№ბს-165-162(კ-15) 8 ოქტომბერი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ლევან მურუსიძე

სხდომის მდივანი – ანა ვარდიძე

კასატორი (მოსარჩელე) - ა. ქ-ე, წარმომადგენელი - ლ. ქ-ე (10.09.2013წ. №130941235 რწმუნებულება)

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხე) - უწყებათაშორისი კომისია, წარმომადგენელი - ს. ბ-ი (27.04.2015წ. №04/29236 მინდობილობა)

მესამე პირი - სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო, წარმომადგენელი - ს. ბ-ი (10.03.2015წ. №04/16446 მინდობილობა)

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი აქტის გამოცემის დავალება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 4 დეკემბრის განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2014 წლის 4 აპრილს ა. ქ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოსა და უწყებათაშორისი კომისიის მიმართ.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“ საფუძველზე დახმარების (სარჩოს) დანიშვნის მოთხოვნით 2013 წლის 25 მარტს განცხადებით მიმართა საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს.

სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2014 წლის 4 მარტის №04/17048 წერილით ა. ქ-ეს ეცნობა, რომ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“ შესრულების მიზნით შექმნილმა უწყებათაშორისმა კომისიამ 2014 წლის 27 იანვარს განიხილა სს „...“ დაინვალიდებულ მაძიებელთა საკითხი, რომლებმაც 2013 წლის 1 მარტიდან 2014 წლის 27 იანვრამდე მიმართეს განცხადებებით სოციალური მომსახურების სააგენტოს. უწყებათაშორისი კომისიის გადაწყვეტილებით მითითებულ პირებს უარი ეთქვათ დახმარების დანიშვნაზე იმ მოტივით, რომ სს „...“ ლიკვიდაციის პროცესის მიმდინარეობისას საწარმოში სახელმწიფოს წილის ოდენობა 100%-ს არ შეადგენდა, შესაბამისად, ისინი საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული წესის მე-5 მუხლის მოთხოვნას ვერ აკმაყოფილებდნენ.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ა. ქ-ემ პროფესიული დაავადება მიიღო 1984 წელს (მანგანუმის ქრონიკული ინტოქსიკაციის დიაგნოზით, 100%-ით დაკარგა შრომისუნარიანობა და დაუდგინდა I ჯგუფის ინვალიდობა უვადოდ), როდესაც „...“ მთლიანად სახელმწიფო საკუთრებას წარმოადგენდა. მას ყოველთვიურ სარჩოს უხდიდა ქარხანა საწარმოს სააქციო საზოგადოებად ჩამოყალიბების შემდეგაც, საწარმოს ლიკვიდაციის პროცესის დასრულებამდე.

საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილებით დამტკიცებული იყო „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესი“, რომლის 2.1 მუხლი ითვალისწინებდა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48 ბრძანებულებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის“ მოთხოვნათა დაცვით დანიშნული ყოველთვიური ზიანის ანაზღაურების სარჩო ექვემდებარებოდა ანაზღაურებას დამსაქმებლის ან მისი უფლებამონაცვლის მიერ, გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. მე-3 პუნქტის თანახმად, დამსაქმებლის (მათ შორის სამინისტროს, საქვეუწყებო დაწესებულების, სტრუქტურული ერთეულის ან საჯარო სამართლის იურიდიული პირის) გაკოტრების ან ლიკვიდაციის შემთხვევაში წყდებოდა დანიშნული ზიანის ანაზღაურების ყოველთვიური სარჩოს გაცემის ვალდებულება.

2006 წლის 13 დეკემბერს შპს „ჯ...“ და საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სს „ფ...“ შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, შპს „ჯ...“ იყიდა სს „ფ...“ აქტივები, ხოლო პასივები დარჩა სს „ფ...“. შესაბამისად, სს „ფ...“ დაინვალიდებულებს, მათ შორის ა. ქ-ეს 2007 წლის 1 მარტიდან შეუწყდათ ყოველთვიური სარჩოს გაცემა. ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სს „ფ...“ დაევალა ა. ქ-ისათვის სარჩოს ანაზღაურების აღდგენა, მაგრამ იმის გამო, რომ ამ დროისათვის „სს „ფ...“ გაკოტრების საქმის წარმოება დასრულებული იყო, სარჩოს გადახდა სს „ფ...“ მიერ არ გაგრძელებულა, ხოლო შპს „ჯ...“ უარი განაცხადა სარჩოს გადახდაზე, რამდენადაც იგი სს „ფ...“ სამართალმემკვიდრე არ იყო.

ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2010 წლის 10 მარტის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა სს „ფ...“ დაინვალიდებულ პირთა სარჩელი შპს „ჯ...“ სარჩოს გადახდის ვალდებულების დაკისრების შესახებ.

მოსარჩელის მითითებით, „...“ სააქციო საზოგადოებად რეგისტრაციაში გატარდა ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 1996 წლის 31 დეკემბრის №32/5-25 დადგენილებით, რომლის აქციონერებსაც წარმოადგენდნენ: სახელმწიფო - 51% წილობრივი მონაწილეობით, ქონების მართვის სამინისტრო - 48,2% წილობრივი მონაწილეობით და მუშათა კოლექტივი - 0,8% წილობრივი მონაწილეობით. სს „...“ ლიკვიდირებულ იქნა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 17 თებერვლის განჩინებისა და 2010 წლის 22 მარტის გადაწყვეტილების საფუძველზე. სამეწარმეო რეესტრის მონაცემებით, ლიკვიდირებულ სუბიექტს სამართალმემკვიდრე არ ჰყავდა.

