა. ა-ა ჩაწერილია ძველ მისამართზე, მაგრამ 1992 წლის 8 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულება გაუქმებული არ არის.

მოსარჩელის მიმართვაზე, დიდუბე-ჩუღურეთის გამგეობას აღსრულებაში მოეყვანა ჩუღურეთის გამგეობის 1996 წლის №9.80.4 გადაწყვეტილება პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმების ნაწილში, დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობამ 2012 წლის 5 სექტემბრის №12/130639-22 წერილით უთხრა უარი. მოსარჩელის მოსაზრებით, პრივატიზაციის გაუქმების შედეგად მას მიეცემა უფლება დააყენოს საკითხი ბინის მის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ.

სამართლებრივი: ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლი (იხ. ს.ფ. 2-10).

მოპასუხე - დიდუბე-ჩუღურეთის გამგეობამ სარჩელი არ ცნო, შემდეგი საფუძვლით:

ფაქტობრივი: ქ. თბილისში, ..., მე-3 მ/რ, კორპ. 19, ბინა 82, ა. ა-ამ თავისი ნებით დაუბრუნა ჩუღურეთის გამგეობას, მაგრამ არასწორია ის გარემოება, თითქოს გამგეობამ თავის თავზე აიღო პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმება. ა. ა-ას სახელზე პრივატიზაციის გაუქმება 1996წ. 25.06 განკარგულებით ეთხოვა სანოტარო ბიუროს და ტექინვენტარიზაციის ბიუროს.

სამართლებრივი: მოპასუხის მოსაზრებით, სარჩელი დაუშვებლია და საქმეზე ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის შესაბამისად, უნდა შეწყდეს წარმოება, ვინაიდან ხელშეკრულების გაუქმების მოთხოვნაზე გამგეობის უარს მოსარჩელის კანონიერ უფლების ან ინტერესისთვის უშუალო და პირდაპირი ზიანი არ გამოუწვევია, ვინაიდან მოსარჩელის ნ. თ-ას კანონიერ უფლებას წარმოადგენს სადავო ბინაში მისი ცხოვრება აფხაზეთში საქართველოს იურისდიქციის აღდგენამდე, რაც გასაჩივრებული დოკუმენტით არ შელახულა (იხ. ს. ფ. 39-45; ტ.1).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 19 ნოემბრის საოქმო განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება ა. ა-ა (იხ. ს.ფ. 72; ტ.1).

საქმის გარემოებები:

მოსარჩელე ნ. თ-ა არის დევნილი, სოხუმიდან, წლების წინ, ბინა, მდებარე, თბილისში, ... მე-3 მ/რ, კორპუსი 19, №50 (უნდა ეწეროს №82) გადაცემული ჰქონდა მოქალაქე ა. ა-ას და დღეის მდგომარეობით, ტექბიუროს არქივში იგი ირიცხება ბინის მესაკუთრედ 1992 წლის 8 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების თანახმად, თუმცა, ბინა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული არ არის.

1996 წელს ზემოაღნიშნული ბინა ა. ა-ამ თავისი ნებით ჩააბარა ჩუღურეთის გამგეობას და საცხოვრებლად გადავიდა ძველ მისამართზე - თბილისი, ... №2. ამის გამო, 1996 წლის 5 ივნისის №9.80.4 გადაწყვეტილებით ბინა გამოეყო მოქალაქე ე. ჩ-ას. ამავე გადაწყვეტილების შესაბამისად, გამგეობას უნდა გაეუქმებინა ზემოაღნიშნული პრივატიზაციის ხელშეკრულება. გამგეობამ უზრუნველყო ა. ა-ას ძველ მისამართზე ჩაწერა, მაგრამ არ გააუქმა პრივატიზაციის ხელშეკრულება და იგი დღემდე ძალაშია.

რაიონული/საქალაქო/ სასამართლოს გადაწყვეტილება/სარეზოლუციო:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილებით ნ. თ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლოს მიერ უდავოდ მიჩნეული ფაქტები:

ქ.თბილისის მერიის საქალაქო მმართველობის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობამ 1996 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილებით მოქალაქე ე.ჩ-ას, ერთ სულს, როგორც გამონაკლისი, გამოუყო 18.6კვ.მ ფართის ერთოთახიანი პრივატიზებული ბინა №82, მდებარე ... მე-3 მ/რ, კორპუსი №19-ში. აღნიშნული ბინის პრივატიზაცია განხორციელებული იყო ა.ა-ას მიერ. ამავე გადაწყვეტილებით, ჩუღურეთის რაიონის პოლიციის სამმართველოს დაევალა ა.ა-ას და მისი მეუღლის ძველ მისამართზე, ... №2-ში ჩაწერა. საბურთალოს რაიონის სანოტარო კანტორას და ქალაქის ტექინვენტარიზაციის ბიუროს ეთხოვა ა.ა-ას სახელზე რიცხული ბინის პრივატიზაციის გაუქმება (ს.ფ. 15-16).

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით დიდუბე-ჩუღურეთის გამგეობას და ნ., ბ., მ. და ბ. თ-ებს შორის დამტკიცდა მორიგება, რომლის თანახმად თ-ებს უფლება მიეცათ ..., მე-3 მ/რ, კორპუსი 19, №82-ში მდებარე ბინის ფლობის, მათ მუდმივ საცხოვრებელ ადგილას აფხაზეთში, საქართველოს კანონის ნორმებით ,,იძულებით გადაადგილებულ პირთა შესახებ” გათვალისწინებული მუდმივ საცხოვრებელ ადგილზე რეაბილიტაციის სახელმწიფო გარანტიების განხორციელებამდე.

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2012 წლის 24 ივლისის გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მონაცემებით, ქ.თბილისი, ..., მე-3მ/რ, კორპუსი №19, ბინა №82-ზე აღრიცხულია მოქ. ა. ა-ას საკუთრების უფლება. დასახელებულ ბინაზე საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში საკუთრების უფლება რეგისტრირებული არ არის.

1992 წლის 08 სექტემბერს გაფორმებული პრივატიზაციის ხელშეკრულების თანახმად, ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს №125-ე საბინაო-საექსპლუატაციო ორგანიზაციის წარმომადგენელმა ა. ა-ას უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადასცა ქ.თბილისში, ..., მე-3მ/რ, მე-19 კორპუსი, ბინა №82. (ს.ფ. 62).

სასამართლოს მიერ სადავოდ მიჩნეული ფაქტები:

ა. ა-ას მესაკუთრეობის სტატუსი ქ. თბილისში, ... 3მ/რ. კორპ. 19, ბინა 82 ბინაზე.

