საქმე №ბს-785-771 (კ-14) 05 მაისი, 2016 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ვასილ როინიშვილი

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე.

კასატორი (მოსარჩელე): თ. თ-ი.

მოწინააღმდეგე მხარეები (მოპასუხეები): ქ.თბილისის მერია.

ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური.

გასაჩივრებული განჩინება: თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 21.10.14წ განჩინება.

დავის საგანი: ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. თ-მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ქ.თბილისის მერიისა და ქ.თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიმართ, ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 22.07.2013წ. =000273 დადგენილების და საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ქ.თბილისის მერიის 25.10.2013წ. =2429 განკარგულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ არის აფხაზეთიდან დევნილი, სოციალურად დაუცველი და ცხოვრობს მისამართზე: ქ.თბილისი, ორხევის დასახლება, ... ქ. 26. თ.თ-ი უთითებს, რომ ჩასახლებისას ფართი იყო საცხოვრებლად უვარგისი, რის გამოც იძულებული გახდა საკუთარი ხარჯით აღედგინა შენობის კედლები, გადაეხურა, გაეყვანა წყლისა და კანალიზაციის მილები და მიეშენებინა აივანი, რომელზეც მოაწყო საპირფარეშო. აღნიშნული სამუშაოების დასრულების შემდეგ, 2007 წელს, ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტრომ მოახდინა თ.თ-ის ოჯახის დასახელებულ ფართში რეგისტრაცია. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ აღნიშნული მშენებლობის გამო, უკანონოდ დაეკისრა ჯარიმის - 10 000 ლარის გადახდა და მშენებლობის დემონტაჟი, რადგან რეაურად მოსარჩელის მიერ გამაგრდა შენობის საძირკველი, რამაც ხელი შეუწყო ნაგებობის შენარჩუნებას და თავიდან აიცილა მისი ნგრევა. თ.თ-ი თვლის, რომ მისი ოჯახის კანონიერ მფლობელობასა და სარგებლობაში მყოფ ობიექტზე საპირფარეშოს მიშენება არ შეიძლება ჩაითვალოს მომეტებული ტექნიკური საფრთხის შემცველი ობიექტის მიშენებად, რადგან მიშენება აუცილებელია ნორმალური ცხოვრებისათვის და არ ქმნის ნგრევის ან სხვა მავნე შედეგის დადგომის შესაძლებლობას, არ არღვევს მეზობელთა ინტერესებს, არ ცვლის შენობის გაბარიტებს. მოსარჩელე აღნიშნავს აგრეთვე, რომ ობიექტზე მისი საკუთრების უფლება ფარავს შესაძლო სამართალდარღვევას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 03.04.2014წ. გადაწყვეტილებით თ.თ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. საჯარო რეესტრის 05.09.2012წ.ამონაწერის საფუძველზე სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ.თბილისში, ... ქ. =26-ში მდებარე ფართი აღრიცხული იყო სახელმწიფოს საკუთრებად, რომელმაც პირდაპირი მიყიდვის ფორმით, სიმბოლურ ფასად - ერთ ლარად, საკუთრებაში გადასცა თ.თ-ს, რაც აღირიცხა საჯარო რეესტრში. ქ.თბილისის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 06.06.2013წ. შედგა =000273მითითება, რომლის მიხედვით თ.თ-მა პირველი სართულის დონეზე მიშენების სამშენებლო-სამონტაჟო სამუშაოები აწარმოა შესაბამისი საპროექტო დოკუმენტაციის გარეშე, დარღვევის გამოსწორების მიზნით მას დაევალა ობიექტის პირვანდელ მდგომარეობაში მოეყვანა ან მითითების შედგენის მომენტამდე გაცემული მშენებლობის სანებართვო მოწმობის წარმოდგენა. ქ.თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 18.06.2013წ. შედგა შემოწმების აქტი, რომლის მიხედვით თ.თ-ის მიერ მითითება არ შესრულდა.ზედამხედველობის სამსახურის 22.07.2013წ. დადგენილებით თ.თ-ი დაჯარიმდა 10 000 ლარით და მას დაევალა უნებართვო მიშენების დემონტაჟი, რაც ქ.თბილისის მერიაში გაასაჩივრა თ.თ-მა.ქ.თბილისის მერიის 25.10.2013წ. განკარგულებით თ.თ-ის საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. სსკ-ის 102-ე მუხლისა და სასკ-ის მე-17 მუხლის საფუძველზე სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თ.თ-ის მიერ სამშენებლო სამუშაოები ჩატარდა შესაბამისი ნებართვის გარეშე, სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებულ ფართზე, რადგან მოსარჩელეს ქ.თბილისში, ... ქ. =26-ში არსებული ფართი საკუთრებაში გადაეცა საქართველოს მთავრობის,,სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ“ 13.02.2014წ. =278 განკარგულების თანახმად. შესაბამისად, ზედამხედველობის სამსახურის მიერ შემოწმების აქტის შედგენისას აღნიშნული ფართი სახელმწიფოს საკუთრება იყო. სასამართლომ მიუთითა სასკ-ის 22.1, 2.1, 60¹ მუხლებზე, ,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 24.03.2009წ. დადგენილების 33-ე მუხლზე, ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 44.1 მუხლის ,,ა“ ქვეპუნქტზე და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით აღნიშნა, რომ ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ მითითების შედგენის და თ.თ-ის დაჯარიმების მომენტისათვის ფართი იყო სახელმწიფო საკუთრებაში, ხოლო მიშენება განხორციელდა სათანადო ნებართვის გარეშე, ამდენად ქ.თბილისის მერიის ზედამხედველობის სამსახურის 22.07.2013წ. დადგენილება მიღებულია მოქმედი კანონმდებლობის სრული დაცვით. სასამართლომ მიუთითა აგრეთვე სზაკ-ის 185-ე, 201.1 მუხლებზე და მიიჩნია, რომ საჩივრის განმხილველმა ორგანომ საქმის ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად შესწავლის შემდეგ მიიღო გადაწყვეტილება საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოსარჩელემ ვერ შეძლო საწინააღმდეგო მტკიცებულებებისა და იმ სამართლებრივი საფუძვლის მითითება, რომელიც დაადასტურებდა მოპასუხეთა ქმედებების უკანონობას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 03.04.2014წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა თ.თ-ის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 21.10.2014წ. განჩინებით თ.თ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება. სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, მათი სამართლებრივი შეფასება და დამატებით აღნიშნა, რომ ზედამხედველობის სამსახურს აქვს კანონისმიერი ვალდებულება რეაგირება მოახდინოს სამართალდარღვევის ფაქტის გამოვლენის შემთხვევებზე და მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ თ.თ-ის მიერ, სსკ-ის 102.3 მუხლის შესაბამისად ვერ იქნა წარდგენილი გასაჩივრებული აქტების უკანონობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 21.10.2014წ. განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა თ.თ-ის მიერ.

