№ბს-1442-1405(2კ-10) 12 მარტი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ლევან მურუსიძე

ნუგზარ სხირტლაძე

განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი (მოპასუხე) - ქ. თბილისის მერია

შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორი (მოსარჩელე) - მ. ხ-ე

მოპასუხეები - თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია; გ. ა-ი

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, ქმედების განხორციელების დავალება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 ივლისის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2009 წლის 7 ოქტომბერს მ. ხ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების – ქ. თბილისის მერიის, ქ. თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისა და გ. ა-ის მიმართ.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2000 წელს განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის მერიას პირდაპირი განკარგვის წესით, ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის მიზნით მიწის ნაკვეთის გამოსაყოფად საქართველოს პრეზიდენტისადმი შუამდგომლობის აღძვრის თაობაზე.

ქ. თბილისის მთავრობის 2000 წლის 30 ნოემბრის №19.07.290 დადგენილებით მ. ხ-ის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა.

საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების 1-ლი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტით დაკმაყოფილდა ქ. თბილისის მერიის შუამდგომლობა და მ. ხ-ეს პირდაპირი განკარგვის წესით, ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის გამოეყო 500 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი მდებარე ქ. თბილისში, ... ქუჩაზე, საბინაო სამშენებლო ამხანაგობა „...“ მშენებარე სახლის მოპირდაპირე მხარეს. ამავე განკარგულების მე-2 პუნქტის შესაბამისად, ქ. თბილისის მერიას დაევალა მიწის ნაკვეთის გადაცემა და სათანადო დოკუმენტების გაფორმება.

მოსარჩელის განმარტებით, საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულება დროულად არ აღსრულდა. მხოლოდ 2009 წლის 8 ივლისის №12/44737.13 აქტით არქიტექტურის სამსახურმა თანხმობა მისცა მოსარჩელეს მშენებლობის განხორციელებაზე.

მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ 2009 წლის 7 ივლისს მიწის ნაკვეთის ძირითადი ნაწილი - 411 კვ.მ. თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2009 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილების საფუძველზე, როგორც თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, საკუთრების უფლებით აღირიცხა გ. ა-ის სახელზე.

2009 წლის 25 აგვისტოს მ. ხ-ემ განცხადებით მიმართა ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას 2009 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილებისა და 2009 წლის 18 ივნისის №2538 საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობის მოთხოვნით, მაგრამ ქ. თბილისის მერიის იურიდიული სამსახურის უფროსის 2009 წლის 3 სექტემბრის №12/607572 წერილით განმცხადებელს განემარტა, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესისა და საკუთრების უფლების მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ“ 2007 წლის 15 სექტემბრის №525 ბრძანებულების მე-10 მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, კომისიის გადაწყვეტილება ექვემდებარებოდა სასამართლოში გასაჩივრებას.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების აუცილებელია პირობაა მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლის არსებობა ან ნაკვეთი უნდა მდებარეობდეს დაინტერესებული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ. მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთი გულისხმობს სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ მიწას.

მოსარჩელის განმარტებით, სარჩელზე დართული მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ სადავო მიწაზე საცხოვრებელი სალი განთავსებული არ არის. შესაბამისად, მასზე გ. ა-ის საკუთრების უფლების აღიარებისათვის აუცილებელი იყო გ. ა-ი ყოფილიყო სადავო მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე მიწის მესაკუთრე ან მისი მართლზომიერი მფლობელი.

საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ გ. ა-ისათვის საკუთრების უფლების აღიარება მოხდა იმ საფუძვლით, რომ იგი წარმოადგენდა მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს.

მოსარჩელის განმარტებით, საჯარო რეესტრის ამონაწერებით დგინდება, რომ გ. ა-ი კომისიისათვის განცხადების მიმართვისა და კომისიის მიერ გადაწყვეტილების მიღების დროისათვის სადავო ნაკვეთის მომიჯნავე ნაკვეთის მესაკუთრეს არ წარმოადგენდა. იგი 2008 წლის 13 მაისიდან აღრიცხული იყო ამხანაგობა „ა...“ სახელზე.

გარდა აღნიშნულისა, მოსარჩელის მითითებით, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის მოთხოვნებიდან გამომდინარე, თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება დაუშვებელია, თუ სახელმწიფოს მიერ მიღებულია გადაწყვეტილება მიწის ნაკვეთის განკარგვის შესახებ.

მოცემულ შემთხვევაში, სადავო მიწის ნაკვეთზე გ. ა-ის საკუთრების უფლების აღიარება ეწინააღმდეგება სადავო მიწის ნაკვეთის განკარგვის თაობაზე მიღებულ გადაწყვეტილებებს და შეუძლებელს ხდის საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების 1-ლი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის აღსრულებას.

საქართველოს კონსტიტუციის 73-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის „კ“ ქვეპუნქტის თანახმად, საქართველოს პრეზიდენტი კონსტიტუციისა და კანონის საფუძველზე გამოსცემს ბრძანებულებებსა და განკარგულებებს. საქართველოს პრეზიდენტის მიერ თავისი კომპეტენციის ფარგლებში გამოცემული განკარგულება სავალდებულოა შესასრულებლად ნებისმიერი სახელმწიფო ორგანოსა თუ პირისათვის საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე. ამდენად, ქ. თბილისის მერია ვალდებული იყო აღესრულებინა საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ ქ. თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2009 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილებისა (№123 ოქმი, 43-ე პუნქტი) და 2009 წლის 18 ივნისის №2538 საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობა და საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების შესაბამისად, აღნიშნულ საქმეზე სასამართლო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში, ქ. თბილისში, ... ქუჩაზე, საბინაო სამშენებლო ამხანაგობა ,,...” მშენებარე სახლის მოპირდაპირე მხარეს მდებარე 411 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მოსარჩელისათვის გადაცემის ქ. თბილისის მერიისათვის დავალება მოითხოვა.