სასამართლოს დასკვნები - საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელი უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

სამართლებრივი შეფასება /კვალიფიკაცია/:

სასამართლომ გამოიყენა, საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლი, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის N107 დადგენილება „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“. სასამართლოს შეფასებით, 1992 წლის 08 სექტემბერს ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს №125-ე საბინაო-საექსპლუატაციო ორგანიზაციის წარმომადგენელსა და ა. ა-ას შორის გაფორმებული პრივატიზაციის ხელშეკრულება ადმინისტრაციული ხელშეკრულებაა.

საქალაქო სასამართლოს გაანმარტებით, 1992 წლის 08 სექტემბერს ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს №125-ე საბინაო-საექსპლუატაციო ორგანიზაციის წარმომადგენელსა და ა. ა-ას შორის გაფორმებული პრივატიზაციის ხელშეკრულება სრულ შესაბამისობაშია ხელშეკრულების გაფორმების დროს მოქმედ კანონმდებლობასთან.

ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 1996 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილებაში აღნიშნულია, რომ სადავო ბინას აბარებდა რეკონსტრუქციის ზონიდან ... 2-დან გაყვანილი ა.ა-ას ორსულიანი ოჯახი (თვითონ, მეუღლე) და ითხოვდა ძველ მისამართზე ჩაწერას.

სასამართლოს შეფასებით, სადავო ხელშეკრულებით ა. ა-ას წარმოეშვა საკუთრების უფლება ბინაზე. როგორც 1996 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილებით დგინდება, ა. ა-ას სურდა ... 2-ში გადასვლა და შესაბამისად, სადავო ბინის ჩაბარება, მაგრამ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით და სასამართლო განხილვისას ვერ დადგინდა ის ფაქტი, რომ ა. ა-ამ თანხმობა განაცხადა პრივატიზაციის გაუქმებაზე იმ მოტივით, რომ სარგებლობის უფლებით სხვა ქონება გადაეცა.

საქალაქო სასამართლოს დასკვნით, მოსარჩელემ ვერ წარმოადგინა უტყუარი მტკიცებულებები, რომელიც სადავო ხელშეკრულების გაუქმების საფუძველი შეიძლება გამხდარიყო (იხ. ს.ფ. 103-196; ტ.1).

აპელანტი: ნ. თ-ა;

წარმომადგენელი - მ. ლ-ე;

მოწინააღმდეგე მხარე: დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობა;

წარმომადგენელი - თ. კ-ი;

მესამე პირი - ა. ა-ა;

აპელაციის საგანი და მოცულობა:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

აპელაციის მოტივები:

ფაქტობრივი: აპელანტის მოსაზრებით, სასამართლომ შეცვალა სასარჩელო მოთხოვნა, კერძოდ, მოთხოვნა გამგეობის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების აღსრულებაში მოყვანას ითვალისწინებდა და არა საკუთრების უფლების ჩამორთმევას.

აპელანტის მითითებით, მეორე უსწორობა გამომდინარეობდა ისევ პირველი უსწორობიდან, ანუ საკუთრების ჩამორთმევიდან, რა დროსაც სასამართლო ადგენს, რომ თითქოს მოსარჩელემ ვერ წარადგინა იმის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, რომ მესაკუთრემ თავისი განცხადებით თვითონ მიატოვა საკუთრება. აღნიშნული უსწორობა კი დასტურდებოდა იმით, რომ სასარჩელო მოთხოვნა იყო გამგეობის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების აღსრულებაში მოყვანა. გადაწყვეტილების მიღებას კი საფუძვლად დაედო თვით მესაკუთრის განცხადება, რომლითაც მან ჩააბარა თავისი ბინა, რომელიც შემდგომ განაწილებულ იქნა სხვა პირზე, კერძოდ, მოქალაქე - ჩ-აზე.

სამართლებრივი: სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ კონსტიტუციის 21-ე მუხლი, ვინაიდან დავის საგანი იყო არა საკუთრების უფლების გაუქმება, არამედ - გამგეობის გადაწყვეტილების აღსრულებაში მოყვანა. სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლი.

მოწინააღმდეგის შეპასუხება - ქ. თბილისის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობამ არ ცნო აპელაცია და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, შემდეგი მოტივებით:

ფაქტობრივი: 1992 წ. პრივატიზაციის ხელშეკრულებით ა. ა-ას წარმოეშვა საკუთრების უფლება ბინაზე. 1996 წ. 5 ივნისის გადაწყვეტილებით დგინდება, რომ, მართალია, ა. ა-ას სურდა ... №2-ში გადასვლა და შესაბამისად, სადავო ბინის ჩაბარება, მაგრამ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებით და სასამართლო განხილვისას ვერ დადგინდა ის ფაქტი, რომ ა. ა-ამ თანხმობა განაცხადა პრივატიზაციის გაუქმებაზე იმ მოტივით, რომ სარგებლობის უფლებით მას სხვა ქონება გადაეცა (იხ. ს.ფ. 15;62; ტ.1).

სამართლებრივი: ქ. თბილისის ჩუღურეთის გამგეობა მიიჩნევს, რომ ნ. თ-ას სააპელაციო საჩივარი უსაფუძვლოა, დაუსაბუთებელი და არ უნდა დაკმაყოფილდეს. სადავო ხელშეკრულების გაუქმებით სასამართლო ავტომატურად შეეხებოდა ა. ა-ას საკუთრების უფლებას და ლახავდა მას.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება /სარეზოლუციო/:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 23 ოქტომბრის განჩინებით ნ. თ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 26 თებერვლის გადაწყვეტილება.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნების გაზიარების თაობაზე სასამართლოს მსჯელობა:

სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და დამატებით მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება 1992 წლის 08 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმებაზე ა. ა-ას ნების გამოვლენის ფაქტი. საქმეზე არ წარმოდგენილა სანოტარო წესით დამოწმებული ასეთი სახის მხარეთა შორის მიღწეული შეთანხმება და აღნიშნულზე მხოლოდ ადმინისტრაციული ორგანოს ნების გამოვლენა, რომელიც ასახულია ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 1996 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილებაში, ვერ გახდება 1992 წლის 8 სექტემბრის სადავო ხელშეკრულების გაუქმების საფუძველი.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, საჩივრის ავტორი აპელირებს იმ გარემოებაზე, რომ პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმების შემთხვევაში, ნ. თ-ას მიეცემა უფლება, როგორც მართლზომიერ მფლობელს, დააყენოს საკითხი მისთვის ბინის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ და მართლზომიერი მფლობელობის დამდგენ დოკუმენტად მიუთითებს, ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 12 დეკემბრის განჩინებაზე, რომლითაც დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის სარჩელზე, ბ., ნ., მ. და ბ. თ-ების მიმართ, უკანონოდ დაკავებული ფართის გამოსახლებასთან დაკავშირებით, დიდუბე-ჩუღურეთის გამგეობას და ნ., ბ., მ. და ბ. თ-ებს შორის დამტკიცდა მორიგება. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მიერ მითითებული არგუმენტი და განმარტა, რომ ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით, აპელანტს და მის ოჯახს მიენიჭა მხოლოდ ფართით სარგებლობის უფლება მათ მუდმივ საცხოვრებელ ადგილზე დაბრუნებამდე.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, სარჩელი შეიძლება აღიძრას ისეთი მოქმედების განხორციელების ან ისეთი მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნით, რომელიც არ გულისხმობს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას. სარჩელი დასაშვებია, თუ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ რაიმე მოქმედების განხორციელება ან რაიმე მოქმედებისაგან თავის შეკავება პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს.

განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, მართებულია თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამართლებრივი შეფასებები და დასკვნები, რომ აპელანტმა ვერ წარმოადგინა უტყუარი მტკიცებულებები, რომელიც ადმინისტრაციულ ორგანოზე ქმედების განხორციელების დავალების საფუძველი შეიძლება გახდეს, რის გამოც სარჩელი უსაფუძვლოა (იხ. ს.ფ. 103-121. ტ.2).

კასატორი: ნ. თ-ა;

წარმომადგენელი - მ. ლ-ე;

მოწინააღმდეგე მხარე: ჩუღურეთის რაიონის გამგეობა;

წარმომადგენელი - თ. კ-ი;

მესამე პირი - ა. ა-ა;

არ გამოცხადდა;

კასაციის საგანი და მოცულობა:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 23 ოქტომბრის განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასაციის მოტივები/სამართლებრივი/:

პროცესუალური : გასაჩივრებული განჩინება არ არის საკმარისად დასაბუთებული, დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. ამასთან, სასამართლომ არასწორი შეფასება მისცა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს და არასწორად განმარტა კანონი, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-394-ე მუხლების თანახმად, გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.

მატერიალური: კასატორის განმარტებით, დავის საგანი არის არა საკუთრების ჩამორთმევა, არამედ გამგეობის გადაწყვეტილების აღსრულებაში მოყვანა, საკუთრების მიტოვების ფაქტი დადგენილია თვით გადაწყვეტილების დასაბუთებით და ფაქტობრივი გარემოებებით, ა. ა-ა დღემდე არც ფართს ფლობს და არც გადაწყვეტილება არც ერთ ნაწილში არ გაუსაჩივრებია. სამართლებრივი: კასატორის მტკიცებით, არასწორია სასამართლოს მითითება იმის თაობაზე, რომ თუ პრივატიზაციის ხელშეკრულება იქნება გაუქმებული, ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 12 დეკემბრის განჩინება არ წარმოადგენს მართლზომიერ მფლობელობის საფუძველს, რადგან მას არასდროს არ დაუყენებია საკითხი იმის თაობაზე, რომ აღნიშნული განჩინება წარმოადგენს მართლზომიერი მფლობელობის დამადასტურებელ საფუძველს.

კასატორის განმარტებით, პირს ბინა გადაეცემა მხოლოდ ორდერის საფუძველზე, შესაბამისად, მიუხედავად იმისა, რომ სადავო გადაწყვეტილებით ბინა განაწილებულია ჩ-აზე - მასზე ორდერი გადაცემული არ არის, პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმების შემთხვევაში ბინა გადაეცემა სახელმწიფოს საკუთრებაში. სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ ბინაზე კი დევნილს გააჩნია უფლება დააყენოს საკითხი პრეზიდენტის (დღეისათვის მთავრობის) წინაშე სიმბოლურ ფასად ბინის პირდაპირი შესყიდვით გადაცემის შესახებ.

კასატორის განმარტებით, მას ზიანი ადგება იმით, რომ ერთმევა უფლება საქართველოს მთავრობას მიმართოს განცხადებით პირდაპირი შესყიდვით ბინის გადაცემის შესახებ მოთხოვნით (იხ. ს.ფ. 111-121; ტ.2).

მოპასუხის შეპასუხება - ჩუღურეთის რაიონის გამგეობამ არ ცნო კასაცია და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

პროცესუალური: ნ. თ-ას წარმომადგენლის მ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული, რადგან არ არსებობს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის წინაპირობა. მატერიალური: 1992 წლის 8 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულებით, ა. ა-ას წარმოეშვა საკუთრების უფლება ბინაზე, რომლის დათმობის ფაქტი საქმეში წარმოდგენილი მასალებით ვერ მტკიცდება. ვერ დგინდება ფაქტი, რომ მან თანხმობა განაცხადა პრივატიზაციის გაუქმებაზე იმ მოტივით, რომ მას სარგებლობის უფლებით სხვა ქონება გადაეცა. არსებობს მხოლოდ ადმინისტრაციული ორგანოს ნების გამოვლენა, რომელიც ასახულია ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 1996 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილებაში, რომელიც ვერ გახდება 1992 წლის 8 სექტემბრის სადავო ხელშეკრულების გაუქმების საფუძველი. მოწინააღმდეგე მხარე მიიჩნევს, რომ სასამართლო ხელმძღვანელობდა მოქმედი კანონმდებლობით, რომლის თანახმადაც დევნილებზე პირდაპირი მიყიდვის წესი არ მოქმედებს.

ნ. თ-ას მიმართ არ დასტურდება სადავო აქტით უშუალო და პირდაპირი ზიანის მიყენების ფაქტი, რადგან მის კანონიერ უფლებას წარმოადგენს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით (განჩინებით) აღიარებული საცხოვრებელი ბინით სარგებლობის უფლება აფხაზეთში საქართველოს იურისდიქციის აღდგენამდე. შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით მიღებული უარით ნ. თ-ას კანონიერი ინტერესი არ შეზღუდულა. თუ კასატორი მიუთითებს საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის №73 ბრძანებულებაზე, აღნიშნული სამართლებრივი აქტით (დღეის მდგომარეობით ძალადაკარგულია) კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესი არ ვრცელდება იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა მიერ დროებით დაკავებული ფართების უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემაზე (იხ. ს.ფ. 168-173 ტ.2).

