Nბს-459-453(3კ-14) 24 მარტი, 2015 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ლევან მურუსიძე ( თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მაია ვაჩაძე
ნუგზარ სხირტლაძე
სხდომის მდივანი - ა. ვარდიძე
კასატორი (მოსარჩელე) - ნ. კ-ე
მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები) - ქ. თბილისის მერია, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახური, ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტო
მესამე პირები - მ. მ-ი, ა. ე-ე
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება
დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა; ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემის დავალება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
ნ. კ-ემ 2011 წლის 20 ოქტომბერს სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის, ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს, მესამე პირების ქ. თბილისის მერიის, მ. მ-ისა და ა. ე-ის მიმართ და მოითხოვა ბათილად იქნეს ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 24 თებერვლის №882011066229-03 გადაწყვეტილება თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ; ბათილად იქნეს ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 07 სექტემბრის №882011424528-03 გადაწყვეტილება რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ; ბათილად იქნეს ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2011 წლის 21 სექტემბრის №143524 გადაწყვეტილება ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ; ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 13 მაისის აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი და 2011 წლის 30 ივნისის №დ-266 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა; დაევალოს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს ქ. თბილისში, ... მიმდებარედ მიწის ნაკვეთი სარეგისტრაციო კოდი ... და ... (დაზუსტებული ფართი 1502 კვ.მ., 751+751 კვ.მ.) დაარეგისტრიროს ნ. კ-ის სახელზე (იხ. 06.04.2012 წლის სასამართლო სხდომის ოქმი).
მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 2001 წლის 10 ივლისს მან ჯ. ფ-ისაგან შეიძინა სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, მდებარე იმ დროს მცხეთის რ/ნ, სოფ. ... - ,,...“, აღნიშნული მიწის ნაკვეთი საკუთრების უფლებით დაირეგისტრირა საჯარო რეესტრის მცხეთის სარეგისტრაციო სამსახურში და შესაბამისად გადაეცა საკუთრების უფლების მოწმობა. 2011 წლის 24 თებერვალს ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მოთხოვნის საფუძველზე, საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ მის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი დაარეგისტრირა ქ. თბილისის მერიის საკუთრებად. ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ ქ. თბილისის მერიის საკუთრებაში არსებული ქონება აუქციონის წესით მიყიდა მ. მ-ს, რომელზეც გაიცა საკუთრების მოწმობა №დ-266. 2011 წლის 18 ივლისს მ. მ-მა სეხისა და იპოთეკის ხელშეკრულება გააფორმა ბანკ ,,...“, რის საფუძველზეც სადავო მიწის ნაკვეთი დაიტვირთა იპოთეკით. 2011 წლის 25 ივლისის მ. მ-ის მოთხოვნის საფუძველზე მიწის ნაკვეთი გაიმიჯნა ორ ნაწილად და მიენიჭა სარეგისტრაციო კოდი: ... და .... მოსარჩელის განმარტებით, 2011 წლის 7 სექტემბრის საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის გადაწყვეტილებით უარი ეთქვა მიწის ნაკვეთის საკუთრების უფლების რეგისტრაციაზე იმ მოტივით, რომ მასზე უკვე რეგისტრირებული იყო სხვა პირის - მ. მ-ის საკუთრების უფლება. აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელემ გაასაჩივრა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, რომლითაც მოითხოვა მ. მ-ის სახელზე დარეგისტრირებული საკუთრების უფლების ბათილად ცნობა, რაზედაც 2011 წლის 21 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ეთქვა უარი იმ მოტივით, რომ უფლების რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილება საჩივრდებოდა სასამართლო წესით.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 22 ნოემბრის განჩინებით საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მესამე პირად ჩაბმულ იქნა მ. მ-ი.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 10 თებერვლის განჩინებით საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მესამე პირად ჩაბმულ იქნა ქ. თბილისის მერია.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 27 აპრილის განჩინებით საქმეში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მესამე პირად ჩაბმულ იქნა ა. ე-ე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 27 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ნ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 24 თებერვლის №882011066229-03 გადაწყვეტილება თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ და მისი მოქმედების შეწყვეტა განისაზღვრა მისი ბათილად ცნობის დღიდან. დანარჩენ ნაწილში მოსარჩელე ნ. კ-ეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.
თბილისის საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი უდავო ფაქტობრივი გარემოებები: 1992 წლის 06 ოქტომბრის მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების აქტის №16 ფირ. საფუძველზე, ჯ. ფ-ს გადაეცა 0,150 ჰექტარი ფართობი მიწის ნაკვეთი, მდებარე მცხეთა, კოდი ..., სექტორი ..., კოდი ..., კვარტალი ..., ნაკვეთის №.... მიღება-ჩაბარების აქტზე აღნიშნულია მომიჯნავე ნაკვეთები (გ. ფ-ი, მ. ფ-ი, ხ. ფ-ი, გზა), იგი ხელმოწერილია კომისიის წევრების მიერ და დამოწმებულია ბეჭდით, ჯ. ფ-ი ასევე მითითებულია მიწის რეფორმის სიებში. 2001 წლის 09 ივლისის სააღრიცხვო ბარათის თანახმად, ხსენებული მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე საჯარო რეესტრში 0,150 ჰა ფართობის დაზუსტებულ მიწის ნაკვეთზე დარეგისტრირდა ჯ. ფ-ის საკუთრების უფლება. 2001 წლის 10 ივლისის მიწის ნაკვეთის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ჯ. ფ-მა აღნიშნული მიწის ნაკვეთი მიჰყიდა ნ. კ-ეს და 0,15 ჰა დაზუსტებულ მიწის ნაკვეთზე (მდებარე სექტორი ..., სარეგისტრაციო ზონა მცხეთა) გაიხსნა სააღრიცხვო ბარათი და დარეგისტრირდა ნ. კ-ის საკუთრების უფლება (...). აღნიშნული რეგისტრაცია არ გაუქმებულა და დღემდე ძალაშია.
2011 წლის 17 თებერვალს ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ №06-8/1227 წერილით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს და ,,ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ’’ საქართველოს ორგანული კანონის შესაბამისად, მოითხოვა ქ. თბილისი, ... მიმდებარედ არსებულ 1502 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. ამასთან, საქართველოს მთავრობის 2008 წლის 24 სექტემბრის №233 დადგენილებით დამტკიცებული წესის მე-61 მუხლის მე-4 პუნქტის გათვალისწინებით, წარედგინა საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროში, საქართველოს ენერგეტიკის სამინისტროსა და საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროში გაგზავნილი წერილის ასლი. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 24 თებერვლის №882011066229-03 გადაწყვეტილებით წერილში მითითებულ უძრავ ნივთზე (მდებარე ქ. თბილისი, ... მიმდებარედ (ნაკვეთი 35/073)) 1502 კვ.მ. მიწის ფართობზე, დარეგისტრირდა თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლება.
,,ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების შესახებ’’ საქართველოს კანონის შესაბამისად, თვითმმართველის საკუთრებაში არსებული ქონების (მდებარე ქ. თბილისი, ... მიმდებარედ 1502 კვ.მ. ს.კ. ...) აუქციონის ფორმით პრივატიზების შესახებ განცხადება გამოქვეყნდა 2011 წლის 26 აპრილს.1 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის საწყისი ფასი განისაზღვრა 39 ლარის ოდენობით, ხოლო მინიმალური ბიჯის - 5 ლარის ოდენობით. 2011 წლის 13 მაისს ჩატარდა აუქციონი, გამარჯვებულად გამოვლინდა მ. მ-ი და 2011 წლის 30 ივნისს გაიცა №დ-266 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა. ასევე დადგენილია, რომ უძრავ ნივთზე მდებარე ქ. თბილისი, ... მიმდებარედ (ნაკვეთი 35/073) 1502 კვ.მ, დარეგისტრირდა მ. მ-ის საკუთრების უფლება. 2011 წლის 19 ივლისს მ. მ-მა განცხადებით მიმართა მოპასუხეს და ხსენებული უძრავი ნივთის დაყოფის საფუძველზე მოითხოვა საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. მითითებული უძრავი ნივთის დაყოფის საფუძველზე 751 კვ.მ. ფართზე (საკადასტრო კოდი ...) და 751 კვ.მ. ფართზე (საკადასტრო კოდი ...) დარეგისტრირდა მ. მ-ის საკუთრების უფლება. 2012 წლის 17 იანვრის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, უძრავ ნივთზე (საკადასტრო კოდი ...) დარეგისტრირდა ა. ე-ის საკუთრების უფლება.