2010 წლის 16 მარტს საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულების შესრულების ნაწილში მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და ამ ნაწილში მოპასუხის _ ქ. თბილისის მერიის მიერ საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების პირველი პუნქტის ,,ე” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული 500 კვ.მ მიწის ნაკვეთის სახელმწიფო საკუთრებად აღრიცხვა, მ. ხ-ესთან ხელშეკრულების გაფორმება და აღნიშნული მიწის ნაკვეთის პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების გამოცემის მომენტში მოქმედი მიწის ნორმატიული ფასის შესაბამისად გადაცემა მოითხოვა.

გარდა აღნიშნულისა, მოსარჩელემ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 198-ე მუხლის მე-2 ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, გ. ა-ის სახელზე რიცხულ უძრავ ქონებაზე, ქ. თბილისში, ... ქ. №46/ა-ში მდებარე 411 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე (საკადასტრო კოდი: ...) ყადაღის დადება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2009 წლის 20 ოქტომბრის განჩინებით მოსარჩელის მოთხოვნა სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების შესახებ დაკმაყოფილდა, ყადაღა დაედო გ. ა-ის სახელზე რიცხულ, ქ. თბილისში, ... ქ. №46/ა-ში მდებარე, 411 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთს (საკადასტრო კოდი: ...).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით მ. ხ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქ. თბილისის მერიას ,,ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთების პირდაპირი წესით განკარგვის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების პირველი პუნქტის ,,ე” ქვეპუნქტის შესრულება დაევალა, ხოლო დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მთავრობის 2000 წლის 30 ნოემბრის №19.07.290 დადგენილებით დაკმაყოფილდა აფხაზეთში საქართველოს ერთიანობისათვის ბრძოლაში დაღუპულის ქვრივის, შვიდი შვილის დედის - მ. ხ-ის თხოვნა და შუამდგომლობა აღიძრა საქართველოს პრეზიდენტის წინაშე, აფხაზეთში დაინვალიდებული შვილისათვის სახლის ასაშენებლად, პირდაპირი განკარგვის წესით ქ. თბილისში, ... ქუჩაზე, შპს „...“ მშენებარე საცხოვრებელი სახლის მოპირდაპირედ, ... ხევის რთული რელიეფის ფერდობზე 500 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის გადაცემის შესახებ.

,,ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთების პირდაპირი წესით განკარგვის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების 1-ლი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, დაკმაყოფილდა ქ. თბილისის მერიის შუამდგომლობა და „სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-8 პუნქტის შესაბამისად, მ. ხ-ეს პირდაპირი განკარგვის წესით, ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის გამოეყო 500 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი მდებარე ქ. თბილისში, ... ქუჩაზე, საბინაო სამშენებლო ამხანაგობა „...“ მშენებარე სახლის მოპირდაპირე მხარეს. ამავე განკარგულების მე-2 პუნქტის შესაბამისად, ქ. თბილისის მერიას დაევალა მიწის ნაკვეთის გადაცემა და სათანადო დოკუმენტების გაფორმება.

2008 წლის 21 ივლისს გ. ა-მა განცხადებით მიმართა ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას ქ. თბილისში, ... ქ. №46ა-ში მდებარე 411 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნით.

ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას 2009 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილებით გ. ა-ის მოთხოვნა დაკმაყოფილდა. 2009 წლის 18 ივნისს გაიცა №2538 საკუთრების უფლების მოწმობა, ხოლო 2009 წლის 7 ივლისს მიწის ნაკვეთი გ. ა-ის სახელზე დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში.

საქალაქო სასამართლომ იხელმძღვანელა „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონისმე-2 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტით, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესისა და საკუთრების უფლების მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ“ 2007 წლის 15 სექტემბრის №525 ბრძანებულების (2008 წლის 21 ივლისისათვის მოქმედი რედაქცია) 1-ლი მუხლით, მე-2 მუხლის 1-ლი პუნქტის „გ“, „დ“ და „ე“ ქვეპუნქტებით.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის 2008 წლის 30 იანვრის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ... ქ. №46ა-ში მდებარე 582 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ მითითებული იყო გ. ა-ი. აღნიშნულის გათვალისწინებით, საქალაქო სასამართლომ ზემოთ აღნიშნული სამართლებრივ ნორმებზე დაყრდნობით მიიჩნია, რომ საკუთრების უფლების აღიარების კომისია უფლებამოსილი იყო გ. ა-ისათვის საკუთრების უფლება ეღიარებინა, ვინაიდან თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე ნაკვეთს, ამასთან, თვითნებურად დაკავებული მიწის ფართობი იყო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე ნაკლები.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის არგუმენტი, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების 1-ლი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად მ. ხ-ისათვის გამოყოფილი მიწის ნაკვეთი მოიცავდა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ 2009 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილებით გ. ა-ისათვის გადაცემულ მიწის ნაკვეთს, ვინაიდან საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულებაში ზუსტად არ იყო განსაზღვრული მიწის ნაკვეთის საიდენტიფიკაციო მონაცემები.

