№ბს-478-467(2კ-14) 4 ივნისი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ლევან მურუსიძე

სხდომის მდივანი _ ანა ვარდიძე

კასატორები (მოპასუხეები) – 1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია; წარმომადგენელი – მ. ბ-ი; 2. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური; წარმომადგენელი – გ. კ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) – ბ. ჩ-ა

წარმომადგენელი – ბ. რ-ი

დავის საგანი – ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 15 ივლისის გადაწყვეტილება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2013 წლის 28 ნოემბერს ბ. ჩ-ამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - ქ. თბილისის მერიისა და ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, იგი უსახლკაროა და ამასთან, რეგისტრირებულია სოციალურად დაუცველი ოჯახების ერთიან ბაზაში და სოციალური დახმარება მისთვის ერთადერთ შემოსავალს წარმოადგენს. მან არაერთგზის მიმართა სახელმწიფოს სხვადასხვა ორგანოებს დახმარებისა და თავშესაფრის გამოყოფის თხოვნით, მაგრამ უშედეგოდ. აღნიშნულის შემდეგ, მოსარჩელემ საკუთარი ძალებით მონახა ობიექტი, სადაც საძირკველი უკვე აშენებული იყო და შეეცადა მის მოწესრიგებას. 2013 წლის 3 ივლისს ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურისგან მიიღო მითითება მის მიერ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟის შესახებ და განესაზღვრა 7-დღიანი ვადა ამ მითითების შესასრულებლად, რა დროშიც იგი შეეცადა დანგრეული სახლის საძირკველს პირვანდელი, დანგრეული იერსახე მიეღო. 2013 წლის 6 აგვისტოს ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის №000307 დადგენილებით მოსარჩელე დაჯარიმდა 10 000 ლარით. აღნიშნული დადგენილება ბ. ჩ-ამ გაასაჩივრა ქ. თბილისის მერიაში, რომელმაც არ დააკმაყოფილა წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივარი.

მოსარჩელის მითითებით, ზედამხედველობის სამსახურის მიერ არ მოხდა არსებული გარემოებების სრულად შესწავლა, კერძოდ, არ გამოკვლეულა ის ფაქტი, რომ მითითების მიღების შემდეგ მან საძირკველი პირვანდელ მდგომარეობაში მოიყვანა.

ამდენად, მოსარჩელემ ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2013 წლის 6 აგვისტოს №000307 დადგენილებისა და ქ. თბილისის მერიის 2013 წლის 21 ოქტომბრის №2375 განკარგულების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილებით ბ. ჩ-ას სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ უძრავ ნივთებზე უფლებათა რეესტრის მონაცემებით, თბილისის სარეგისტრაციო ზონაში მიმდინარე პერიოდზე ბ. ჩ-ას სახელზე უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლება არ არის რეგისტრირებული.

ქ. თბილისში, აფრიკა, ..., ... მიმდებარედ ბ. ჩ-ას მიერ განხორციელდა სამშენებლო სამუშაოები (მოწყობილია ლენტური საძირკველი და ბლოკის წყობა) შესაბამისი სამშენებლო დოკუმენტაციის გარეშე.

ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სამართალდამრღვევის მიმართ 2013 წლის 3 ივლისს შედგა მითითება №000307, რომლითაც მხარეს განესაზღვრა 7 კალენდარული დღე უნებართვოდ მოწყობილი ლენტური საძირკვლისა და ბლოკის მოწყობის დემონტაჟის განსახორციელებლად. ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, სამართალდამრღვევის მიმართ 2013 წლის 12 ივლისს შედგენილ იქნა შემოწმების აქტი №000307, რომლითაც დაფიქსირდა მითითების პირობების შეუსრულებლობა.

ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურში სამშენებლო სამართალდარღვევის ფაქტთან დაკავშირებით 2013 წლის 22 ივლისს გაიმართა საქმის ზეპირი განხილვა; სხდომაზე გამოცხადდა თავად ბ. ჩ-ა, რომელმაც დაადასტურა მითითებისა და შემოწმების აქტის ჩაბარება და განმარტა, რომ მიწა არ წარმოადგენდა მის საკუთრებას, ხოლო მშენებლობა დაიწყო 2013 წელს და მის მიერ მოხდა უკვე არსებულ საძირკველზე კედლების აშენება.

ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2013 წლის 6 აგვისტოს №000307 დადგენილებით ბ. ჩ-ა დაჯარიმდა 10 000 ლარით, ქ. თბილისში, აფრიკა, ..., ... (საკადასტრო კოდი №...) მიმდებარედ სამშენებლო სამუშაოების უნებართვოდ წარმოებისთვის. მასვე დაევალა უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟი.

ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2013 წლის 6 აგვისტოს №000307 დადგენილება ბ. ჩ-ამ 2013 წლის 16 აგვისტოს გაასაჩივრა ქ. თბილისის მერიაში. წარდგენილ საჩივართან დაკავშირებით თბილისის მერიამ დაიწყო ადმინისტრაციული წარმოება; საქმის გარემოებათა გამოკვლევის მიზნით 2013 წლის 3 და 9 სექტემბერს გაიმართა საქმის ზეპირი განხილვები; სხდომაზე გამოცხადდა თავად ბ. ჩ-ა, რომელმაც განმარტა, რომ ობიექტზე საძირკველი უკვე აშენებული იყო და მან მხოლოდ გაზარდა საძირკველის მოცულობა და ერთ მეტრამდე ამოიყვანა ბლოკის კედელი. ქ. თბილისის მერიის 2013 წლის 21 ოქტომბრის №2375 განკარგულებით ბ. ჩ-ას უარი ეთქვა ადმინისტრაციული საჩივრის დაკმაყოფილებაზე.

განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლომ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ბ. ჩ-ას მიერ ქ. თბილისში, აფრიკა, ..., ... (საკადასტრო კოდი №...) მიმდებარედ, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე, განხორციელდა უნებართვო სამშენებლო სამუშაოები. აღნიშნულთან დაკავშირებით ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ შედგა 2013 წლის 3 ივლისის №000307 მითითება, სამართალდამრღვევმა ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ განსაზღვრულ ვადაში ვერ უზრუნველყო მითითებით დადგენილი დარღვევების აღმოფხვრა, რის შესაბამისადაც ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ შედგა 2013 წლის 12 ივლისის №000307 შემოწმების აქტი, რის საფუძველზეც თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა მიიღო 2013 წლის 6 აგვისტოს №000307 დადგენილება ბ. ჩ-ას დაჯარიმებისა და უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟის შესახებ.

სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის არგუმენტები იმის თაობაზე, რომ თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2013 წლის 6 აგვისტოს №000307 დადგენილების მიღებამდე შესრულდა ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მითითება, რის შესაბამისადაც არ არსებობდა სადავო დადგენილების მიღების საფუძველი. რამდენადაც მითითებული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულებები საქმეში არ მოიპოვებოდა.

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2013 წლის 3 აგვისტოს №000307 დადგენილება მიღებულ იქნა მოქმედი კანონმდებლობის სრული დაცვით და არ არსებობდა მისი ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი. ამასთან, სასამართლომ მიიჩნია, რომ საჩივრის განმხილველმა ორგანომ, ქ. თბილისის მერიამ, საქმის ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად შესწავლის შემდეგ მიიღო გადაწყვეტილება საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ და შესაბამისად არ არსებობდა 2013 წლის 21 ოქტომბრის №2375 განკარგულების ბათილად ცნობის საფუძველი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ბ. ჩ-ამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 15 ივლისის გადაწყვეტილებით ბ. ჩ-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 20 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ბ. ჩ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2013 წლის 6 აგვისტოს №000307 დადგენილება და ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების შემდეგ ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა; ამასთან, ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის 2013 წლის 21 ოქტომბრის №2375 განკარგულება.

