#330310014459630

საქმე #ბს-64-64(2კ-15) 29 სექტემბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე: ლევან მურუსიძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე

ნუგზარ სხირტლაძე

სხდომის მდივანი _ ანა ვარდიძე

კასატორები (მოპასუხეები): 1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო; 2. სსიპ შემოსავლების სამსახური

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - ი.მ. „ნ. ი-ე“

გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 ოქტომბრის განჩინება

სარჩელის საგანი _ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ი/მ „ნ. ი-ემ“ 2014 წლის 20 მარტს სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა: ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 6 თებერვლის №021-86 საგადასახადო მოთხოვნა 88 375.42 ლარის დარიცხვის ნაწილში;

ნაწილობრივ (სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 და მე-4 პუნქტების ნაწილში) ბათილად იქნეს ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 29 აპრილის №18091 ბრძანება; ბათილად იქნეს ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2014 წლის 20 თებერვლის გადაწყვეტილება (საჩივარი №6072/2/13); ი/მ „ნ. ი-ისათვის“ დარიცხული თანხის გაუქმება (ჩამოწერა).

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 6 თებერვალს გამოცემული №021-86 საგადასახადო მოთხოვნით ნ. ი-ეს დაერიცხა გადასახადი 135 130,58 ლარის ოდენობით. სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ 2013 წლის 29 აპრილს მიღებულ იქნა №18091 ბრძანება, რომლითაც ი/მ „ნ. ი-ის“ საჩივარი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 6 თებერვლის №021-86 საგადასახადო მოთხოვნის ნაწილობრივ ბათილად ცნობის, სანქციებისა და საურავების გადაანგარიშების გზით შემცირების თაობაზე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს მიერ 2014 წლის 20 თებერვალს მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება (საჩივარი №6072/2/13), რომლითაც ი/მ „ნ. ი-ის“ საჩივარი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 6 თებერვლის №021-86 საგადასახადო მოთხოვნისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 29 აპრილის №18091 ბრძანების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილებით ი/მ „ნ. ი-ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 29 აპრილის №18091 ბრძანება (სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 და მე-4 პუნქტების ნაწილში); ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2014 წლის 20 თებერვლის გადაწყვეტილება (საჩივარი №6072/2/13); სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 6 თებერვლის №021-86 საგადასახადო მოთხოვნა გასაჩივრებულ ნაწილში და დაევალა სსიპ შემოსავლების სამსახურს საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების სრულად გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 10 ივლისის გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ ნაწილში.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული აქტები გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე. ამდენად, აპელანტების მიერ ვერ იქნა გაბათილებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოებები და სამართლებრივი დასკვნები, რისი გათვალისწინებითაც არ არსებობდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივი და ფაქტობრივი საფუძვლები. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, წარმოდგენილი მტკიცებულებების, დასახელებული ნორმების ურთიერთშეჯერებისა და ანალიზის შედეგად სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრების დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