ამდენად, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულების აღსრულება შესაძლებელი იყო საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ 2009 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილებისა და 2009 წლის 18 ივნისის №2538 საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობის გარეშე.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის 1-ლი და მე-2 პუნქტების შესაბამისად, სამართლებრივი აქტი არის უფლებამოსილი სახელმწიფო ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს (თანამდებობის პირის) მიერ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით მიღებული (გამოცემული), შესასრულებლად სავალდებულო აქტი. შესაბამისად, საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულება, რომელიც წარმოადგენს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, შესასრულებლად სავალდებულო ძალის მქონეა. ამასთან, საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულებაში არ არის მითითებული თუ რა ვადაში უნდა მომხდარიყო მისი შესრულება, ამდენად, იგი ძალაშია და ექვემდებარება შესრულებას.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულება გამოცემულია „სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე, რომელიც ძალადაკარგულია 2007 წლის 22 ივნისის №5049 კანონით. ამჟამად მოქმედებს „სახელმწიფო ქონების პრივატიზების, ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზებისა და სარგებლობის უფლებით გადაცემის შესახებ“ საქართველოს კანონი. მითითებული კანონის მე-6 მუხლის თანახმად, სახელმწიფო ქონებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზება ხორციელდება აუქციონის და პირდაპირი მიყიდვის ფორმებით, გარდა ამავე კანონის მე-3 მუხლის მე-2 პუნქტითა და 6² მუხლით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. მითითებული მუხლის მე-5 პუნქტის მე-2 წინადადების თანახმად, სახელმწიფო ქონებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეული ქონების პირდაპირი მიყიდვისა და კონკურენტული შერჩევის საფუძველზე პირდაპირი მიყიდვის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს და შესაბამის პირობებს ადგენს საქართველოს პრეზიდენტი, ხოლო ქალაქ თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებული მოძრავი ნივთის პირდაპირი მიყიდვის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს და შესაბამის პირობებს ადგენს ქალაქ თბილისის თვითმმართველი ერთეულის აღმასრულებელი ორგანო - ქ. თბილისის მთავრობა.

საქალაქო სასამართლოს განმარტებით, აღნიშნული ნორმებიდან გამომდინარე, სახელმწიფო ქონებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფუნქცია დღემდე აქვს საქართველოს პრეზიდენტს და ქ. თბილისის მთავრობას. შესაბამისად, არსებობს ლეგიტიმური საფუძველი საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების შესრულებისათვის.

საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის არგუმენტი, რომ მიწის ნავეთის მიყიდვა უნდა მომხდარიყო საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების გამოცემის მომენტში მოქმედი მიწის ნორმატიული ფასის გადახდის პირობით.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არა აქვს კანონმდებლობის მოთხოვნების საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე ქმედება. „სახელმწიფო ქონების პრივატიზების, ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზებისა და სარგებლობის უფლებით გადაცემის შესახებ“ საქართველოს კანონი მე-7¹ მუხლის შესაბამისად, საქართველოს პრეზიდენტის მიერ მიწის ნორმატიული ფასის განსაზღვრის წესის შესაბამისად, სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის მიწის ნორმატიულ ფასს საბაზრო ღიღებულების გათვალისწინებით, ადგენს შესაბამისი ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის წარმომადგენლობითი ორგანო - საკრებულო.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მერია არ იყო უფლებამოსილი მ. ხ-ისათვის მიწის ნაკვეთი მიეყიდა მოქმედი, ქ. თბილისის საკრებულოს მიერ დადგენილ მიწის ნორმატიულ ფასზე უფრო დაბალ ფასად.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. ხ-ემ, რომელმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მერიამ, რომელმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 ივლისის განჩინებით მ. ხ-ისა და ქ. თბილისის მერიის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, სამართლებრივი შეფასებები და დასკვნები და მიიჩნია, რომ არ არსებობდა საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მერიამ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 5 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარი.

2010 წლის 29 ნოემბერს მ. ხ-ემ შეგებებული საკასაციო საჩივრით მიმართა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას. შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 ივლისის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 6 დეკემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული მ. ხ-ის შეგებებული საკასაციო საჩივარი.

2010 წლის 10 ნოემბერს საქართველოს უზენაეს სასამართლოს განცხადებით მომართა ქ. თბილისის მერიამ, რომელმაც სასამართლოს წარმოუდგინა საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 19 ოქტომბრის №1001 განკარგულება ,,ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთების პირდაპირი წესით განკარგვის შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების ნაწილობრივ ძალადაკარგულად გამოცხადების თაობაზე” და ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობა, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 ივლისის განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 23 დეკემბრის განჩინებით ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარი და მ. ხ-ის შეგებებული საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და დაინიშნა მათი ზეპირი მოსმენით განხილვა.

2011 წლის 6 აპრილს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას შუამდგომლობით მომართა მ. ხ-ემ, რომელმაც აღნიშნა, რომ მან თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში გაასაჩივრა საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 19 ოქტომბრის №1001 განკარგულება იმ ნაწილში, რომლითაც ძალადაკარგულად იქნა ცნობილი საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტი. მ. ხ-ემ აღნიშნა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიამ 2011 წლის 5 აპრილის განჩინებით მისი სარჩელი, მოპასუხის _ საქართველოს პრეზიდენტის მიმართ, მიიღო წარმოებაში და დაიწყო საქმის მომზადება მთავარ სხდომაზე განსახილველად. ამდენად, მ. ხ-ემ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 279-ე მუხლის ,,დ” ქვეპუნქტის საფუძველზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის წარმოებაში არსებულ №3/773-11 ადმინისტრაციულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე საქმის წარმოების შეჩერება მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2011 წლის 14 აპრილის განჩინებით მ. ხ-ის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა; მოცემულ საქმეზე შეჩერდა საქმის წარმოება მ. ხ-ის სარჩელისა გამო, მოპასუხის - საქართველოს პრეზიდენტის მიმართ, მესამე პირის - ქ. თბილისის მერიის მონაწილეობით, საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 19 ოქტომბრის №1001 განკარგულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის თაობაზე სასამართლოს მიერ საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.