2011 წლის 01 სექტემბერს ნ. კ-ემ განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა უძრავ ნივთზე რეგისტრირებულ უფლებაში ცვლილების რეგისტრაცია (მდ. სოფ. ..., ... ). საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 07 სექტემბრის №882011424528-03 გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს უარი ეთქვა რეგისტრაციაზე, იმ მოტივით, რომ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი უფლების საგანზე რეგისტრირებული იყო სხვა უფლება (საკადასტრო კოდი ... და საკადასტრო კოდი ...), რომელიც გამორიცხავდა აღნიშნულ უძრავ ნივთზე წარდგენილი უფლების რეგისტრაციას.
2011 წლის 19 სექტემბერს ნ. კ-ემ ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა ამავე სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 07 სექტემბრის, 2011 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა და უძრავ ნივთზე მისი საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2011 წლის 21 სექტემბრის №143524 გადაწყვეტილებით ნ. კ-ის ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.
საქალაქო სასამართლომ განმარტა: მართალია, სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციისათვის, მარეგისტრირებელ ორგანოს მთავრობის დადგენილების მოთხოვნათა დაცვით წარუდგინა შესაბამისი დოკუმენტაცია, თუმცა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს 2011 წლის 24 თებერვლის №882011066229-03 გადაწყვეტილების მიღებისას და უძრავ ნივთზე თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციისას, უნდა გამოეკვლია ის გარემოება, რომ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი უფლების ობიექტი ხომ არ წარმოადგენდა კერძო საკუთრებას და ხომ არ იყო სახეზე „საჯარო რეესტრის შესახებ’’ საქართველოს კანონის 23-ე მუხლის საფუძველზე რეგისტრაციაზე უარის თქმის საფუძველი.
სასამართლომ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. კ-ის სახელზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულია მიწის ნაკვეთი №..., რომელიც მოქცეულია დღეის მდგომარეობით რეგისტრირებულ №... და №... ნაკვეთებს შორის და შეესაბამება №... და №... ნაკვეთების ერთობლიობას, ანუ იმ პირობებში, როცა სარეგისტრაციოდ წარდგენილ უფლების საგანზე უკვე რეგისტრირებული იყო ნ. კ-ის საკუთრების უფლება, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს უნდა მიეღო გადაწყვეტილება თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ, აღნიშნულიდან გამომდინარე, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 24 თებერვლის №882011066229-03 გადაწყვეტილება რეგისტრაციის შესახებ უკანონო იყო, იგი ეწინააღმდეგებოდა მოქმედ კანონმდებლობას.
რაც შეეხება სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 13 მაისის აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმისა და 2011 წლის 30 ივნისის №დ-266 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის ბათილად ცნობას, სასამართლოს შეფასებით მოთხოვნა უსაფუძვლოა, ვინაიდან საჯარო რეესტრიდან ამონაწერით დასტურდება, რომ აუქციონის ჩატარების პერიოდში, სადავო უძრავი ნივთი წარმოადგენდა თვითმმართველის საკუთრებაში არსებულ ქონებას, შესაბამისად, აუქციონი ჩატარდა კანონის მოთხოვნათა დაცვით, ხოლო გამარჯვებული მ. მ-ი წარმოადგენდა მის კეთილსინდისიერ შემძენს.
სასამართლოს შეფასებით, ასევე არ არსებობდა თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 7 სექტემბრის №8822011424528-03 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძველი, ვინაიდან სარეგისტრაციოდ წარდგენილი უფლების საგანზე რეგისტრირებული იყო სხვა უფლება, საკადასტრო კოდი: ... და საკადასტრო კოდი ..., რომელიც გამორიცხავდა აღნიშნულ უძრავ ნივთზე წარდგენილი უფლების რეგისტრაციას.
აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მერიამ, საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურმა და ნ. კ-ემ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 19 თებერვლის განჩინებით ქ. თბილისის მერიის, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურისა და ნ. კ-ის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 27 სექტემბრის გადაწყვეტილება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 19 თებერვლის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მერიამ, საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურმა და ნ. კ-ემ.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 16 ივლისის განჩინებით ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქ. თბილისის მერიის, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 19 თებერვლის განჩინება იმ ნაწილში, რომლითაც უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 27 სექტემბრის გადაწყვეტილება ნ. კ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა არსებითად განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 19 თებერვლის საოქმო განჩინება, ნ. კ-ის (მოწმეთა დაკითხვის შესახებ) შუამდგომლობის არ დაკმაყოფილების თაობაზე; დანარჩენ ნაწილში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2013 წლის 19 თებერვლის განჩინება დარჩა უცვლელად;
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილებით ნ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 27 სექტემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ნ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 24 თებერვლის №882011066229-03 გადაწყვეტილება თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სადავო სარეგისტრაციო გადაწყვეტილების მიღების დღიდან და შესაბამისად, მისი მოქმედების შეწყვეტა განისაზღვრა მისი რეგისტრაციაში გატარების დღიდან; დანარჩენ ნაწილში ნ. კ-ეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.
სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 24 თებერვლის №882011066229-03 გადაწყვეტილება თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ ეწინააღმდეგება ,,საჯარო რეესტრის შესახებ’’ საქართველოს კანონის 23-ე მუხლს, აგრეთვე საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე და 96-ე მუხლებს;
პალატამ მიიჩნია, რომ მოწინააღმდეგე მხარეთა მიერ ვერ იქნა ახსნილი და დასაბუთებული თუ რა ბედი ეწია ნ. კ-ის რეგისტრირებულ უფლებას, მოწინააღმდეგე მხარეთა მიერ ვერ იქნა განმარტებული, თუ სად მდებარეობს ნ. კ-ის საკუთრების უფლების საგანი - მიწის ნაკვეთი, ეს მაშინ, როცა 2001 წლის 10 ივლისის მიწის ნაკვეთის ნასყიდობის ხელშეკრულებით შეძენილი საკუთრების უფლება ნ. კ-ეს არავისთვის გადაუცია, თავად ხელშეკრულება, ისევე როგორც ნ. კ-ის რეგისტრირებული უფლება, დღემდე არსებობს, ძალაშია, არავის გაუუქმებია. როგორც საქმის გარემოებების გამოკვლევამ ცხადყო, დადგენილია ნ. კ-ის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე მიწის ნაკვეთების მესაკუთრეთა ვინაობა, ადგილ-მდებარეობა და სხვა საკადასტრო მონაცემები, აგრეთვე თავად ნ. კ-ის უფლებასთან დაკავშირებული დოკუმენტები და სარეგისტრაციო მონაცემები ქმნის საფუძველს იმისთვის, რომ მოხდეს ნ. კ-ის კუთვნილი მიწის ნაკვეთის სრულად იდენტიფიცირება. ამასთან, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ სკულპულოზურად თანმიმდევრულად იქნა დადგენილი სადავო მიწის ნაკვეთის იდენტურობა.
სააპელაციო პალატამ განმარტა: „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხს არ აგებენ წარმოდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის ნამდვილობაზე, მაგრამ ამავე ნორმის მიხედვით, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხისმგებელნი არიან რეგისტრირებული მონაცემების და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე.