პალატამ ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტის მითითება „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „ლ“ ქვეპუნქტზე და აღნიშნა, რომ მითითებული ნორმა ითვალისწინებს საგადასახადო ორგანოთა გათავისუფლებას საერთო სასამართლოებში განსახილველ საქმეებზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან. მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხე მხარეს გასაჩივრებული განჩინებით დაეკისრა მოსარჩელის მიერ გაწეული სასამართლო ხარჯის - სახელმწიფო ბაჟის მოსარჩელის სასარგებლოდ ანაზღაურება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, რომელიც ითვალისწინებს, რომ იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი დაკმაყოფილებულია ნაწილობრივ, მაშინ მოსარჩელეს ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რაც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს - სარჩელის მოთხოვნათა იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს ეთქვა უარი. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლის მეორე ნაწილის შესაბამისად, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემული იყო საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევის გარეშე, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია აანაზღაუროს პროცესის ხარჯები მის სასარგებლოდ გადაწყვეტილების გამოტანის შემთხვევაშიც. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ აპელანტ სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ აღნიშნულზე აპელირება უსაფუძვლო იყო.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა. კასატორებმა მათ მიერ გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და მოსარჩელისათვის სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორებმა მიუთითეს, რომ გადასახადის გადამხდელის შემოწმება და მისთვის გადასახადის დარიცხვა განხორციელდა საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული არაპირდაპირი მეთოდით და მეწარმის შემოსავლების დადგენის მიზნით გამოყენებული იყო პროპორცია, რადგან გადამხდელი არ ახორციელებდა ბუღალტრულ აღრიცხვას, მას არ ჰქონდა აღრიცხული კლიენტებთან გაფორმებული ხელშეკრულებები, ასევე არ ჰქონდა კლიენტების მიერ ლომბარდში ჩატოვებული ნივთების შესახებ ინფორმაცია. საგამოძიებო სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტის იმერეთისა და რაჭა-ლეჩხუმის სამმართველოდან 2012 წლის 20 ივლისს გამოგზავნილი წერილით დგინდება, რომ მეწარმე ახდენდა ლომბარდში ჩატოვებული ნივთების რეალიზაციას, ხოლო რეალიზებული ნივთების შესახებ ინფორმაცია ბუღალტრულად არ აისახებოდა და არ დგებოდა არანაირი დოკუმენტი. საგამოძიებო სამსახურის მიერ დაკითხული 49 კლიენტიდან ლომბარდში ნივთები ჩატოვა შვიდმა კლიენტმა. იქიდან გამომდინარე, რომ მეწარმე არ იყო დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრირებული, ხოლო არაპირდაპირი მეთოდის გამოყენებით გაანგარიშებულმა დასაბეგრი ოპერაციის საერთო თანხამ უწყვეტი 12 თვის განმავლობაში გადააჭარბა 100 000 ლარს, შემოწმებით მეწარმე აღირიცხა დღგ-ს გადამხდელად, რისთვისაც დაერიცხა ძირითადი გადასახადი და ჯარიმა საგადასახადო კოდექსის 282-ე მუხლის პირველი ნაწილით (დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაციის გარეშე საქმიანობისთვის). კასატორების მოსაზრებით საქართველოს საგადასახდო კოდექსის 49-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტისა და 61-ე მუხლი მე-3 ნაწილის საფუძველზე კანონშესაბამისად დაეკისრა მოსარჩელეს გადასახადები. კასატრომა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა ასევე მიუთითა სასამართლო გადაწყვეტილების უმართებულობაზე „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ კანონის მე-5 მუხლის „ლ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძვლით შემოსავლების სამსახურისათვის სახელმწიფო ბაჟის - 1326 ლარის დაკისრების ნაწილში.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო, საქმის მასალებისა და საკასაციო საჩივრების საფუძვლების შესწავლის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად უნდა დარჩეს გასაჩივრებული განჩინება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმის მასალებით დგინდება, რომ ი/მ ,,ნ. ი-ე“ რეგისტრირებულია 2010 წლის 11 ოქტომბერს, მის ძირითად საქმიანობას სალომბარდე მომსახურება წარმოადგენს. სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ ჩატარდა ი/მ ,,ნ. ი-ის“ კამერალური საგადასახადო შემოწმება. შემოწმება მიმდინარეობდა 2012 წლის 5 მარტიდან 2013 წლის 31 იანვრამდე და მოიცავდა 2010 წლის 11 ოქტომბრიდან 2012 წლის 28 თებერვლამდე პერიოდს. 