საქმე N:ბს-68-67(კ-16)

საქმე # 110310015728093

Nბს-68-67 (კ-16) 4 ოქტომბერი, 2016 წელი, ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - დ. ლ-ე

მოწინააღმდეგე მხარეები - ე., ი, მ. და ნ. ფ-ეები

მოპასუხეები - ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია; სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზესტაფონის სარეგისტრაციო სამსახური

გასაჩივრებული განჩინება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 10 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2015 წლის 18 თებერვალს ე. ფ-ემ, ი ფ-ემ, მ. ფ-ემ და ნ. ფ-ემ სარჩელით მიმართეს ზესტაფონის რაიონულ სასამართლოს დ. ლ-ის წინააღმდეგ, რომლითაც მოითხოვეს ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის გადაწყვეტილების და მის საფუძველზე 2013 წლის 4 ნოემბერს გაცემული №20 საკუთრების უფლების მოწმობის, სადავო 67 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ნაწილში ბათილად ცნობა; საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზესტაფონის სარეგისტრაციო სამსახურის 2014 წლის 8 დეკემბრის №882014582625-04, 2013 წლის 2 სექტემბრის №882013409755-03 და 2013 წლის 8 ნოემბრის №882013536622-03, ასევე საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2015 წლის 27 იანვრის №16282 გადაწყვეტილებების ბათილად ცნობა; საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზესტაფონის სარეგისტრაციო სამსახურის დავალდებულება ხელახლა განიხილოს და დააკმაყოფილოს მოსარჩელის №882014582625 სარეგისტრაციო განცხადება.

მოსარჩელეთა განმარტებით, საქართველოში განხორციელებული მიწის რეფორმის საფუძველზე, როგორც სოფლად მუდმივად მცხოვრებ კომლს, მიწის მიღება-ჩაბარების №818 სახელმწიფო აქტის საფუძველზე საკუთრებაში გადაეცათ 3800 კვ.მ მიწა ოთხ ნაკვეთად. 2014 წლის ოქტომბერში 900 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მოთხოვნით წარადგინეს სარეგისტრაციო განცხადება, რაზედაც სარეგისტრაციო წარმოება ჯერ შეჩერდა, ხოლო შემდეგ შეწყდა იმ საფუძვლით, რომ ადგილი ჰქონდა საკადასტრო ზედდებას მომიჯნავე მიწის ნაკვეთებთან ს/კ ...და ..., რაც გასაჩივრდა საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, თუმცა უშედეგოდ. სადავო ტერიტორიაზე მდებარე პირუტყვის სადგომით დღემდე მოსარჩელეები სარგებლობენ, თუმცა მიწის ნაკვეთი, საჯარო რეესტრის მონაცემებით, მოქცეულია მოპასუხის საკუთრებაში. მოპასუხე დ. ლ-ის მიერ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთის კონფიგურაცია არ შეესაბამება მისი ოჯახისათვის გადაცემული მიწის მონაცემებს, გარდა ამისა, არ არსებობს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის სხდომის ოქმი. შესაბამისად, კოლეგიურ ორგანოს არ გადაუწყვეტია დ. ლ-ის საკუთრების უფლების აღიარების საკითხი.

ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 21 მაისის გადაწყვეტილებით ე., ი, მ. და ნ. ფ-ეების სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის გადაწყვეტილება და მის საფუძველზე 2013 წლის 4 ნოემბერს გაცემული №20 საკუთრების უფლების მოწმობა, სადავო 67 კვ.მ მიწის ფართზე დ. ლ-ის საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში; ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზესტაფონის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 8 ნოემბრის №882013536622-03 გადაწყვეტილება სადავო 67 კვ.მ მიწის ფართზე დ. ლ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ; ბათილად იქნა ცნობილი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზესტაფონის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 2 სექტემბრის №882013409755-03 გადაწყვეტილება დ. ლ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ, სადავო 563 კვ.მ მიწის ფართის ნაწილში; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება დ. ლ-ემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 10 ნოემბრის განჩინებით დ. ლ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები :

მოსარჩელეების კომლის უფროსს ეგად №818 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტით საკუთრებაში გადაეცა 3800 კვ.მ მიწა ოთხ ნაკვეთად, რასაც ეს კომლი ფლობდა 1986 წლიდან. ი. ფ-ე გარდაიცვალა 2014 წლის 16 დეკემბერს.