ამდენად, მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ უწყებათაშორისმა კომისიამ არასწორად განმარტა საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე-5 მუხლის 1-ლი პუნქტი, რომლის თანახმად, შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ასანაზღაურებელი ყოველთვიური დახმარება შეიძლება დაენიშნოს საქართველოს მოქალაქეს, რომელიც დასაქმებული იყო საქართველოს ტერიტორიაზე სახელმწიფოს 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით შექმნილ და ლიკვიდირებულ საწარმოში (უფლებამონაცვლე არ ყავს), 2007 წლის 1 იანვრამდე დადგენილი აქვს პროფესიული დაავადება ამ დამსაქმებელთან მუშაობის გამო ან ამავე დამსაქმებლის ბრალეულობით შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მის ჯანმრთელობას მიადგა ზიანი. დახმარების დანიშვნაზე მოსარჩელეს უარი ეთქვა იმ მოტივით, რომ ლიკვიდაციის პერიოდისათვის სს „ფ...“ სახელმწიფოს წილი 100%-ს არ შეადგენდა. მოსარჩელის მოსაზრებით, უწყებათაშორის კომისიას უნდა გაეთვალისწინებინა, რომ ა. ქ-ემ პროფესიული დაავადება მიიღო 1984 წელს, როდესაც სს „ფ...“ სახელმწიფო საწარმო იყო და არა 1996 წლის შემდეგ, როდესაც საწარმო სააქციო საზოგადოებად ჩამოყალიბდა და მოხდა წილების გადანაწილება.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ უწყებათაშორისმა კომისიამ განსხვავებულად გადაწყვიტა დახმარების დანიშვნის საკითხი სს „ჭ...“ დაინვალიდებული პირების მიმართ. მითითებული საწარმოც 1995 წელს სახელმწიფოს ნაწილობრივი წილობრივი მონაწილეობით დაფუძნდა. აღნიშნული პირების მიმართ კომისიამ გაავრცელა საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტი, თუმცა, მოსარჩელის მოსაზრებით, აღნიშნული ნორმა არანაირ გამონაკლისს არ ადგენდა იმ პირთა მიმართ, რომლებმაც დაზიანება მიიღეს სს „ჭ...“ ან „ს...“ დეპარტამენტში მუშაობის გამო ან ამავე დამსაქმებლის ბრალეულობით შრომითი მოვალეობის შესრულებისას. აღნიშნული ნორმის მითითება, რომ „ამ წესის შესაბამისი დახმარება შეიძლება დაენიშნოს ასევე საქართველოს მოქალაქეს, რომელსაც 2007 წლის 1 იანვრამდე დადგენილი აქვს პროფესიული დაავადება სს „ჭ...“ ან „ს...“ დეპარტამენტში მუშაობის გამო ან ამავე დამსაქმებლის ბრალეულობით შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მის ჯანმრთელობას მიადგა ზიანი,“ ნიშნავს იმას, რომ ამ პირებზეც ზუსტად იგივე წესი ვრცელდება, რაც ზოგადად დადგენილია მე-5 მუხლის 1-ლი პუნქტით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ მოითხოვა ა. ქ-ის ნაწილში უწყებათაშორისი კომისიის 2014 წლის 27 იანვრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და მოსარჩელისათვის დახმარების დანიშვნის შესახებ ახალი აქტის გამოცემის მოპასუხისათვის დავალება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 23 მაისის საოქმო განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად, სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო საქმეში ჩაება მესამე პირად.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილებით ა. ქ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე-5 მუხლით გათვალისწინებული დახმარების დასანიშნად აუცილებელია რამოდენიმე პირობის არსებობა: საქართველოს მოქალაქე დასაქმებული უნდა ყოფილიყო საქართველოს ტერიტორიაზე სახელმწიფოს 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით შექმნილ და ლიკვიდირებულ საწარმოში (უფლებამონაცვლე არ ჰყავს); 2007 წლის 1 იანვრამდე უნდა ჰქონოდა დადგენილი პროფესიული დაავადება ან მისი ჯანმრთელობისათვის ზიანის მიყენება გამოწვეული უნდა ყოფილიყო ამავე დამსაქმებლის ბრალეულობით, ამასთან, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადასტურებული უნდა ყოფილიყო ფულადი გასაცემლის მიღების უფლება ან სააგენტოს მხრიდან 2007-2008 წლებში გაცემული უნდა ყოფილიყო ერთჯერადი კომპენსაცია.