კასატორის მოთხოვნა საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა შემდეგი საფუძვლით: 1) დავის საგანს წარმოადგენს არა საკუთრების უფლების შეზღუდვა თუ ჩამორთმევა, არამედ გამგეობის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შესრულება (აღსრულებაში მოყვანა). შესაბამისად, სასამართლო გასცდა მხარის მოთხოვნასა და მოტივაციას, რითაც დარღვეულია შეჯიბრობითობის პრინციპი.

2)სასამართლოს დასკვნა, რომ საქმეზე არ არსებობს ა. ა-ას განცხადება საკუთრების მიტოვების შესახებ უსაფუძვლოა, შემდეგ გარემოებათა გამო:

ა) დავის საგანს წარმოადგენს, დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის გადაწყვეტილების აღსრულებაში მოყვანა. ამავე გადაწყვეტილებით აღნიშნული ქონება განაწილებულიც კია მოქალაქე ჩ-აზე და თვითონ გადაწყვეტილებიდან გამომდინარეობს ა-ას მიერ საკუთრების უფლების მიტოვების ფაქტი;

ბ)არც ერთ მხარეს გამგეობის 1996 წ. გადაწყვეტილება არ გაუსაჩივრებია, რაც ადასტურებს, რომ ყველა მხარე ეთანხმება სადავო გადაწყვეტილებას.

გ)12.12.2003 წ. განჩინება მხარეთა მორიგების შესახებ ადგენს შემდეგ გარემოებას - სადავო ბინა მოქ. ნ. თ-ას გადაეცა ფლობის უფლებით აფხაზეთში საქართველოს იურისდიქციის აღდგენამდე. საქმეში მესამე პირად ჩართულ ა-ას მხრიდან არც ეს გადაწყვეტილება ყოფილა გასაჩივრებული და იგი შესულია კანონიერ ძალაში.

ყოველივე კიდევ ერთხელ ადასტურებს ა-ას მიერ საკუთრების მიტოვების ფაქტს.

3)სასამართლოს დასკვნა, რომ მხარეს არ წარმოუდგენია ა. ა-ას ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება საკუთრების მიტოვების შესახებ. ეს საკითხი სასამართლოში არასოდეს დასმულა და არც სასამართლოს მოუთხოვია, შესაბამისად, სასამართლო ემყარება ისეთ მტკიცებულებას, რომელიც სასამართლოში საერთოდ არ ყოფილა გამოკვლეული. ამით სასამართლო საერთოდ არღვევს პროცესუალურ ნორმებს.

4)სასამართლოს მიერ ასეთი განცხადების წარმოდგენის მოთხოვნის შემთხვევაში, აღნიშნული განცხადება იქნებოდა გამოთხოვილი არქივიდან.

სასამართლო პრაქტიკით - საქმის სიძველის გამო განცხადების არ არსებობა თუ ვერ მოპოვება არ იწვევს ამ განცხადების საფუძველზე გამოცემული ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის ბათილობას.

ამრიგად სააპელაციო სასამართოს განჩინება ამ ნაწილში განსხვავდება სასამართლოს პრაქტიკისაგან.

ყოველივე აღნიშნულიდან დგინდება, რომ საქმე განხილულია სააპელაციო სასამართლოს მიერ კანონის მნიშვნელოვანი დარღვევით, ამასთან მისი განჩინება ეწინააღმდეგება სასამართლოს პრაქტიკას (იხ. ს.ფ. 161-163. ტ.2).

მოპასუხე მხარეს მოსაზრება არ წარმოუდგენია.

საკასაციო სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის პროცესუალური წანამძღვრები:

საკასაციო სასამართლომ 2014 წლის 1 აპრილის განჩინებით მიიჩნია, რომ საქმე დასაშვებია ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის 34.3 მუხლის ,,გ” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლის თაობაზე და იგი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად, როგორც პროცესუალური კასაცია.

სსსკ-ის 218-ე მუხლის მოთხოვნის უზრუნველსაყოფად საკასაციო სასამართლოს შეთავაზება მხარეთა შორის დავის მორიგებით დასრულების თაობაზე უშედეგო აღმოჩნდა (იხ. სხდომის ოქმი, ს.ფ. 224-229; 230-231; ტ.2.).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, გასაჩივრებული განჩინების დასაბუთებულობა-კანონიერების შემოწმებისა და საქმის სასამართლო განხილვის შედეგად მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ა. შ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 23 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მიღებისას სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმები, კერძოდ, სსსკ-ის 393.2 მუხლისა და 394-ე მუხლის ,,ე” ქვეპუნქტის მოთხოვნები; საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები დადგენილია არასრულად, სწორად არ იქნა გამოკვლეული საქმის მასალები და დადგენილი ფაქტები, რითაც დარღვეულია სსსკ-ის 105-ე მუხლის მოთხოვნები. სასამართლომ დავა გადაწყვიტა ისე, რომ დადგენილ ფაქტობრივი გარემოებებს არ მისცა სწორი სამართლებრივი შეფასება, სადავო სამართალურთიერთობას არასწორად შეუფარდა სამართლის ნორმა, სასამართლო დასკვნა არ გამომდინარეობს საქმეში შეკრებილი მტკიცებულებების ობიექტური ანალიზისა და შეფასებიდან. აგრეთვე სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობებში არ არის გაქარწყლებული აპელაციის მოტივები.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დადგენასა და შეფასებასთან დაკავშირებით წარმოდგენილია დასაბუთებული პრეტენზია, რის გამოც მისი საპროცესო კანონმდებლობასთან შესაბამისობა ექვემდებარება საკასაციო სასამართლოს მიერ შეფასებას.

საქმის მასალების შესაბამისად :

1992 წლის 08 სექტემბერს გაფორმებული პრივატიზაციის ხელშეკრულების თანახმად, ადგილობრივი მმართველობის ორგანოს №125-ე საბინაო-საექსპლუატაციო ორგანიზაციის წარმომადგენელმა ა. ა-ას უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადასცა ქ. თბილისში, ..., მე-3მ/რ, მე-19 კორპუსი, ბინა №82. (ს.ფ. 62; ტ.1.).

