№ბს-229-225(კ-15) 10 დეკემბერი, 2015 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ნუგზარ სხირტლაძე, ლევან მურუსიძე
სხდომის მდივანი _ თამარ ჭანტურაია
კასატორები _ მ. ძ-ი, გ. ტ-ე
წარმომადგენლები – ქ. ბ-ე, გ. მ-ე
მოწინააღმდეგე მხარე _ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მთაწმინდის რაიონის გამგეობა
მოწინააღმდეგე მხარე - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია
წარმომადგენელი – თ. ლ-ა
გასაჩივრებული განჩინება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 ნოემბრის განჩინება
დავის საგანი _ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
2013 წლის 25 თებერვალს მ. ძ-მა და გ. ტ-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების – ქ. თბილისის მერიისა და ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის მიმართ.
მოსარჩელეთა განმარტებით, ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2009 წლის 5 იანვრის #02/4 განკარგულებით მათ საკუთრებაში გადაეცათ საცხოვრებელი ფართი მდებარე: ქ. თბილისში, ... ქ. #2-2ა-ში. 2012 წლის 27 ივნისს ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის მიერ, საკუთარი ინიციატივით, ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი ზემოაღნიშნული განკარგულება, ვინაიდან საკუთრებაში გადაცემულ ფართს მიება #41 ოთახი, რომელიც ტექბიუროს გეგმაზე არ იყო ასახული.
მოსარჩელეებმა აღნიშნეს, რომ ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2009 წლის 5 იანვრის #02/4 განკარგულების გამოცემის დროს, კანონის სრული დაცვით, ადგილზე შესწავლილი და აზომილ იქნა 117,12 კვ.მ. ფართობი. საკუთრების მოწმობის გადაცემისთვის აუცილებელი იყო შიდა აზომვითი ნახაზის შედგენა, რომელიც ადგილზე გადაამოწმეს გამგეობის თანამშრომლებმა, აღნიშნული კი დადასტურებულია ზეპირი მოსმენის ოქმითაც. ტექბიუროს გეგმაზე აღნიშნულია ასევე სადავო ფართის აივნის ქვეშ არსებული შუშაბანდი, რომელიც იმ დროინდელი მდგომარეობით ისევ არსებობდა, თუმცა წლების შემდეგ სახე იცვალა. არც ის კედელი იყო დანგრეული, რომელიც მოსარჩელეებმა შემდგომ აღადგინეს, ხოლო რაც შეეხება ცემენტით გადახურულ ფართს, ის უკვე ათეული წელია აღდგენილია მაშინდელი შენობის ადგილზე, რაც ტექბიუროს მონაცემებითაც დადგენილია (იხ. დანართი: ფოტოები და ნახაზები).
მოსარჩელეებმა თავდაპირველად ქ. თბილისის მერიის 2013 წლის 14 იანვრის №45, ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2012 წლის 27 ივნისის №02/67 და 2012 წლის 24 დეკემბრის №02/142 განკარგულებების ბათილად ცნობა და საჯარო რეესტრის სააგენტოსთვის შიდა აზომვით ნახაზში 29.05კვ.მ. ფართობის (№4 მისაღები) აღდგენა, ხოლო სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების შედეგად ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2012 წლის 27 ივნისის №02/67 და ქ. თბილისის მერიის 2013 წლის 14 იანვრის №45 განკარგულებების ბათილად ცნობა მოითხოვეს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილებით მ. ძ-ისა და გ. ტ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობის 2005 წლის 31 მაისის #117 დადგენილებით დაკმაყოფილდა მ. ძ-ის განცხადება და მას გადაეცა 2 სულზე ... ქ. #2-2ა-ში 97 კვ.მ. საერთო ფართი, მათ შორის: საცხოვრებელი 3 ოთახი (#4, #5, #9) – 49 კვ.მ; შემინული აივნები - 14.5 კვ.მ; სამზარეულო ეზოში - 10.5 კვ.მ; სათავსო ეზოში - 18.6 კვ.მ; საპირფარეშო ეზოში - 4.5 კვ.მ; 2 სარდაფი - 9.8 კვ.მ. დადგენილია, რომ თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ 1998 წლის 29 დეკემბერს დამზადებული საინვენტარიზაციო გეგმის მიხედვით #4 ოთახი იყო 18.64 კვ.მ., #9 ოთახი - 18.55 კვ.მ., #5 ოთახი - 11.9 კვ.მ., რაც საერთო ჯამში შეადგენდა 49.9 კვ. მეტრს.
ზემოაღნიშნული დადგენილებით მოსარჩელისათვის გადაცემულ საცხოვრებელ 3 ოთახში #4, #5 და #9 ფართები იგულისხმებოდა. გეგმაზე ასევე ნაჩვენები იყო 14.5 კვ.მ. აივანი. მოსარჩელის მიერ ძველი თბილისის რაიონის გამგეობაში წარდგენილ შიდა აზომვით ნახაზზე აღნიშნული #41 ოთახი საინვენტარიზაციო გეგმაზე ნაჩვენები არ იყო. მითითებულ ადგილზე რაიმე სახის ნაგებობა ასევე არ ფიქსირდებოდა.
ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2009 წლის 5 იანვრის #02/4 განკარგულებით მ. ძ-ისა და გ. ტ-ის განცხადება დაკმაყოფილდა და მათ მიერ წარდგენილი კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტების საფუძველზე უსასყიდლოდ საკუთრების უფლებით გადაეცათ ... ქ. #2-2ა-ში მდებარე საცხოვრებელი ფართი - 93.83 კვ.მ., არასაცხოვრებელი ფართი - 23.29 კვ.მ., ეზოში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართი - 8.36 კვ.მ., სულ - 134.02 კვ.მ. გაიცა საკუთრების უფლების მოწმობა და დამოწმებული შიდა საკადასტრო აზომვითი ნახაზი. აღიშნულ განკარგულებაში მითითებული 93.83 კვ.მ. საცოხვრებელი ფართი 2009 წლის იანვარს თბილისის რაიონის გამგეობაში წარდგენილი შიდა აზომვითი ნახაზის მიხედვით არის: საძინებელი #4 – 21.17 კვ.მ., საერთო ოთახი #9 - 20.99 კვ.მ., საძინებელი #5 – 13.29 კვ.მ., საძინებელი #6 – 9.33 კვ.მ., და მისაღები #41 – 29.05 კვ.მ., ხოლო 23.29 კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი არის: სამზარეულო - 7.18 კვ.მ., ჰოლი - 12.71 კვ.მ. და აბაზანა - 3.40 კვ.მ.
ზემოაღნიშნული დოკუმენტებისა და ნახაზების მიხედვით სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2009 წლის 5 იანვრის #02/4 განკარგულებით მ. ძ-ისა და გ. ტ-ისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემული ფართი, კერძოდ, შიდა საკადასტრო ნახაზზე მითითებული #41 ოთახი შენობა-ნაგებობის შემადგენელ ნაწილს არ წარმოადგენდა და ქ. თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობის 2005 წლის 31 მაისის #117 დადგენილებით მოსარჩელეებს გადაცემული არ ჰქონიათ.
ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2012 წლის 27 ივნისის #02/67 განკარგულებით ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2009 წლის 5 იანვრის #02/4 განკარგულება ბათილად იქნა ცნობილი ნაწილობრივ, კერძოდ, შიდა საკადასტრო აზომვით ნახაზზე მითითებული 29.05 კვ.მ. (#4 მისაღები) ფართის მ. ძ-ისა და გ. ტ-ისათვის უსასყიდლოდ გადაცემის ნაწილში. ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2012 წლის 24 დეკემბრის #02/142 განკარგულებით 2012 წლის 27 ივნისის #02/67 განკარგულებაში შეტანილ იქნა შესწორება და #4 მისაღების ნაცვლად მიეთითა #41 მისაღები.
მ. ძ-მა და გ. ტ-ემ ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2012 წლის 27 ივნისის #02/67 განკარგულება ქ. თბილისის მერიაში გაასაჩივრეს, ხოლო ქ. თბილისის მერიის 2013 წლის 14 იანვრის #45 განკარგულებით მათი ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.
სასამართლოს მითითებით, საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის #73 ბრძანებულებით დამტკიცებული „კანონიერი მოსარგებლეებისთვის გადასაცემი არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანოების მიერ კანონიერი მოსარგებლეებისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესის“ პირველი მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ეს დებულება არეგულირებს სახელმწიფო საბინაო ფონდში საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ამოქმედებამდე და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის საცხოვრებელ ფონდში არსებულ, მათ შორის, ამ დებულების ამოქმედებამდე დროებით გადაცემული, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემის წესსა და პირობებს, ამ პროცესში წარმოშობილ ურთიერთობებს და განსაზღვრავს დებულებით გათვალისწინებული ურთიერთობების მხარეებსა და მათ უფლებამოსილებებს. ამავე წესის მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტების თანახმად, საცხოვრებელი ფართობი არის შენობის ის ნაწილი, რომელიც გამოიყენება საცხოვრებლად, არასაცხოვრებელი ფართობი არის ის ნაწილი, რომელიც არ გამოიყენება საცხოვრებლად. ამავე პუნქტის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, კანონიერი მოსარგებლეა ფიზიკური პირი, რომელიც უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტის (ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.) საფუძველზე კანონიერად სარგებლობს საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობით, ხოლო კანონიერი მოსარგებლის გარდაცვალების შემთხვევაში, მისი მემკვიდრე. ამავე წესის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის საკუთრებაში გადაცემის განხილვის საფუძველია კანონიერი მოსარგებლის წერილობითი განცხადება შესაბამის ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელ ორგანოში. განცხადებას სხვა დოკუმენტებთან ერთად უნდა დაერთოს არაპრივატიზებული საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული და არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტი (ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ბინის ორდერი, საბინაო წიგნი და სხვ.).
დადგენილია, რომ მოსარჩელეებმა ძველი თბილისის რაიონის გამგეობაში ბინის კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტის სახით წარადგინეს მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობის 2005 წლის 31 მაისის #117 დადგენილება და მათ მიერ შედგენილი შიდა საკადასტრო აზომვითი ნახაზი. ამდენად, ზემოაღნიშნული წესის მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, თუ კანონიერი მოსარგებლის მიერ წარდგენილი განცხადება და თანდართული დოკუმენტები აკმაყოფილებს ამ დებულებით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს, ადგილობრივი თვითმმართველობის აღმასრულებელი ორგანო დადგენილ ვადაში იღებს გადაწყვეტილებას საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი (იზოლირებული ან არაიზოლირებული) ფართობის კანონიერი მოსარგებლისათვის საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე. მოცემულ შემთხვევაში, ძველი თბილისის რაიონის გამგეობამ 2009 წლის 5 იანვრის განკარგულებით მოსარჩელეებს საკუთრებაში გადასცა მათ მიერ შიდა საკადასტრო აზომვით ნახაზზე მითითებული ფართი, რომელიც მოიცავდა სადავო #41 მისაღებ ოთახს, რაც მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობის 2005 წლის 31 მაისის #117 დადგენილებით მხარეებს გადაცემული არ ჰქონდათ.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ ძველი თბილისის რაიონის გამგეობა უფლებამოსილი იყო ნაწილობრივ ბათილად ეცნო მის მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი სადავო მიწის ნაკვეთზე მ. ძ-ისა და გ. ტ-ის საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ, ვინაიდან იგი ეწინააღმდეგებოდა საქართველოს პრეზიდენტის #73 ბრძანებულებას. კერძოდ, გამგეობა უფლებამოსილი იყო მოსარჩელეთათვის საკუთრებაში გადაეცა მხოლოდ ის ფართი, რომელზეც წარდგენილი დოკუმენტის თანახმად, მათი კანონიერი სარგებლობის ფაქტი დასტურდებოდა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეებს არ ჰქონდათ 2009 წლის 5 იანვრის განკარგულების მიმართ კანონიერი ნდობა, ვინაიდან მათ იცოდნენ, რომ მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობის 2005 წლის 31 მაისის #117 დადგენილების თანახმად, #41 მისაღები ოთახის კანონიერ მოსარგებლეებს არ წარმოადგენდნენ.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მ. ძ-მა და გ. ტ-ემ, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 ნოემბრის განჩინებით მ. ძ-ისა და გ. ტ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების დასაბუთებისას მიუთითა მათზე და დამატებით განმარტა, რომ აპელანტებმა სააპელაციო საჩივარში ვერ გააქარწყლეს პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი დასკვნები, ვერ მიუთითეს და ვერ წარმოადგინეს ისეთი არგუმენტები, რომლებზე დაყრდნობითაც შესაძლებელი იქნებოდა საქმეზე დადგენილი ფაქტების სხვაგვარი სამართლებრივი შეფასება.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მოთხოვნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის ყველა საოქმო განჩინების გაუქმების თაობაზე, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელეების შუამდგომლობები ადგილზე დათვალიერების ჩატარების, მოწმეთა დაკითხვის, ექსპერტიზის დანიშვნის, აგრეთვე დოკუმენტების სიყალბის საკითხის გამორკვევის თაობაზე. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ აღნიშნული მოთხოვნები უსაფუძვლო იყო, ვინაიდან პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის არსებითი განხილვის დროს მოსარჩელე მხარეს სასამართლოს წინაშე არ დაუყენებია აღნიშნული შუამდგომლობები და არც სასამართლოს მიუღია საოქმო განჩინებები ამ საპროცესო მოქმედებების შესრულება/არშესრულების თაობაზე.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მ. ძ-მა და გ. ტ-ემ, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვეს.
კასატორების განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა მთელ რიგ მნიშვნელოვან საკითხებზე, რომლებსაც შესაძლოა გავლენა მოეხდინა გადაწყვეტილების მიღებაზე. სასამართლომ, ფაქტობრივად, გვერდი აუარა კანონისა და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტების იმპერატიულ ნორმებს და საკუთარი შეხედულებითა და ინტერპრეტაციით მიიღო საქმეზე გადაწყვეტილება. გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების კიდევ ერთი აბსოლუტური საფუძველია ის, რომ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული და გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.
კასატორებმა აღნიშნეს, რომ ტექბიუროს საარქივო დოკუმენტები სრულყოფილად არ იყო დაცული, კანონით დადგენილი წესით არ იყო შესრულებული საინვენტარიზაციო გეგმები, რაც უტყუარ მტკიცებულებად არ შეიძლებოდა გამოყენებულიყო, ვინაიდან 1997 წლამდე მოქმედი კანონის საფუძველზე ტექბიუროს ევალებოდა ყოველწლიური და არა უგვიანეს 3 წელიწადში ერთხელ, უპირობოდ, საინვენტარიზაციო გეგმების შედგენა თბილისში არსებულ ყველა სახლზე. საქმეში არ მოიპოვება ტექბიუროს ფუნქციონირების შეწყვეტის დროისათვის, ანუ 2004 წლისათვის შედგენილი საინვენტარიზაციო გეგმები. 90-იანი და 2000 წლების ყველა გეგმაზე მითითებულია, რომ გეგმა შედგენილია 1940 წლის საინვენტარიზაციო გეგმის მიხედვით. ე.ი. არ არის განახლებული, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ეს გეგმები ვერ იქნება უტყუარი მტკიცებულებები იმისა, მ. ძ-ისა და გ. ტ-ის მფლობელობაში არსებული ფართები პრივატიზაციის დროს არსებობდა თუ არა. გარდა ამისა, დადგენილია, რომ პრივატიზაციის დროს მათ მფლობელობაში არსებული ფართები გამგეობამ ადგილზე დაათვალიერა, შეადარა ბინის პრივატიზაციაზე წარდგენილ შიდა საკადასტრო აზომვით ნახაზს და პრივატიზაცია განახორციელა ფაქტობრივად მ. ძ-ისა და გ. ტ-ის მფლობელობაში არსებულ 117 კვ.მ. ფართზე, რაც შემდგომ საკუთრების უფლებით დარეგისტრირდა საჯარო რეესტრში. წლების შემდეგ კი მოხდა პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანა, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა კასატორების ოჯახს.
კასატორების მითითებით, თბილისის არქიტექტურის სამსახურმა 2012 წლის 1 ნოემბერს გამოსცა #383901 ბრძანება, რომლის თანახმად მ. ძ-სა და გ. ტ-ეს მათ მფლობელობაში არსებულ ფართზე რეკონსტრუქციისა და მშენებლობის უფლება მიეცათ. გაცემული ნებართვისა და ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2009 წლის 5 იანვრის #02/4 განკარგულების მიმართ, რომელიც წარმოადგენს აღმჭურველ ადმინისტრაციულ აქტს, კასატორებს გააჩნიათ კანონიერი ნდობა. ამდენად, ერთი მხრივ, სახეზეა გაუქმებული ადმინისტრაციული აქტები და მეორე მხრივ, ამ აქტების საფუძველზე განხორციელებული ქმედებები, რაც იმის დასტურია, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემულმა აქტებმა მ. ძ-სა და გ. ტ-ეს მიაყენეს ქონებრივი ზიანი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 24 ივნისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული მ. ძ-ისა და გ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 17 სექტემბრის განჩინებით მ. ძ-ისა და გ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ძ-ისა და გ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 ნოემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: ქ. თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობის 2005 წლის 31 მაისის #117 დადგენილებით მ. ძ-ს 2 სულზე გადაეცა ... ქ. #2-2ა-ში 97 კვ.მ. საერთო ფართი, მათ შორის: საცხოვრებელი 3 ოთახი (#4, #5, #9) – 49 კვ.მ.; შემინული აივნები - 14.5 კვ.მ; სამზარეულო ეზოში - 10.5 კვ.მ; სათავსო ეზოში - 18.6 კვ.მ; საპირფარეშო ეზოში - 4.5 კვ.მ; 2 სარდაფი - 9.8 კვ.მ. თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიუროს მიერ 1998 წლის 29 დეკემბერს დამზადებული საინვენტარიზაციო გეგმის მიხედვით #4 ოთახი იყო 18.64 კვ.მ., #9 ოთახი - 18.55 კვ.მ., #5 ოთახი - 11.9 კვ.მ., რაც საერთო ჯამში შეადგენდა 49.9 კვ. მეტრს. ზემოაღნიშნული დადგენილებით მოსარჩელისათვის გადაცემულ საცხოვრებელ 3 ოთახში იგულისხმებოდა #4, #5 და #9 ფართები. გეგმაზე ასევე ნაჩვენები იყო 14.5 კვ.მ. აივანი. მოსარჩელის მიერ ძველი თბილისის რაიონის გამგეობაში წარდგენილ შიდა აზომვით ნახაზზე აღნიშნული #41 ოთახი საინვენტარიზაციო გეგმაზე აღნიშული არ იყო. მითითებულ ადგილზე რაიმე სახის ნაგებობა ასევე არ ფიქსირდებოდა.
ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2009 წლის 5 იანვრის #02/4 განკარგულებით მ. ძ-ისა და გ. ტ-ის განცხადება დაკმაყოფილდა და მოსარჩელეებს მათ მიერ წარდგენილი კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტების საფუძველზე უსასყიდლოდ საკუთრების უფლებით გადაეცათ ქ. თბილისში, ... ქ. #2-2ა-ში მდებარე საცხოვრებელი ფართი - 93.83 კვ.მ., არასაცხოვრებელი ფართი - 23.29 კვ.მ., ეზოში მდებარე არასაცხოვრებელი ფართი - 8.36 კვ.მ., სულ - 134.02 კვ.მ. გაიცა საკუთრების უფლების მოწმობა და დამოწმებული შიდა საკადასტრო აზომვითი ნახაზი. აღიშნულ განკარგულებაში მითითებული 93.83 კვ.მ. საცხოვრებელი ფართი 2009 წლის 5 იანვარს ძველი თბილისის რაიონის გამგეობაში წარდგენილი შიდა აზომვითი ნახაზის მიხედვით იყო: საძინებელი #4 – 21.17 კვ.მ., საერთო ოთახი #9 - 20.99 კვ.მ., საძინებელი #5 – 13.29 კვ.მ., საძინებელი #6 – 9.33 კვ.მ., და მისაღები ოთახი #41 – 29.05 კვ.მ., ხოლო 23.29 კვ.მ. არასაცხოვრებელ ფართს წარმოადგენდა: სამზარეულო - 7.18 კვ.მ., ჰოლი - 12.71 კვ.მ. და აბაზანა - 3.40 კვ.მ.
ზემოაღნიშნული დოკუმენტებისა და ნახაზების მიხედვით ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა დადგენილად მიიჩნიეს, რომ ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2009 წლის 5 იანვრის #02/4 განკარგულებით მ. ძ-ისა და გ. ტ-ისათვის უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემული ფართი, კერძოდ, შიდა საკადასტრო აზომვით ნახაზზე მითითებული #41 მისაღები ოთახი შენობა-ნაგებობის შემადგენელ ნაწილს არ წარმოადგენდა და ქ. თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონის გამგეობის 2005 წლის 31 მაისის #117 დადგენილებით მათ გადაცემული არ ჰქონიათ.
ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2012 წლის 27 ივნისის #02/67 განკარგულებით ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2009 წლის 5 იანვრის #02/4 განკარგულება ბათილად იქნა ცნობილი ნაწილობრივ, კერძოდ, შიდა საკადასტრო აზომვით ნახაზზე მითითებული 29.05 კვ.მ. (#4 მისაღები) ფართის მ. ძ-ისა და გ. ტ-ისათვის უსასყიდლოდ გადაცემის ნაწილში. ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2012 წლის 24 დეკემბრის #02/142 განკარგულებით 2012 წლის 27 ივნისის #02/67 განკარგულებაში შეტანილ იქნა შესწორება და #4 მისაღები ოთახის ნაცვლად მიეთითა #41 მისაღები ოთახი. მ. ძ-მა და გ. ტ-ემ ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2012 წლის 27 ივნისის #02/67 განკარგულება გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მერიაში, რომელმაც 2013 წლის 14 იანვრის #45 განკარგულებით მათი ადმინისტრაციული საჩივარი არ დააკმაყოფილა.
განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2012 წლის 27 ივნისის #02/67 განკარგულებისა და ქ. თბილისის მერიის 2013 წლის 14 იანვრის #45 განკარგულების კანონიერების დადგენა, ვინაიდან აღნიშნული აქტებით ბათილად იქნა ცნობილი ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2009 წლის 5 იანვრის #02/4 განკარგულება, რომლითაც კასატორებს - მ. ძ-სა და გ. ტ-ეს მათ მიერ წარდგენილი კანონიერი სარგებლობის დამადასტურებელი დოკუმენტის საფუძველზე, უსასყიდლოდ საკუთრების უფლებით გადაეცათ ქ. თბილისში, ... ქ. #2-2ა-ში მდებარე საცხოვრებელი ფართი.
სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა ადმინისტრაციული ორგანოების დასაბუთება და უკანონოდ მიიჩნია ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2009 წლის 5 იანვრის #02/4 განკარგულება. ამასთან, აღნიშნა, რომ აპელანტებმა სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე ვერ წარმოადგინეს რაიმე მტკიცებულება იმ გარემოებების დასადგენად, რომლებიც დაადასტურებდა გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის საფუძვლებს.
საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია იმის შესახებ, ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ გასაჩივრებული აქტების გამოცემისას დაცულ იქნა თუ არა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მოთხოვნები, მაშინ, როცა თავდაპირველი აქტით - ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2009 წლის 5 იანვრის #02/4 განკარგულებით კასატორებს - მ. ძ-სა და გ. ტ-ეს უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცათ ... ქ. #2-2ა-ში მდებარე საცხოვრებელი ფართი, რომლის მიმართაც მათ გააჩნდათ კანონიერი ნდობა.
საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, დაუშვებელია თუნდაც კანონსაწინააღმდეგო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, თუ დაინტერესებულ მხარეს კანონიერი ნდობა აქვს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიმართ, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არსებითად არღვევს სახელმწიფო, საზოგადოებრივ ან სხვა პირის კანონიერ უფლებებს ან ინტერესებს. მითითებული ნორმა დაუშვებლად მიიჩნევს აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობას ამ აქტის მიმართ დაინტერესებული მხარის კანონიერი ნდობის არსებობისას. კანონიერი ნდობის უფლება არსებობს იმ შემთხვევაში, როდესაც დაინტერესებულმა მხარემ აქტის საფუძველზე განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის მოქმედება. მისი ნდობა ამ ადმინისტრაციული აქტისადმი არის დაცვის ღირსი და აქტის ბათილად ცნობით მას მიადგება ზიანი. ამგვარი აქტის ბათილად ცნობას კანონმდებლობა დასაშვებად მიიჩნევს მხოლოდ სახელმწიფო, საზოგადოებრივი ან სხვა პირის კანონიერი უფლებების ან ინტერესების დარღვევის შემთხვევაში. სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია არსებობდა თუ არა ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის მიერ მის მიერვე მიღებული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის საფუძველი და მ. ძ-ისა და გ. ტ-ის სახელზე სადავო საცხოვრებელი ფართის (ოთახი #41) საკუთრების უფლების თუნდაც უკანონოდ დარეგისტრირების პირობებშიც კი მისი ბათილად ცნობისას დაცული იყო თუ არა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის მე-4 ნაწილის მოთხოვნა. საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენელმა დაადასტურა, რომ აღმჭურველი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით სახელმწიფო ინტერესი არ ილახებოდა. ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა საქმის გარემოებების სრულყოფილად გამოკვლევის გარეშე.
საკასაციო სასამართლო ასევე მიუთითებს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-601 მუხლის მე-5 ნაწილზე, რომლის თანახმად, დაინტერესებული მხარის კანონიერი ნდობა არსებობს იმ შემთხვევაში, თუ მან ადმინისტრაციული-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე განახორციელა იურიდიული მნიშვნელობის მოქმედება და უკანონო ადმინისტრაციული-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობით მას მიადგა ზიანი, კანონიერი ნდობა არ არსებობს თუ მას საფუძვლად უდევს დაინტერესებული მხარის უკანონო ქმედება. საქმის მასალებით კასატორთა უკანონო ქმედება არ იკვეთება. ასევე, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ კასატორებმა საცხოვრებელი სახლისა და სხვა დამხმარე ფართების პრივატიზაციის შემდეგ მიმართეს ქ. თბილისის მერიის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურს და მათ მფლობელობაში არსებულ ფართზე რეკონსტრუქციისა და მშენებლობის ნებართვა მოითხოვეს, რაც არქიტექტურის სამსახურის მიერ დაკმაყოფილდა და მ. ძ-ისა და გ. ტ-ის სახელზე გაიცა მშენებლობის ნებართვა და სანებართვო მოწმობა. აღნიშნული ნებართვის საფუძველზე კასატორებმა განახორციელეს სამშენებლო-სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, რასაც ადასტურებს საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებები მაშინ, როცა დღეის მდგომარეობით, სახეზეა გაუქმებული აღმჭურველი ადმინისტრაციული აქტი - ძველი თბილისის რაიონის გამგეობის 2009 წლის 5 იანვრის #02/4 განკარგულება და მის საფუძველზე განხორციელებული იურიდიული მნიშვნელობის ქმედებები.
საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, მითითებული კოდექსის მე-601 მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად კი, თუ აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომელიც არღვევს სახელმწიფო, საზოგადოებრივ ან სხვა პირის კანონიერ უფლებებს ან კანონიერ ინტერესებს, ბათილად იქნა ცნობილი, ამ მუხლის მე-5 ნაწილით გათვალისწინებული გარემოების არსებობისას დაინტერესებულ მხარეს, კერძო და საჯარო ინტერესების ურთიერთგაწონასწორების საფუძველზე უნდა აუნაზღაურდეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობით მიყენებული ქონებრივი ზიანი. აქედან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მართალია, დაუშვებელია კანონსაწინააღმდეგო აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, მაგრამ კანონი უშვებს ამის შესაძლებლობას იმ შემთხვევაში, თუკი აქტით ირღვევა სხვა პირის კანონიერი უფლება ან ინტერესი, რაც მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო სასამართლოს არ გამოუკვლევია.
საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას (განჩინებას) და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა.
ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ მოცემული საქმის ხელახლა განხილვისას, დავის კანონიერად და ობიექტურად გადაწყვეტის მიზნიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ უნდა იმსჯელოს საჯარო და კერძო პირთა ინტერესების ურთიერთპროპორციულობაზე და გამოიკვლიოს, მოცემულ შემთხვევაში იკვეთება თუ არა სახელმწიფო, საზოგადოებრივი ან სხვა პირთა ინტერესი და აღნიშნულის საფუძველზე დადგენილ გარემოებებს მისცეს სწორი სამართლებრივი შეფასება.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
მ. ძ-ისა და გ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ; გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 ნოემბრის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს; სასამართლო ხარჯები გადანაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე
მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე
ლ. მურუსიძე