კასატორი აღნიშნავს, რომ მიშენება არსებობდა 2007 წლამდე, 2013წელს მას სველი წერტილები შეყავდა. მიშენების განხორციელების დროისათვის არ მოქმედებდა ნორმა, რომელიც საფუძვლად დაედო თ. თ-ის დაჯარიმებას. მიშენების განხორციელების დროისათვის არ მოქმედებდა „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 44-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტი, „ნორმატიული აქტების შესახებ“ კანონის 24.2 მუხლის, საქართველოს კონსტიტუციის 42.5 მუხლის თანახმად ნორმას არ აქვს უკუქცევითი ძალა. კასატორი აღნიშნავს, რომ 28.02.14წ. სახელმწიფო ქონების ეროვნულ სააგენტოსთან 28.02.14წ. გაფორმებული ხელშეკრულებით გახდა მიწის და მასზე განლაგებული ნაგებობის მესაკუთრე.

სსკ-ის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად საქმე განხილულ იქნა ზეპირი მოსმენის გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების, გასაჩივრებული განჩინების და საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლის შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმის მასალებით დასტურდება, რომ 06.06.13წ. შედგა №000273 მითითება, რომლითაც თ. თ-ს განესაზღვრა 10 დღიანი ვადა ობიექტის პირვანდელ მდგომარეობაში მოსაყვანად ან მითითების შედგენის მომენტისათვის არსებული სანებართვო დოკუმენტაციის წარმოსადგენად. 18.06.13წ. სამსახურის სპეციალისტის მიერ შედგა შემოწმების აქტი №000273, რომლითაც დაფიქსირდა მითითების მოთხოვნათა შეუსრულებლობა. ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ 22.07.13წ. მიღებული იქნა №000273 დადგენილება, რომლითაც „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 44-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე თ. თ-ი დაჯარიმდა 10 000 (ათი ათასი) ლარით უნებართვო მიშენების განხორციელებისათვის, თ. თ-ს დაევალა უნებართვოდ განხორციელებული მიშენების დემონტაჟი. ქ. თბილისის მერიის 25.10.13წ. №2429 განკარგულებით თ. თ-ის ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