ამავე კანონის 23-ე მუხლის ,,ვ1“ ქვეპუნქტის თანახმად, რეგისტრაციაზე უარის თქმის ერთ-ერთ საფუძველს სარეგისტრაციო მოთხოვნის რეგისტრირებულ მონაცემებთან იდენტურობა წარმოადგენს. ვინაიდან უძრავ ნივთზე რეგისტრირებული უფლება გამორიცხავს იმავე ნივთზე სარეგისტრაციოდ წარდგენილი უფლების რეგისტრაციას, მარეგისტრირებელი ორგანო ასეთ შემთხვევაში უნდა იღებდეს გადაწყვეტილებას სარეგისტრაციო წარმოებაზე უარის თქმის შესახებ. ამდენად, ხსენებული ნორმის თანახმად ადმინისტრაციულ ორგანოს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს თვითმმართველობის ორგანოს სახელზე ნაკვეთის რეგისტრაციამდე უნდა გამოეკვლია ნაკვეთის სხვა პირის სახელზე რეგისტრაციის არსებობა, შეედარებინა სარეგისტრაციოდ წარმოდგენილი დოკუმენტაცია საარქივო ცნობასთან - ქაღალდზე შესრულებულ საკადასტრო მონაცემებთან თუ სააღრიცხვო ბარათებთან და ამონაწერებთან, დაედგინა სადავო მიწის ნაკვეთის მომიჯნავედ მდებარე მიწის ნაკვეთების კოდები, მესაკუთრეები, გეოგრაფიული მდებარეობა, რათა სარწმუნოდ დაედგინა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტები და არ დაეშვა ერთი ნაკვეთის მიმართ ორი ურთიერთსაწინააღმდეგო ჩანაწერის არსებობა. გადამოწმების ვალდებულება საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს უფრო მაღალი ხარისხით წარმოეშობა იმის გათვალისწინებითაც, რომ უპირატესად სახელდობრ თავად მარეგისტრირებელი ორგანოსათვის არის ცნობილი რეესტრში რეგისტრირებული ყველა მიწის ნაკვეთის ელექტრონული სისტემით აღურიცხაობის შესახებ. პალატამ ჩათვალა, რომ სწრაფი რეგისტრაციის პრინციპის გატარება საფრთხეს არ უნდა უქმნიდეს სხვა სუბიექტების საკუთრების კონსტიტუციურ უფლებას.
სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის მიმართ მოქმედებს უტყუარობის პრეზუმფცია. საჯარო რეესტრის სისწორის ვარაუდი გულისხმობს იმას, რომ რეგისტრირებული უფლება არსებობს და იგი ეკუთვნის რეგისტრირებულ უფლებამოსილ პირს. აღნიშნული საჯარო რეესტრს წარმოაჩენს, როგორც უფლებათა უტყუარობისა და სისრულის გარანტს. საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციიდან გამომდინარე ითვლება, რომ ნ. კ-ეს საკუთრებაში გააჩნია მის სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი. ქონების სამართლებრივი მდგომარეობის განსაზღვრის ძირითადი იურიდიული საფუძვლებია 2001 წლის 10 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულება; ხელშეკრულების საფუძველზე ნ. კ-ის სახელზე 2001 წლის 11 ივლისს გაცემული სარეგისტრაციო მოწმობა, სარეგისტრაციო მოწმობის საფუძველზე გახსნილი სააღრიცხვო ბარათი; სარეგისტრაციო სამსახურის სააღრიცხვო ბარათი ნაკვეთზე ნ. კ-ის საკუთრების უფლების მითითებით არ შეცვლილა, მიღება-ჩაბარების აქტი არ გაუქმებულა, ნ. კ-ის სახელზე განხორციელებული რეგისტრაცია არ გამხდარა სადავო, ძალაშია და მოქმედებს. საქმეში არ მოიპოვება ნ. კ-ეზე საჯარო რეესტრის ჩანაწერის გაუქმების დოკუმენტაცია, კერძოდ, უფლების გადასვლის ან შეწყვეტის ფაქტის, ჩანაწერის ბათილად ან ძალადაკარგულად ცნობის ფაქტის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია. ამდენად, ზოგადი ადმინისტარციული კოდექსის მე-2 მუხლის ,,ვ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ნ. კ-ის სახელზე განხორციელებული რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილება არის აღმჭურველი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომლის გაუქმება ხდება აქტისადმი დაინტერესებული მხარის კანონიერი ნდობის გათვალისწინებით (სზაკ 601 მუხ.). ზემოაღნიშნული ფაქტის გათვალისწინებით, პალატამ განმარტა, რომ პატივსადებია ნ. კ-ის კანონიერი მოლოდინი რეესტრში დაფიქსირებული მონაცემების მიმართ და ნამდვილად დაცვის ღირსია მისი კანონიერი ნდობის უფლება.
სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ იმ პირობებში, როდესაც ნ. კ-ეს დაუზუსტებელი მონაცემებით ჰქონდა დარეგისტირებული საჯარო რეესტრში მიწის ნაკვეთი მაშინ, როცა მას კანონი არ ავალდებულებდა ელექტრონული ვერსიით მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციას, უნდა ჰქონოდა სტაბილურობისა და საკუთრების ხელშეუხებლობის განცდა და არ უნდა არსებულიყო იმის შიში და საფრთხე, რომ სახელმწიფო მის მიწის ნაკვეთს დაირეგისტრირებდა და შემდეგ განკარგავდა; საქმის მასალებით დასტურდება, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის მიერ სადავო აქტის გამოცემისას ხსენებული მოთხოვნები არ ყოფილა დაცული.
პალატამ მიიჩნია, რომ 2011 წლის 24 თებერვლის №882011066229-03 გადაწყვეტილების მიღებისას, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს მხედველობაში რომ მიეღო საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე და 96-ე მუხლების მოთხოვნები და ამ უკანასკნელთა შესაბამისად გამოეკვლია საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, იგი დაასკვნიდა, რომ სახეზე იყო ,,საჯარო რეესტრის შესახებ’’ საქართველოს კანონის 23-ე მუხლის ,,ბ’’ პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევა, კერძოდ, მარეგისტრირებელ ორგანოს უნდა დაედგინა, რომ ნ. კ-ის რეგისტრირებული უფლება გამორიცხავდა იმავე მიწის ნაკვეთზე თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესაძლებლობას.
სააპელაციო პალატამ სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 13 მაისის აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმისა და 2011 წლის 30 ივნისის №დ-266 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის ბათილად ცნობის მოთხოვნასთან დაკავშირებით საქმის მასალებით დადგენილად მიაჩნია, რომ ,,ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების შესახებ’’ საქართველოს კანონის შესაბამისად, თვითმმართველის საკუთრებაში არსებული ქონების (მდებარე ქ. თბილისი, ... მიმდებარედ 1502 კვ.მ. ს.კ. ...) აუქციონის ფორმით პრივატიზების შესახებ განცხადება გამოქვეყნდა 2011 წლის 26 აპრილს. 1 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის საწყისი ფასი განისაზღვრა 39 ლარის ოდენობით, ხოლო მინიმალური ბიჯი - 5 ლარის ოდენობით. 2011 წლის 13 მაისს ჩატარდა აუქციონი, გამარჯვებულად გამოვლინდა მ. მ-ი და 2011 წლის 30 ივნისს გაიცა №დ-266 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა, რომლის თანახმადაც მ. მ-ს საკუთრებაში გადაეცა მიწის ნაკვეთი მდებარე ქ. თბილისი, ... მიმდებარედ 1502 კვ.მ. საკადასტრო კოდით ....
ამონაწერით საჯარო რეესტრიდან დგინდება, რომ 2011 წლის 30 ივნისს უძრავ ნივთზე მდებარე ქ. თბილისი, ... მიმდებარედ (ნაკვეთი 35/073) 1502 კვ.მ, დარეგისტრირდა მ. მ-ის საკუთრების უფლება. 2011 წლის 19 ივლისს მ. მ-მა განცხადებით მიმართა მოპასუხეს და ხსენებული უძრავი ნივთის დაყოფის საფუძველზე მოითხოვა საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. მითითებული უძრავი ნივთის დაყოფის საფუძველზე 751 კვ.მ. ფართზე (საკადასტრო კოდი ...) და 751 კვ.მ. ფართზე (საკადასტრო კოდი ...) დარეგისტრირდა მ. მ-ის საკუთრების უფლება. 2012 წლის 17 იანვრის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, უძრავ ნივთზე (საკადასტრო კოდი ...) დარეგისტრირდა ა. ე-ის საკუთრების უფლება.
სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მოსარჩელე ნ. კ-ის სასარჩელო მოთხოვნა სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 13 მაისის აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმისა და 2011 წლის 30 ივნისის №დ-266 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის ბათილად ცნობის შესახებ ეფუძნება საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22-ე და 32-ე მუხლებს, შესაბამისად, გასაჩივრებული ინდ. აქტების ბათილად ცნობის საკითხი უნდა გადაწყდეს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის, აგრეთვე მატერიალური სამართლის იმ ნორმათა ჭრილში, რომლებიც არეგულირებენ თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზების საკითხებს.