საქალაქო სასამართლომ ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ა. ქ-ე მუშაობდა სს „ფ...“, სადაც სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების პერიოდში მიიღო პროფესიული დაავადება, გახდა პირველი ჯგუფის ინვალიდი და შრომის უნარი დაკარგა 100%-ით უვადოდ. ამავე გადაწყვეტილებით სს „ფ...“ დაევალა ა. ქ-ისათვის შეჩერებული, დანიშნული ზიანის ანაზღაურების გაგრძელება 2007 წლის 1 მარტიდან. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 17 თებერვლის განჩინებით დასრულდა სს „...“ გაკოტრების საქმის წარმოება. სამეწარმეო რეესტრის მონაცემებით სს „...“ ლიკვიდირებულია, ხოლო მისი სამართალმემკვიდრის არსებობა არ დგინდება. ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 1996 წლის 31 დეკემბრის დადგენილებით სს „...“ გატარდა რეგისტრაციაში (საზოგადოების აქციონერები: სახელმწიფო - 51%; საქართველოს ქონების მართვის სამინისტრო - 48,2%; შრომითი კოლექტივი - 0,8%). ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ სს „...“ შემქნილი და ლიკვიდირებული არ ყოფილა სახელმწიფოს 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით, შესაბამისად, ა. ქ-ე ვერ მოიპოვებდა საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე-5 მუხლის 1-ლი პუნქტით დადგენილ უფლებას. საქალაქო სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის არგუმენტი, რომ უწყებათაშორის კომისიას სს „ჭ...“ დაინვალიდებული პირების მსგავსად უნდა გაევრცელებინა საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესი“ სს „ფ...“ დაინვალიდებული პირების მიმართაც.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ამ წესის შესაბამისი დახმარება შეიძლება დაენიშნოს ასევე საქართველოს მოქალაქეს, რომელსაც 2007 წლის 1 იანვრამდე დადგენილი აქვს პროფესიული დაავადება სს „ჭ...“ ან „ს...“ დეპარტამენტში მუშაობის გამო ან ამავე დამსაქმებლის ბრალეულობით შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მის ჯანმრთელობას მიადგა ზიანი. სასამართლოს განმარტებით, აღნიშნულმა ნორმამ გამონაკლისი დაუშვა სს „ჭ...“ ან „ს...“ დეპარტამენტში დაზარალებულ პირებზე.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა. ქ-ემ, რომელმაც თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 4 დეკემბრის განჩინებით ა. ქ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 18 ივლისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და მათი სამართლებრივი შეფასებები.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ა. ქ-ე არ მიეკუთვნებოდა საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესით“ გათვალისწინებულ სუბიექტთა წრეს და მითითებული ნორმის დისპოზიცია არ იძლეოდა სხვაგვარი განმარტების შესაძლებლობას.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ა. ქ-ემ, რომელმაც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 4 დეკემბრის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეიტლების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოებმა არასწორად შეაფასეს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები. სასამართლოებმა მოთხოვის უარყოფის მოტივად მიუთითეს იმ გარემოებაზე, რომ სს „ფ...“ სახელმწიფოს წილი 100%-ს არ შეადგენდა საწარმოს ლიკვიდაციის დროისათვის. საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული წესის თანახმად, დახმარება (სარჩო) კვლავ უნდა დანიშვნოდათ 2007 წლის 1 იანვრამდე პროფესიული დაავადებით დაინვალიდებულ პირებს. ა. ქ-ე სარჩოს ღებულობდა 1984 წლიდან 2007 წლის 1 მარტამდე, იმ დრომდე, ვიდრე მოხდებოდა სს „ფ...“ გაკოტრება და შპს „ჯ...“ მიერ მისი აქტივების შესყიდვა. ა. ქ-ის სარჩელის საფუძველზე ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სს „ფ...“ დაევალა სარჩოს ანაზღაურების აღდგენა, რაც არ განხორციელდა საწარმოს ლიკვიდაციის გამო. ა. ქ-ემ პროფესიული დაავადება მიიღო საწარმოს სააქციო საზოგადოებად გარდაქმნამდე, ანუ იმ პერიოდში, როდესაც ფ... სახელმწიფო საწარმო იყო.

ამდენად, კასატორის მოსაზრებით, მიუხედავად იმისა, რომ ფ... სააქციო საზოგადოებად 1996 წელს დაფუძნდა და მუშათა კოლექტივის წილი მის ქონებაში მხოლოდ 0,8%-ს შეადგენდა, სს „ფ...“ დაინვალიდებული პირები სარჩოს ღებულობდნენ 2007 წლის 1 მარტამდე. ამდენად, ის გარემოება, რომ სს „ფ...“ არ იყო დაფუძნებული სახელმწიფოს 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით, სარჩოს გაცემის დამაბრკოლებელი გარემოება არ იყო.

გარდა აღნიშნულისა, კასატორის მითითებით, უწყებათაშორის კომისიას სადავო საკითხის გადაწყვეტისას უნდა გაეთვალისწინებინა საწარმოს წილის პროცენტული მონაცემები და მასთან შესაბამისობაში მაინც უნდა დანიშვნოდა მოსარჩელეს დახმარება.

დახმარების გაცემაზე უარის თქმის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას არ იქნა გათვალისწინებული ის გარემოება, რომ „...“ 1996 წელს არ დაარსებულა, მან 1996 წელს მხოლოდ სამართლებრივი ფორმა შეიცვალა, რა დრომდეც საწარმო სრულად სახელმწიფოს საკუთრებას წარმოადგენდა.