საქმეში დაცული დევნილის მოწმობითა და სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიანი ბაზიდან ამონაწერით დასტურდება, რომ თ. თ-ი, მ. დარბაისელთან და ე. დარბაისელთან ერთად, რეგისტრირებულია ისანი-სამგორის რაიონში, მისამართზე: ორხევი, ... ქ. №26. მოსარჩელე აღნიშნავს, რომ მითითებულ მისამართზე თ. თ-ი ჩასახლდა სახელმწიფოს მიერ. მისივე განმარტებით ბინა საცხოვრებლად იყო უვარგისი, რის გამოც იძულებული გახდა საკუთარი ხარჯებით აღედგინა შენობის კედლები, გადაეხურა, გაეყვანა წყლისა და კანალიზაციის მილები, მან არსებულ ნაგებობას მიაშენა აივანი, სადაც მოაწყო სველი წერტილი. მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ.

საქართველოს მთავრობის 13.06.2012წ. განკარგულებით დამტკიცებული ,,საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევნილთა მიმართ 2012-2014 წლებში სახელმწიფო სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმის“ 1.3. პუნქტის თანახმად, სახელმწიფო სტრატეგიის მთავარი მიზანია საქართველოს ოკ­უპ­ირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა – დევ­ნილთა სო­ციალურ-ეკონომიკური ინტეგრ­ა­ც­იის ხელ­შეწყობა და მათი საცხოვ­რებელი პირობების გაუმჯობე­სება. საქართველოს მთავრობის 13.06.12წ. №1162 განკარგულებით დამტკიცებული გეგმის შესაბამისად, დევნილთა გრძელვადიანი საცხოვრებელი პირობებით უზრუნველყოფის ღონისძიებები მოიცავდა დევნილთა კომპაქტურად განსახლების ობიექტების საცხოვრებელ ბინებად დევნილებისათვის საკუთრებაში გადაცემას, შენობების რეაბილიტაციას (2.2.პ.). გადაწყვეტილებები რეაბილიტაციის პროცესის თაობაზე მიიღება დევნილთა ინტერესების მაქსიმალური გათვალისწინებით, შესაძლებლობის შემთხვევაში დაინტერესებულ დევნილთა მონაწილეობით (2.2.4.პ.). ამასთანავე, ფართის დაკანონებაზე უარის თქმა უქმნის ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს ალტერნატიული შეთავაზების ვალდებულებას (2.1.2. პ.). თ. თ-მა, აუცილებელი საყოფაცხოვრებო საჭიროებიდან გამომდინარე, საკუთარი ხარჯებით გაიუმჯობესა საცხოვრებელი პირობები, მიაშენა შენობას აივანი, განათავსა მასში სველი წერტილი.