სააპელაციო პალატამ აღნიშნა: განსახილველ შემთხვევაში ნ. კ-ე მიიჩნევს, რომ აუქციონის შედეგები იმიტომ უნდა იქნეს ცნობილი ბათილად, რომ სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ აუქციონის გზით მ. მ-ს მიჰყიდა არა თავისი, არამედ, სინამდვილეში, ნ. კ-ის კუთვნილი მიწის ნაკვეთი, ანუ აპელანტის მტკიცებით, ადმინისტრაციული დაპირება და საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა ეწინააღმდეგება ,,ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების შესახებ’’ საქართველოს კანონს, კანონის უმთავრეს პრინციპს მასზედ, რომ თვითმმართველ ერთეულს შეუძლია გაასხვისოს მხოლოდ თავისი (და არა სხვისი) ქონება.
საქმის მასალებით დადგენილია, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი 2011 წლის 24 თებერვლიდან, მათ შორის - აუქციონის ორგანიზება-ჩატარების დროს ირიცხებოდა თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებად. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე. ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა. იმის გათვალისწინებით, რომ თბილისის თვითმმართველი ერთეულისა და ნ. კ-ის უფლებათა შორის კონფლიქტი დღემდე წარმოადგენს დავის და აქედან გამომდინარე - სასამართლო განხილვის საგანს და მხოლოდ სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით არის შესაძლებელი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 24 თებერვლის №882011066229-03 გადაწყვეტილების უკანონო ინდ. აქტად მიჩნევა, მტკიცება იმის შესახებ, რომ უძრავი ნივთის გასხვისების მომენტში თბილისის თვითმმართველი ერთეული არ წარმოადგენდა ნივთის მესაკუთრეს, უსაფუძვლოა, რადგან აუქციონის ორგანიზება-ჩატარების პროცესში საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უზუსტობა არ ყოფილა დადგენილი.
ამდენად, რადგან თბილისის თვითმმართველი ერთეული, სადავო ადმინისტრაციული აქტების სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 13 მაისის აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმის და 2011 წლის 30 ივნისის №დ-266 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის გამოცემის მომენტში წარმოადგენდა სადავო მიწის ნაკვეთის რეგისტრირებულ მესაკუთრეს, ითვლება, რომ სადავო აქტები კანონიერია, ისინი სრულად შეესაბამება მათი გამოცემის დროს მოქმედი ,,ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების შესახებ’’ საქართველოს კანონის ნორმებს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ, ქ. თბილისის მერიამ და ნ. კ-ემ.
კასატორებმა - ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ და ქ. თბილისის მერიამ მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
კასატორმა - ნ. კ-ემ მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სასარჩელო მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილება.
კასატორმა - ნ. კ-ემ აღნიშნა, რომ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული მოსაზრებები და დასკვნები ურთიერთსაწინააღმდეგოა და არ გამომდინარეობს საქმის ფაქტობრივი გარემოებებიდან. კასატორი ეთანხმება გადაწყვეტილების იმ ნაწილს, რომლითაც დაკმაყოფილდა მისი სასარჩელო მოთხოვნა და ბათილად იქნა, ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 24 თებერვლის #882011066229-03 გადაწყვეტილება თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ. აქედან გამომდინარე, კასატორმა აღნიშნა, რომ გაუგებარია სასამართლოს გადაწყვეტილება მისი სასარჩელო მოთხოვნის დანარჩენი ნაწილის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ, რამდენადაც ყველა შემდგომი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამომდინარეობს უკვე გაბათილებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტიდან და შესაბამისად, უკანონოა. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ თითქოს მ. მ-ი და ე. ე-ე კეთილსინდისიერი შემძენები არიან უსაფუძვლოა და არ ემყარება საქმეში არსებულ მასალებს, ვინაიდან სასამართლო პროცესზე დაკითხულმა მოწმეებმა განმარტეს, რომ იცოდნენ რა, რომ აღნიშნული ნაკვეთი ეკუთვნოდა ნ. კ-ეს, სადავო მიწის ნაკვეთზე უცხო პირების შემჩნევისას ეუბნებოდნენ მათ, რომ აღნიშნული ნაკვეთი ეკუთვნოდა სხვას. კასატორი ყურადღებას ამახვილებს იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ საქმეში მესამე პირად ჩართულმა მ-მა, სადავო მიწის ნაკვეთზე მშენებლობა დაიწყო იმ პერიოდში, როცა მისთვის ცნობილი იყო სასამართლო დავის შესახებ და ამავე პერიოდში გაასხვისა სადავო მიწის ნაწილი ე. ე-ეზე, რითაც ხელოვნურად შექმნა ნაკვეთის კეთილსინდისიერად შეძენის ფაქტი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 9 დეკემბრის განჩინებით ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს და ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად; ხოლო ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილებაზე, ნ. კ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და საქმის განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობა, წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა და მიაჩნია, რომ ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება მიღებულია მატერიალური და საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევით, არასრულყოფილადაა გამოკვლეული საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რაც იძლევა გადაწყვეტილების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლით განსაზღვრულ საფუძველს.
საკასაციო სასამართლო დავის არსის განსაზღვრისა და საქმის შინაარსში სრულყოფილი წვდომის თვალსაზრისით მნიშვნელოვნად მიიჩნევს, მიუთითოს ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა მიერ დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 1992 წლის 6 ოქტომბრის მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების №16 აქტის საფუძველზე, ჯ. ფ-ს გადაეცა 0,150 ჰა დაზუსტებული ფართობის მიწის ნაკვეთი მდებარე მცხეთა, კოდი - ..., სექტორი -...; კოდი - ..., კვარტალი - ..., ნაკვეთი - №.... მიღება-ჩაბარების აქტზე აღნიშნულია მომიჯნავე ნაკვეთები (გ. ფ-ი, მ. ფ-ი, ხ. ფ-ი, გზა), იგი ხელმოწერილია კომისიის წევრების მიერ და დამოწმებულია ბეჭდით, ჯ. ფ-ი. 2001 წლის 9 ივლისის სააღრიცხვო ბარათის თანახმად, 1992 წლის 6 ოქტომბრის მიწის ნაკვეთის მიღება-ჩაბარების №16 აქტის საფუძველზე, საჯარო რეესტრში 0,150 ჰა ფართობის დაზუსტებულ მიწის ნაკვეთზე დარეგისტრირდა ჯ. ფ-ის საკუთრების უფლება. 2001 წლის 10 ივლისის მიწის ნაკვეთის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ჯ. ფ-მა 0,15 ჰა მიწის ნაკვეთი მდებარე სოფ. ..., ,, ...“, სექტორი ..., კვარტალი ..., ნაკვეთი ... მიჰყიდა ნ. კ-ეს. 2001 წლის 11 ივლისის სარეგისტრაციო მოწმობის შესაბამისად, გაიხსნა სააღრიცხვო ბარათი და დარეგისტრირდა ნ. კ-ის საკუთრების უფლება 0,15 ჰა დაზუსტებულ მიწის ნაკვეთზე (მდებარე სექტორი ..., სარეგისტრაციო ზონა მცხეთა) უფლება (ზონა -მცხეთა ...; სექტორი-...; კვარტალი-...; ნაკვეთი-...). აღნიშნული რეგისტრაცია არ გაუქმებულა და დღემდე ძალაშია.
2011 წლის 17 თებერვალს, ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ №06-8/1227 წერილით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს და ,,ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ’’ საქართველოს ორგანული კანონის შესაბამისად, მოითხოვა ქ. თბილისში, ... მიმდებარედ არსებულ 1502 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 24 თებერვლის №882011066229-03 გადაწყვეტილებით უძრავ ნივთზე მდებარე ქ. თბილისი, ... მიმდებარედ (ნაკვეთი 35/073) 1502 კვ.მ. არასასოფლო სამეურნეო დანიშნულების მიწის ფართობზე, საკადასტრო კოდით ..., დარეგისტრირდა თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლება.