სააპელაციო სასამართლომ დამატებით მიუთითა, რომ სამართალწარმოებაში დაცული დოკუმენტაციის - სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2014 წლის 2 ივნისის ამონაწერის მიხედვით დასტურდება, რომ აპელანტი - ბ. ჩ-ა (მცხოვრები: 0168, ქ. თბილისი, ისან-სამგორის რაიონი, აფრიკა, 360 კმ., №...) რეგისტრირებულია სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში, მისი მოქმედი სარეიტინგო ქულაა 41920 და იღებს შემწეობას. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ 2009 წლის აგვისტოს თვიდან 2012 წლამდე ბ. ჩ-ამ არაერთხელ მიმართ შესაბამისი უფლებამოსილების მქონე ადმინისტრაციულ ორგანოებს თავშესაფრის გამოყოფის მოთხოვნით.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის თანამშრომლის მიერ 2013 წლის 7 ივლისს შედგა N000307 მითითება, რომელშიც აღინიშნა, რომ ბ. ჩ-ამ ქ. თბილისში, აფრიკა, ..., ... მიმდებარედ განახორციელა უნებართვო მშენებლობა, კერძოდ, მოწყობილია ლენტური საძირკველი და ბლოკის წყობა. დარღვევის გამოსწორების მიზნით, ბ. ჩ-ას განესაზღვრა შვიდი დღის ვადა უნებართვოდ მოწყობილი ლენტური საძირკვლის და ბლოკის წყების დემონტაჟისთვის. სამართალწარმოების მასალებით ასევე დასტურდება, რომ სადავო ობიექტი წარმოადგენს ლენტური საძირკველით და ბლოკის წყობით არსებულ გადაუხურავ კონსტრუქციას, რომელიც არ არის შემოსაზღვრული კედლებით და არ ქმნის გადახურულ ჩაკეტილ სივრცეს. მიწა დავის განხილვის მომენტისათვის საკუთრების უფლებით აღრიცხული არ არის.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მიზანია სამშენებლო საქმიანობის განხორციელების უზრუნველყოფა სამშენებლო სფეროს ტექნიკური რეგლამენტებითა და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების სრული დაცვით. სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2013 წლის 6 აგვისტოს №000307 დადგენილების გამოცემის სამართლებრივ საფუძველზე. კერძოდ, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლი ითვალისწინებს უნებართვო მშენებლობის, რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის წარმოებას მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე. აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი ადგენს, რომ უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას: სახელმწიფოს ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე – 10 000 ლარით.

რამდენადაც სააპელაციო სასამართლომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2014 წლის 24 იანვრის №15302 წერილით დადგენილ გარემოებად მიიჩნია, რომ თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურში არსებული ჩანაწერების მიხედვით ქ. თბილისში, აფრიკა, ..., ... მიმდებარედ არსებული უძრავი ნივთი საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული არ არის, სადავო ბრძანებით განსაზღვრული მიწის ობიექტი განეკუთვნება სახელმწიფო საკუთრებას, ამრიგად, იგი მოექცევა პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის რეგულირების სფეროში. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა აღნიშნული მუხლის შენიშვნას, რომლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, გაბარიტების ცვლილებად განიხილება ისეთი სამშენებლო საქმიანობა, რომლის დროსაც იცვლება შენობა-ნაგებობის საძირკვლის, გარე შემომზღუდავი კონსტრუქციების ან/და სახურავის პარამეტრები (მიშენება, დაშენება, შენობა-ნაგებობის სიმაღლის გაზრდა და ა. შ.), ხოლო მშენებლობის შედეგად წარმოქმნილი ობიექტი არის შენობა-ნაგებობის არსებითი შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევება შეუძლებელია მთლიანი შენობა-ნაგებობის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, იმისთვის, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევა დაეფუძნოს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლს, აუცილებელია, რომ უნებართვო მშენებლობა განხორციელდეს განსაკუთრებული, გამორჩეული, სპეციალური სტატუსის მქონე ტერიტორიის (ზონის) ფარგლებში; კერძოდ, ისეთი ტერიტორიის ფარგლებში, როგორიც არის: 1) სპეციალური რეჟიმის ზონა, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, 2) ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული ტერიტორიები, 3) კულტურული მემკვიდრეობის დამცავი ზონები, 4) საკურორტო-სარეკრეაციო ზონები, ან კიდევ 5) ქალაქ თბილისის ტერიტორია, იმ პირობებში, როდესაც უნებართვო მშენებლობა იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას.

განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ მართალია ბ. ჩ-ამ შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე მოაწყო ბლოკის წყობა, მაგრამ სამართალწარმოებაში დაცული დოკუმენტაციით ასევე დასტურდება აღნიშნული წყობის მოშლის ფაქტი; დაუდგენელია ის ფაქტობრივი გარემოება, აღნიშნული მოქმედება უსწრებდა თუ არა სადავო ბრძანების გამოცემას დროში. სადავო ბრძანებაში ასევე არ არის ნამსჯელი იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ ბ. ჩ-ას მითითებით დასტურდებოდა ლენტური საძირკვლის არსებობის ფაქტი, რამდენადაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სადავოდ ქცევის შემთხვევაში ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია დაასაბუთოს მისი კანონშესაბამისობა, მით უფრო იმ შემთხვევაში, თუ ადმინისტრაციული ორგანოს მითითების შეუსრულებლობა კანონმდებლობით იწვევს პასუხისმგებლობის ღონისძიების გამოყენების შესაძლებლობას. ქალაქ თბილისის მერია სულ მცირე ვალდებული იყო პასუხისმგებლობის ღონისძიების გამოყენების შემთხვევაში დაესაბუთებინა, რომ სადავო ობიექტზე საძირკველის არსებობის შემთხვევაშიც ადმინისტრაციული ორგანო აღჭურვილი იყო კანონისმიერი შესაძლებლობით ბ. ჩ-ას მიმართ გამოეყენებინა სადავო მუხლით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის ზომები.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, გადაცდომის 44.1. მუხლით დაკვალიფიცირებისთვის არ კმარა იმ გარემოებაზე მითითება, რომ მოწყობილია ლენტური საძირკველი და ბლოკის წყობა სათანადო დოკუმენტაციის გარეშე. საყურადღებოა, რომ ბ. ჩ-ას შემთხვევაში უნდა დადგინდეს, არის თუ არა მის მიერ მოწყობილი ლენტური საძირკველი, ასევე უნდა დადგინდეს, თუ როდის შეასრულა მან თბილისის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მითითება დემონტაჟის შესახებ.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე სააპენაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დაჯარიმება განხორციელებულია ყველა არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოების შეჯერების გარეშე. სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ადმინისტრაციულ ორგანოს საქმის გარემოებათა გამოკვლევის მიზნით შეეძლო (უფრო მეტიც, ვალდებული იყო) განმარტება მიეღო მიწის ნაკვეთის მეზობელი მიწის ნაკვეთის მფლობელებისგან, ნამდვილად იყო თუ არა ლენტური საძირველი მიწის ნაკვეთზე მოწყობილი, ასეთი ფაქტის დადასტურების შემთხვევაში კი აღარ იარსებებდა ბ. ჩ-ას დაჯარიმების სამართლებრივი საფუძველი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 15 ივლისის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მერიამ და ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორის - ქ. თბილისის მერიის განმარტებით, მოსარჩელე თავად აღიარებს მის მიერ სამართალდარღვევის ჩადენის ფაქტს, თუმცა, საქმეში არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა დემონტაჟის წარმოების ანუ სამართალდარღვევის გამოსწორების ფაქტს. კასატორი - ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური ასევე მიუთითებს, რომ მოსარჩელეს - ბ. ჩ-ას მითითება არ შეუსრულებია და დემონტაჟი არ განუხორციელებია. ამასთან, ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის განმარტებით, მშენებლობა არის სრულიად ახალი, რომელიც გამოვლენილ იქნა მიმდინარე სტადიაზე, ხოლო მოსარჩელის მითითება თითქოს არსებობდა საძირკველი და მან მხოლოდ ბლოკის კედლები დააშენა, საქმეზე არ დასტურდება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 26 სექტემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მერიისა და ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის საკასაციო საჩივრები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 ოქტომბრის განჩინებით ქ. თბილისის მერიისა და ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მათი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრების გარეშე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 26 მარტის განჩინებით ქ. თბილისის მერიისა და ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის საკასაციო საჩივრების განხილვა დაინიშნა ზეპირი მოსმენით, 2015 წლის 30 აპრილს, 12:30 საათზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ბ. ჩ-ას მიმართ 2013 წლის 3 ივლისს შედგენილ იქნა №000307 მითითება, რომლითაც მხარეს განესაზღვრა 7 დღის ვადა უნებართვოდ მოწყობილი ლენტური საძირკვლისა და ბლოკის მოწყობის დემონტაჟის განსახორციელებლად. ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2013 წლის 6 აგვისტოს №000307 დადგენილებით, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ბ. ჩ-ა დაჯარიმდა 10 000 ლარით ქ. თბილისში, აფრიკა, ..., ... (ს.კ. №...) მიმდებარედ სამშენებლო სამუშაოების უნებართვოდ წარმოებისთვის; მასვე დაევალა უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟი. აღნიშნული დადგენილება ბ. ჩ-ამ გაასაჩივრა ქ. თბილისის მერიაში, რომელმაც 2013 წლის 21 ოქტომბრის №2375 განკარგულებით არ დააკმაყოფილა წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივარი.

ამასთან, საქმეზე დადგენილია, რომ მოსარჩელე - ბ. ჩ-ა (მცხოვრები: 0168, ქ. თბილისი, ისან-სამგორის რაიონი, აფრიკა, 360 კმ., №...) რეგისტრირებულია სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში და იღებს შემწეობას. ასევე დადგენილია ის გარემოება, რომ 2009 წლის აგვისტოს თვიდან 2012 წლამდე ბ. ჩ-ამ არაერთხელ მიმართა შესაბამისი უფლებამოსილების მქონე ადმინისტრაციულ ორგანოებს თავშესაფრის გამოყოფის მოთხოვნით.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული სამშენებლო სამართალდარღვევისთვის ბ. ჩ-ას დაჯარიმების კანონიერების დადგენა წარმოადგენს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის პირველი მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ამ კოდექსის მიზანია სამშენებლო საქმიანობის განხორციელების უზრუნველყოფა სამშენებლო სფეროს ტექნიკური რეგლამენტებითა და საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების სრული დაცვით. აღნიშნული კოდექსით მოწესრიგებულია სამშენებლო სამართალდარღვევისას სანქციის დაკისრების წინაპირობები. ამასთან, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლი ეხება უნებართვო მშენებლობის, რეკონსტრუქციის ან/და დემონტაჟის წარმოებას მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე. აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი ადგენს, რომ უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას სახელმწიფოს ან თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე – 10 000 ლარით.

ამასთან, აღნიშნული მუხლის შენიშვნის მე-2 პუნქტის მიხედვით, გაბარიტების ცვლილებად განიხილება ისეთი სამშენებლო საქმიანობა, რომლის დროსაც იცვლება შენობა-ნაგებობის საძირკვლის, გარე შემომზღუდავი კონსტრუქციების ან/და სახურავის პარამეტრები (მიშენება, დაშენება, შენობა-ნაგებობის სიმაღლის გაზრდა და ა. შ.), ხოლო მშენებლობის შედეგად წარმოქმნილი ობიექტი არის შენობა-ნაგებობის არსებითი შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევება შეუძლებელია მთლიანი შენობა-ნაგებობის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე. ამდენად, იმისთვის, რომ სამშენებლო სამართალდარღვევა დაეფუძნოს პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლს, აუცილებელია, რომ უნებართვო მშენებლობა განხორციელდეს განსაკუთრებული, გამორჩეული, სპეციალური სტატუსის მქონე ტერიტორიის (ზონის) ფარგლებში, კერძოდ, ისეთი ტერიტორიის ფარგლებში, როგორიც არის: 1) სპეციალური რეჟიმის ზონა, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, 2) ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრული ტერიტორიები, 3) კულტურული მემკვიდრეობის დამცავი ზონები, 4) საკურორტო-სარეკრეაციო ზონები, ან კიდევ 5) ქალაქ თბილისის ტერიტორია, იმ პირობებში, როდესაც უნებართვო მშენებლობა იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ განსახილველი სამართალურთიერთობის მიმართ გაკეთებულ სამართლებრივ დასკვნებს და მიუთითებს, რომ მოცემულ შემთხვევაში ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ სადავო დადგენილების გამოცემისას დარღვეულია საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული მოთხოვნა, სადავო დადგენილება გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, რა დროსაც ადმინისტრაციულმა ორგანომ ისე დააჯარიმა ბ. ჩ-ა, რომ არ გამოიკვლია და არ დაადგინა ლენტური საძირკველი ბ. ჩ-ას მიერ იყო თუ არა აშენებული. მოსარჩელის მტკიცებით, მან უკვე არსებულ საძირკველზე განახორციელა ბლოკის წყობის მოწყობა, შესაბამისად, მხოლოდ იმ მშენებლობის დემონტაჟი განახორციელა, რომელიც მან აწარმოა, მოანგრია ბლოკის კედელი, ხოლო ლენტური საძირკველის მოშლა, რომელიც მისი მოწყობილი არ ყოფილა, მას არ ევალებოდა. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ სადავო დადგენილების გამოცემისას ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს არც მეზობელი მიწის ნაკვეთების მფლობელების განმარტებების მოპოვების გზით არ დაუდგენია და არც ექსპერტიზა ჩაუტარებია, რომლის მეშვეობითაც დადგინდებოდა, თუ როდის იქნა მოწყობილი ლენტური საძირკველი. ასევე, არ არსებობს მითითების შედგენის მომენტისთვის არსებული მდგომარეობის ამსახველი ფოტო ან ვიდეო მასალა, რომელიც დადგენილების გამოცემის დროს არსებულ მდგომარეობასთან შედარების საშუალებას მისცემდა სასამართლოს. შესაბამისად, განსახილველი სამართალურთიერთობის შეფასებისას არსებითი მნიშვნელობა აქვს იმ გარემოების დადგენას, არის თუ არა ბ. ჩ-ას მიერ მოწყობილი ლენტური საძირკველი, რაც ადმინისტრაციულ ორგანოს სადავო დადგენილების გამოცემისა და ბ. ჩ-ას დაჯარიმების დროს არ გამოუკვლევია.

ამასთან, გამოსარკვევია თუ როდის შეასრულა ბ. ჩ-ამ ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 2013 წლის 3 ივლისს შედგენილი №000307 მითითება დემონტაჟის თაობაზე. ადმინისტრაციული ორგანოების მტკიცებით, მოსარჩელეს მითითებულ ვადაში დემონტაჟი არ განუხორციელებია, თუმცა, ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა ვერც აღნიშნული გარემოება დაადასტურეს. აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეზე არ წარმოდგენილა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის მე-2 ნაწილზე და განმარტავს, რომ იმ შემთხვევაში, როდესაც აქტის კანონიერება ხდება სადავო, მტკიცების ტვირთი ეკისრება იმ ადმინისტრაციულ ორგანოს, რომელმაც გამოსცა ეს აქტი. განსახილველ შემთხვევაში საქმის მასალებში არ არის წარმოდგენილი მთელი რიგი მტკიცებულებები. ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა ვერ შეძლეს დაემტკიცებინათ სადავო აქტების კანონიერება.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლი ადმინისტრაციულ ორგანოს მიღებული გადაწყვეტილების დასაბუთებას ავალდებულებს. აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილი იმპერატიულად განსაზღვრავს, რომ წერილობითი ფორმით გამოცემული აქტი საჭიროებს დასაბუთებას. აქტში მოცემული უნდა იყოს ის სამართლებრივი და ფაქტობრივი წინამძღვრები, რომელთა საფუძველზეც გამოიცა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რასაც მოცემულ შემთხვევაში ადგილი არ ჰქონია.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანოებმა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის შესაბამისად, სრულყოფილად არ გამოიკვლიეს და არ შეაფასეს საქმის გარემოებები სამართალდარღვევის ფაქტის დადგენისა და მისი სწორი სამართლებრივი კვალიფიკაციის მიზნით. აღნიშნული მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ. ზემოაღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ არ გამოიკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები და ისე გამოსცა ადმინისტრაციული აქტი, იგი უფლებამოსილია საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნოს ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და შესაბამის ადმინისტრაციულ ორგანოს ახალი აქტის გამოცემა დაავალოს. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს მიერ სწორად იქნა გამოყენებული საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი, ვინაიდან, სადავო დადგენილება გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევის გარეშე.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს, რომ ქ. თბილისის მერიას - როგორც ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოს გასაჩივრებული აქტის კანონიერებისა და მიზანშეწონილობის გადამოწმების ვალდებულება წარმოეშვება მაღალი ხარისხით, ვინაიდან, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მოწმდება აქტის არა მხოლოდ კანონიერება, არამედ მიზანშეწონილობაც, რაც მოცემული საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონეა. კერძოდ, საქართველოს ზოგადი ადმინისტარციული კოდექსის 201-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებულ ადმინისტრაციულ-სამართლებლივ აქტს კანონიერებისა და მიზანშეწონილობის თვალსაზრისით ამოწმებს ადმინისტრაციული ორგანო. ადმინისტრაციული ორგანოს პრეროგატივაა მის კომპეტენციაში შემავალი საკითხი გადაწყვიტოს არა მხოლოდ კანონიერების პრინციპზე დაყრდნობით, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული სამართლებრივი აქტი უნდა შეესაბამებოდეს მოქმედი კანონის მოთხოვნებს, არამედ, ადმინისტრაციულმა ორგანომ აქტის გამოცემისას უნდა იხელმძღვანელოს მიზანშეწონილობის კრიტერიუმებითაც. მიზანშეწონილობა გულისხმობს ადმინისტრაციული ორგანოს შესაძლებლობას საჯარო ინტერესების გათვალისწინებით ოპტიმალურად გადაწყვიტოს სადავო საკითხი და განახორციელოს შესაბამისი მმართველობითი ღონისძიება. შესაბამისად, ქ. თბილისის მერია ვალდებული იყო ბ. ჩ-ას ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვისას ემსჯელა, რამდენად მიზანშეწონილი იყო ბ. ჩ-ასთვის სადავო დადგენილებით გათვალისწინებული სანქციის დაკისრება და წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივარი უნდა გადაეწყვიტა სამართლებრივი და ფაქტობრივი გარემოებების შეჯერების საფუძველზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, იმისათვის, რომ შესრულდეს კანონის მოთხოვნა და ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება იყოს კანონშესაბამისი, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის მნიშვნელოვანი და სავალდებულო წინაპირობაა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების გამოკვლევა, გაანალიზება, შესწავლა და გადაწყვეტილების მიღება ამ გარემოებათა შეფასების შედეგად, იმისათვის, რომ თავიდან იქნეს აცილებული ადმინისტრაციული ორგანოს დაუსაბუთებელი დასკვნის გაკეთება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ კასატორებს - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს არ წარმოუდგენიათ დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია, რომელიც გააბათილებდა სააპელაციო სასამართლოს შეფასებებს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის საკასაციო საჩივრები უსაფუძვლოა და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, რადგან გასაჩივრებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 15 ივლისის გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, არ არსებობს მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი და იგი საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, დატოვებულ უნდა იქნეს უცვლელად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 15 ივლისის გადაწყვეტილება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

­

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ლ. მურუსიძე