ქ. თბილისის მერიის საქალაქო მმართველობის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 1996 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილებით მოქალაქე ე. ჩ-ას, ერთ სულს, როგორც გამონაკლისი, გამოუყო 18.6კვ.მ ფართის ერთოთახიანი პრივატიზებული ბინა №82, მდებარე ... მე-3 მ/რ, კორპუსი №19-ში. როგორც მითითებული გადაწყვეტილების შინაარსიდან ირკვევა, აღნიშნული ბინა პრივატიზებული იყო ა. ა-ას მიერ, რომელიც გამგეობას ჩააბარა რეკონსტრუქციის ზონიდან ... 2-დან გაყვანილი მოქალაქის ა.გ. ა-ის ორსულიანმა ოჯახმა (თვითონ, მეუღლე) და მოითხოვა ძველ მისამართზე ჩაწერა. ამავე გადაწყვეტილებით, ჩუღურეთის რაიონის პოლიციის სამმართველოს დაევალა ა. ა-ას და მისი მეუღლის ძველ მისამართზე, ... №2-ში ჩაწერა. საბურთალოს რაიონის სანოტარო კანტორას და ქალაქის ტექ.ინვენტარიზაციის ბიუროს ეთხოვა ა. ა-ას სახელზე რიცხული ბინის პრივატიზაციის გაუქმება (იხ, ს.ფ. 15-16; ტ.1.).

საქმის მასალებით ირკვევა, რომ აღნიშნული გადაწყვეტილება ა.ა-ას სახელზე რიცხული ბინის პრივატიზაციის გაუქმების ნაწილში ფორმალური თვალსაზრისით აღსრულებული არ არის, ვინაიდან დღეის მდგომარეობით საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2012 წლის 24 ივლისის გადაწყვეტილების მიხედვით, ტექნიკური აღრიცხვის არქივის მონაცემებით, ქ. თბილისი, ..., მე-3მ/რ, კორპუსი №19, ბინა №82-ზე აღრიცხულია მოქ. ა. ა-ას საკუთრების უფლება (იხ, ს.ფ. 19; ტ.1.), ხოლო საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში საკუთრების უფლება აღნიშნულ ბინაზე რეგისტრირებული არ არის(იხ, ს.ფ. 20; ტ.1.).

თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით დიდუბე-ჩუღურეთის გამგეობას და ნ., ბ., მ. და ბ. თ-ებს შორის დამტკიცდა მორიგება, რომლის თანახმად თ-ებს უფლება მიეცათ ..., მე-3 მ/რ, კორპუსი 19, №82-ში მდებარე ბინის ფლობის, მათ მუდმივ საცხოვრებელ ადგილას აფხაზეთში, საქართველოს კანონის „იძულებით გადაადგილებულ პირთა შესახებ” ნორმებით გათვალისწინებული მუდმივ საცხოვრებელ ადგილზე რეაბილიტაციის სახელმწიფო გარანტიების განხორციელებამდე(იხ, ს.ფ. 17-18; ტ.1.).

საქმის მასალების მიხედვით, თბილისის საქალაქო სასამართლოში მოპასუხე დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის წარმომადგენელმა წერილობით შესაგებელში ნაწილობრივ გაიზიარა მოსარჩელის მითითებული ფაქტობრივი გარემოება, კერძოდ, ა. ა-ამ ..., მე-3 მ/რ, კორპუსი 19, №82-ში მდებარე ბინა თავისი ნებით დაუბრუნა ჩუღურეთის გამგეობას (იხ.ს.ფ. 41; ტ.1.).

დადგენილია, რომ მოქალაქე ა. ა-ას სასამართლო უწყებები არც ერთი ინსტანციის სასამართლოში მისი მისამართის მიხედვით არ ჩაბარებია, უცნობია მისი ადგილსამყოფელი, რასთან დაკავშირებითაც მესამე პირის მეზობლები სასამართლო კურიერს აწვდიან სხვადასხვა ინფორმაციას (იხ, ს. ფ. 146; 206; 212; ტ.1-2.).

დადგენილია, რომ არუსიაკა ა-ას ან მის ოჯახს აღნიშნული ბინით არ უსარგებლიათ, ან რაიმე პრეტენზია /საჩივარი/სარჩელი რომელიმე სახელმწიფო, ან მუნიციპალურ ორგანოში არ წარუდგენიათ, ასეთი საქმის მასალებში არ მოიპოვება.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას: „საქმის მასალებით არ დასტურდება 1992 წლის 08 სექტემბრის პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმებაზე ა. ა-ას ნების გამოვლენის ფაქტი. საქმეზე არ წარმოდგენილა სანოტარო წესით დამოწმებული ასეთი სახის მხარეთა შორის მიღწეული შეთანხმება და აღნიშნულზე მხოლოდ ადმინისტრაციული ორგანოს ნების გამოვლენა, რომელიც ასახულია ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 1996 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილებაში, ვერ გახდება 1992 წლის 8 სექტემბრის სადავო ხელშეკრულების გაუქმების საფუძველი.“ (იხ.განჩინების მე-7 გვ.; ს.ფ.109; ტ.1), როგორც დაუსაბუთებელს, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დარღვეულია სსსკ-ის 105.2. მუხლის მოთხოვნები, რომლის მიხედვით სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. მოცემული საქმის განხილვისას სასამართლოს სრულყოფილად არ გამოუკვლევია საქმის მასალები, დადგენილად მიჩნეული გარემოებები არ ჰპოვებს დადასტურებას შესაბამისი მტკიცებულებებით, საქმეზე შეკრებილ მტკიცებულებებს კი არ მიეცა ობიექტური შეფასება, შესაბამისად, სასამართლოს დასკვნები სრულიად დაუსაბუთებელია როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით.

ზემომითითებული სასამართლო დასკვნა არ ემყარება საქმის მასალების ობიექტურ, სრულ და ყოველმხრივ გამოკვლევას, კერძოდ, ქვემდგომმა სასამართლოებმა საერთოდ არ იმსჯელეს ისეთ მნიშვნელოვან გარემოებებზე, როგორიცაა, ა. ა-ას მიერ ჩუღურეთის გამგეობისთვის ბინის ჩაბარება, რის სანაცვლოდ, მას გამოეყო სხვა ფართი, ასევე, შეცვლილ იქნა მისი რეგისტრაციის მისამართი (ჩაწერა). ის, რომ ქ.თბილისის მერიის საქალაქო მმართველობის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 1996 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილებაში აისახა ა. ა-ას ნების გამოვლენა სადავო ბინის ჩაბარებასთან დაკავშირებით, თავად სადავოდ არ გაუხდია ბინის მესაკუთრეს, ორი ათეული წლის განმავლობაში ა. ა-ას არ გაუსაჩივრებია მითითებული გადაწყვეტილება, არ ფლობდა ბინას, დღეისათვის არ ფიქსირდება მოცემული დავისადმი რაიმე სამართლებრივი ინტერესი, სასამართლო შეფასების მიღმა დარჩა.