,,ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების შესახებ’’ საქართველოს კანონის შესაბამისად, თვითმმართველის საკუთრებაში არსებული ქონების (მდებარე ქ. თბილისი, ... მიმდებარედ 1502 კვ.მ. ს.კ. ...) აუქციონის ფორმით პრივატიზების შესახებ განცხადება გამოქვეყნდა 2011 წლის 26 აპრილს. 2011 წლის 13 მაისს ჩატარდა აუქციონი, გამარჯვებულად გამოვლინდა მ. მ-ი და 2011 წლის 30 ივნისს გაიცა №დ-266 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა, რომლის თანახმადაც მ. მ-ს საკუთრებაში გადაეცა მიწის ნაკვეთი მდებარე ქ. თბილისში, ... მიმდებარედ 1502 კვ.მ. საკადასტრო კოდით ....
2011 წლის 6 ივლისს მომზადებული საჯარო რეესტრის ამონაწერით დგინდება, რომ 2011 წლის 30 ივნისს უძრავ ნივთზე მდებარე ქ. თბილისი, ... მიმდებარედ (ნაკვეთი 35/073) 1502 კვ.მ. დარეგისტრირდა მ. მ-ის საკუთრების უფლება.
2011 წლის 19 ივლისს მ. მ-მა განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და ქ. თბილისში, ... მიმდებარედ (ნაკვეთი 35/073) 1502 კვ.მ, მიწის ნაკვეთის დაყოფის საფუძველზე მოითხოვა საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. მითითებული უძრავი ნივთის დაყოფის საფუძველზე 751 კვ.მ. ფართზე (საკადასტრო კოდი ...) და 751 კვ.მ. ფართზე (საკადასტრო კოდი ...) დარეგისტრირდა მ. მ-ის საკუთრების უფლება.
2012 წლის 17 იანვრის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, უძრავ ნივთზე (საკადასტრო კოდი ...) დარეგისტრირდა ა. ე-ის საკუთრების უფლება.
2011 წლის 1 სექტემბერს, ნ. კ-ემ განცხადებით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა უძრავ ნივთზე რეგისტრირებულ უფლებაში ცვლილების რეგისტრაცია (მდ. სოფ. ..., ...).
საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 7 სექტემბრის №882011424528-03 გადაწყვეტილებით მოსარჩელეს უარი ეთქვა რეგისტრაციაზე, იმ მოტივით, რომ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი უფლების საგანზე რეგისტრირებული იყო სხვა უფლება (საკადასტრო კოდი ... და საკადასტრო კოდი ...), რომელიც გამორიცხავდა აღნიშნულ უძრავ ნივთზე წარდგენილი უფლების რეგისტრაციას.
2011 წლის 19 სექტემბერს, ნ. კ-ემ ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს და მოითხოვა ამავე სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 7 სექტემბრის, 2011 წლის 24 თებერვლის გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა და უძრავ ნივთზე მისი საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2011 წლის 21 სექტემბრის №143524 გადაწყვეტილებით ნ. კ-ის ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.
საკასაციო სასამართლო მხარეთა და ქვედა ინსტანციის სასამართლოთა ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებაზე, რომ კასატორ - ნ. კ-ის სახელზე 2001 წლის 11 ივლისის სარეგისტრაციო მოწმობის შესაბამისად, გაიხსნა სააღრიცხვო ბარათი და დარეგისტრირდა ნ. კ-ის საკუთრების უფლება 0,15 ჰა დაზუსტებულ მიწის ნაკვეთზე (სექტორი..., სარეგისტრაციო ზონა მცხეთა) უფლება (ზონა -მცხეთა ...; სექტორი-...; კვარტალი-...; ნაკვეთი-...). აღნიშნული რეგისტრაცია არ გაუქმებულა, ნამდვილია და დღემდე ძალაშია.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში ადმინისტრაციული სარჩელის საგანს წარმოადგენს 1) საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 24 თებერვლის №882011066229-03 გადაწყვეტილების (თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ) ბათილად ცნობა; 2) საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 07 სექტემბრის №882011424528-03 გადაწყვეტილების (რეგისტრაციაზე უარის თქმის შესახებ) ბათილად ცნობა; 3) საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2011 წლის 21 სექტემბრის №143524 გადაწყვეტილების (ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ) ბათილად ცნობა; 4) სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 13 მაისის აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმისა და 2011 წლის 30 ივნისის №დ-266 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის ბათილად ცნობა; ასევე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს დავალებოდა ქ. თბილისში, ... მიმდებარედ მიწის ნაკვეთი - სარეგისტრაციო კოდი ... და ... (დაზუსტებული ფართი 1502 კვ.მ., 751+751 კვ.მ.) დაარეგისტრიროს ნ. კ-ის სახელზე (იხ. 06.04.2012 წლის სასამართლო სხდომის ოქმი).
აღნიშნულ მოთხოვნებთან დაკავშირებით არაერთხელ იმსჯელეს სასამართლოებმა და საბოლოოდ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილებით ნ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 27 სექტემბრის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ნ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 24 თებერვლის №882011066229-03 გადაწყვეტილება თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სადავო სარეგისტრაციო გადაწყვეტილების მიღების დღიდან და შესაბამისად, მისი მოქმედების შეწყვეტა განისაზღვრა მისი რეგისტრაციაში გატარების დღიდან; დანარჩენ ნაწილში ნ. კ-ეს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.
აღნიშნული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტომ, ქ. თბილისის მერიამ და ნ. კ-ემ.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 9 დეკემბრის განჩინებით ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად;
აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ნ. კ-ის მოთხოვნა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 24 თებერვლის №882011066229-03 გადაწყვეტილების (თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ) ბათილად ცნობის თაობაზე დაკმაყოფილებულია და შესულია კანონიერ ძალაში. კასატორის მოთხოვნაა იმ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, რომლებითაც კასატორის მოსაზრებით, შეილახა მისი უფლება - საჯარო რეესტრში დაერეგისტრირებინა უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება და მოხდეს საკუთრების უფლების დაცვა.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის თანახმად, საკუთრება და მემკვიდრეობის უფლება აღიარებული და ხელშეუვალია. დაუშვებელია საკუთრების, მისი შეძენის, გასხვისების ან მემკვიდრეობით მიღების საყოველთაო უფლების გაუქმება.
საკუთრების უფლება ცალსახად აღიარებულია „ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციითა“ და „ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის“ პირველი დამატებითი ოქმის 1-ლი მუხლით. მიუხედავად იმისა, რომ გაეროს სამოქალაქო და პოლიტიკური, ასევე ეკონომიკური, კულტურული და სოციალური უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტებში საკუთრების უფლება არ არის დეკლარირებული, მათში ასახული მთელი რიგი უფლებებისა და თავისუფლებების რეალიზაციისათვის აუცილებელია, რომ საკუთრების უფლება იყოს დაცული.
ყოველ ფიზიკურ და იურიდიულ პირს აქვს თავისი საკუთრებით შეუზღუდავად სარგებლობის უფლება. მხოლოდ საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის შეიძლება ჩამოერთვას ვინმეს თავისი საკუთრება კანონითა და საერთაშორისო სამართლის ზოგადი პრინციპებით გათვალისწინებულ პირობებში.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საკუთრების უფლების რეგისტრაციასთან დაკავშირებულ ამ ტიპის დავებში ერთმანეთს უპირისპირდება რამოდენიმე დაინტერესებული მხარის უფლება, ადგილი აქვს ერთ-ერთი უფლების ხარვეზით რეგისტრაციას, რაც მეტ წილად განპირობებულია უძრავი ქონების კადასტრული მონაცემების სხვადასხვა სისტემაში აღრიცხვით, რიგ შემთხვევებში ადგილი აქვს უფლების დუბლირებას, რის გამოც სამართალურთიერთობა ექცევა სასამართლო კონტროლის ფარგლებში, რა დროსაც სასამართლოს მხრიდან მაქსიმალური სიფრთხილითა და მტკიცებულებათა ზედმიწევნითი გადამოწმებით უნდა მოხდეს საქმის გარემოებების გამოკვლევა, რათა გამოვლინდეს დაცვის ღირსი უფლება და უზრუნველყოფილ იქნეს მისი რეალიზაცია.
უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვებისა და ფიქსაციის უპირობო გზა მისი საჯარო რეესტრში რეგისტრაციაა და ამ უფლების ნამდვილობაც რეესტრის მონაცემებით დგინდება. სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის შესაბამისად, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. ამავე კოდექსის 311-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, საჯარო რეესტრი არის ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე უფლებათა, ყადაღისა და საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის წარმოშობის, მათში ცვლილების და მათი შეწყვეტის, ასევე უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების მიტოვების წარმოშობის და მასში ცვლილების შესახებ მონაცემთა ერთობლიობა. 3111-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე დადებული გარიგებები ძალაში შედის ამ გარიგებებით განსაზღვრული უფლებების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან.
რეგისტრაცია წარმოშობს ვარაუდს, რომ რეგისტრირებული უფლება არსებობს და ეკუთვნის კონკრეტულ პირს, რომელიც რეგისტრირებულია რეესტრში (და ვარაუდს, რომ უფლება, რომელიც გაუქმდა, აღარ არსებობს). სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე. ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა.
საქართველოში უფლებათა რეგისტრაცია დამფუძნებელი ეფექტის პრინციპს ემყარება, რაც გულისხმობს, რომ საკუთრების უფლების გადაცემა ან ხელშეკრულებით რეალური უფლების წარმოშობა დასრულდება მხოლოდ რეგისტრაციის შემდგომ. რეგისტრაცია არის უძრავ ქონებაზე უფლების წარმოშობის, შეცვლის სახელმწიფოს მხრიდან დადასტურების იურიდიული აქტი. საჯარო რეესტრს გააჩნია სამართლებრივი გარანტის ფუნქცია - კერძოდ, მესაკუთრეს, საჯარო რეესტრში რეგისტრაციით დაცული აქვს თავისი საკუთრება სხვისი ხელყოფისაგან, ხოლო შემძენი, თავის მხრივ, ენდობა საჯარო რეესტრის ჩანაწერს.
რეგისტრაციის ეფექტიდან გამომდინარეობს „წინააღმდეგ მოქმედების პრინციპი“, რომლის მიხედვით, უფრო ადრე წარმოშობილ საკუთრების უფლებას აქვს უპირატესობა მომდევნოსთან შედარებით. საჯაროობის მიზნიდან გამომდინარე, პირი რომელიც მიაღწევს ამ პრინციპს რეგისტრაციით, უპირატესობა ენიჭება მასთან შედარებით, ვინც არ დაარეგისტრირა უფლება. დროის მიხედვით, პირველად რეგისტრირებულ უფლებას აქვს უპირატესობა. უფლების რეგისტრაციის დრო დგინდება რეესტრის მონაცემების მიხედვით. ურთიერთდაპირისპირებული ჩანაწერების არსებობასთან მიმართებით უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ უფლებას, რომელიც ქრონოლოგიურად უფრო ადრე არის რეგისტრირებული, ვინაიდან წინმსწრები რეგისტრაციის ჩანაწერის მოქმედება გამორიცხავს შემდეგი ჩანაწერის კანონიერებას. ამავე დროს რეესტრის ჩანაწერთა კონკურენციისას რეესტრის სანდოობა ვერ იმოქმედებს.
მართალია, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 3-ე მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხს არ აგებენ წარმოდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის ნამდვილობაზე, თუმცა ისინი ამავე ნორმის თანახმად, პასუხისმგებელნი არიან რეგისტრირებული მონაცემების და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე. ამიტომაც, სარეგისტრაციო სამსახურს ეკისრება პასუხისმგებლობა, საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაციის განხორციელებისას, ყოველმხრივ გადაამოწმოს სხვა პირზე რეგისტრაციის არსებობა.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფციიდან გამომდინარე, ნ. კ-ეს საკუთრებაში გააჩნია მის სახელზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი. ვინაიდან, მის სახელზე განხორციელებული რეგისტრაცია არ გამხდარა სადავო; სადავო არ გამხდარა არც პირვანდელი მესაკუთრის - ჯ. ფ-ის სახელზე განხორციელებული რეგისტრაცია და მიღება-ჩაბარების აქტი. 2001 წლის 11 ივლისს ნ. კ-ის სახელზე განხორციელებული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,ზ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, წარმოადგენს აღმჭურველი შინაარსის ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, ვინაიდან აღნიშნული აქტი კასატორს – ნ. კ-ეს ანიჭებს საკუთრების უფლებას მიწის ნაკვეთზე. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით პალატა განმარტავს, რომ პატივსადებია ნ. კ-ის კანონიერი მოლოდინი რეესტრში დაფიქსირებული მონაცემების მიმართ და ნამდვილად დაცვის ღირსია მისი კანონიერი ნდობის უფლება.
ამასთან, საკუთრება არის ფაქტი. იგი ან არსებობს ან არა, მაგრამ მხოლოდ თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 24 თებერვლის №882011066229-03 გადაწყვეტილების (თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ) ბათილად ცნობით, ნ. კ-ის საკუთრების უფლება მიწის ნაკვეთზე რეალურად არ გააჩნია, ვინაიდან, სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობით, იგი თუმცა არის საკუთრების უფლების მატარებელი, მაგრამ არ გააჩნია საკუთრების უფლების ობიექტი, რაც ეწინააღმდეგება საკუთრების უფლების არსს, რადგან არ არსებობს საკუთრების უფლება ამ უფლების ობიექტისაგან დამოუკიდებლად, ანუ სადავო სამართალურთიერთობის ასეთი გადაწყვეტით ნ. კ-ის სახელზე არსებობს სადავო ქონებაზე რეგისტრირებული უფლება, ხოლო თავად ეს სადავო ქონება არ არსებობს, რეალურად იგი სხვა - მესამე პირის საკუთრებაა, რაც მესაკუთრის უფლებებიდან და სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის ინტერესებიდან გამომდინარე დაუშვებელია.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 24 თებერვლის №882011066229-03 გადაწყვეტილების გამოცემას და მაშასადამე თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციას საფუძვლად დაედო ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 17 თებერვლის №06-8/1227 მიმართვა, რომლითაც „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ’’ საქართველოს ორგანული კანონის შესაბამისად, მოითხოვა ქ. თბილისი, ... მიმდებარედ არსებულ 1502 კვ.მ. არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთზე ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია. აღნიშნული მიმართვა ნ. კ-ეს არ გაუსაჩივრებია, მიმართვის კანონიერება არ ყოფილა სასამართლოში დავის საგანი, არავის შეუმოწმებია მისი კანონთან შესაბამისობა; მართალია ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 17 თებერვლის №06-8/1227 მიმართვა საფუძვლად დაედო სადავო სარეგისტრაციო ჩანაწერს და იგი წარმოადგენს საკუთრების უფლების დამდგენ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, მაგრამ მისი არგასაჩივრება გავლენას ვერ მოახდენს დავის გადაწყვეტის შედეგებზე შემდეგ მოსაზრებათა გამო: დავასთან დაკავშირებული ფაქტების ანალიზმა და სამართლებრივმა შეფასებამ ცხადყო, რომ მარეგისტრირებელმა ორგანომ გონივრული ეჭვის, ზომიერი კრიტიკის და მათგან გამომდინარე საქმესთან დაკავშირებული გარემოებების შემოწმებისა და გამოკვლევის გარეშე მიღებული გადაწყვეტილებით თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლება დაარეგისტრირა სხვა პირის (ნ. კ-ის) კუთვნილ მიწის ნაკვეთზე; საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 17 თებერვლის №06-8/1227 მიმართვამ, როგორც ინდივიდუალურმა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივმა აქტმა რომც გააგრძელოს მომავალში არსებობა, იგი ვერასდროს წარმოშობს იმ სამართლებრივ შედეგს (საკუთრების უფლებას), რომლის მიღწევასაც ისახავდა მიზნად მისი გამომცემი ადმინისტრაციული ორგანო გამოცემის მომენტში. საჯარო რეესტრის მიერ საქმის გარმოებათა სრულყოფილი გამოკვლევის შემდეგ, ამ მიმართვას ვერ მოყვებოდა ნ. კ-ის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთის თვითმმართველი ერთეულის სახელზე რეგისტრაცია.