2015 წლის 23 იანვარს მ. ხ-ემ შუამდგომლობით მომართა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას საქმის წარმოების განახლების თაობაზე იმ მოტივით, რომ ადმინისტრაციულ საქმეზე - მ. ხ-ის სარჩელისა გამო, მოპასუხის - საქართველოს პრეზიდენტის მიმართ, მესამე პირის - ქ. თბილისის მერიის მონაწილეობით, საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 19 ოქტომბრის №1001 განკარგულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის თაობაზე, საქმის წარმოება დასრულებულია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 30 ივნისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; მ. ხ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს პრეზიდენტის 2010 წლის 19 ოქტომბრის №1001 განკარგულება იმ ნაწილში, რომლითაც ძალადაკარგულად გამოცხადდა საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების პირველი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 9 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს პრეზიდენტისა და ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად და უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 26 იანვრის განჩინებით ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარსა და მ. ხ-ის შეგებებულ საკასაციო საჩივარზე საქმის წარმოება განახლდა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო და შეგებებული საკასაციო საჩივრების საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარი და მ. ხ-ის შეგებებული საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: მოსარჩელე მ. ხ-ემ 2000 წელს განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის მერიას მიწის ნაკვეთის პირდაპირი განკარგვის წესით გადაცემისათვის საქართველოს პრეზიდენტის წინაშე შუამდგომლობის აღძვრის შესახებ. ქ. თბილისის მთავრობის 2000 წლის 30 ნოემბრის №19.07.290 დადგენილებით დაკმაყოფილდა აფხაზეთში საქართველოს ერთიანობისათვის ბრძოლაში დაღუპულის ქვრივის, შვიდი შვილის დედის, მ. ხ-ის თხოვნა და შუამდგომლობა აღიძრა საქართველოს პრეზიდენტის წინაშე, პირდაპირი განკარგვის წესით 500 კვ.მ.-მდე სასახლკარე მიწის ნაკვეთის გადაცემის შესახებ, ... ქუჩაზე, შპს „...“ მშენებარე სახლის მოპირდაპირედ, ... ხევის რთული რელიეფის ფერდობზე.

„ქ. თბილისის ტერიტორიაზე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთების პირდაპირი წესით განკარგვის შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულებით დაკმაყოფილდა ქ. თბილისის მერიის შუამდგომლობა „სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-8 პუნქტის შესაბამისად, ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის პირდაპირი განკარგვის წესით (ნორმატიულ ფასად) არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთების მოქალაქეებისათვის მიყიდვის შესახებ. ამავე განკარგულების 1-ლი პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტით დადგინდა მ. ხ-ისათვის ... ქუჩაზე, საბინაო-სამშენებლო ამხანაგობა შპს „...“ მშენებარე საცხოვრებელი სახლის მოპირდაპირე მხარეს 500 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის გადაცემა. მითითებული განკარგულების მე-2 პუნქტის თანახმად, ქ. თბილისის მერიას დაევალა დადგენილი წესის შესაბამისად, მოქალაქეებისათვის მიწის ნაკვეთების გადაცემა და სათანადო დოკუმენტაციის გაფორმება.

საქმის მასალებით ასევე დგინდება, რომ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის ურბანული დაგეგმარების დეპარტამენტის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის 2009 წლის 8 ივლისის №12/44737-13 მიმართვით მითითებულმა სამსახურმა თანხმობა განუცხადა მ. ხ-ეს ... ქუჩაზე, ამხანაგობა „...“ მშენებარე სახლის მოპირდაპირედ მიწის ნაკვეთი დარეგისტრირებულიყო საცხოვრებელი სახლის ასაშენებლად. იმავე სამსახურის 2009 წლის 16 ივლისის №12/44737-13 მიმართვით მ. ხ-ეს ეცნობა, რომ მის მიერ მითითებულ ტერიტორიაზე 2009 წლის 7 ივლისს საჯარო რეესტრის მიერ განხორციელებული იყო უფლების რეგისტრაცია, რის შესახებაც სამსახურისათვის ცნობილი არ იყო წინამორბედი წერილის შედგენის დროს. აღნიშნულ წერილს დართული ჰქონდა სარეგისტრაციო მონაცემები განხორციელებულ რეგისტრაციასთან დაკავშირებით, სადაც მონიშნული იყო მიწის ნაკვეთი საკადასტრო კოდით ....

აღნიშნულის შესაბამისად, მოსარჩელისათვის ცნობილი გახდა, რომ ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2009 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილებით აღიარებულ იქნა გ. ა-ის საკუთრების უფლება ... ქ. №46ა-ში მდებარე 411 კვ.მ. თვითნებურად დაკავებულ მიწის ნაკვეთზე. 2009 წლის 18 ივნისს №2538 საკუთრების უფლების მოწმობა გაიცა გ. ა-ის სახელზე, ხოლო 2009 წლის 7 ივლისს საკუთრების უფლების რეგისტრაცია განხორციელდა საჯარო რეესტრში (მიწის საკადასტრო კოდი ...).

მ. ხ-ეს სარჩელი შეიცავდა კუმულაციურ მოთხოვნებს, კერძოდ, იგი ითხოვდა ქ. თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2009 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილებისა (№123 ოქმი, 43-ე პუნქტი) და 2009 წლის 18 ივნისის №2538 საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობას, რომელთა საფუძველზეც მიწის ნაკვეთი გ. ა-ის საკუთრებად აღირიცხა და ქ. თბილისის მერიის მიერ საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების პირველი პუნქტის ,,ე” ქვეპუნქტით გათვალისწინებული 500 კვ.მ მიწის ნაკვეთის სახელმწიფო საკუთრებად აღრიცხვის, მ. ხ-ესთან ხელშეკრულების გაფორმების და აღნიშნული მიწის ნაკვეთის პირდაპირი განკარგვის ფორმით პრივატიზების შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების გამოცემის მომენტში მოქმედი მიწის ნორმატიული ფასის შესაბამისად გადაცემის ქ. თბილისის მერიისათვის დავალებას.

მითითებულ მოთხოვნათა გაერთიანება განაპირობა იმ გარემოებამ, რომ მ. ხ-ეს თბილისის არქიტექტურის სამსახურის ურბანული დაგეგმარების დეპარტამენტის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის წერილით ეცნობა, რომ იმ მიწის ნაკვეთზე, რომელზეც საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების შესრულების მიზნით, მშენებლობისა და რეგისტრაციის განხორციელების ნება დაერთო, 2009 წლის 7 ივლისს საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა სხვა პირის სახელზე. ამასთან, მ. ხ-ეს მითითებულმა სამსახურმა გააცნო სარეგისტრაციო მონაცემები სწორედ გ. ა-ის სახელზე სადავო მიწის ნაკვეთის დარეგისტრირების შესახებ.