2013 წლის 15 იანვარს მოსარჩელეებმა დაირეგისტრირეს საკუთრების უფლება 1000 კვ.მ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთზე №818 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის და საარქივო ცნობის საფუძველზე. 2014 წლის 30 ოქტომბერს მათ განცხადებით მიმართეს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზესტაფონის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვეს საკუთრების უფლების რეგისტრაცია 900 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე №818 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტისა და საარქივო ცნობის საფუძველზე, რაზედაც 2014 წლის 4 ნოემბრის №882014582625-03 გადაწყვეტილებით შეჩერდა სარეგისტრაციო წარმოება იმ საფუძვლით, რომ წარმოდგენილი მიწის ნაკვეთის საკადასტრო მონაცემები არ შეესაბამებოდა მომიჯნავე უძრავი ნივთის საკადასტრო მონაცემებს და მიწის ნაკვეთის საზღვრები იჭრებოდა მომიჯნავე ნაკვეთების (ს/კ ...და ...) საზღვრებში და მიეთითა კორექტირებული აზომვითი ნახაზის წარმოდგენის შესახებ.

საჯარო რეესტრის მონაცემებით დადგენილია, რომ ზედდება №...მიწის ნაკვეთთან შეადგენს - 563 კვ.მ-ს, ხოლო №... მიწის ნაკვეთთან - 67 კვ.მ-ს.

ხარვეზის აღმოუფხვრელობის გამო, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზესტაფონის სარეგისტრაციო სამსახურის 2014 წლის 8 დეკემბრის №882014582625-04 გადაწყვეტილებით სარეგისტრაციო წარმოება შეწყდა.

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზესტაფონის სარეგისტრაციო სამსახურის 2014 წლის 8 დეკემბრის №882014582625-04 გადაწყვეტილება მოსარჩელეებმა გაასაჩივრეს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, რომლის 2015 წლის 27 იანვრის №16282 გადაწყვეტილებით უარი ეთქვათ საჩივრის დაკმაყოფილებაზე.

დ. ლ-ის მეუღლეს, ბ. ფ-ეს, როგორც მესამე კატეგორიის მიწათმოსარგებლეს, ზესტაფონის რაონის სოფელ ... №1201 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე საკუთრებაში გადაეცა 1800 კვ.მ მიწის ნაკვეთი.

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზესტაფონის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 2 სექტემბრის №882013409755-03 გადაწყვეტილებით, №1201 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტისა და სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე, დ. ლ-ის საკუთრებად დარეგისტრირდა 1800 კვ.მ მიწის ნაკვეთი - ს/კ ....

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზესტაფონის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 4 ნოემბრის №882013536622-03 გადაწყვეტილებით №20 საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე, დ. ლ-ის საკუთრებად რეგისტრაციაში გატარდა 639 კვ.მ მიწის ნაკვეთი - ს/კ ....

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში დ. ლ-ემ 1800 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მიზნით საჯარო რეესტრში წარადგინა №1201 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტი და მიწის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი. მიღება-ჩაბარების აქტის თანახმად, მიწის პარამეტრებია: სიგრძეში 75 მ, ხოლო სიგანეში 22 მ. (ს/ფ 25-26), რასაც არ ემთხვევა სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის საკადასტრო აზომვითი ნახაზის მონაცემები. ამდენად, სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის ფართის კონფიგურაცია/პარამეტრები არ შეესაბამებოდა უფლების დამდგენ დოკუმენტში მითითებული მიწის ნაკვეთის მონაცემებს (იხ ს/ფ 15, 68), რაც განხორციელებული რეგისტრაციის უკანონობას ადასტურებს.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დ. ლ-ე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ისეთი მიწის ფართის მესაკუთრედ, რომელზეც არ გააჩნია უფლების დამდგენი დოკუმენტი. კერძოდ, საკუთრებად რეგისტრირებული 1800 კვ.მ მიწის ფართიდან, უფლების დამდგენი დოკუმენტი არ გააჩნია 563 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე, რა ნაწილზეც აღმოჩნდა ზედდება მოსარჩელის მიერ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის ნაკვეთთან.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ,,ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონისა და საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბრის №525 ბრძანებულების შესაბამისად, საკრებულოს კომისია ვალდებულია მიწაზე მოქალაქეთა საკუთრების უფლების აღიარების საკითხის განხილვისას ჩაატაროს სრულყოფილი ადმინისტრაციული წარმოება, რაც გულისხმობს წარმოების პროცესში დაინტერესებული პირების ჩაბმას, საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების გამოკვლევასა და გადაწყვეტილების მიღებას მათი ურთიერთშეჯერებით (საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-13, 53-ე, 95-ე, 96-ე მუხლები).