საკასაციო სასამართლო ასევე კანონშეუსაბამოდ მიიჩნევს, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ „ადგილი არა აქვს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მოქმედებისაგან თავის შეკავების საფუძვლით, მოსარჩელის კანონიერი უფლების შელახვის ან უშუალო და პირდაპირი ზიანის მიყენების ფაქტს“ (იხ.განჩინების მე-8 გვ.; ს.ფ.109; ტ.1), რამდენადაც აღნიშნული საკითხი განეკუთვნება არა სარჩელის უსაფუძვლობის, არამედ დასაშვებობის კრიტერიუმს, რომლის შემოწმება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26²-ე მუხლის მე-2 ნაწილით დადგენილი წესით უნდა მოხდეს.

საკასაციო სასამართლოს მიჩნევით, მოსარჩელემ უფლების რეალიზაციის მიზნით გამოიყენა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული სარჩელის სახე, რომლის თანახმად, სარჩელი შეიძლება აღიძრას ისეთი მოქმედების განხორციელების ან ისეთი მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნით, რომელიც არ გულისხმობს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას. სარჩელი დასაშვებია, თუ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ რაიმე მოქმედების განხორციელება ან რაიმე მოქმედებისაგან თავის შეკავება პირდაპირ და უშუალო (ინდივიდუალურ) ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას ან ინტერესს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული სარჩელის განხილვა 2 პროცესუალური სტადიის მეშვეობით ხორციელდება: 1. სარჩელის დასაშვებობა და 2. სარჩელის დასაბუთებულობა.

საკასაციო სასამართლო ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ სარჩელის დასაშვებობის კრიტერიუმები ზღუდავს რეალაქტის მიმართ არასათანადო მოსარჩელეთა მიერ მოთხოვნის შესაძლებლობის რეალიზაციას. ამავდროულად, სარჩელის დასაბუთებულობის შემოწმების სტადიაზეც სასამართლო კვლავ მსჯელობს სადავო რეალაქტის შედეგების გავლენაზე მოსარჩელის უფლებისთვის პირდაპირი და უშუალო ზიანის მიყენების ან კანონიერი ინტერესის ხელყოფის ფაქტზე, რომლის არდადასტურების პირობებში გამოირიცხება რეალაქტის განხორციელების ან მოქმედების განხორციელებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის საფუძვლიანობაზე მსჯელობა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26²-ე მუხლის მე-2 ნაწილით სასამართლო განჩინებით შეწყვეტს საქმის წარმოებას, თუ იგი არ აკმაყოფილებს ამ კოდექსის 22-25-ე მუხლებით დადგენილ დასაშვებობის მოთხოვნებს. პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვისას სასამართლო აღნიშნული საფუძვლით შეწყვეტს საქმის წარმოებას პროცესის ნებისმიერ სტადიაზე, ხოლო მე-5 ნაწილის მიხედვით ამგვარი კომპეტენცია გააჩნია სააპელაციო სასამართლოსაც.

საკასაციო სასამართლომ თავის გადაწყვეტილებებში არაერთგზის განმარტა, რომ რეალაქტი (დე ფაქტო მოქმედება, რეალური მოქმედება) არის ადმინისტრაციული ორგანოს ისეთი საჯაროსამართლებრივი ღონისძიება, რომელიც მიმართულია არა სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ, არამედ ფაქტობრივი შედეგების დადგომისაკენ. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსი ადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ განხორციელებული რეალური მოქმედებისაგან პირის უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვის სამართლებრივ საშუალებას, კერძოდ, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 24-ე მუხლის თანახმად, სარჩელი შეიძლება აღიძრას ქმედების განხორციელების ან მოქმედების განხორციელებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნით.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ რეალაქტის ცნების ქვეშ იგულისხმება ყველა ის მმართველობითი ღონისძიება, რომელიც მიმართულია არა სამართლებრივი, არამედ ფაქტობრივი შედეგის დადგომისაკენ (წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ). სწორედ ეს ნიშანი განასხვავებს ამ ინსტიტუტს ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობის სხვა სამართლებრივი ფორმებისაგან, ამასთან, ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობის სამართლებრივი ფორმის სწორი კვალიფიკაცია პროცესუალური თვალსაზრისით წარმოადგენს აუცილებელ წინაპირობას სარჩელის სწორი ფორმის განსაზღვრისთვის, ხოლო ადმინისტრაციული სასამართლოს მეშვეობით უფლების დაცვა არ შემოიფარგლება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით და ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით, არამედ ის, ასევე მოიცავს ადმინისტრაციულ რეალაქტსაც.

საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, იმ შემთხვევაში, თუ სააპელაციო სასამართლომ

მიიჩნია, რომ მოსარჩელის სუბიექტური უფლების ან ინტერესისთვის ზიანის მიყენების ფაქტი არ დასტურდება, გაუგებარია სარჩელის არსებითად განხილვის პროცესუალური საჭიროება.

ამავე გარემოებაზე - სარჩელის დაუშვებლობის საფუძველზე დაყრდნობით, სასამართლომ დაადგინა, რომ მიზანშეწონილად არ მიაჩნია საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 28¹-ე მუხლით დადგენილი სარჩელის ტრანსფორმაციის ინსტიტუტის გამოყენება.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მითითებული დასკვნების გადმოცემისას სააპელაციო სასამართლოს მიერ აღრეულია სარჩელის დასაშვებობისა და სარჩელის საფუძვლიანობის შემოწმებისა და შეფასების საპროცესო კანონით განსაზღვრული კრიტერიუმები, რაც საპროცესო წესების დარღვევას წარმოადგენს.