სასამართლოებმა უარყვეს მ. ხ-ის სასარჩელო მოთხოვნა გ. ა-ისათვის სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში მიწის ნაკვეთების იდენტურობის დაუდასტურებლობის მოტივით, ხოლო ქ. თბილისის მერიას დაევალა საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების აღსრულება.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სასამართლოებს სრულყოფილად არ გამოუკვლევიათ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები და არ მოუხდენიათ მათი სათანადო სამართლებრივი შეფასება.

ქ. თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2009 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილებისა (№123 ოქმი, 43-ე პუნქტი) და 2009 წლის 18 ივნისის №2538 საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობის შესახებ სასარჩელო მოთხოვნასთან დაკავშირებით სასამართლოებს არ უმსჯელიათ მხარის იმ ძირითად არგუმენტებზე, რომლებზედაც იგი ამყარებდა სასარჩელო მოთხოვნას.

მოსარჩელე მითითებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობას ითხოვდა იმ საფუძვლით, რომ გ. ა-ისათვის მიკუთვნებული მიწის ნაკვეთი მას პირდაპირი განკარგვის წესით გამოეყო საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულებით, ამასთან, გ. ა-ი ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისათვის მიმართვის, კომისიის მიერ სადავო გადაწყვეტილების მიღებისა თუ საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის განხორციელების დროისათვის არ წარმოადგენდა გადაცემული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე მიწის მესაკუთრეს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე გასაჩივრებული აქტების კანონშეუსაბამობას ასაბუთებდა იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ არ არსებობდა გ. ა-ისათვის მიწის გადაცემის კანონით გათვალისწინებული საფუძვლები.

გ. ა-ისათვის სადავო მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების აღიარება მოხდა როგორც მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ არსებულ, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე.

„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს 2007 წლის 11 ივლისის კანონის 1-ლი მუხლის შესაბამისად (სადავო აქტის გამოცემის დროისათვის მოქმედი რედაქცია), ამ კანონის მიზანია მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ, აგრეთვე თვითნებურად დაკავებულ სახელმწიფო საკუთრების მიწაზე ფიზიკური, კერძო სამართლის იურიდიული პირების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა ორგანიზაციული წარმონაქმნების საკუთრების უფლების აღიარებით (შემდგომში – საკუთრების უფლების აღიარება) სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ფონდის ათვისება და მიწის ბაზრის განვითარების ხელშეწყობა.

ამავე კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, თვითნებურად დაკავებული მიწა განმარტებული იყო, როგორც ფიზიკური პირის მიერ ამ კანონის ამოქმედებამდე თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული), ასევე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობა-ნაგებობით ან მის გარეშე), რომლის ფართობი ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

ამდენად, მითითებული კანონი, რომელიც განსაზღვრავდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სასოფლო და არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწების განკარგვის წესს, ითვალისწინებდა ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებულ, სახელმწიფო საკუთრებად რიცხულ მიწაზე ფიზიკურ პირთა საკუთრების უფლების წარმოშობის შესაძლებლობას კანონის მე-2 მუხლის „გ“ პუნქტით განსაზღვრული პირობების არსებობის შემთხვევაში.

მითითებული ნორმის თანახმად, საკუთრების უფლების აღიარებისათვის აუცილებელ პირობას წარმოადგენდა თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საცხოვრებელი სახლის არსებობა, ან თვითნებურად დაკავებული მიწა უნდა ყოფილიყო დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე (შენობა-ნაგებობით ან მის გარეშე) და ამასთან, თვითნებურად დაკავებული მიწის ფართობი ნაკლები უნდა ყოფილიყო საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე. საკუთრების უფლების აღიარებისათვის არსებით პირობას წარმოადგენდა და კანონი გაკნარგვას უქვემდებარებდა მხოლოდ სახელმწიფოს საკუთრებაში რიცხულ მიწის ნაკვეთებს.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გ. ა-ის მიერ საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისათვის წარდგენილი დოკუმენტები ქმნიდნენ საკმარის საფუძველს სადავო აქტების გამოცემისათვის. თუმცა, სააპელაციო სასამართლოს არ გამოუკვლევია და არ უმსჯელია მოსარჩელის ძირითად არგუმენტზე - წარმოადგენდა თუ არა გ. ა-ი იმ მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს, რომლის მომიჯნავედ არსებულ მიწაზეც კომისიამ საკუთრების უფლება უღიარა. ასევე არ უმსჯელია საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების მოქმედების პირობებში არსებობდა თუ არა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ სადავო მიწის ნაკვეთის განკარგვის საფუძველი.

საქმეში წარმოდგენილია საჯარო რეესტრის ამონაწერები, რომელთა თანახმად, 2006 წლის 20 ნოემბერს გ. ა-ის საკუთრებად დარეგისტრირდა ქ. თბილისში, ... ქ. №46ა-ში მდებარე 592 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი მასზე არსებული შენობა-ნაგებობებით (საკადასტრო კოდი ...). გ. ა-მა საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას განცხადებით მიმართა 2008 წლის 21 ივლისს, ხოლო კომისიამ გადაწყვეტილება საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მიიღო 2009 წლის 29 აპრილს. საჯარო რეესტრის 2008 წლის 13 მაისის ამონაწერის თანახმად, 2008 წლის 13 მაისს ქ. თბილისში, ... ქ. №46ა-ში მდებარე 592 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი მასზე არსებული შენობა-ნაგებობებით დარეგისტრირდა ამხანაგობა „ა...“ საკუთრებად (საკადასტრო კოდი ...), ამხანაგობის წევრის არაფულადი შესატანის განხორციელებისა და მისთვის საცხოვრებელი ფართის საკუთრების უფლებით გადაცემის შესახებ 2008 წლის 14 მარტის ხელშეკრულების საფუძველზე.

ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2009 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილების კანონიერების შეფასებისას სასამართლოები შემოიფარგლნენ მხოლოდ იმ გარემოებაზე ზოგადი მითითებით, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულება არ იძლეოდა მიწის ნაკვეთის იდენტიფიცირების შესაძლებლობას.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ აღნიშნულთან დაკავშირებით საქმის გარემოებები და სადავო ურთიერთობის მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმები საჭიროებს დამატებით შეფასებას.

„სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ“ საქართველოს 1998 წლის 28 ოქტომბრის კანონი, რომლის საფუძველზეც გამოიცა „ქ. თბილისის ტერიტორიაზე ინდივიდუალური ბინათმშენებლობისათვის არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთების პირდაპირი წესით განკარგვის შესახებ“ საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულება, არეგულირებდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის საკითხებს და განსაზღვრავდა იმ სახელმწიფო ორგანოთა კომპეტენციას, რომლებიც სახელმწიფო მიწით განკარგვასთან ურთიერთობებში წარმოადგენდნენ სახელმწიფოს.

მითითებული კანონის მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად (საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების გამოცემის დროისათვის მოქმედი რედაქცია), რაიონის, ქალაქის, რომელიც არ შედის რაიონის შემადგენლობაში, აღმასრულებელი ორგანოების კომპეტენციას განეკუთვნებოდა სახელმწიფო მიწის განკარგვის პროცესის ორგანიზება და მართვა; ხოლო ამავე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სახელმწიფოს სახელით იჯარის, აღნაგობის, ქირავნობის, უზუფრუქტისა და ნასყიდობის ხელშეკრულებების გაფორმება.

„სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ“ საქართველოს 1998 წლის 28 ოქტომბრის კანონის მე-3 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, სახელმწიფო მიწა სარგებლობაში ან საკუთრებაში განიკარგებოდა კონკურსის, აუქციონის ან პირდაპირი განკარგვის წესით. მე-8 მუხლის შესაბამისად, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის პირდაპირი წესით განკარგვის საკითხს წყვეტდა საქართველოს პრეზიდენტი. კანონის მე-3 მუხლის მე-11 პუნქტის შესაბამისად, მხოლოდ რაიონის, ქალაქის, რომელიც არ შედის რაიონის შემადგენლობაში წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების კომპეტენციას განეკუთვნებოდა მიწის ნაკვეთების შერჩევა, აუქციონისა და კონკურსის ორგანიზება, მიწის განკარგვის ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით მოლაპარაკებების წარმოება და საიჯარო ურთიერთობების მართვა.

საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2000 წლის 10 მაისის №65 ბრძანებით დამტკიცებული „სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების საკუთრებაში ან სარგებლობაში განკარგვის წესის“ მე-7 მუხლის 1-ლი პუნქტის თანახმად, იურიდიულ და ფიზიკურ პირებს, რომლებიც დაინტერესებულნი არიან მიწის ნაკვეთის შეძენით ან სარგებლობით, განაცხადი შეაქვთ იმ რაიონის (ქალაქის) მმართველობის ორგანოში, რომლის ტერიტორიაზეც მდებარეობს მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთი. ამავე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, რაიონის (ქალაქის) მმართველობის ორგანოს დავალებით ხდება მოთხოვნილი მიწის ნაკვეთის განკარგვის შესაძლებლობის დასკვნის გაკეთება რაიონის შესაბამისი ორგანოს მიერ. დადებითად გადაწყვეტის შემთხვევაში რაიონის გამგეობა თავის სხდომაზე იხილავს მიწის განკარგვის საკითხს, თანხმობის შემთხვევაში იღებს გადაწყვეტილებას.

ამდენად, მ. ხ-ისათვის მიწის გადაცემის საკითხის გადაწყვეტის დროს მოქმედი კანონმდებლობით მიწის განკარგვის პროცესის მართვა და ორგანიზება ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს კომპეტენციას განეკუთვნებოდა, ხოლო საბოლოო გადაწყვეტილებას პირდაპირი განკარგვის შესახებ ღებულობდა საქართველოს პრეზიდენტი. აღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მითითებას, რომ მ. ხ-ისათვის გადასაცემი მიწის იდენტიფიცირება შეუძლებელი იყო საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულებით, რაც საკმარის საფუძვლად იქნა მიჩნეული მ. ხ-ის სასარჩელო მოთხოვნის უარყოფისა და გ. ა-ისათვის სადავო მიწის გადაცემის შესახებ გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონიერების გადამოწმებაზე უარის თქმისათვის.

საქმის მასალების თანახმად, მ. ხ-ემ 2000 წელს განცხადებით მიმართა ქ. თბილისის მერიას მიწის ნაკვეთის პირდაპირი განკარგვის წესით გადაცემისათვის საქართველოს პრეზიდენტის წინაშე შუამდგომლობის აღძვრის შესახებ, რაც დაკმაყოფილდა ქ. თბილისის მთავრობის 2000 წლის 30 ნოემბრის №19.07.290 დადგენილებით და შუამდგომლობა აღიძრა საქართველოს პრეზიდენტის წინაშე, პირდაპირი განკარგვის წესით 500 კვ.მ.-მდე სასახლკარე მიწის ნაკვეთის გადაცემის შესახებ, ... ქუჩაზე, შპს „...“ მშენებარე სახლის მოპირდაპირედ, ... ხევის რთული რელიეფის ფერდობზე.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 და მე-19 მუხლების შესაბამისად, უნდა გამოეკვლია მ. ხ-ის განცხადებასთან დაკავშირებული წარმოების მასალები, რაც შექმნიდა მ. ხ-ისათვის გამოსაყოფი მიწის იდენტიფიცირების შესაძლებლობას.