რაიონულმა სასამართლომ ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისაგან გამოითხოვა ადმინისტრაციული წარმოების მასალები და გაარკვია, რომ არ მოიპოვება კომისიის სხდომის ოქმი, რომელიც უნდა ასახავდეს თუ რა საკითხი განიხილა და რა გარემოებებზე დაყრდნობით მიიღო გადაწყვეტილება კომისიამ. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ კომისიას არ გაუსაჩივრებია რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება მის მიერ გამოცემული ადმინისტრაციული აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობის შესახებ.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, არ არსებობს მტკიცებულება, რაც დაადასტურებს, რომ კომისიამ საერთოდ განიხილა დ. ლ-ის განცხადება და კანონით დადგენილი წესით მიიღო გადაწყვეტილება საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ, რაც სადავო ნაწილში დ. ლ-ის სახელზე გაცემული საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობის საფუძველია. ასევე ბათილია დ. ლ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილება (სადავო 67 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ნაწილში), რომლის საფუძველსაც წარმოადგენს ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2013 წლის 4 ნოემბრის №20 საკუთრების უფლების მოწმობა.

სააპელაციო პალატის განჩინება დ. ლ-ემ საკასაციო წესით გაასაჩივრა, რომელმაც მისი გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვა.

კასატორის მტკიცებით, სასამართლომ 2013 წლის 4 ნოემბერს გაცემული საკუთრების უფლების №20 მოწმობის ბათილად ცნობის საფუძვლად მიუთითა ის გარემოება, რომ არ იყო გარკვეული, ჩატარდა თუ არა ადმინისტრაციული წარმოება და თუ ჩატარდა, რა მოცულობით. სასამართლომ აღნიშნა, რომ გამოთხოვილ ადმინისტრაციულ წარმოებაში არ მოიპოვებოდა კომისიის სხდომის ოქმი, რაც არასწორია, რადგან სასამართლო სხდომაზე აღიარების კომისიის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ სასამართლოს მისგან გამოთხოვილი ჰქონდა მხოლოდ საკუთრების უფლების დამდგენი დოკუმენტი და ოქმი გამოთხოვილი არ ყოფილა; ამასთან აღიარების კომისიის მიერ დ. ლ-ის საკუთრებად აღიარებულ მიწის ნაკვეთთან მოსარჩელეებს შემხებლობა არ ჰქონდათ და მათი სარჩელი დაუშვებელიც კი იყო, რადგან აქტით პირდაპირ და უშუალო ზიანი არ ადგებოდათ.

კასატორის განმარტებით, სასამართლოს გადაწყვეტილება წინააღმდეგობრივია, რადგან სასამართლომ არ დააკმაყოფილა სარჩელი საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 2 სექტემბრის №882013409755-03 გადაწყვეტილების და დ. ლ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ სადავო 563 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის გადაფარვის ნაწილში, მაშინ, როდესაც ბათილად ცნო საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 2 სექტემბრის №882013409755-03 გადაწყვეტილება დ. ლ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ სადავო 563 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის ნაწილში. მოსარჩელეები ითხოვდნენ 900 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციას. საიდან დაასკვნა სასამართლომ, რომ 563 კვ.მ მიწის ნაკვეთის ნაწილში უნდა ყოფილიყო რეგისტრაცია ბათილად ცნობილი - გაუგებარია.

კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს გაანგარიშება არასწორია, რადგან საკადასტრო აზომვითი ნახაზისა და მიღება-ჩაბარების აქტის მიხედვით, ნაკვეთის პარამეტრები იყო: სიგრძე - 75 კვ.მ, სიგანე - 22 კვ.მ, ანუ, 75X22=1650 კვ.მ, 1800-1650=150 და სასამართლომ 639 კვ.მ საიდან მიიღო, გაუგებარია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მიიჩნევს, რომ დ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

2013 წლის 15 იანვარს მოსარჩელეებმა დაირეგისტრირეს საკუთრების უფლება 1000 კვ.მ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთზე №818 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტისა და საარქივო ცნობის საფუძველზე. 2014 წლის 30 ოქტომბერს მათ განცხადებით მიმართეს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზესტაფონის სარეგისტრაციო სამსახურს და მოითხოვეს საკუთრების უფლების რეგისტრაცია 900 კვ.მ. მიწის ნაკვეთზე №818 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტისა და საარქივო ცნობის საფუძველზე, რაზედაც 2014 წლის 4 ნოემბრის №882014582625-03 გადაწყვეტილებით შეჩერდა სარეგისტრაციო წარმოება იმ საფუძვლით, რომ წარმოდგენილი მიწის ნაკვეთის საკადასტრო მონაცემები არ შეესაბამებოდა მომიჯნავე უძრავი ნივთის საკადასტრო მონაცემებს და მიწის ნაკვეთის საზღვრები იჭრებოდა მომიჯნავე ნაკვეთების (ს/კ ...და ...) საზღვრებში და მიეთითა კორექტირებული აზომვითი ნახაზის წარმოდგენის შესახებ.