გარდა საპროცესო ინსტიტუტების აღრევისა, საკასაციო სასამართლო ასევე არ იზიარებს ზემომითითებული დასკვნების საფუძვლიანობასაც, რადგან მოსარჩელის არგუმენტაცია მის კანონიერი ინტერესთან დაკავშირებით დავის საგნისადმი ეფუძნება შემდეგს: პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმების შემთხვევაში, ნ. თ-ას მიეცემა უფლება, როგორც მართლზომიერ მფლობელს, დააყენოს საკითხი მისთვის ბინის საკუთრებაში გადაცემის შესახებ და მართლზომიერი მფლობელობის დამდგენ დოკუმენტად მიუთითებს, ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 12 დეკემბრის განჩინებაზე, რომლითაც დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის სარჩელზე, ბ., ნ., მ. და ბ. თ-ების მიმართ, უკანონოდ დაკავებული ფართის გამოსახლებასთან დაკავშირებით, დიდუბე-ჩუღურეთის გამგეობას და ნ., ბ., მ. და ბ. თ-ებს შორის დამტკიცდა მორიგება, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა იმ საფუძვლით, რომ ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით, აპელანტს და მის ოჯახს მიენიჭა მხოლოდ ფართით სარგებლობის უფლება მათ მუდმივ საცხოვრებელ ადგილზე დაბრუნებამდე, მისი იურიდიული დაუსაბუთებულობის გამო, კერძოდ:

1. იმ შემთხვევაში, თუ დღეის მდგომარეობით არსებული სარეგისტრაციო მონაცემებით ..., მე-3 მ/რ, კორპუსი 19, №82-ში მდებარე ბინის მესაკუთრე ა. ა-აა, გაურკვეველია, როგორ შეიძლებოდა თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 12 დეკემბრის განჩინებით დიდუბე-ჩუღურეთის გამგეობას და ნ., ბ., მ. და ბ. თ-ებს შორის დამტკიცებულიყო მორიგება, სხვის კერძო საკუთრებაზე. აღნიშნული მორიგება ადასტურებს, რომ გამგეობა სადავო ფართს მიიჩნევდა საბინაო ფონდის ობიექტად და მის განკარგვაზე უფლებამოსილ პირად;

2. მითითებული განჩინების თანახმად თ-ებს უფლება მიეცათ ..., მე-3 მ/რ, კორპუსი 19, №82-ში მდებარე ბინის ფლობის, მათ მუდმივ საცხოვრებელ ადგილას აფხაზეთში, საქართველოს კანონის „იძულებით გადაადგილებულ პირთა შესახებ” ნორმებით გათვალისწინებულ მუდმივ საცხოვრებელ ადგილზე რეაბილიტაციის სახელმწიფო გარანტიების განხორციელებამდე(იხ, ს.ფ. 17-18; ტ.1. );

3. 2014 წლის 6 თებერვლის საქართველოს კანონის „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა შესახებ“ მე-4 მუხლის „პ“ ქვეპუნქტით ტერმინი „მართლზომიერ მფლობელობაში გადაცემული საცხოვრებელი ფართობი“ დეფინირებულია – საცხოვრებელი ფართობი, სადაც დევნილი/დევნილი ოჯახი მესაკუთრის თანხმობის საფუძველზე, მონაცემთა ბაზის მიხედვით რეგისტრირებულია ან რეგისტრაციის გარეშე ფაქტობრივად ცხოვრობს, ხოლო მე-13 და მე-14 მუხლების დანაწესებით განსაზღვრულია დევნილის საბინაო უფლებების დაცვის სტანდარტი.

სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია მითითებული კანონის საფუძველზე მოსარჩელე წარმოადგენს თუ არა მართლზომიერ მფლობელს, ამ სტატუსიდან გამომდინარე უფლება-მოვალეობების კონტექსტში.

სააპელაციო სასამართლოს დავის გადაწყვეტისას საერთოდ არ გამოუყენებია საკანონმდებლო ნორმები, რის გამოც უხეშად არის დარღვეული სსსკ-ის 249-ე მუხლის მე-3 ნაწილის _ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებების, მტკიცებულებების, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები, მოსაზრებების, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას, ასევე მე-4 ნაწილის - გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში სამართლებრივი შეფასებებისა და კანონების მითითების ვალდებულებასთან დაკავშირებული იმპერატიული მოთხოვნა.

გასაჩივრებულ განჩინებაში ერთადერთი კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტია მითითებული, კერძოდ, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 1 თებერვლის N 107 დადგენილება „საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის (უსასყიდლოდ გადაცემის) შესახებ“, ციტირებულია 1-ლი, მე-2, მე-6 და მე-7 პუნქტების შინაარსი, თუმცა, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, გასაჩივრებულ განჩინებაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ პრაქტიკულად ციტირებულია რამდენიმე ნორმა, რაც საკასაციო სასამართლომ თავის გადაწყვეტილებებში არაერთგზის შეაფასა, როგორც არასაკმარისი, რომ ნორმის ციტირება არ გულისხმობს სადავო სამართალურთიერთობისთვის სამართლის ნორმის შეფარდების დადგენილი სტანდარტის დაცვას, სასამართლო ვალდებულია სამართლის ნორმა მიუსადაგოს კონკრეტულ სამართალურთიერთობას და დაასაბუთოს, რაში მდგომარეობს სადავო შემთხვევისთვის ამ ნორმის მისადაგების ლოგიკა. ამდენად, სამართლის ნორმის მხოლოდ ციტირება ვერ ჩაანაცვლებს სამართალშეფარდების პროცესს და ამგვარი გადაწყვეტილება ვერ მიიჩნევა იურიდიული თვალსაზრისით დასაბუთებულად.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულების ობიექტის, მისი დადების წესების ციტირება, იმ პირობებში, როცა დავის საგანს ბინის პრივატიზაციის ხელშეკრულების გაუქმების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილების აღსრულება წარმოადგენს, სამართლებრივ ლოგიკას არ ექვემდებარება და ეწინააღმდეგება სასამართლო დავების განხილვა - გადაწყვეტის საპროცესო კანონით დადგენილ სტანდარტს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ 1997 წლის 25 ნოემბრიდან ამოქმედებული სამოქალაქო კოდექსი ითავალისწინებს უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მიტოვების ცნებას, წესს და შედეგებს (მუხლი 184.), რასაც არ ითვალისწინებდა ამავე კოდექსის 1505-ე მუხლის თანახმად 1997 წლის 25 ნოემბრიდან ძალადაკარგულად გამოცხადებული არც 1964 წლის 26 დეკემბრის „საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის“ და არც 1983 წლის 4 ივნისის „საქართველოს სსრ საბინაო კოდექსის“ ნორმები.