გარდა აღნიშნულისა, საქმეში წარმოდგენილი თბილისის არქიტექტურის სამსახურის ურბანული დაგეგმარების დეპარტამენტის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლის 2009 წლის 8 ივლისის №12/44737-13 მიმართვით თანხმობა მიეცა მ. ხ-ეს ... ქუჩაზე, ამხანაგობა „...“ მშენებარე სახლის მოპირდაპირედ მიწის ნაკვეთი დარეგისტრირებულიყო საცხოვრებელი სახლის ასაშენებლად. იმავე სამსახურის 2009 წლის 16 ივლისის №12/44737-13 მიმართვით მ. ხ-ეს ეცნობა, რომ მის მიერ მითითებულ ტერიტორიაზე 2009 წლის 7 ივლისს საჯარო რეესტრის მიერ განხორციელებული იყო უფლების რეგისტრაცია. აღნიშნულ წერილს დართული ჰქონდა სარეგისტრაციო მონაცემები განხორციელებულ რეგისტრაციასთან დაკავშირებით, სადაც მონიშნული იყო მიწის ნაკვეთი საკადასტრო კოდით .... ანუ ქ. თბილისის მერიის შესაბამისმა სამსახურმა, რომელმაც განიხილა მ. ხ-ის მიერ მოთხოვნილ მიწის ნაკვეთზე მშენებლობის განხორციელების შესაძლებლობის საკითხი, თავადვე აცნობა მ. ხ-ეს, რომ ამ ტერიტორიაზე განხორციელებული იყო საკუთრების უფლების რეგისტრაცია და მიუთითა სწორედ გ. ა-ისათვის საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ გამოყოფილი მიწის სარეგისტრაციო მონაცემებზე, რამაც მ. ხ-ეს შეუქმნიდა სწორედ გ. ა-ის და არა ამხანაგობა „...“ მშენებარე სახლის მოპირდაპირედ არსებული რომელიმე სხვა მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის მიმართ დავის დაწყების საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მითითებული გარემოებები საჭიროებს დეტალურ შესწავლასა და გამოკვლევას სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის ხელახლა განხილვისას, რათა საქმეზე დადგინდეს ობიექტური გადაწყვეტილება.

რაც შეეხება მოთხოვნას საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების შესრულების ქ. თბილისის მერიისათვის დავალების ნაწილში, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულება ექვემდებარება სავალდებულო წესით აღსრულებას, თუმცა ეთანხმება ქ. თბილისის მერიის საკასაციო პრეტენზიას, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ არის საკმარისად დასაბუთებული. ამ მიმართებით საქართველოს კანონმდებლობაში განხორციელებული ცვლილებების გათვალისწინებით, ვინაიდან საკითხი ეხება 2003 წელს გამოცემული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის აღსრულებას, გასული წლების განმავლობაში შეიცვალა საკანონმდებლო ბაზა, ასევე ადმინისტრაციულ ორგანოებისათვის კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებები და კომპეტენციის ფარგლები, შესაბამისად, მითითებული საკითხი საჭიროებს შესაბამის სამართლებრივ შეფასებებს.

კასატორი - ქ. თბილისის მერია საკასაციო საჩივარში უთითებს საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების შესრულების შეუძლებლობის რიგ გარემოებებზე, კერძოდ, კასატორი აპელირებს ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 და 2009 წლის 15 დეკემბრის №33.34.1198 დადგენილებებზე, რომლებიც კასატორის მოსაზრებით, ქ. თბილისის მერიას ანიჭებდა უფლებას არ გაეფორმებინა ხელშეკრულება.

ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილების თანახმად, ქ. თბილისის მერიაში ჩატარდა საჯარო ადმინისტრაციული წარმოება ქ. თბილისის პრემიერის რიგი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონიერების შესწავლის მიზნით იმ მოქალაქეთა ნაწილში, რომელთაც ქ. თბილისის მთავრობასთან არ გაფორმებიათ ხელშეკრულებები მიწის ნაკვეთის საკუთრებაში ან სარგებლობაში გადაცემის შესახებ. დადგენილება ეხებოდა როგორც კანონის მოთხოვნათა დარღვევით განკარგულ მიწის ნაკვეთებს, რომელთა ნაწილშიც არარად იქნა ცნობილი შესაბამისი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტები, ასევე ქ. თბილისის პრემიერის განკარგულებებითა და ქ. თბილისის მთავრობის დადგენილებებით განკარგულ მიწის ნაკვეთებს. დადგენილებაში განმარტებული იყო, რომ მიწის განკარგვის შესახებ კონკურსსა თუ აუქციონში გამარჯვებული პირების მიერ დადგენილ ვადაში არ იყო შესრულებული საკონკურსო კომისიის შემაჯამებელი სხდომის ოქმის დამტკიცების შესახებ ქ. თბილისის პრემიერის განკარგულებით დაკისრებული ვალდებულებები. შესაბამისად, ცალკეული შემთხვევების მიმართ განისაზღვრა შესაბამისი სამართლებრივი შედეგები.

ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილებით იმ პირთა მიმართ, რომელთა ნაწილშიც არ გაუქმებულა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, განისაზღვრა რიგი ვალდებულებები, რომლებიც უნდა შესრულებულიყო 2008 წლის 1 მაისამდე, ხელშეკრულების გასაფორმებლად.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნულთან დაკავშირებით მიუთითებს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილება შეიცავს მითითებას მ. ხ-ის მიმართ გამოცემულ ქ. თბილისის მთავრობის 2000 წლის 30 ნოემბრის №19.07.290 დადგენილებაზე, რომლითაც შუამდგომლობა აღიძრა საქართველოს პრეზიდენტის წინაშე პირდაპირი განკარგვის წესით მისთვის მიწის ნაკვეთის გადაცემის შესახებ, აღნიშნული დადგენილებით მ. ხ-ეს რაიმე ვალდებულება არ დაკისრებია. უფრო მეტიც, მ. ხ-ის მხრიდან რაიმე ვალდებულების შესრულებაზე არც საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულებაშია მითითებული. ამასთან, გადაწყვეტილება მ. ხ-ისათივს მიწის პირდაპირი განკარგვის შესახებ მიღებულია საქართველოს პრეზიდენტის მიერ, რომელიც კანონიერ ძალაშია. შესაბამისად, ქ. თბილისის მთავრობის მიერ მ. ხ-ის მიმართ შემდგომ მიღებული შემზღუდველი სამართლებრივი აქტები გავლენას ვერ იქონიებს საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულების აღსრულებაზე.