დ. ლ-ის მეუღლეს - ბ. ფ-ეს, როგორც მესამე კატეგორიის მიწათმოსარგებლეს, ზესტაფონის რაონის სოფელ ... №1201 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე საკუთრებაში გადაეცა 1800 კვ.მ მიწის ნაკვეთი.

დ. ლ-ემ 1800 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის მიზნით საჯარო რეესტრში წარადგინა №1201 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტი და მიწის საკადასტრო აზომვითი ნახაზი. მიღება-ჩაბარების აქტის თანახმად, მიწის პარამეტრებია: სიგრძეში - 75 მ, ხოლო სიგანეში - 22 მ. (ს/ფ 25-26), რასაც არ ემთხვევა სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის საკადასტრო აზომვითი ნახაზის მონაცემები. ამდენად, სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის ფართის კონფიგურაცია/პარამეტრები არ შეესაბამებოდა უფლების დამდგენ დოკუმენტში მითითებული მიწის ნაკვეთის მონაცემებს.

დ. ლ-ე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ისეთი მიწის ფართის მესაკუთრედ, რომელზეც არ გააჩნია უფლების დამდგენი დოკუმენტი. კერძოდ, საკუთრებად რეგისტრირებული 1800 კვ.მ მიწის ფართიდან, უფლების დამდგენი დოკუმენტი არ გააჩნია 563 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, რა ნაწილზეც აღმოჩნდა ზედდება მოსარჩელის მიერ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის ნაკვეთთან.

საკასაციო სასამართლო ზოგადად ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მითითებას, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ გამოცემული სადავო ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტები არის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტები და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, დავის განხილვისას უნდა შემოწმდეს მათი შესაბამისობა საქართველოს კანონმდებლობასთან.

,,საჯარო რეესტრის შესახებ’’ საქართველოს კანონი განსაზღვრავს საჯარო რეესტრის წარმოების ორგანიზაციულ-სამართლებრივ საფუძვლებს, საჯარო რეესტრის მწარმოებელი ორგანოს – საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მმართველობის სფეროში მოქმედი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს უფლება-მოვალეობებს. ამ კანონის მე-2 მუხლის „თ“ ქვეპუნქტის თანახმად, რეგისტრაცია არის ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე ამ კანონით განსაზღვრული უფლების, საჯარო-სამართლებრივი შეზღუდვის, საგადასახადო გირავნობის/იპოთეკის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღება. „ი“ ქვეპუნქტის თანახმად, სარეგისტრაციო წარმოება არის სააგენტოს საქმიანობა რეგისტრაციის მიზნით.

„საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-8 მუხლის თანახმად, სარეგისტრაციო წარმოების დაწყების საფუძველია განცხადება ან უფლებამოსილი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება. განცხადებას უნდა ერთვოდეს ინსტრუქციით განსაზღვრული სარეგისტრაციო დოკუმენტაცია და ინფორმაცია. ამავე კანონის მე-2 მუხლის „კ” ქვეპუნქტის თანახმად, სარეგისტრაციო დოკუმენტი არის სამართლებრივი აქტი, რომელიც უშუალოდ წარმოშობს ამ კანონით განსაზღვრული რეგისტრაციის მოთხოვნის უფლებას, ხოლო ”ლ” ქვეპუნქტის თანახმად, სარეგისტრაციო დოკუმენტაცია არის რეგისტრაციის მიზნით მარეგისტრირებელ ორგანოში წარსადგენი სარეგისტრაციო და სხვა დოკუმენტები; ამასთან, სარეგისტრაციოდ წარდგენილი დოკუმენტების ნამდვილობაზე და მასში მითითებული მონაცემების სიზუსტეზე პასუხისმგებელია ნივთის მესაკუთრე.

„სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის საკუთრების უფლების პირველად რეგისტრაციის გადაუდებელ ღონისძიებათა და საქართველოს მოქალაქეთათვის სარეგისტრაციო მოწმობების გაცემის შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 16 მაისის №327 ბრძანებულების მე-4 პუნქტის თანახმად, სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწებზე საკუთრების უფლების პირველადი რეგისტრაციის დაჩქარების მიზნით რეგისტრატორმა უნდა მიიღოს მიწის საკუთრებაში გაფორმების მსურველის განცხადება და უნდა გამოიყენოს ქვემოთ ჩამოთვლილი დოკუმენტებიდან ერთ-ერთი: ა) მიწის მიღება-ჩაბარების აქტი; ბ) მე-4 პუნქტის ”ა” ქვეპუნქტში დასახელებული დოკუმენტის არარსებობის შემთხვევაში გამოიყენება „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის №48 დადგენილების შესაბამისად სოფლის (დაბის) ადგილობრივი მმართველობის ორგანოების გადაწყვეტილებით შექმნილი მიწის რეფორმის კომისიის მიერ შედგენილი და სოფლის (დაბის) ყრილობაზე (საერთო კრებაზე) დამტკიცებული მიწების განაწილების სია. აღნიშნულ სიას უნდა დაერთოს მიწის გამოყოფის გეგმა; გ) იმ შემთხვევაში თუ არ არსებობს ”ა” და ”ბ” ქვეპუნქტებით დასახელებული დოკუმენტები, გამოიყენება ადგილობრივი თვითმმართველობის (მმართველობის) ორგანოების მიერ დამტკიცებული სასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების მიწის სარგებლობისათვის სარეგისტრაციო პერიოდში მოქმედი საგადასახადო სია, აგრეთვე მიწების განაწილების სია, რომელსაც არ ახლავს მიწის გამოყოფის გრაფიკული დადასტურება.

განსახილველ შემთხვევაში, იკვეთება მოსარჩელეების კუთვნილი მიწის ნაკვეთის სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მონაცემების ზედდება დ. ლ-ის სახელზე რეგისტრირებულ ორ მიწის ნაკვეთთან. მეტი სიცხადისათვის, ორივე ნაკვეთთან მიმართებით ზედდების საკითხი უნდა შეფასდეს ცალ-ცალკე.

დ. ლ-ის სახელზე რეგისტრირებულ 1800 კვ.მ მიწის ნაკვეთთან (ს/კ ...) ზედდება წარმოადგენს 563 კვ.მ-ს.

აღნიშნული მიწის ნაკვეთი, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზესტაფონის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 2 სექტემბრის №882013409755-03 გადაწყვეტილებით, დ. ლ-ის საკუთრებად დარეგისტრირდა მისი მამკვიდრებლის, ბ. ფ-ის სახელზე გაცემული №1201 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტისა და სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მიღება-ჩაბარების აქტის თანახმად, მიწის პარამეტრებია: სიგრძე - 75 მ, ხოლო სიგანე - 22 მ. (ს/ფ 25-26), რაც არ ემთხვევა სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის საკადასტრო აზომვითი ნახაზის მონაცემებს. დ. ლ-ე საჯარო რეესტრში დარეგისტრირდა ისეთი მიწის ფართის მესაკუთრედ, რომელზეც არ გააჩნია უფლების დამდგენი დოკუმენტი, კერძოდ, საკუთრებად რეგისტრირებული 1800 კვ.მ მიწის ფართიდან, უფლების დამდგენი დოკუმენტი არ გააჩნია 563 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მიღება-ჩაბარების აქტისა და დ. ლაბაძის მიერ წარდგენილი საკადასტრო აზომვითი ნახაზის შედარებით ამგვარი დასკვნის გაკეთება შეუძლებელია.

№1201 მიწის მიღება-ჩაბარების აქტის თანახმად, ბ. ფ-ეს გადაეცა 1800 კვ.მ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი, მაგრამ, იმავე აქტის თანახმად, ნაკვეთის პარამეტრებია: სიგრძე - 75 მ, სიგანე - 22 მ. ნაკვეთს აქვს მართკუთხედის ფორმა, ანუ მიღება-ჩაბარების აქტში ასახული ნახაზის მიხედვით, ნაკვეთის ფართობია 75*22=1650 კვ.მ.