მიუხედავად იმისა, რომ წარმოდგენილი არ არის თ. თ-ის მითითებულ მისამართზე დროებითი განთავსების დამადასტურებელი დოკუმენტი, საქმეში დაცული დევნილის მოწმობით (ს.ფ.11) დასტურდება, რომ სახელმწიფო სადავოდ არ ხდიდა თ. თ-ის მითითებულ მისამართზე ჩასახლების ფაქტს, დევნილის მოწმობა გაიცა სამინისტროს მიერ და თ. თ-ის დროებით საცხოვრებელ ადგილად დარეგისტრირდა ორხევი, ... ქ. №26. შემდგომში ამ მისამართზე მისი ინტეგრაციის მიზნით მოხდა უძრავი ქონების სახელმწიფოს მიერ თავის სახელზე დარეგისტრირება და თ. თ-ისათვის პირდაპირი მიყიდვის წესით გადაცემა. საკასაციო პალატა თვლის, რომ საქართველოს მთავრობის 13.06.12წ. განკარგულებით დამტკიცებული სტრატეგიული სამოქმედო გეგმა, გეგმით გათვალისწინებული ღონისძიებები უქმნიდა თ. თ-ს კანონიერ მოლოდინს იმისა, რომ სახელმწიფოს მიერ მისი და მისი ოჯახის ფართში განთავსების შემდეგ, სახელმწიფო მას საკუთრებაში გადასცემდა ფართს, თ. თ-ს გააჩნდა კანონიერი მოლოდინი იმისა, რომ სახელმწიფო მას უზრუნველყოფდა საცხოვრისით და მისი დროებითი საცხოვრებელი ბინა გახდებოდა მისი მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი. საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 05.09.2012წ. ამონაწერით (ს.ფ.16) დასტურდება, რომ სახელმწიფომ დაირეგისტრირა თ. თ-ის დროებითი საცხოვრისის მთლიანი ფართი 121.73 კვ.მ.. საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სახელმწიფოს საკუთრებაში აღირიცხა მთლიანი ფართი, მათ შორის თ. თ-ის მიერ მშენებლობის ნებართვის გარეშე მიშენებული ფართიც. საქართველოს მთავრობის 13.02.14წ. №278 განკარგულებით თ. თ-ს პირდაპირი მიყიდვის წესით, სიბმოლურ ფასად (1 ლარად) საკუთრებაში გადაეცა მისთვის დროებით საცხოვრებლად გადაცემული ბინა, მისამართზე – ქ. თბილისი, ორხევის დასახლება, ... ქ. 26, ფართით – 121.73 კვ.მ., საკუთრებაში გადაცემული ფართი მოიცავს თ. თ-ის მიერ მშენებლობის ნებართვის გარეშე მიშენებულ ფართსაც.

„სახელმწიფო ქონების შესახებ“ კანონის 6³ მუხლი ითვალისწინებს საქართველოს მთავრობის გადაწყვეტილების საფუძველზე სახელმწიფო ქონების უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაცემას საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებული პირებისათვის – დევნილებისათვის. აღნიშნული გადაწყვეტილების მისაღებად საკითხს ამზადებს და საქართველოს მთავრობას წარუდგენს ქონების მმართველი, საქართველოს მთავრობის მიერ შესაბამისი აქტის მიღების შემდეგ იდება შესაბამისი ხელშეკრულება. ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს 04.12.13წ. წერილის თანახმად 04.11.13წ. საქართველოს ქონების ეროვნულ სააგენტოს გადაეგზავნა საქართველოს პრეზიდენტთან შუამდგომლობის №05/01/-14/49115 წერილი სხვადასხვა ობიექტებზე მცხოვრებ დევნილებისათვის (10 ოჯახი, მათ შორის მოსარჩელის ოჯახი) სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ფართების, პირდაპირი მიყიდვის ფორმით, სიმბოლურ ფასად გადაცემის თაობაზე (ს.ფ. 30). საქმის მასალებით დასტურდება აგრეთვე, რომ სამინისტრომ 01.07.15წ. განცხადებით მიმართა მერიას ზედამხედველობის სამსახურის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების შეჩერების შესახებ. ამდენად, სამინისტრო არათუ სადავოდ არ ხდიდა თ.თ-ის მიერ ბინის დაკავების ფაქტს, არამედ პირიქით ზრუნავდა აღნიშნული ფართის მისთვის გადაცემაზე.

სასამართლოს მიერ საქმეზე არ არის დადგენილი ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებული პირისათვის – თ. თ-ის ოჯახისათვის სახელმწიფოს მიერ თავდაპირველად სარგებლობისათვის გამოყოფილი ფართის ოდენობა, თ. თ-ის მიერ მიშენებული ფართის ოდენობა. საქმეში დაცული ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 27.05.14წ. დასკვნით თ. თ-ის ოჯახს საცხოვრებლად გადაეცა 25.96 კვ.მ. ფართი, ხოლო საქართველოს მთავრობის 13.02.14წ. №278 განკარგულების დანართით თ. თ-ს საპრივატიზაციოდ გადაეცა 121.73 კვ.მ. ფართი. ამდენად, დაუსაბუთებელია მოპასუხის – ქ. თბილისის მერიის შესაგებელში მოყვანილი მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სახელმწიფოს მიერ საკუთრებაში გადაცემული უძრავი ქონება არ მოიცავს იმ ნაგებობას, რომლის გამოც მხარეს დაეკისრა ჯარიმა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ფართის თ. თ-ის საკუთრებაში აღრიცხვის ფაქტი თავისთავად არ წარმოადგენს სანქციისაგან განთავისუფლების საფუძველს. უნებართვო მშენებლობის წარმოება როგორც პრივატიზებულ, ისე არაპრივატიზებულ ობიექტებზე იწვევს დაჯარიმებას შესაბამისი ოდენობით, ობიექტის სტატუსი არ წარმოადგენს პასუხისმგებლობისაგან განთავისუფლების საფუძველს. ამასთანავე, ვინაიდან სახელმწიფოს სახელზე ფართის საკუთრებაში აღრიცხვა და შემდგომში პრივატიზაცია მოხდა მიშენებული ფართის ჩათვლით, ადგილი აქვს სახელმწიფოს მხრიდან ფართის კანონიერების აღიარებას, თ. თ-ის გონივრულ მოლოდინს, რომ სახელმწიფომ საკუთრებაში გადასცა უნაკლო ნივთი, მისცა მას შესაძლებლობა მოეხდინა კანონიერი პროცედურით ქონების პრივატიზება, მით უფრო, რომ ნაგებობა არ ლახავს სხვა პირთა უფლებებს ან ინტერესებს, ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 27.05.14წ. დასკვნის მიხედვით თ. თ-ის მიერ მიშენებული შენობის ტექნიკური მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელია, შესაბამისად ნაგებობა არ ქმნის საფრთხეს სიცოცხლისათვის ან ჯანმრთელობისათვის.

„სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 13.02.14წ. №278 განკარგულების თანახმად, საპრივატიზაციო პირობად განისაზღვრა, რომ ამ განკარგულების დანართით გათვალისწინებული ფიზიკური პირები, მათი დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე არ მოითხოვენ რაიმე სახის კომპენსაციას ან უძრავი ქონების საკუთრებაში ან სარგებლობაში გადაცემას. განკარგულების დანართის თანახმად თ. თ-ს გადაეცა ქ. თბილისში, ... ქ. №26-ში 121.73 კვ.მ ფართი ანუ პრივატიზებულ ფართში შედიოდა მიშენებული ფართი. მხედველობაშია აგრეთვე მისაღები, რომ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 21.03.14წ., 19.03.14წ. წერილების, საჯარო რეესტრიდან 17.06.11წ. ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ... ქ. 26-ში მდებარე უძრავ ნივთზე სახელმწიფო საკუთრების უფლება რეგისტრირებულია 14.06.11წ. ანუ სადავო აქტების გამოცემისას ფართი, მათ შორის მიშენებული ნაგებობა, სახელმწიფო საკუთრებაში იმყოფებოდა, 121,73 კვ.მ. ფართზე თ. თ-ის საკუთრების უფლება 28.02.14წ. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე აღირიცხა თ. თ-ის საკუთრებაში, ფართი თ. თ-ის საკუთრებაში აღირიცხა ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების პირობით, მათ შორის იმ პირობით, რომ დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე მოსარჩელის ოჯახი არ მოითხოვს სხვა უძრავი ქონებით მის დაკმაყოფილებას. „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებილ პირთა – დევნილთა შესახებ“ კანონის 13.4 მუხლის თანახმად, თუ დევნილის ოჯახი უზრუნველყოფილია გრძელვადიანი საცხოვრებლით, სახელმწიფოს ეხსნება დევნილის ან მისი ოჯახის წევრთა საცხოვრებელი ფართობით დაკმაყოფილების ვალდებულება, მათი დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ თანამედროვე საზოგადოებაში მოსახლეობის საბინაო საკითხი პირველად სოციალურ მოთხოვნად განიხილება. სათანადო საცხოვრებელი მოიცავს სახლის უკანონო დანგრევისაგან დაცვას, საკუთრების უფლების სამართლებრივი უზრუნველყოფის იგნორირებისაგან თავის შეკავებას. ადმინისტრაციულ ორგანოებს და სასამართლოს არ უმსჯელია იმაზე თუ რამდენად იქნება უზრუნველყოფილი დევნილის სტატუსის მქონე პირები საცხოვრებლით ფართის ნაწილის დემონტაჟის, მისი პირვანდელ მდგომარეობაში მოყვანის შედეგად სათანადო საცხოვრებლით, რომელშიც უზრუნველყოფილი უნდა იქნეს ღირსეული ცხოვრებისათვის აუცილებელი პირობები („საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებილ პირთა – დევნილთა შესახებ“ კანონის მე-4 მუხლის „ნ“ ქვეპუნქტი), წარმოეშობა თუ არა სახელმწიფოს დევნილის სტატუსის მქონე პირებისათვის ფართით უზრუნველყოფის ვალდებულება, ასეთი ვალდებულების წარმოშობის შემთხვევაში სასამართლომ უნდა იმსჯელოს სასკ-ის მე-16 მუხლის საფუძველზე საქმეში საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს და სახელმწიფო ქონების განკარგვაზე უფლებამოსილი ორგანოს ჩაბმის საჭიროებაზე.

სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოება უპირველეს ყოვლისა არის სამშენებლო სამართალდარღვევის გამოსწორების მიზნით ჩატარებული საქმის წარმოება. თუ მითითება დროულად არ შესრულდა, მაგრამ სამართალდარღვევა გამოსწორდა დადგენილების მიღებამდე, დამრღვევი თავისუფლდება პასუხისმგებლობისაგან. დარღვევის გამოსწორება, სამშენებლო სამართალდარღვევის გამომრიცხავი გარემოება – იწვევს სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების შეწყეტას („პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 25-ე მუხლის მე-7 და მე-11 ნაწილები). დაინტერესებული პირის სასარგებლოდ იმ ფაქტობრივი ან სამართლებრივი მდგომარეობის შეცვლა, რომელიც საფუძვლად დაედო აქტის გამოცემას, აგრეთვე ახლად გამოვლენილი გარემოებანი (მტკიცებულებები), რომლებიც განაპირობებენ პირის უფრო ხელსაყრელი აქტის გამოცემას, სზაკ-ის 102-ე მუხლის თანახმად წარმოადგენს ერთიდაიმავე საკითხზე ხელახალი მიმართვისა და განხილვის საფუძველს. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სანქციის შეფარდების დრო მოიცავს არამხოლოდ არქიტექტურის სამსახურის მიერ მისი გამოყენების მომენტს, არამედ აგრეთვე ზემდგომი ორგანოს ან სასამართლოს მიერ სანქციის გამოყენების კანონიერების შემოწმების პერიოდს. იმის გათვალისწინებით, რომ სადავო აქტების გასაჩივრება აჩერებს საჯარიმო თანხის გადახდის, დემონტაჟის განხორციელების ვალდებულებას (კოდექსის 25.22 მუხლის შესაბამისად გასაჩივრება არ აჩერებს სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანოს დადგენილების აღსრულებას მშენებლობის ან დემონტაჟის შეჩერების ნაწილში), ამასთანავე, სადავო აქტის გასაჩივრებისას პირისათვის საბოლოო შედეგს იწვევს სასამართლო გადაწყვეტილება და არა ზედამხედველობის სამსახურის და მერიის სადავო აქტები, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებს უნდა ემსჯელათ სადავო სამართალურთიერთობის მიმართ სადავო აქტების გამოცემის შემდგომ შექმნილი შეღავათიანი რეჟიმის, შეცვლილი ობიექტური გარემოებების მნიშვნელობაზე ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობისათვის. ვითარების შეცვლა, საზოგადოებრივი საშიშროების განმსაზღვრელი პირობების გაუქმება, როგორც პასუხისმგებლობისაგან განთავისუფლების საფუძველი, უნდა შეფასდეს დავის განხილვის ნებისმიერ ეტაპზე. ის გარემოება, რომ სადავო აქტების გამოცემის დროს ფართი არ იყო პრივატიზებული არ ადასტურებს სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას, ვინაიდან სზაკ-ის 60¹ მუხლის მე-7 ნაწილის თანახმად ადმინისტრაციული სამართლებრივი აქტი შეიძლება შეწყდეს არა მხოლოდ მისი ძალაში შესვლის დღიდან, არამედ სხვა მომენტიდანაც. სააპელაციო პალატას არ უმსჯელია მიშენების ფართის სახელმწიფოს სახელზე აღრიცხვიდან, ფართის პრივატიზების მომენტიდან სადავო აქტების ბათილად ცნობის შესაძლებლობაზე.

თ. თ-ს მის მიერ დაკავებული მთელი ფართი – 121, 73 კვ.მ., მათ შორის მშენებლობის ნებართვის გარეშე მიშენებული ფართი საკუთრებაში გადაეცა იერარქიულად უფრო მაღალი დონის - საქართველოს მთავრობის 13.02.14წ. №278 განკარგულებით. სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში შესვლის შემთხვევაში სახელმწიფოს მიერ თ. თ-ისათვის საკუთრებაში გადაცემული ფართის ნაწილის დემონტაჟი უნდა განხორციელდეს მაშინ, როდესაც კანონით დადგენილი პროცედურის დაცვით, რომელიც სადავო არ გამხდარა, ხსენებული ფართი საკუთრებაში გადაეცა კასატორს. სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია მიშენების სახელმწიფოს სახელზე აღრიცხვის, საქართველოს მთავრობის მიერ მიშენების საპრივატიზაციოდ გადაცემის, მიშენების თ. თ-ის საკუთრებაში გადასვლის, ვითარების შეცვლის მნიშვნელობის, მისი უკუქცევითი, რეტროაქტიული ძალის შესახებ, სააპელაციო პალატას არ დაუსაბუთებია თუ რატომ არ განეკუთვნება ხსენებული გარემოება სამართალდარღვევისათვის პასუხიმგებლობის გამომრიცხავ გარემოებას.

სადავო აქტების შესაბამისად მოსარჩელე დაჯარიმდა სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე უნებართვო მშენებლობისთვის, „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 44.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე. ამასთანავე, ხსენებული ნორმის თანახმად, ქ. თბილისის ტერიტორიაზე უნებართვო მშენებლობისათვის დაწესებული ჯარიმის ოდენობა განახევრდება იმისდა მიხედვით თუ სად არის ნაწარმოები უნებართვო მშენებლობა – სახელმწიფო საკუთრებაში თუ კერძო საკუთრებაში. სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის პერიოდში შენობა-ნაგებობა პრივატიზებული იყო, შესაბამისად არ არსებობდა სულ ცოტა კოდექსის 44.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული (სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე უნებართვო მშენებლობა) საჯარიმო სანქციის (10000ლ.) გამოყენების საფუძველი, აღნიშნულის მიუხედავად სააპელაციო სასამართლოს განჩინებით გასაჩივრებული აქტები უცვლელად დარჩა ჯარიმის ოდენობის ნაწილში.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ საკასაციო სასამართლოს განჩინება არ არის დასაბუთებული, რაც სსკ-ის 412-ე მუხლის თანახმად არის საკასაციო საჩივრის ნაწილობრივი დაკმაყოფილების, გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებისა და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნების საფუძველი.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან თავისუფლდება მხარე, რომელიც იღებს საარსებო შემწეობას, რაც დასტურდება შესაბამისი დოკუმენტაციით (სსკ-ის 46-ე მუხ. პირველი ნაწ. „ვ” ქვეპ.). „სოციალური დახმარების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 28.07.2006წ. №145 დადგენილების მე-5 მუხლის შესაბამისად საარსებო შემწეობის მიღების უფლება აქვს ოჯახს, რომელიც დადგენილი წესით რეგისტრირებულია სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში და მისი სარეიტინგო ქულა ნაკლებია ამ წესით დადგენილი საარსებო შემწეობის მისაღებ ზღვრულ ქულაზე. ამავე დადგენილების მე-7 მუხლის თანახმად საარსებო შემწეობის მისაღები ზღვრული ქულა არის 57001. საქმეში დაცული ამონაწერით (ს.ფ.306) თ. თ-ის ოჯახის სარეიტინგო ქულა არის 21510, რის გამოც იგი განთავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან. აღნიშნულიდან გამომდინარე თ. თ-ს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე 27.11.2014წ. №7197.139.1 საგადახდო დავალებით ზედმეტად გადახდილი 300 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. თ. თ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 21.10.2014წ. განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. თ. თ-ს (პ.ნ. ...) დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე 27.11.2014წ. №7197.139.1 საგადახდო დავალებით ზედმეტად გადახდილი თანხა – 300 ლარი.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ვ. როინიშვილი