რაც შეეხება ქ. თბილისის მთავრობის 2009 წლის 15 დეკემბრის №33.34.1198 დადგენილებას, რომლითაც ცვლილებები და დამატებები შევიდა ქ. თბილისის მთავრობის 2007 წლის 27 აგვისტოს №18.19.621 დადგენილებაში და განისაზღვრა იმ პირთა ნაწილში ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ძალადაკარგულად გამოცხადება, რომელთა დაინტერესებაში არსებულ მიწის ნაკვეთებზე მთლიანად ან ნაწილობრივ რეგისტრირებულია სხვა პირთა საკუთრების უფლება, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არც აღნიშნული დადგენილება ქმნის საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების შესრულების დამაბრკოლებელ გარემოებას, რამდენადაც მოცემულ შემთხვევაში სწორედ სადავო მიწის განკარგვის კანონიერებაა სადავო.

საქართველოს პრეზიდენტის 2003 წლის 30 იანვრის №93 განკარგულების შესრულებასთან დაკავშირებით მოსარჩელე ითხოვდა მისთვის მიწის გადაცემას განკარგულების გამოცემის დროისათვის დადგენილი ნორმატიული ფასით.

აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ მ. ხ-ეს მიწის ნაკვეთი უნდა მიეყიდოს ხელშეკრულების გაფორმების დროისათვის მოქმედი ნორმატიული ფასით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2000 წლის 10 მაისის №65 ბრძანებით დამტკიცებული „სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების საკუთრებაში ან სარგებლობაში განკარგვის წესის“ მე-7 მუხლის მე-4 პუნქტში 2006 წლის 27 დეკემბერს შეტანილი ცვლილებების თანახმად, მიწის ფასი დგინდება ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს მიერ, რომელიც არ უნდა იყოს მიწის ნორმატიულ ფასზე ნაკლები და რომელიც აისახება მიწის პირდაპირი განკარგვის თაობაზე საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულებაში.

„ქ. თბილისის ტერიტორიაზე სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნორმატიული ფასის, მიწის წლიური საიჯარო ქირის განსაზღვრისა და შესაბამისი ზონირების შესახებ“ ქ. თბილისის საკრებულოს 2007 წლის 22 იანვრის №1-7 გადაწყვეტილების მე-3 პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, აღნიშნული გადაწყვეტილება არ ვრცელდება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის პირდაპირი წესით განკარგვის იმ პირობებზე, რომლებზეც ამ გადაწყვეტილების ძალაში შესვლამდე არსებობდა ქ. თბილისის მთავრობის შესაბამისი თანხმობა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ უნდა შეაფასოს მიწის საფასურის განსაზღვრის მარეგულირებელი სამართლებრივი აქტები.

გარდა ზემოთ აღნიშნულისა, საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს, რომ „სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის მართვისა და განკარგვის შესახებ“ საქართველოს 1998 წლის 28 ოქტომბრის კანონი ძალადაკარგულად იქნა ცნობილი საქართველოს 2007 წლის 22 ივნისის №5049-Iს კანონით. „სახელმწიფო ქონების პრივატიზებისა და სარგებლობის უფლებით გადაცემის შესახებ“ საქართველოს 1997 წლის 30 მაისის კანონი ძალადაკარგულად იქნა ცნობილი დღეისათვის მოქმედი „სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს 2010 წლის 21 ივლისის კანონით (რომელიც აწესრიგებს საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვასთან, განკარგვასა და სარგებლობაში გადაცემასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს).

„სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს 2010 წლის 21 ივლისის კანონის 1-ლი მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, სახელმწიფო ქონების მართვასა და განკარგვას ამ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ახორციელებს საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი - სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო, ხოლო ამავე კანონის მე-10 მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, პირდაპირი მიყიდვა ხორციელდება საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილებით.

„სახელმწიფო ქონების შესახებ“ საქართველოს 2010 წლის 21 ივლისის კანონის 47-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, ამ კანონის ამოქმედებამდე დაწყებულ, სახელმწიფო ქონების განკარგვასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებზე ვრცელდება ამ კანონის ამოქმედებამდე არსებული წესი.

ანალოგიურ დანაწესს შეიცავდა „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ საქართველოს 2005 წლის 16 დეკემბრის ორგანული კანონის 67¹-ე მუხლის მე-3 პუნქტი, რომლის თანახმად, იმ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწებთან დაკავშირებით, რომელთა განკარგვის მიზნით ადმინისტრაციული წარმოება დაიწყო ამ კანონის ამოქმედებამდე, გადაწყვეტილება მიღებული უნდა იქნეს ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების დროისათვის მოქმედი საკანონმდებლო აქტის საფუძველზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ, უნდა იმსჯელოს მითითებულ გარემოებებზე და მისცეს მათ სწორი სამართლებრივი შეფასება, საქმეზე ობიექტური და კანონიერი გადაწყვეტილების დასადგენად. შესაბამისად, ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარი და მ. ხ-ის შეგებებული საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. მ. ხ-ის შეგებებული საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

3. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2010 წლის 21 ივლისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

4. სასამართლ ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ლ. მურუსიძე

ნ. სხირტლაძე