ქვემდგომ სასამართლოებს ასევე არ უმსჯელიათ სადავო ურთიერთობის 1997 წლის 25 ნოემბრიდან ასევე ძალადაკარგულად გამოცხადებული 1993 წლის 15 ივლისის საქართველოს რესპუბლიკის კანონის „საკუთრების უფლების შესახებ“ ნორმების გამოყენების თაობაზე, რომლის 1-ლი მუხლის მიხედვით დადგინდა საკუთრების უფლების საფუძვლები, კერძოდ, საქართველოს რესპუბლიკაში საკუთრების უფლებას აღიარებს და იცავს კანონი. მესაკუთრეს აქვს თავისი ქონების მფლობელობის, სარგებლობის და განკარგვის უფლებამოსილებანი. მესაკუთრეს უფლება აქვს თავისი ქონების მფლობელობის, სარგებლობის და განკარგვის უფლებამოსილებანი გადასცეს სხვა პირს; მოახდინოს თავისი ქონების მიმართ ნებისმიერი მოქმედება, რომელიც კანონს არ ეწინააღმდეგება; გადასცეს თავისი ქონება სხვა პირის საკუთრებაში, ხოლო 23-ე მუხლით დადგინდა მესაკუთრის უფლებების დამრღვევი აქტების ბათილობის წესი, კერძოდ, სახელმწიფო მმართველობის ორგანოების აქტები, რომლებითაც ირღვევა მესაკუთრის ან მასთან გათანაბრებული პირის უფლებები ქონების მფლობელობის, სარგებლობის ან განკარგვის სფეროში, სასამართლო წესით ბათილდება უფლებაშელახული მესაკუთრის ან მასთან გათანაბრებული პირის სარჩელის საფუძველზე. ამ შემთხვევაში მესაკუთრისთვის ან მასთან გათანაბრებული პირისთვის მიყენებულ ზარალს მთლიანად ასეთი აქტის გამომცემი ორგანო ანაზღაურებს.

საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ ა. ა-ამ ქ. თბილისის მერიის საქალაქო მმართველობის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 1996 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილებით შელახულად მიიჩნია მისი, როგორც მესაკუთრის უფლებები, ამდენად, სასამართლოს უნდა გამოერკვია, მესაკუთრემ გამგეობას გადასცა რა ბინა გამგეობას, იყო თუ არა ეს საკუთრების უფლებაზე უარის თქმა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლით განსაზღვრულია კოდექსის მოქმედება დროში, რომლის მიხედვით: სამოქალაქო კოდექსი ვრცელდება მხოლოდ იმ ურთიერთობებზე, რომლებიც წარმოიშობა ამ კოდექსის ამოქმედების შემდეგ; იმ ურთიერთობათა მიმართ, რომლებიც წარმოიშვა სამოქალაქო კოდექსის ძალაში შესვლამდე, ამ კოდექსის ნორმები გამოიყენება 1997 წლის 25 ნოემბრიდან წარმოშობილი უფლებებისა და მოვალეობების მიმართ. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედების გამო ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე წარმოშობილი ურთიერთობების მიმართ გამოიყენება ეს ნორმატიული აქტები, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ურთიერთობის მონაწილეებს სურთ ერთმანეთს შორის ურთიერთობა ამ კოდექსით მოაწესრიგონ, ან თუ სამოქალაქო კოდექსი უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ქვემდგომი სასამართლოები არ დაინტერესებულან სადავო ურთიერთობის მონაწილეებს სურთ თუ არა ერთმანეთს შორის ურთიერთობა ამ კოდექსით მოაწესრიგონ, საქმის მასალებში ამგვარი გამოკვლევა არ მოიპოვება, ასევე არ უმსჯელიათ, რომ სამოქალაქო კოდექსი უძრავი ნივთების შესახებ ახალ წესებს ითვალისწინებს.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ქვემდგომმა სასამართლოებმა არასწორი კვალიფიკაცია მისცეს თავად დავის საგანს და მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესს, სარჩელის ნამდვილ მიზანს, რის გამოც არასწორი შეფასება მისცეს მოთხოვნას და არასწორი მიდგომა ჩამოაყალიბეს სარჩელის ტრანსფორმაციის ინსტიტუტის გამოყენებასთან დაკავშირებით, კერძოდ, დავის არსიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელის იურიდიულ ინტერესს წარმოადგენს ბინა აღირიცხოს სახელმწიფო საკუთრებაში, რის შემდეგ სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ ბინაზე დევნილს წარმოეშობა უფლება დააყენოს საკითხი პრეზიდენტის (დღეისათვის მთავრობის) წინაშე სიმბოლურ ფასად ბინის პირდაპირი შესყიდვით გადაცემის შესახებ, რისი პერსპექტივაც ესპობა ქ. თბილისის მერიის საქალაქო მმართველობის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 1996 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილების აღუსრულებლობით.

საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 28¹-ემუხლით დადგენილი სარჩელის ტრანსფორმაციის ინსტიტუტით, დაეხმაროს მოსარჩელეს მოთხოვნის სწორ სამართლებრივ ფორმულირებაში, გამოიკვლიოს და განსაზღვროს ქ. თბილისის მერიის საქალაქო მმართველობის ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 1996 წლის 5 ივნისის გადაწყვეტილების აღსრულების კომპეტენციის მქონე ადმინისტრაციული ორგანო, კანონშესაბამისი შეფასება მისცეს ა. ა-ას ნების გამოვლენას და მის შემდგომ დამოკიდებულებას (უმოქმედობას) მისივე საკუთრების უფლების მიმართ, როგორც იმ დროისათვის მოქმედი კანონმდებლობის, ასევე, მხარეთა სათანადო ნების პირობებში დღეისათვის მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ ერთობლიობაში არ მიეცა შეფასება საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, შესაბამისად, გამოტანილ იქნა ურთიერთსაწინააღმდეგო დასკვნები, რითაც დარღვეულია სსსკ-ის 249.4. მუხლის იმპერატიული მოთხოვნა _ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებების, მტკიცებულებების - რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები, მოსაზრებების - რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას, მითითების სავალდებულობა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სსსკ-ის 412.2 მუხლის შესაბამისად, სახეზეა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალური და სამართლებრივი საფუძვლები, რის გამოც, სსსკ-ის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელია. ამდენად, სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლებით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენებით კანონიერი და ობიექტური გადაწყვეტილების დადგენის მიზნით, სრულყოფილად უნდა გამოიკვლიოს ზემომითითებული გარემოებები და დავა გადაწყვიტოს მოქმედი საპროცესო და მატერიალური სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისად.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53.4. მუხლის შესაბამისად, სასამართლო ხარჯები უნდა გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1.2; საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. თ-ას საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 23 ოქტომბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების დადგენისას;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: /ნ. წკეპლაძე/

მოსამართლეები: /მ. ვაჩაძე/

/პ. სილაგაძე/