ერთმანეთს დაუპირისპირდა ნ. კ-ისა და თბილისის თვითმმართველი ერთეულის ქონებრივი ინტერესები, საკუთრებასთან დაკავშირებული უფლებები, რაც იმას ნიშნავს, რომ ერთმანეთს უპირისპირდება ასევე ორი უფლების დამდგენი დოკუმენტი 2001 წლის 10 ივლისის მიწის ნაკვეთის ნასყიდობის ხელშეკრულება და სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 17 თებერვლის №06-8/1227 მიმართვა; პალატა მიიჩნევს, რომ სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 17 თებერვლის №06-8/1227 მიმართვა ვერასდროს გაუწევს რეალურ კონკურენციას 2001 წლის 10 ივლისის ხელშეკრულებას, რადგან ეს უკანასკნელი დღემდე ძალაშია, არავის გაუუქმებია, უფრო მეტიც - იგი (ხელშეკრულება) იმავე 2001 წელს დარეგისტრირდა კიდეც საჯარო რეესტრში და წარმოშვა შესაბამისი სამართლებრივი შედეგები როგორც ხელშეკრულების მხარეთათვის, ისე - მესამე პირთათვის. გარდა ამისა, არც თავად ნ. კ-ეს (რეგისტრირებულ მესაკუთრეს) არავისთვის, მათ შორის - არც თბილისის თვითმმართველი ერთეულისთვის გადაუცია ნივთზე საკუთრების უფლება.
საკასაციო პალატა არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, რომ სადავო ქონების კეთილსინდისიერი შეძენის გამო არ არსებობს სადავო სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს 2011 წლის 13 მაისის აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმისა და 2011 წლის 30 ივნისის №დ-266 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის ბათილად ცნობის საფუძველი. ქონების ახალი შემძენის კეთილსინდისიერ შემძენად მიჩნევა არ გამორიცხავს შეძენამდე გამოცემული აქტების შეფასებას და მათი გაუქმების შსაძლებლობას.
„საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის ფორმის დამტკიცების შესახებ“ მინისტრთა კაბინეტის 1993 წლის 4 მაისის №348 დადგენილების თანახმად, მოწმობა ძალაშია ხელშეკრულებასთან (ოქმთან) ერთად, რომელიც მოწმობის განუყოფელი ნაწილია. მოწმობა გაიცემა ხელშეკრულების საფუძველზე. აღნიშნულის შესაბამისად, 2011 წლის 13 მაისს აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმის კანონიერების საკითხის გადაწყვეტას უკავშირდება მოსარჩელის მოთხოვნა მ. მ-ის სახელზე 2011 წლის 30 ივნისს გაცემული საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის ბათილად ცნობის შესახებ. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება მ. მ-ის აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმის და საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობის ბათილად ცნობის მოთხოვნის დაკმაყოფლებაზე უარის თქმის ნაწილში დაუსაბუთებელი და წინააღმდეგობრივია. სადავო აუქციონის დამთავრების შემდეგ დგება ოქმი, რომელიც წარმოადგენს წერილობით ხელშეკრულებას. აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმის მხარეთა მიერ ხელმოწერის დროს მოქმედი „სახელმწიფო ქონების და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზებისა და სარგებლობის უფლებით გადაცემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლის შესაბამისად სახელმწიფო ქონების და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების აუქციონის ფორმით პრივატიზებისას გამყიდველსა და მყიდველის მიერ ხელმოწერილი აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი არის წერილობითი ხელშეკრულება. სასკ-ის მე-2 მუხლის 1-ლი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად სასამართლოში ადმინისტრაციული დავის საგანი შეიძლება იყოს ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება, შესრულება ან შეწყვეტა. მ. მ-ის აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი (ხელშეკრულება) თავისი ბუნებით არის ადმინისტრაციული ხელშეკრულება, რომელიც უნდა შეესაბამებოდეს ადმინისტრაციული კანონმდებლობის მოთხოვნებს. დაუსაბუთებელია ოქმისა და საკუთრების მოწმობის ბათილად ცნობაზე უარის გამომრიცხავ გარემოებად კეთილსინდისიერ შემძენზე მითითება. პალატა აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ხელშეკრულების სამართლებრივი ბუნებიდან გამომდინარე, კეთილსინდისიერი შემძენის ინსტიტუტი ყოველთვის არ გამორიცხავს ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესაძლებლობას. სამოქალაქო კოდექსის 161-ე მუხლის მიხედვით კეთილსინდისიერი მფლობელის უფლებები, მფლობელობის განხორციელების თვალსაზრისით, დაცულია მესაკუთრის ტოლფასად. ამდენად, პალატა მიიჩნევს, რომ განსახილველ დავაში სადავო ხელშეკრულების - აუქციონში მ. მ-ის გამარჯვების ოქმის მოქმედებით ირღვევა ნ. კ-ის უფლება და კანონიერი ინტერესი. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი (ხელშეკრულება) არის უძრავი ქონების პრივატიზაციის პროცესის დამაგვირგვინებელი დოკუმენტი, ხელშეკრულების დადებამდე პრივატიზაციის პროცესი ითვალისწინებს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ რიგი საჯარო მოქმედებების, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემას.
აღნიშნულთან დაკავშირებით სასამართლოს შეფასების მიღმა დარჩა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 70-ე მუხლი. კერძოდ კი მისი მეორე ნაწილი, რომლის თანახმად ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადებული ხელშეკრულება ასევე ბათილია იმ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად გამოცხადების შემთხვევაში, რომლის საფუძველზეც დაიდო ხელშეკრულება.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ იმ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ- სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, რომელიც საფუძვლად დაედო ხელშეკრულებას, დამატებით ქმნის აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმის (ხელშეკრულების) სზაკ-ის 70-ე მუხლით გათვალისწინებული ბათილობის საფუძვლებს. ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება შეიძლება მოხდეს ადმინისტრაციული აქტის საფუძველზე ან მის გარეშე. პირველ შემთხვევაში ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება ორი სტადიისაგან შედგება: ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადების შესახებ ადმინისტრაციული აქტის გამოცემა და თვით ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება. ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა, რომლის საფუძველზეც მოხდა ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება, სზაკ-ის 70-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად იწვევს ადმინისტრაციული ხელშეკრულების ბათილად ცნობას, ვინაიდან ადმინისტრაციული აქტის ბათილობა იწვევს მისი სამართლებრივი შედეგის ბათილობას, აქტის ბათილობის გამოცხადებით დასტურდება, რომ ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებას არ გააჩნდა კანონიერი საფუძველი. იმის გათვალისწინებით, რომ სააპელაციო სასამართლომ ბათილად ცნო საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 24 თებერვლის #882011066229-03 გადაწყვეტილება (თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ) გაუგებარია რა სამართლებრივი საფუძვლით იქნა კანონიერად მიჩნეული აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმი (ხელშეკრულება) და მ. მ-ის სახელზე გაცემული საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობა. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ხელშეკრულების მიმართ მოქმედებს სზაკ-ის მეხუთე თავით გათვალისწინებული სპეციალური ნორმები, ადმინსტრაციული ხელშეკრულების ბათილობის საფუძვლები გათვალისწინებულია არა მხოლოდ სამოქალაქო კოდექსით, არამედ დამატებით ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსითაც. ადმინისტრაციული ხელშეკრულების კანონიერების მიმართ განსაკუთრებული მოთხოვნები ვლინდება სზაკ-ის ისეთ დანაწესებში, როგორიცაა ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მხოლოდ კანონით მისთვის მინიჭების ფარგლებში, ადმინისტრაციული ხელშეკრულებით უფლებებისა და თავისუფლებების დარღვევის დაუშვებლობა და სხვ.. ამდენად, საჯარო ორგანო მთელი თავისი ადმინისტრაციული რესურსით მოწოდებულია უზრუნველყოს ადმინისტრაციული ხელშეკრულების კანონიერება, ბრუნვის სტაბილურობის მოსაზრებები არ წარმოადგენს ერთადერთ მოთხოვნას ადმინსტრაციული ხელშეკრულების მიმართ, სამართალურთიერთობის ყველა მონაწილის პატივსადები ინტერესის სამართლიანი ბალანსის მიღწევა შესაძლებელია არა მხოლოდ სამოქალაქო, არამედ ადმინისტრაციული მოთხოვნების გათვალისწინების პირობებში. მოცემულ შემთხვევაში ნ. კ-ისა და მ. მ-ის ინტერესებს შორის, მარეგისტრირებელი ორგანოს გარდა, დგას ქონების განმკარგავი ადმინისტრაციული ორგანო – სამინისტრო, ნივთის შეძენა მნიშვნელოვანწილად დამოკიდებულია მის მიერ ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებასთან დაკავშირებით გამოცემული ადმინისტრაციული აქტის კანონიერებაზე. აღნიშნულის მიუხედავად, სააპელაციო პალატამ არ იქონია მსჯელობა ადმინისტრაციული ხელშეკრულების სზაკ-ის ნორმების მოთხოვნებთან შესაბამისობაზე.
საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება წინააღმდეგობრივია, ის ერთი მხრივ, აღიარებს მიწის ნაკვეთის მოსარჩელისადმი კუთვნილებას ფორმალურად (ე.ი. ეთანხმება რეესტრის ჩანაწერს), ხოლო მეორე მხრივ, სასამართლო თავის გადაწყვეტილებით გამორიცხავს, ფაქტობრივად უარყოფს საკუთრებას, მისი მატერიალური შინაარსით. სააპელაციო
სასამართლომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 24 თებერვლის №882011066229-03 გადაწყვეტილება, თვითმმართველი ერთეულის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ, მიიჩნია უკანონოდ და ბათილად ცნო იგი. სასამართლოს შეფასებით, ადმინისტრაციულ ორგანოს - საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს სადავო აქტის გამოცემისას სრულფასოვნად, რომ გამოერკვია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებები, მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება, თუმცა სასამართლომ, არ იმსჯელა და არ გამოარკვია ის ფაქტი, რომ თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2011 წლის 24 თებერვლის №882011066229-03 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობით იურიდიულად აღდგა სადავო მიწის ნაკვეთზე ნ. კ-ის საკუთრების უფლება, ვინაიდან, ,,უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეგისტრაციის შესახებ“ კანონის 33.4 მუხლის თანახმად ,,მიწის რეგისტრაციის შესახებ“ კანონის შესაბამისად, ყოფილი მიწის მართვის სახელმწიფო დეპარტამენტის ზონის რეგისტრატურაში რეგისტრირებული უფლებები მიიჩნევა საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულად. ზოგადი წესის თანახმად ახალი ჩანაწერი აუქმებს წინა ჩანაწერს. ამასთანავე, მოცემულ შემთხვევაში საქმეზე სასამართლოს მიერ დადგენილად არის ცნობილი, რომ ერთი და იგივე მიწის ნაკვეთზე განხორციელებულია ორი ურთიერთგამომრიცხავი ჩანაწერი, თვითმმართველობის ორგანოს სახელზე განხორციელებული სადავო ჩანაწერით არ გაუქმებულა ნ. კ-ის სახელზე არსებული ჩანაწერი, ე.ი. ნ. კ-ის სახელზე მიწის ნაკვეთის რეგისტრაციის ფაქტი დასტურდება 2001 წლის 11 ივლისს გაცემული სააღრიცხვო ბარათით ქონების სამართლებრივი მდგომარეობის განსაზღვრის ძირითადი იურიდიული საფუძველი არის სააღრიცხვო ბარათი, სააღრიცხვო ბარათის ჩანაწერი ნ. კ-ის უფლებასთან დაკავშირებით არ შეცვლილა, ნ. კ-ის სახელზე განხორციელებული რეგისტრაცია არ გამხდარა სადავო, ძალაშია და მოქმედებს, ერთი და იგივე უფლების ობიექტზე ორი ჩანაწერის არსებობის შემთხვევაში.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კასატორის - ნ. კ-ის მიერ გასაჩივრებული აქტები არის აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის მე-4 ნაწილზე, რომლითაც დაუშვებელია კანონსაწინააღმდეგო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, თუ დაინტერესებულ მხარეს კანონიერი ნდობა აქვს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიმართ, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არსებითად არღვევს სახელმწიფო, საზოგადოებრივ ან სხვა პირის კანონიერ უფლებებს ან ინტერესებს. მოცემულ საქმეზე სახეზეა აღმჭურველი კანონსაწინააღმდეგო აქტები, რომლითაც აშკარად უხეშად შეილახა ნ. კ-ის კონსტიტუციური - საკუთრების უფლება, რომელიც ამავდროულად კანონიერი ნდობის უფლების მატარებელია მისი საკუთრების უფლების სარეგისტრაციო ჩანაწერის მიმართ, მეორე მხრივ თვითმმართველი ორგანოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების საფუძველზე ამავე კანონიერი ნდობის უფლებით აღჭურვილი მესამე პირების - მ. მ-ისა და ა. ე-ის საკუთრების უფლებები.
ამავე კოდექსის მე-601 მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად კი, თუ აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომელიც არღვევს სახელმწიფო, საზოგადოებრივ ან სხვა პირის კანონიერ უფლებებს ან კანონიერ ინტერესებს, ბათილად იქნა ცნობილი, ამ მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული გარემოების არსებობისას დაინტერესებულ მხარეს, კერძო და საჯარო ინტერესების ურთიერთგაწონასწორების საფუძველზე უნდა აუნაზღაურდეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობით მიყენებული ქონებრივი ზიანი.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მართალია, დაუშვებელია კანონსაწინააღმდეგო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, მაგრამ კანონი უშვებს აღნიშნული ქმედების განხორციელებას იმ შემთხვევაში თუკი აღნიშნული აქტით ირღვევა სხვა პირის კანონიერ უფლება ან ინტერესი, რაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ვინაიდან 2011 წლის 13 მაისს ჩატარებული აუქციონით, 2011 წლის 13 მაისს აუქციონში გამარჯვების დამადასტურებელი ოქმითა და 2011 წლის 30 ივნისის #დ-266 საკუთრების დამადასტურებელი მოწმობით შეილახა კასატორის ნ. კ-ის საკუთრების უფლება სააპელაციო სასამართლომ უნდა იმსჯელოს გასაჩივრებული აქტების კანონიერებაზე.
დავის კანონიერად და ობიექტურად გადაწყვეტის მიზნიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას უნდა გამოიკვლიოს თვითმმართველი ერთეულის მოქმედებათა კანონიერება სადავო ობიექტის მიმართ, მათ შორის, ქონების მართვის სააგენტოს მიერ აუქციონის ჩატარების კანონიერება, მონაწილეთა რაოდენობა, პროცედურების დაცვის ხარისხი და ა.შ. ასევე ამ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია დადგინდეს, იცოდა თუ არა შემძენმა უფლების რეგისტრაციის ხარვეზის შესახებ, ანუ იცოდა თუ არა შემძენმა, რომ არსებობდა სადავო მიწის ნაკვეთზე ნ. კ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლო არასწორად მიუდგა სადავო საკითხს და არასათანადო სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, სასამართლოს მიერ გამოტანილი დასკვნები არ გამომდინარეობს საქმეში არსებული მასალების ობიექტური შეფასებიდან. საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მოცემული საქმე განხილულია ფაქტობრივი გარემოებებისა და მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური გამოკვლევის გარეშე.
საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ ზემოაღნიშნული გარემოებების გამორკვევას მნიშვნელობა აქვს დავაზე სწორი და დასაბუთებული გადაწყვეტილების გამოტანისათვის. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატის აზრით, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება - დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლის შემოწმება შეუძლებელია (სსკ-ის 394-ე მუხლის ,,ე1” ქვეპუნქტი), რაც სსკ-ის 412-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის ,,ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ქმნის გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნების საფუძველს. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ დავის გადაწყვეტა საჭიროებს მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევას, საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ სრულყოფილად უნდა გამოარკვიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები, სათანადო შეფასება მისცეს შეკრებილ მტკიცებულებებს და გამოიტანოს კანონის შესაბამისი გადაწყვეტილება.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე, 412-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;
2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;
3. სასამართლო ხარჯების საკითხი გადაწყდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;
4. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე ლ. მურუსიძე
მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე
ნ. სხირტლაძე