ამდენად, კასატორის მოსაზრებით, უწყებათაშორისი კომისიის სადავო აქტი გამოიცა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 53-ე მუხლის მე-5 ნაწილის, 96-ე მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილების მოთხოვნათა უგულებელყოფით, რაც ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის 1-ლი და მე2- ნაწილების შესაბამისად, აქტის ბათილად ცნობის საფუძველია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 3 აპრილის განჩინებით ა. ქ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 11 ივნისის განჩინებით ა. ქ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობით საქმის მასალების და საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს, უცვლელად უნდა დარჩეს გასაჩივრებული განჩინება, შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმეზე დადგენილია, რომ ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 1996 წლის 31 დეკემბრის დადგენილებით სს „...“ (სს ,,ფ...“) გატარდა რეგისტრაციაში (საზოგადოების აქციონერები: სახელმწიფო - 51%; სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრო - 48,2%; შრომითი კოლექტივი - 0,8%). ა. ქ-ე მუშაობდა სს „ფ...“, სადაც სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების პერიოდში მიიღო პროფესიული დაავადება, გახდა პირველი ჯგუფის ინვალიდი და შრომის უნარი დაკარგა 100%-ით უვადოდ, რის შედეგადაც საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის =48 ბრძანებულებით დამტკიცებული ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის“ საფუძველზე დაენიშნა ყოველთვიური სარჩო 106 ლარის ოდენობით, თუმცა კასატორისათვის 2007 წლის პირველი მარტიდან სარჩოს გაცემა შეწყდა. ა. ქ-ის სასარჩელო მოთხოვნის საფუძველზე ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სს „ფ...“ დაევალა ა. ქ-ისათვის შეჩერებული სარჩოს ანაზღაურების გაგრძელება 2007 წლის 1 მარტიდან. ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 17 თებერვლის განჩინებით დასრულდა სს „...“ (სს ,,ფ...“) გაკოტრების საქმის წარმოება. სამეწარმეო რეესტრის მონაცემებით სს „...“ დღეის მდგომარეობით ლიკვიდირებულია, ხოლო მისი სამართალმემკვიდრის არსებობა არ დგინდება. ა. ქ-ე ითხოვს სამსახურებრივი მოვალეობის შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების სახით სარჩოს დანიშვნას საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის =45 დადგენილებით დამტკიცებული ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“ საფუძველზე. კასატორი მიიჩნევს, რომ მას სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს უწყებათაშორისი კომისიის 2014 წლის 27 იანვრის გადაწყვეტილებით საქმის გარემოებათა გამოკვლევის გარეშე ეთქვა უარი სარჩოს დანიშვნაზე, რადგან ზიანის მიყენების მომენტში (1984 წ.) ქარხანა სრულად იმყოფებოდა სახელმწიფოს საკუთრებაში. ამასთანავე, 1996 წელს, ქარხნის სააქციო საზოგადოებად დარეგისტრირების მომენტშიც, ქარხნის შრომით კოლექტივს გადაეცა მხოლოდ აქციათა 0,8 %. კასატორი თვლის, რომ სარჩოს მიღებაზე მისი უფლება დადგენილია აგრეთვე კანონიერ ძალაში მყოფი ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, რომლითაც სს „ფ...“ დაევალა ა. ქ-ისათვის შეჩერებული, დანიშნული ზიანის ანაზღაურების გაგრძელება 2007 წლის 1 მარტიდან, თუმცა სს ,,ფ...“ ვერ შეძლო ამ თანხის ანაზღაურება გაკოტრების გამო. კასატორი მიუთითებს საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 01 მარტის =45 დადგენილებით დამტკიცებული ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე-5 მუხლის მე-2 ნაწილის დისკრიმინაციულ ხასიათზე და მიიჩნევს, რომ აღნიშნული მოწესრიგება არ უნდა გავრცელდეს მხოლოდ სს „ჭ...” ან „ს...“ დეპარტამენტში დასაქმებულ პირებზე.

საკასაციო სასამართლო კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობით აღნიშნავს, რომ საქართველოს ტერიტორიაზე განთავსებულ საწარმოებში, დაწესებულებებში, ორგანიზაციებში დასაქმებულ მუშაკთა შრომითი მოვალეობის შესრულებისას საწარმოო ტრავმით, პროფესიული დაავადებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივ საფუძვლებს განსაზღვრავდა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის =48 ბრძანებულებით დამტკიცებული ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესი“, რომლის მე-2 მუხლის თანახმად დამქირავებელი იყო მატერიალურად პასუხისმგებელი მასთან დასაქმებული მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად დამდგარი ზიანისათვის, გარდა ისეთი შემთხვევსა, თუ ზიანი დამდგარი იყო 100%-იანი სახელმწიფო წილობრივი მონაწილეობით შექმნილ საწარმოებში, რომლებსაც უფლებამონაცვლე არ ჰყავდა. ასეთ შემთხვევაში ზიანის ანაზღაურებას უზრუნველყოფდა სახელმწიფო, კერძოდ - სსიპ სოციალური დაზღვევის ერთიანი სახელმწიფო ფონდი საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტის კანონში გათვალისწინებული ასიგნებების ფარგლებში (წესის 42¹ მუხლი). განსახილველ შემთხვევაში ა. ქ-ეს აღნიშნული წესის საფუძველზე დანიშნული ჰქონდა ყოველთვიური სარჩო, რომელსაც ანაზღაურებდა სს ,,ფ...“.

საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის =48 ბრძანებულება 2007 წლის 01 მარტიდან გაუქმდა საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის =93 ბრძანებულებით და საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის =53 დადგენილებით დამტკიცდა ახალი ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესი“, რომელშიც მიეთითა, რომ საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის N48 ბრძანებულებით დამტკიცებული წესის მოთხოვნათა დაცვით დანიშნული ზიანის ანაზღაურების სარჩო ექვემდებარება ანაზღაურებას დამსაქმებლის ან მისი უფლებამონაცვლის მიერ, გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა (წესის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტი). წესის მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტი უთითებდა, რომ დამსაქმებელის გაკოტრება ან ლიკვიდაცია იწვევდა დანიშნული ყოველთვიური სარჩოს გაცემის ვალდებულების შეწყვეტას, რაც ვალდებულების შეწყვეტის საერთო საფუძველს წარმოადგენს. განსახილველ შემთხვევაში ა. ქ-ეს, რომელიც სს ,,ფ...“ ტრავმის მიღებიდან ყოველთვიურად იღებდა სარჩოს კანონმდებლობით დადგენილი ოდენობით, შეუწყდა სარჩოს გაცემა 2007 წლის პირველი მარტიდან. ა. ქ-ის სარჩელის საფუძველზე ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, სს „ფ.“ დაევალა ა. ქ-ისათვის შეჩერებული, დანიშნული ზიანის ანაზღაურების გაგრძელება 2007 წლის 1 მარტიდან. გადაწყვეტილებაში მიეთითა საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის =53 დადგენილებით დამტკიცებული ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის“ მე-2 მუხლის პირველ პუნქტზე და აღინიშნა, რომ დანიშნული სარჩო დაექვემდებარა ანაზღაურებას დამსაქმებლის ან მისი უფლებამონაცვლის მიერ, გარდა ამ მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევისა, რომლის მიხედვით სარჩოს დარიცხვა წყდებოდა საწარმოს გაკოტრებისას ან ლიკვიდაციისას. სააქციო საზოგადოების ლიკვიდაცია განხორციელდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2009 წლის 17 თებერვლის და 2010 წლის 22 მარტის განჩინებების საფუძველზე, შესაბამისად, 2007 წლის პერიოდისათვის არ არსებობდა დანიშნული სარჩოს გაცემის გაგრძელების დამაბრკოლებელი გარემოება. განსახილველი საკითხის მომწესრიგებელი იმჟამად მოქმედი ნორმატიული აქტები და არსებული ფაქტობრივი გარემოებები არ ქმნიდა სარჩოს გაცემაზე უარის თქმის საფუძველს, რის გამოც ა. ქ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა. ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შეჩერებული სარჩოს 2007 წლის პირველი მარტიდან ანაზღაურების თაობაზე ა. ქ-ის სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილება სადღეისოდ არ ქმნის განსახილველი სარჩელის დაკმაყოფილების, სასამართლოს ხსენებული გადაწყვეტილება არანაირად არ ადასტურებს სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის უკანონობას. კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილებით სარჩოს გაცემის განახლების შემდეგ სარჩოს გაცემის შეწყვეტის საფუძველი შეიქმნა საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის =53 დადგენილებით დამტკიცებული ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის“ მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტით, რომელიც საწარმოს ლიკვიდაციისა და გაკოტრების შემთხვევაში სარჩოს გაცემის ვალდებულების შეწყვეტას ადგენდა. შესაბამისად, ა. ქ-ეს მართებულად შეუწყდა სარჩოს დარიცხვა და ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილება დღეის მდგომარეობით არ ქმნის სოციალური უზრუნველყოფის ორგანოსათვის სარჩოს გაცემის დაკისრების საფუძველს.

საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის =45 დადგენილებით დამტკიცდა ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესი“, რომლითაც ძალადაკარგულად გამოცხადდა „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილება. ახალი დადგენილების ამოქმედების შემდგომ ა. ქ-ემ განცხადებით მიმართა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს სარჩოს დანიშვნის თაობაზე, რაზეც საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის =45 დადგენილების შესასრულებლად შექმნილი უწყებათაშორისი კომისიის 2014 წლის 27 იანვრის გადაწყვეტილებით განმცხადებელს ეთქვა უარი იმ საფუძვლით, რომ 2013 წლის 1 მარტის =45 დადგენილებით დამტკიცებული ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, დახმარება შეიძლება დაენიშნოს საქართველოს მოქალაქეს, რომელიც დასაქმებული იყო საქართველოს ტერიტორიაზე სახელმწიფოს 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით შექმნილ და ლიკვიდირებულ საწარმოში (უფლებამონაცვლე არ ჰყავს), 2007 წლის 1 იანვრამდე დადგენილი აქვს პროფესიული დაავადება ამ დამსაქმებელთან მუშაობის გამო ან ამავე დამსაქმებლის ბრალეულობით შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მის ჯანმრთელობას მიადგა ზიანი და: ა) სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადასტურებული აქვს ფულადი გასაცემლის მიღების უფლება; ბ) სააგენტოს მხრიდან 2007-2008 წლებში გაცემულია ერთჯერადი კომპენსაცია ან დაფარულია დავალიანება. კასატორი მიიჩნევს, რომ აღნიშნული უარი არამართლზომიერია, რადგან ზიანის მიყენების მომენტში (1984 წ.), ქარხანა იყო სრულად სახელმწიფოს საკუთრება, ამასთანავე, ქარხნის სააქციო საზოგადოებად დაფუძნების მომენტში ქარხნის შრომით კოლექტივს გადაეცა მხოლოდ აქციათა 0,8 %, შესაბამისად, კასატორი თვლის, რომ საწარმო იყო სახელმწიფოს 100 %-იანი წილობრივი მონაწილეობით შექმნილი და ლიკვიდაციის პროცესშიც აქციათა აბსოლუტური უმრავლესობა, თითქმის 100 % (99,2 %) ირიცხებოდა სახელმწიფოს საკუთრებაში, რის გამოც წესის მე-5 მუხლის პირველი პქტი მის მიმართაც უნდა გავრცელდეს. საკასაციო სასამართლო კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობით არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას და აღნიშნავს, რომ მართალია ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2007 წლის 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ა. ქ-ეს დაუდგინდა სს ,,ფ...“ სარჩოს მიღების უფლება, თუმცა საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის =53 დადგენილებით დამტკიცებული ,,შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების წესის“ მე-2 მუხლის მე-3 პუნქტი ითვალისწინებდა დანიშნული სარჩოს გაცემის შეწყვეტას დამსაქმებლის ლიკვიდაციისას. საქმეზე უდავოდ არის დადგენილი, რომ ა. ქ-ის დამსაქმებელი - სს „...“ ლიკვიდირებულია, შესაბამისად, ა. ქ-ეს საწარმოს ლიკვიდაციის შედეგად, კანონმდებლობით განსაზღვრული წესის შესაბამისად, გაუქარწყლდა სასამართლოს გადაწყვეტილებით მოპოვებული სარჩოს მიღების უფლება. ამდენად, დღეის მდგომარეობით შესაძლებელია არა წარსულში დანიშნული და შეწყვეტილი სარჩოს გაცემის აღდგენის, არამედ სარჩოს ხელახლა დანიშვნის მოთხოვნა. შესაბამისად, მნიშვნელოვანია არა ის გარემოებები, რომლებიც არსებობდა სარჩოს პირველად დანიშვნის ან შეჩერებული სარჩოს გადახდევინების განახლების შემთხვევაში - 2007 წელს, არამედ ის ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი საფუძვლები, რომლებიც არსებობდა 2013 წელს - კასატორის მიერ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოსათვის მიმართვის მომენტში. ამდენად, სადავო აქტის კანონიერების დადგენა საჭიროებს საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“ საფუძველზე ა. ქ-ისათვის სარჩოს დანიშვნის შესაძლებლობის გარკვევას. საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული წესის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, დახმარება შეიძლება დაენიშნოს საქართველოს მოქალაქეს, რომელიც დასაქმებული იყო საქართველოს ტერიტორიაზე სახელმწიფოს 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით შექმნილ და ლიკვიდირებულ საწარმოში (უფლებამონაცვლე არ ჰყავს), 2007 წლის 1 იანვრამდე დადგენილი აქვს პროფესიული დაავადება ამ დამსაქმებელთან მუშაობის გამო ან ამავე დამსაქმებლის ბრალეულობით შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მის ჯანმრთელობას მიადგა ზიანი და: ა) სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადასტურებული აქვს ფულადი გასაცემლის მიღების უფლება; ბ) სააგენტოს მხრიდან 2007-2008 წლებში გაცემულია ერთჯერადი კომპენსაცია ან დაფარულია დავალიანება. განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 1996 წლის 31 დეკემბრის დადგენილებით სს „...“ (სს ,,ფ...