2013 წლის 31 იანვარს შედგა საგადასახადო შემოწმების აქტი. საგამოძიებო სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტის იმერეთისა და რაჭა-ლეჩხუმის სამმართველოდან 2012 წლის 20 ივლისს გადმოგზავნილი წერილით დადგენილად იქნა მიჩნეული ის გარემოება, რომ საგამოძიებო სამსახურმა დაკითხა ლომბარდის 49 კლიენტი, რომელთაგან აღმოჩნდა, რომ შვიდმა დატოვა ნივთები ლომბარდში. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილის მიხედვით, შემოწმებისას გამოყენებულ იქნა არაპირდაპირი მეთოდი და მეწარმის შემოსავლების დადგენის მიზნით გამოყენებულ იქნა პროპორცია და პროპორციის შედეგად მიღებული შემოსავლები ჩართულ იქნა ერთობლივ შემოსავალში, ხოლო ერთობლივი შემოსავლიდან გასაქვით ხარჯებში იქნა ჩართული მეწარმის მიერ ნივთების დალომბარდებისას კლიენტებზე გადახდილი სესხის თანხა. საგადასახადო კოდექსის 268-ე მუხლის შესაბამისად, საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე, სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ 2013 წლის 6 თებერვალს გამოიცა №021-86 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც ი/მ „ნ. ი-ეს“ გადასახდელად დაეკისრა 135 130,58 ლარი. აღნიშნული საგადასახადო მოთხოვნა სსიპ შემოსავლების სამსახურში გაასაჩივრა ი/მ ,,ნ. ი-ემ“ და მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 6 თებერვლის №021-86 საგადასახადო მოთხოვნის ნაწილობრივ გაუქმება. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 29 აპრილის №18091 ბრძანებით, ი/მ „ნ. ი-ის“ საჩივარი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 6 თებერვლის №021-86 საგადასახადო მოთხოვნის ნაწილობრივ ბათილად ცნობისა და სანქციებისა და საურავების გადაანგარიშების გზით შემცირების თაობაზე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გადასახადის გადამხდელს მიეცა წინადადება, წერილობით წარედგინა კლიენტების ნოტარიულად დამოწმებული ახსნა - განმარტებები დალომბარდებული ნივთების ლომბარდში დატოვების თაობაზე. მიღებული ინფორმაციის გათვალისწინებით შემმოწმებელმა ნივთები, რომლებიც არ იქნა დატოვებული კლიენტების მიერ ლომბარდში არ განიხილოს საბაზრო ფასით რეალიზებულად და დღგ-ით დასაბეგრ ოპერაციად. აღნიშნულის გათვალისწინებით, დაევალა აუდიტის დეპარტამენტს, განახორციელოს დარიცხული თანხების კორექტირება (შემცირება). აუდიტის დეპარტამენტს დაევალა გადამხდელის მიერ მითითებული პოზიციების მიხედვით და მისი მონაწილეობით გადაამოწმოს მიღებული შემოსავლების გაანგარიშებისას ადგილი ხომ არ ჰქონდა დუბლირების ფაქტს. აღნიშნული ფაქტის დადასტურების შემთხვევაში, შემმოწმებელმა ერთობლივი შემოსავლებიდან ამორიცხოს დუბლირებული თანხები და აღნიშნულის გათვალისწინებით, უზრუნველყოს დარიცხული თანხების კორექტირება (შემცირება). გადასახადის გადამხდელს მიეცა რეკომენდაცია, შემმოწმებელს წარუდგინოს „საწარმოებისათვის აუდიტირებული ფინანსური ანგარიშგების განმახორციელებელ ან/და საექსპერტო და აუდიტორული დასკვნების გამცემ პირთა და სახელმწიფო საწარმოთა ნუსხის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 5 სექტემბრის N360 დადგენილებაში აღნუსხული პირების მიერ გაცემული დასკვნა კლიენტების მიერ დატოვებული დალომბარდებული ნივთების სარეალიზაციო ფასის განსაზღვრის მიზნით და აღნიშნული დასკვნით განსაზღვრული ფასის გათვალისწინებით, აუდიტის დეპარტამენტმა უზრუნველყოს დარიცხული თანხების კორექტირება (შემცირება). ი/მ ,,ნ. ი-ემ“ საჩივრით მიმართა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს და მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 29 აპრილის №18091 ბრძანებისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 6 თებერვლის №021-86 საგადასახადო მოთხოვნის ნაწილობრივ გაუქმება.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს მიერ 2014 წლის 20 თებერვალს მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება (საჩივარი №6072/2/13), რომლითაც ი/მ „ნ. ი-ის“ საჩივარი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 6 თებერვლის №021-86 საგადასახადო მოთხოვნისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 29 აპრილის №18091 ბრძანების ნაწილობრივ ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სადავო აქტები, საქართველოს საგადსახადო კოდექსის 304-ე, 305-ე მუხლებისა და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის ,,დ” ქვეპუნქტის თანახმად, წარმოადგენენ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს, რომლებიც აწესებენ და ცვლიან პირის - ი/მ ,,ნ. ი-ის“ უფლებებსა და მოვალეობებს. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილი ადგენს საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილებას პირის საგადასახადო ვალდებულებების არაპირდაპირი მეთოდების გამოყენებით განსაზღვრის (აქტივების სიდიდის, საოპერაციო შემოსავლებისა და ხარჯების, პირის შესახებ ინფორმაციის მისი საქმიანობის სხვა საგადასახადო პერიოდთან ან სხვა ამგვარი გადასახადის გადამხდელის შესახებ მონაცემების შედარების, აგრეთვე სხვა მსგავსი ინფორმაციის ანალიზის საფუძველზე) შესახებ. საქმეში დაცული მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის მიერ განხორციელდა ი/მ „ნ. ი-ის“ კამერალური საგადასახადო შემოწმება და 2013 წლის 31 იანვარს შედგა საგადასახადო შემოწმების აქტი. საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე, ი/მ „ნ. ი-ის“ მიმართ 2013 წლის 6 თებერვალს გამოიცა №021-86 საგადასახადო მოთხოვნა, რომლითაც მოსარჩელეს დაერიცხა გადასახადი 135 130,58 ლარის ოდენობით. მოცემულ შემთხვევაში, სადავო არ არის ის გარემოება, რომ შემოწმების აქტის შემდგენმა სპეციალისტმა გამოიყენა დაანგარიშების არაპირდაპირი მეთოდი და რაოდენობრივი პროპორცია. საკასაციო სასამართლო სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე დადგენილად მიიჩნევს, რომ საგამოძიებო სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტის იმერეთისა და რაჭა-ლეჩხუმის სამმართველოდან 2012 წლის 20 ივლისს გადმოგზავნილი წერილით საგადასახადო ორგანოს სპეციალისტმა დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ საგამოძიებო სამსახურმა დაკითხა ლომბარდის 49 კლიენტი, რომელთაგან აღმოჩნდა, რომ შვიდმა დატოვა ნივთები ლომბარდში. საქმეში წარმოდგენილია დოკუმენტი ცხრილის სახით, რომელიც შეიცავს მხოლოდ საგამოძიებო სამსახურის მიერ გამოკითხულ კლიენტთა საერთო რაოდენობის შესახებ ინფორმაციას, რითაც იხელმძღვანელა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა ი/მ „ნ. ი-ის“ მიმართ საგადასახადო შემოწმების აქტის შედგენისას. სპეციალისტის განმარტებით, შემოწმების აქტის შედგენისას, იგი დაეყრდნო, როგორც 2012 წლის 20 ივლისის წერილს, ასევე მეწარმე სუბიექტის შავ ჩანაწერებს, თუმცა რეალურად შემოწმების აქტში მითითებულია, რომ სპეციალისტი ხელმძღვანელობს მხოლოდ საგამოძიებო სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტის იმერეთისა და რაჭა-ლეჩხუმის სამმართველოდან 2012 წლის 20 ივლისს გადმოგზავნილი წერილით რაც შემოწმების აქტის შემდგენმა, სპეციალისტმა გ. კ-მა დაადასტურა ასევე სასამართლოში გამართულ მთავარ სხდომაზე. სადავო არ არის, რომ მოსარჩელის სამეწარმეო საქმიანობის შემოწმებისას გამოვლენილ იქნა მთელი რიგი დარღვევები, რის გამოც საგადასახადო ორგანო უფლებამოსილი იყო გამოეყენებინა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული არაპირდაპირი მეთოდი, თუმცა სადავოა ამ ნორმით მინიჭებული უფლებამოსილების გამოყენების კანონშესაბამისობა. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ დაარღვია სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემისას საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნები, კერძოდ, მოპასუხემ არ დაასაბუთა თუ რატომ გამოიყენა არაპირდაპირი მეთოდით გადასახდის დარიცხვისას რაოდენობრივი პროპორცია, ამასთან სათანადოდ არ შეისწავლა მეწარმისაგან ამოღებული დოკუმენტაცია. მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო დაეყრდნო რა საგამოძიებო სამსახურის საგამოძიებო დეპარტამენტის იმერეთისა და რაჭა-ლეჩხუმის სამმართველოდან 2012 წლის 20 ივლისს გადმოგზავნილ წერილს, რომლითაც ირკვევა, რომ გამოკითხული 49 პიროვნების სესხის თანხები მოიცავს მხოლოდ 200 ლარიდან 2000 ლარამდე ოდენობას, არ გაითვალისწინა 200 ლარიანი და 200 ლარზე დაბალი ოდენობის სესხების რაოდენობა, მათ შორის, ჩატოვებული ნივთების პროპორცია.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საგადასახადო ვალდებულების გონივრულად და სამართლიანად განსაზღვრის მიზნით, საგადასახადო კოდექსის 73-ე მუხლის მე-5 ნაწილით მინიჭებული უფლებამოსილების კანონშესაბამისად გამოყენებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს, რამდენადაც ეს მუხლი ეხება ყველა სახის გადასახადს, მათ შორის დღგ-ს, საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრას და საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, მხოლოდ ამ ნორმითა და საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ შემთხვევაში, გადასახადი დაარიცხოს მის ხელთარსებული მასალების/სანდო ინფორმაციის ანალიტიკური დამუშავების მეშვეობით, რაც ი/მ „ნ. ი-ის“ მიმართ გადაწყვეტილების მიღებისას მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ უგულვებელყო.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსითა და საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანებით დამტკიცებული „გადასახადების ადმინისტრირების შესახებ“ ინსტრუქციით დადგენილ ფარგლებში მაკონტროლებელი ორგანო უფლებამოსილია ბუღალტრული აღრიცხვის არასათანადოდ წარმოების დასადგენად იხელმძღვანელოს საწარმოში არსებული მასალებისა თუ მოპოვებული ნებისმიერი ფაქტებისა და გარემოებების გათვალისწინებით, მაგრამ ამგვარი დასკვნის გაკეთება უნდა ემყარებოდეს უტყუარ მტკიცებულებებს და მხოლოდ გაურკვეველი სახის ჩანაწერების მხედველობაში მიღებით, არ შეესაბამება საგადასახადო კონტროლის მიზნებს. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საწარმოში არსებული ამა თუ იმ სახის ჩანაწერი, რომელიც იძლევა საწარმოს შემოსავლის ან ხარჯის დადგენის შესაძლებლობას, განხილულ უნდა იქნეს სხვა უტყუარ მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში, რათა საგადასახადო კონტროლის მიზნით სრულყოფილად იქნეს გამოკვლეული საწარმოს მიერ წარმოებული ბუღალტრული აღრიცხვის სისწორე. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნოს იმ გარემოებებზე, ფაქტებზე, მტკიცებულებებზე ან არგუმენტებზე, რომლებიც არ იქნა გამოკვლეული და შესწავლილი ადმინისტრაციული წარმოების დროს. ამავე კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილი კი ადგენს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. მეტიც, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 97-ე მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია გამოითხოვოს დოკუმენტები, შეაგროვოს ცნობები, საჭიროების შემთხვევაში დანიშნოს ექსპერტიზა და გამოიყენოს აუცილებელი დოკუმენტები და აქტები, ასევე მტკიცებულებათა შეგროვების მიზნით მიმართოს კანონმდებლობით გათვალისწინებულ სხვა ზომებს. ამდენად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა გამოიყენოს კანონით მისთვის მინიჭებული უფლებამოსილება, რათა სრულყოფილად დაადგინოს და შეისწავლოს საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რათა გაუმართლებლად არ შეიალახოს პირის უფლება. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადებისა და გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად კი ადგენს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე, ხოლო 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილი განსაზღვრავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის თავისი გადაწყვეტილება დააფუძნოს იმ გარემოებებზე, ფაქტებზე და მტკიცებულებზე ან არგუმენტებზე, რომლებიც არ იქნა გამოკვლეული და შესწავლილი ადმინისტრაციული წარმოებისას. სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერების შემოწმებისას აქტის გამომცემმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა უზრუნველყოს მიღებული გადაწყვეტილების მართლზომიერების დამტკიცება სასამართლოს წინაშე, ვინაიდან ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით ადმინისტრაციული ორგანოს უფლება არა აქვს კანონმდებლობის მოთხოვნების საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე ქმედება, რაც გულისხმობს ადმინისტრაციულ ორგანოს (თანამდებობის პირის) ვალდებულებას და სამართლებრივ პასუხისმგებლობას აქტის კანონიერებასთან დაკავშირებით. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლით მე-2 ნაწილით ადმინისტრაციულ ორგანოს ევალება დაამტკიცოს სწორედ სადავო აქტის სამართლებრივი მხარე, რადგან მატერიალურ-სამართლებრივი კანონმდებლობის მიხედვით, მას აქვს საჯარო-სამართლებრივი ვალდებულება თავისი გადაწყვეტილება მიიღოს მხოლოდ კანონის შესაბამისად.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სადავო აქტები გამოცემულია საქმის გარემოებების გამოკვლევის გარეშე, რისი გათვალისწინებითაც, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო უსაფუძვლოდ მიიჩნევს ასევე კასატორის - სსიპ შემოსავლების სამსახურის პრეტენზიას სასამართლო ხარჯების დაკისრების ნაწილში და ამ უკანასკნელის ყურადღებას მიაქცევს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის შესაბამისადაც, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე გათავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. ამდენად ის გარემოება, რომ კასატორი კანონის საფუძველზე გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, ზემოაღნიშნული მუხლის მოთხოვნებიდან გამომდინარე, მას არ ათავისუფლებს პროცესუალური მოწინააღმდეგის მიერ გაწეული ხარჯების ანაზღაურების ვალდებულებისაგან. შესაბამისად, კასატორის მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ მისთვის სასამართლო ხარჯების დაკისრებით, სასამართლომ დაარღვია კანონის მოთხოვნა, არ გამომდინარეობს საპროცესო ნორმებიდან და ამ ნაწილშიც არ იძლევა კასაციის გაზიარების შესაძლებლობას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 257-ე და 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 ოქტომბრის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ლ. მურუსიძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე