Nბს-649-641 (კ-15) 1 მარტი, 2016 წელი,
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე
სხდომის მდივანი - ანა ვარდიძე
კასატორი - სსიპ შემოსავლების სამსახური (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „...“ (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილება
კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება
დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციული-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
შპს „...“ თბილისის საქალაქო სასამართლოში სსიპ შემოსავლების სამსახურის წინააღმდეგ სარჩელი აღძრა და მოითხოვა სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2013 წლის 11 სექტემბრის №44152 ბრძანების ბათილად ცნობა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 1 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს „...“ სარჩელი სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2013 წლის 11 სექტემბრის №44152 ბრძანების ბათილად ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.
აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილებით შპს „...“ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 1 დეკემბრის გადაწყვეტილება და მიღებული იქნა ახალი გადაწყვეტილება, შპს „...“ სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2013 წლის 11 სექტემბრის N44152 ბრძანება.
სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:
1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 6 ივნისის ბრძანებით დაკმაყოფილდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის შუამდგომლობა შპს „...“ საქმიანობის გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შესახებ. შესამოწმებელი პერიოდი განისაზღვრა 2007 წლის 1 იანვრიდან 2013 წლის 29 მაისამდე, წლიური მოგებისა და ქონების გადასახადის ნაწილში - 2007-2012 წლების საანგარიშო პერიოდი. სამეწარმეო საქმიანობის გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ვადა განისაზღვრა 15 დღით. მითითებული ბრძანების საფუძველზე სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა 2013 წლის 10 ივნისს გამოცა №25609 ბრძანება შპს „...“ საქმიანობის გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შესახებ;
2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 8 ივლისის ბრძანებით დაკმაყოფილდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის შუამდგომლობა შპს „...“ სამეწარმეო საქმიანობის გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შესახებ ბრძანებით დადგენილი ვადის გაგრძელების შესახებ და სამეწარმეო საქმიანობის გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ჩასატარებლად დადგენილი ვადა გაგრძელდა კიდევ 15 დღით. ბრძანება საწარმომ გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატაში, რომლის 2013 წლის 26 ივლისის ბრძანებით საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 8 ივლისის ბრძანება და შუამდგომლობის თაობაზე მიღებულ იქნა ახალი ბრძანება, სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტს გაუგრძელდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 6 ივნისის ბრძანებით შპს „...“ საქმიანობის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ჩასატარებლად დადგენილი 15-დღიანი ვადა 7 სამუშაო დღით;
3. სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2013 წლის 8 აგვისტოს №38003 ბრძანებით შპს „...“ საქმიანობის გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმება შეჩერდა;
4. სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა 2013 წლის 13 აგვისტოს გამოსცა №38680 ბრძანება აუდიტის დეპარტამენტის 2013 წლის 10 ივნისის №25609 ბრძანებით დანიშნული გასვლითი საგადასახადო შემოწმების განახლების შესახებ; სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა 2013 წლის 13 აგვისტოს გამოსცა №38681 ბრძანება აუდიტის დეპარტამენტის 2013 წლის 10 ივნისის №25609 ბრძანების ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ;
5. სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა, საგადასახადო კოდექსის 264-ე მუხლის შესაბამისად, 2013 წლის 13 აგვისტოს გადასახადის გადამხდელს გაუგზავნა საგადასახადო შეტყობინება;
6. სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა 2013 წლის 11 სექტემბერს, საგადასახადო კოდექსის 264-ე მუხლის საფუძველზე, გამოსცა №44152 ბრძანება შპს „...“ საქმიანობის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შესახებ. შესამოწმებელი პერიოდი განისაზღვრა 2007 წლის 1 იანვრიდან 2013 წლის 29 მაისამდე, წლიური მოგებისა და ქონების გადასახადის ნაწილში 2007-2012 წლების საანგარიშო პერიოდი. შემოწმების ვადა განისაზღვრა 2013 წლის 11 სექტემბრიდან 25 ოქტომბრის ჩათვლით.
სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურმა ერთი წლის ფარგლებში (2013 წლის განმავლობაში) დაგეგმა და განახორციელა შპს „...“ საქმიანობის როგორც გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმება, ისე - გასვლითი საგადასახადო შემოწმება, კერძოდ, დადგენილია, რომ 2013 წლის 6 ივნისის სასამართლოს ბრძანების საფუძველზე შპს „...“ მიმართ საგადასახადო ორგანო ახორციელებდა გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ღონისძიებებს, ხოლო 2013 წლის 13 აგვისტოდან, საგადასახადო შეტყობინების გაგზავნის დღიდან, ახორციელებდა გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ღონისძიებებს. ორივე შემთხვევაში საგადასახადო ორგანოს უნდა შეემოწმებინა შპს „...“ საქმიანობა 2007 წლის 1 იანვრიდან 2013 წლის 29 მაისამდე დროის მონაკვეთში, ხოლო წლიური მოგების და ქონების გადასახადების ნაწილში - 2007 – 2012 წლების საანგარიშო პერიოდში.
სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის პოზიციას შპს „...“ გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ჩატარების შესახებ სსიპ შემოსავლების სამსახურის გადაწყვეტილების უკანონობის თაობაზე და განმარტა, რომ საგადასახადო ორგანოს მიერ გადაწყვეტილების მიღება შპს „...“ საქმიანობის იმავე პერიოდების და იმავე სფეროს შემოწმების შესახებ, რა პერიოდი და სფეროც საგადასახადო ორგანომ უკვე შეამოწმა გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ფარგლებში, ეწინააღმდეგება საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 255-ე მუხლის დანაწესს.
სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ის გარემოება, რომ საგადასახადო ორგანომ ფაქტობრივად განახორციელა შპს „...“ გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმება, მაგრამ შემოწმების შედეგების ამსახველი საგადასახადო შემოწმების აქტი არ შეადგინა, არ ქმნის სამართლებრივ საფუძველს იმისათვის, რომ საგადასახადო ორგანომ მიიღოს გადაწყვეტილება იმავე პერიოდზე და იმავე გადასახადებზე შპს „...“ გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შესახებ. საგადასახადო ორგანოს მიერ გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შედეგების ამსახველი საგადასახადო შემოწმების აქტის შედგენის ვალდებულების დარღვევამ არ შეიძლება, საგადასახადო ორგანო აღჭურვოს იმ უპირატესი უფლებამოსილებით, რომ მან საწარმო შეამოწმოს უკვე შემოწმებულ პერიოდზე სასამრთლოს ნებართვის გარეშე, თუნდაც გასვლითი საგადასახადო შემოწმების გზით.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება მოპასუხემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა მისი გაუქმებისა და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების მოთხოვნით.
კასატორის მტკიცებით, გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმებისას ყველა შემთხვევაში დგება აქტი, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს პოზიცია, რომ აქტის შეუდგენლობის მიუხედავად, შემოწმება შეიძლება, ჩატარებულად ჩაითვალოს, ეწინააღმდეგება საგადასახადო კოდექსის 267-ე მუხლს. საგადასახადო შემოწმება საგადასახადო ორგანოსათვის კანონით მინიჭებული უფლებამოსილებაა. შპს „...“ საქმიანობის გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმება დაიწყო მთავარი პროკურატურის მოთხოვნისა და მოსამართლის ბრძანების საფუძველზე, თუმცა ეს არ გულისხმობს გეგმიური საგადასახადო შემოწმების აკრძალვას. საგადასახადო კოდექსის 264-ე მუხლით დადგენილია გასვლითი საგადასახადო შემოწმების წესები, ამ ნორმით არ არის დადგენილი მსგავსი შეზღუდვა. სააპელაციო სასამართლომ ზემოაღნიშნული ნორმები არასწორად განმარტა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებები, განიხილა საკასაციო საჩივარი, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი დასაბუთებულობა და მიიჩნევს, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:
1. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 6 ივნისის ბრძანებით დაკმაყოფილდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის შუამდგომლობა შპს „...“ საქმიანობის გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შესახებ. შესამოწმებელი პერიოდი განისაზღვრა 2007 წლის 1 იანვრიდან 2013 წლის 29 მაისამდე, წლიური მოგებისა და ქონების გადასახადის ნაწილში - 2007-2012 წლების საანგარიშო პერიოდი. სამეწარმეო საქმიანობის გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ვადა განისაზღვრა 15 დღით. მითითებული ბრძანების საფუძველზე სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა 2013 წლის 10 ივნისს გამოცა №25609 ბრძანება შპს „...“ საქმიანობის გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შესახებ;
2. თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 8 ივლისის ბრძანებით დაკმაყოფილდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის შუამდგომლობა შპს „...“ სამეწარმეო საქმიანობის გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შესახებ ბრძანებით დადგენილი ვადის გაგრძელების შესახებ და სამეწარმეო საქმიანობის გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ჩასატარებლად დადგენილი ვადა გაგრძელდა კიდევ 15 დღით. ბრძანება საწარმომ გაასაჩივრა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატაში, რომლის 2013 წლის 26 ივლისის ბრძანებით საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 8 ივლისის ბრძანება და შუამდგომლობის თაობაზე მიღებულ იქნა ახალი ბრძანება, სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტს გაუგრძელდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 6 ივნისის ბრძანებით შპს „...“ საქმიანობის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ჩასატარებლად დადგენილი 15-დღიანი ვადა 7 სამუშაო დღით;
3. სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2013 წლის 8 აგვისტოს №38003 ბრძანებით შპს „...“ საქმიანობის გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმება შეჩერდა;
4. სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა 2013 წლის 13 აგვისტოს გამოსცა №38680 ბრძანება აუდიტის დეპარტამენტის 2013 წლის 10 ივნისის №25609 ბრძანებით დანიშნული გასვლითი საგადასახადო შემოწმების განახლების შესახებ; სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა 2013 წლის 13 აგვისტოს გამოსცა №38681 ბრძანება აუდიტის დეპარტამენტის 2013 წლის 10 ივნისის №25609 ბრძანების ძალადაკარგულად გამოცხადების შესახებ;
5. სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა, საგადასახადო კოდექსის 264-ე მუხლის შესაბამისად, 2013 წლის 13 აგვისტოს გადასახადის გადამხდელს გაუგზავნა საგადასახადო შეტყობინება;
6. სსიპ შემოსავლების სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტმა 2013 წლის 11 სექტემბერს, საგადასახადო კოდექსის 264-ე მუხლის საფუძველზე, გამოსცა №44152 ბრძანება შპს „...“ საქმიანობის გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შესახებ. შესამოწმებელი პერიოდი განისაზღვრა 2007 წლის 1 იანვრიდან 2013 წლის 29 მაისამდე, წლიური მოგებისა და ქონების გადასახადის ნაწილში 2007-2012 წლების საანგარიშო პერიოდი. შემოწმების ვადა განისაზღვრა 2013 წლის 11 სექტემბრიდან 25 ოქტომბრის ჩათვლით.
ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). მოცემულ შემთხვევაში, ზემომითითებული ფაქტების მიმართ ამგვარი პრეტენზია წარმოდგენილი არ ყოფილა.
მოცემული დავის ფარგლებში შესაფასებელია საგადასახადო ორგანოს მოქმედების კანონიერება ისეთ პირობებში, როდესაც გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმების დაწყების შესახებ ბრძანება საგადასახადო ორგანომ თავად გააუქმა და შემდგომში გამოსცა გასვლითი საგადასახადო შემოწმების დაწყების შესახებ ბრძანება იმავე პერიოდზე, იმავე სფეროზე.
საგადასახადო კოდექსის 262-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო შემოწმება შეიძლება იყოს კამერალური და გასვლითი.
საგადასახადო კოდექსის 263-ე-265-ე მუხლებზე დაყრდნობით, საკასაციო სასამართლო ასკვნის, რომ, კამერალური საგადასახადო შემოწმებისაგან განსხვავებით, გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ჩატარებისას სავალდებულოა, შედგეს საგადასახადო შემოწმების აქტი.
განსახილველ შემთხვევაში, სადავოა, რამდენად შესაძლებელია, გასვლითი საგადასახადო შემოწმება ჩატარებულად იქნეს მიჩნეული, როდესაც შესაბამისი აქტი არ შემდგარა.
საგადასახადო კოდექსის 267-ე მუხლის მიხედვით, საგადასახადო შემოწმების შედეგების შესახებ დგება აქტი, რომელშიც უნდა მიეთითოს:
ა) ყველა ის ფაქტობრივი გარემოება, მტკიცებულება და არგუმენტი, რომელსაც არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრისას. თუ შემოწმება ექსპერტის დასკვნას დაეყრდნო, აქტში მიეთითება ამ დასკვნის შინაარსი;
ბ) საქართველოს საგადასახადო კოდექსის ან/და საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობის აქტის ის ნორმა, რომლითაც იხელმძღვანელეს შემმოწმებლებმა გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულების განსაზღვრისას;
გ) გადასახადის გადამხდელის საგადასახადო ვალდებულებების წარმოშობის ზუსტი თარიღები (თუ მათი დადგენა შესაძლებელია), გადასახადისა და ჯარიმის გაანგარიშება, ჯამურად გადასახდელი ან მისაღები თანხა, იმ დოკუმენტების რეკვიზიტები (საჭიროების შემთხვევაში – ასლები), რომლებითაც დასტურდება ამ მოთხოვნებისა და ვალდებულებების წარმოშობა, ასევე საგადასახადო შემოწმების აქტის დანართების შინაარსი.
ამავე კოდექსის 268-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით კი, საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირი იღებს საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე გადასახადების ან/და სანქციების დარიცხვის ან არდარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილებას, რომლის ასლი წარედგინება გადასახადის გადამხდელს შესაბამის საგადასახადო მოთხოვნასთან ერთად.
ზემოაღნიშნული ნორმებიდან გამომდინარე, ცალსახაა, რომ გადასახადის გადამხდელის მიმართ სამართლებრივი შედეგები დგება მხოლოდ საგადასახადო შემოწმების აქტის საფუძველზე.
საგადასახადო კოდექსის 255-ე მუხლის მე-6 ნაწილის მიხედვით მოსამართლის ბრძანების გარეშე აკრძალულია პირის საქმიანობის უკვე შემოწმებული საკითხის იმავე პერიოდის ხელახალი შემოწმება, გარდა იმ საკითხებისა, რომელთა მიხედვითაც პირი უკვე შემოწმებულ პერიოდზე შესწორებულ საგადასახადო დეკლარაციას წარადგენს.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ გადასახადის გადამხდელის ინტერესების დაცვის მიზნით, კანონმდებელი კრძალავს გადასახადის გადამხდელის საქმიანობის განმეორებით შემოწმებას, თუ საამისოდ არ არსებობს ობიექტური აუცილებლობა, რაც საგადასახადო ორგანომ უნდა დაასაბუთოს სასამართლო ნებართვის მოპოვების პროცესში, ამასთან საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ამ ნორმის მიზნებისათვის, აუცილებელია, რომ პირველი შემოწმება დასრულებული იყოს. გასვლითი საგადასახადო შემოწმება (გადაუდებელი და ჩვეულებრივიც) სრულდება საგადასახადო შემოწმების აქტის შედგენით. აქტის შედგენა წარმოადგენს საგადასახადო ორგანოს ვალდებულებას. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ამ ვალდებულების შეუსრულებლობა, ბუნებრივია, არ აძლევს საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილებას, გააუქმოს თავისივე ბრძანება გასვლითი საგადასახადო შემოწმების დაწყების შესახებ და დაიწყოს ხელახალი შემოწმება. საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ საგადასახადო ორგანოს მიერ თავისი ვალდებულების შეუსრულებლობა მას არ აძლევს უფლებას, თავისი ინიციატივით დაიწყოს იმავე პერიოდის საგადასახადო შემოწმება. როგორც ჩვეულებრივი, ისე გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმება მოცულობითი პროცესია და გადასახადის გადამხდელის ყოველდღიურ საქმიანობაში გარკვეულ ჩარევას გულისხმობს. შემოწმების პროცესი მოიცავს განსაზღვრულ, გარკვეულწილად საქართველოს საგადასახადო კოდექსით მოწესრიგებული ღონისძიებების კომპლექსს და პროცესუალურ მოქმედებებს. სწორედ ამ მიზეზით, საგადასახადო კოდექსი ადგენს გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ჩატარების საკმაოდ მკაცრ სამართლებრივ შეზღუდვებს და ვადებს. გადაუდებელი გასვლით საგადასახადო შემოწმებას შეიძლება მოჰყვეს გადასახადის გადამხდელის დოკუმენტაციის ან/და სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების დალუქვა, მის ქონებაზე საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის გამოყენება, დოკუმენტების ამოღება.
საკასაციო სასამართლო ხაზს უსვამს, რომ ისეთ შემთხვევაში, თუ საგადსახადო ორგანო, მართალია, მიმართავს კანონით გათვალისწინებულ ღონისძიებებს, მაგრამ გასვლითი საგადასახადო შემოწმების პროცესს არ დაასრულებს კანონით დადგენილი წესით, გადასახადის გადამხდელი უფლებამოსილია, მოითხოვოს მისი საქმიანობის შეფერხებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება, ამასთან, ასეთ შემთხვევაში, მნიშვნელოვანი იქნება არა ის გარემოება, რომ საგადასახადო ორგანომ შემოწმების თაობაზე აქტი არ შეადგინა, არამედ ის ფაქტი, თუ რამდენად განახორციელა გასვლითი საგადასახადო შემოწმების ფარგლებში კანონით დაშვებული ღონისძიებები, ამდენად, გადამწყვეტია ის გარემოება, რომ შემოწმება ნამდვილად უნდა იყოს განხორციელებული. ამ შემთხვევაში, სამართლებრივ საფუძველს იქნება მოკლებული საგადასახადო ორგანოს მიერ ახალი ბრძანების გამოცემა საგადასახადო შემოწმების დაწყების თაობაზე იმავე სუბიექტის მიმართ, იმავე სფეროზე, სასამართლოს ბრძანების მიღების გარეშე. სხვაგვარი განმარტების პირობებში, ყოველგვარი აზრი ეკარგება გასვლით საგადასახადო შემოწმებაზე სასამართლო კონტროლის დაწესებას და საგადასახადო კოდექსის 255-ე მუხლით გათვალისწინებულ შეზღუდვას.
განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე იმ გარემოებებზე დაყრდნობით ითხოვდა 2013 წლის 11 სექტემბრის №44152 ბრძანების ბათილად ცნობას, რომ „...“ საქმიანობის გადაუდებელი გასვლითი საგადასახადო შემოწმების შედეგად საწარმოს ხელი შეეშალა ეკონომიკური საქმიანობის განხორციელებაში. ადმინისტრაციულმა ორგანომ არაკეთილსინდისიერად იმოქმედა, გააუქმა საკუთარი ბრძანება გადაუდებელი გასვლითი შემოწმების დაწყების თაობაზე და გამოსცა ახალი ბრძანება გასვლითი საგადასახადო შემოწმების დაწყების თაობაზე, რაც საგადასახადო ორგანოს ეკონომიკური სუბიექტის საქმიანობის გაუთავებლად შემოწმების საშუალებას აძლევს.
საკასაციო სასამართლო, ზოგადად, ეთანხმება მოსარჩელის პოზიციას, თუმცა აღნიშნავს, რომ ეს მტკიცება სათანადოდ დასაბუთებული არ არის. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილი მასალებით არ დასტურდება, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურმა 2013 წლის 10 ივნისის ბრძანების გამოცემის შემდგომ შპს „...“ მიმართ რაიმე ღონისძიება გაატარა, უფრო მეტიც, საქმეში წარმოდგენილი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 26 ივლისის განჩინებით დასტურდება, რომ, მიუხედავად შემოწმების ვადის არსებობისა, სსიპ შემოსავლების სამსახურს, ფაქტობრივად, შემოწმება არ დაუწყია. თავად შპს „...“ დირექტორი ამტკიცებდა, რომ შემოსავლების სამსახურის წარმომადგენლები მხოლოდ ერთხელ, 2013 წლის 24 ივნისს მივიდნენ საწარმოში. იმ დროისათვის სახეზე იყო ადმინისტრაციული ორგანოს უმოქმედობა (იხ. ტ. I, ს. ფ. 25-26). საპირისპირო მტკიცებულებები მოსარჩელეს სასამართლოსათვის არ წარმუდგენია. საკასაციო სასამართლოს სხდომაზე მოწინააღმდეგე მხარის წარმომადგენელმა მხოლოდ სიტყვიერად განმარტა, რომ საგადასახადო ორგანომ დალუქა შპს „...“ დოკუმენტაცია. სააპელაციო სასამართლომ კი, ეს მოცემულობა არ გაითვალისწინა.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სასამართლო ნებართვის საჭიროება განმეორებით გასვლითი საგადასახადო შემოწმებისათვის არ არსებობდა იმის გამო, რომ, პირველი შემოწმება, რეალურად, არ ჩატარებულა და შემოსავლების სამსახურს რაიმე ღონისძიებები შპს „...“ მიმართ არ გაუტარებია.
ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები სამართლებრივად არასწორად შეაფასა, რაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები. ვინაიდან მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევისა და ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის საჭიროება, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია, თავად მიიღოს გადაწყვეტილება.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ შპს „...“ სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე, 55-ე მუხლებით და
გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:
სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს; გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნას ახალი გადაწყვეტილება; შპს „...“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს; საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი
მოსამართლეები მ. ვაჩაძე
ნ. სხირტლაძე