“) გატარდა რეგისტრაციაში, საზოგადოების აქციონერები იყვნენ სახელმწიფო - 51%, საქართველოს სახელმწიფო ქონების მართვის სამინისტრო - 48,2% და შრომითი კოლექტივი - 0,8% წილით. ამდენად, დამსაქმებელი, რომელსაც ეკისრებოდა ა. ქ-ისათვის სარჩოს ანაზრაურების ვალდებულება, შექმნილი და ლიკვიდირებული არ ყოფილა სახელმწიფოს 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით. სააქციო საზოგადოების რეგისტრაცია მოხდა სახელმწიფოს საკუთრებაში მყოფი საწარმოს სააქციო საზოგადოებად გარდაქმნით, ამდენად, სააქციო საზოგადოების რეგისტრაციამდე ქარხნის სახელმწიფო საკუთრებაში ყოფნა არ ადასტურებს საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის =45 დადგენილებით დამტკიცებული წესის მე-5 მუხლის საფუძველზე სარჩოს დანიშვნის შესაძლებლობას. საფუძველს არის მოკლებული კასატორის მოსაზრება, რომ აქციათა აბსოლუტური უმრავლესობის (99,2 %) სახელმწიფოს კონტროლის ქვეშ არსებობის გამო, სს ,,ფ...“ უნდა ჩაითვალოს სახელმწიფო საწარმოდ, რის გამოც კასატორზე უნდა გავრცელდეს საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული წესის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის მოქმედება. კონკრეტული სამართლებრივი შედეგი ნორმის ქმედების შემადგენლობაში დადგენილი წინაპირობების არსებობიდან გამომდინარეობს. ნორმატიული აქტი სამართლებრივი შედეგის - სარჩოს დანიშვნის წინაპირობად იმპერატიულად ადგენს, რომ პირი, რომელსაც მიადგა ზიანი, დასაქმებული უნდა ყოფილიყო სახელმწიფოს 100 %-იანი წილობრივი მონაწილეობით შექმნილ და ლიკვიდირებულ საწარმოში, ნორმა არ ითვალისწინებს შედეგის დადგომის ალტერნატიულ წინაპირობებს. განსახილველ შემთხვევაში საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე-5 მუხლში ასახული იმპერატიული მოთხოვნა, ,,ნორმატიული აქტების შესახებ“ კანონის 3.1 მუხლის თანახმად, სავალდებულოა შესასრულებლად და არ განეკუთვნება მიხედულების, მიზანშეწონილობის სფეროს. ამასთანავე, კასატორის მოსაზრება, რომ პრივატიზების შედეგად შეუძლებელია არსებობდეს სახელმწიფოს 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით შექმნილი საწარმო, არ ქმნის ნორმის გამოყენებაზე უარის თქმის საფუძველს, რადგან მართალია საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 1992 წლის 29 მაისის N 612 დადგენილებით დამტკიცებული დებულება ,,საქართველოს რესპუბლიკის, ავტონომიურ რესპუბლიკათა და მუნიციპალურ (ადგილობრივ) საკუთრებაში არსებულ სახელმწიფო საწარმოთა ღია სააქციო საზოგადოებებად გარდაქმნის შესახებ“ ითვალისწინებდა სააქციო საზოგადოების წესდებაში საწარმოს მუშაკთათვის უსასყიდლოდ გადასაცემ აქციათა საერთო ღირებულების და რაოდენობის გაცემას, თუმცა არ დასტურდება, რომ აღნიშნული ვალდებულება ყველა საწარმოს მიერ იქნა შესრულებული (მაგ: სამეწარმეო რეესტრის მონაცემების მიხედვით 100% სახელმწიფოს წილობრივი მონაწილეობით შექმნილია სს ,,საქ...“ (ს.კ. 204892189), რეგისტრაციის თარიღი: 31.10.1997წ., სს ,,სა...“ (ს.კ. 206034469), რეგისტრაციის თარიღი:26.09.1996წ., სს ,,ხ...“ (ს.კ. 239897858), რეგისტრაციის თარიღი: 06.03.2000წ. და სხვ.). საქართველოს რესპუბლიკის მთავრობის 1992 წლის 29 მაისის N 612 დადგენილებით დამტკიცებული დებულება ძალადაკარგულად გამოცხადდა ,,სახელმწიფო ქონების პრივატიზების, ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზებისა და სარგებლობის უფლებით გადაცემის შესახებ“ 1997 წლის 30 მაისის კანონით, რომლის მე-5 მუხლის მე-2 ნაწილი ასევე ითვალისწინებდა მუშაკთათვის უსასყიდლოდ აქციათა 10%-ის გადაცემის ვალდებულებას. სწორედ არსებული რეალური მდგომარეობიდან, აგრეთვე სახელმწიფო ბიუჯეტის შესაძლებლობებიდან გამომდინარე განისაზღვრა კანონმდებლის მიერ სოციალური შეღავათი მხოლოდ იმ პირების მიმართ, რომლებიც სახელმწიფოს 100% წილობრივი მონაწილეობით შექმნილ საწარმოებში მუშაობდნენ. აღნიშნული დანაწესი ამოღებულ იქნა 2007 წლის 11 ივლისის N5295 კანონით, რის შემდეგაც მოქმედი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს საწარმოთა პრივატიზებისას მისი მუშაკებისათვის აქციათა სავალდებულო წესით გადაცემის საჭიროებას, რაც ადასტურებს პრივატიზების შედეგად სახელმწიფოს 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით შექმნილი საწარმოების არსებობას (იხ. მაგ. სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტოს ოფიციალური მონაცემები: http://nasp.gov.ge/geo/static/163). ამასთანავე, საკასაციო პალატის უმრავლესობა აღნიშნავს, რომ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე-5 მუხლის პირველი პუნქტში სახელმწიფოს 100% წილობრივი მონაწილეობით შექმნილ და ლიკვიდირებულ საწარმოზე მითითებით კანონმდებელმა მნიშვნელოვნად შეზღუდა ნორმის სუბიექტთა წრე, ნორმაში ასახულია კანონმდებლის კონკრეტულად განსაზღვრული იმპერატიული ნება, ნორმა არ შეიცავს საკანონმდებლო ხარვეზს, შესაბამისად, სასამართლო არ არის უფლებამოსილი მოახდინოს ნორმის ისეთი განმარტება, რომელიც ნორმის შესწორებას გაუთანაბრდება, გაცდება ნორმის ტექსტის ინტერპრეტაციისათვის დადგენილ ფარგლებს, შესძენს სასამართლოს კანონმდებლის ფუნქციებს, ჯერადობით გაზრდის სახელმწიფო ბიუჯეტის სოციალურ დატვირთვას.

საკასაციო სასამართლო კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობით მიიჩნევს, რომ ასევე დაუშვებელია კასატორთან მიმართებით საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის გამოყენება, რადგან აღნიშნული ნორმა საგამონაკლისო წესს ადგენს მხოლოდ სს „ჭ...” ან „ს...“ დეპარტამენტში მუშაობის გამო დაზარალებულ პირებთან დაკავშირებით, ნორმით გათვალისწინებული საგამონაკლისო შემთხვევათა წრე მკვეთრად არის მონიშნული და მისი განვრცობითი განმარტება არ დაიშვება, ნორმა არ ითვალისწინებს სს ,,ფ...“ მომუშავე პირებთან დაკავშირებით აღნიშნული მოწესრიგების გამოყენების შესაძლებლობას. კასატორის მოსაზრება, რომ კანონმდებლის აღნიშნული მიდგომით ირღვევა თანასწორობის პრინციპი, არ ასაბუთებს ნორმის გამოყენებაზე უარს, რადგან ნორმა ა. ქ-ის მიერ არ გასაჩივრებულა, ძალაშია და სავალდებულოა შესასრულებლად. საფუძველს არის მოკლებული კასატორის მითითება ზაკ-ის 4.3 მუხლის მოთხოვნის დარღვევაზე, რომლითაც აკრძალულია საქმის გარემოებათა იდენტურობის შემთხვევაში სხვადასხვა პირის მიმართ განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება. ნორმაშემოქმედება გულისხმობს დისკრეციის სფეროს არსებობას, მოწესრიგების შემოღებისას მიზანშეწონილობის საკითხის გადაწყვეტას, უპირატესობების, საგამონაკლისო შემთხვევების გათვალისწინებას, რაც მნიშვნელოვანწილად სახელმწიფო ბიუჯეტის შესაძლებლობებით არის დეტერმინირებული და არა დისკრიმინაციული მიდგომით, დისკრიმინაციად არ მიიჩნევა ნებისმიერი განსხვავება (,,დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ“ კანონის 2.8 მუხ.). შესაბამისად უსაფუძვლოა კასატორის მითითება კონსტიტუციის მე-14 მუხლით გათვალისწინებული თანასწორობის დარღვევის, დისკრიმინაციული მიდგომის შესახებ. ამდენად, არ არსებობს ზაკ-ის 4.3 მუხლის ანალოგიით გამოყენების საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობით აღნიშნავს, რომ ზოგადი ამდინისტრაციული კოდექსის მე-5 მუხლში რეგლამენტირებულია ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობის ერთ-ერთი უმთავრესი პრინციპი - უფლებამოსილების განხორციელება კანონის საფუძველზე და მის ფარგლებში. ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის კანონის დანაწესთა საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე ქმედება (ზაკ-ის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილი), უფლებამოსილებამოსილების გადამეტებით გამოცემულ აქტს არ აქვს იურიდიული ძალა (ზაკ-ის მე-5 მუხლის მე-3 ნაწილი). აღნიშნული პრინციპი არამარტო უკრძალავს ადმინისტრაციულ ორგანოს კანონსაწინააღმდეგო მოქმედებას, არამედ ავალდებულებს მას კანონის გამოყენებას. ამდენად, არ არსებობს გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის საფუძველი, რადგან იგი მიღებულია მოქმედი კანონმდებლობის მოთხოვნათა დაცვით, საქმის გარემოებების შესწავლისა და გამოკვლევის შედეგად. არ დასტურდება კასატორის მოსაზრება, რომ სადავო აქტი გამოცემულია საქმის გარემოებათა გამოკვლევის გარეშე, ზაკ-ის 53-ე, 96-ე მუხლების დარღვევით, რადგან საქმის მასალებით დასტურდება, რომ საკითხის განხილვისას ორგანომ შეისწავლა განცხადებები და თანდართული დოკუმენტები (ს.ფ. 78) და ა. ქ-ის განცხადებასთან დაკავშირებით დამატებით გამოითხოვა ინფორმაცია საჯარო რეესტრიდან სამართალმემკვიდრის არსებობის შესახებ (ს.ფ. 87). კასატორი არ უთითებს კონკრეტულად რა მტკიცებულებები უნდა მოეძიებინდა და დამატებით რა გარემოებები უნდა დაედგინა ორგანოს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობით თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სწორია, კანონის მითითებულ დარღვევას ადგილი არ აქვს, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა, რაც სსკ-ის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველს ქმნის.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო კოლეგიური შემადგენლობის უმრავლესობით იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 243-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა. ქ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 4 დეკემბრის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ლ. მურუსიძე