სააპელაციო სასამართლომ სწორად შენიშნა, რომ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი მიწის საკადასტრო აზომვითი ნახაზის მონაცემები არ ემთხვევა მიღება-ჩაბარების აქტში ასახულ ნაკვეთის პარამეტრებსა და კონფიგურაციას, მაგრამ საკასაციო სასამართლოსათვის გაუგებარია, სააპელაციო სასამართლომ როგორ დაადგინა, რომ მათ შორის სხვაობა 563 კვ.მ-ს შეადგენს.

დ. ლაბაძის მიერ წარდგენილი საკადასტრო-აზომვითი ნახაზის მიხედვით, ნაკვეთს ტრაპეციის ფორმა აქვს და მისი ფართობი 1800 კვ.მ-ს შეადგენს, ამასთან ნაკვეთის პარამეტრები განსხვავდება მიღება-ჩაბარების აქტში მითითებულისაგან, მაგრამ მხოლოდ ამ ორი ნახაზის ურთიერთშედარების საფუძველზე, შეუძლებელია დადგენა, რომ დ. ლ-ის სახელზე რეგისტრირებული ნაკვეთი 563 კვ.მ-ითაა აცდენილი მიღება-ჩაბარების აქტით გადაცემული ნაკვეთის მონაცემებთან და შეჭრილია მეზობლად მდებარე მიწის ნაკვეთის საზღვრებში.

როგორც ზემოთ აღინიშნა, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის „ლ” ქვეპუნქტის თანახმად, სარეგისტრაციო დოკუმენტაცია არის რეგისტრაციის მიზნით მარეგისტრირებელ ორგანოში წარსადგენი სარეგისტრაციო და სხვა დოკუმენტები; ამასთან, სარეგისტრაციოდ წარდგენილი დოკუმენტების ნამდვილობაზე და მასში მითითებული მონაცემების სიზუსტეზე პასუხისმგებელია ნივთის მესაკუთრე.

საკასაციო სასამართლოს აზრით, დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა, რომ 1800 კვ.მ-დან 563 კვ.მ მიწის ნაკვეთი დ. ლ-ემ სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე დაირეგისტრირა. გარდა ზემოაღნიშნული ორი ნახაზის შედარებისა, სააპელაციო სასამართლოს არ მიუთითებია რაიმე მტკიცებულებაზე, რაც ამ მოსაზრებას გაამყარებდა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია წარმოადგენს მხარის მითითებას პროცესუალურ-სამართლებრივ დარღვევებზე, განსაკუთრებით ეს ეხება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებული ნორმის დარღვევას, კერძოდ, თუ გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მითითებული არ არის სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებანი, მტკიცებულებანი, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები, მოსაზრებანი, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას და კანონები, რომლებითაც სასამართლო ხელმძღვანელობდა.

განსახილველ შემთხვევაში, კასატორმა ისარგებლა საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლით გარანტირებული შედავების უფლებით და სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ წარმოადგინა დასაშვები პრეტენზია.

საკასაციო პალატამ შეამოწმა რა შედავების სამართლებრივი საფუძვლები და სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, მიიჩნევს, რომ კასატორის მოსაზრება გაზიარებულ უნდა იქნეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სადავო საკითხის სწორად გადაწყვეტისათვის უნდა დადგინდეს, რეალურად რა ფართობის მიწის ნაკვეთი გადაეცა ბ. ფ-ეს მიღება-ჩაბარების აქტის საფუძველზე, ამ ნაკვეთის ზუსტი მდებარეობა, აგრეთვე ამ ნაკვეთის მიმართება დ. ლ-ის მფლობელობაში არსებულ ნაკვეთთან და მის მიერ წარდგენილი საკადასტრო-აზომვითი ნახაზის საფუძველზე საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ უძრავი ნივთის მახასიათებლებთან. მხოლოდ აღნიშნული გარემოებების დეტალურად გამოკვლევის შემდეგაა შესაძლებელი, დადგინდეს გადაფარვა და იჭრება თუ არა დ. ლ-ის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ნივთი მეზობელი მიწის ნაკვეთის საზღვრებში. ამ გარემოებების შესწავლა კი, სპეციალურ ცოდნას საჭიროებს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

ამავე კოდექსის 162-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, თუ საქმის განხილვასთან დაკავშირებულ საკითხზე მოსამართლეს სპეციალური ცოდნა არ გააჩნია, სასამართლოს შეუძლია თავისი ინიციატივით დანიშნოს ექსპერტიზა საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნული საკითხის განმარტებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საქმის გადაწყვეტისათვის და მის გარეშე გადაწყვეტილების გამოტანა შეუძლებელია. ასეთ შემთხვევაში სასამართლოს გამოაქვს მოტივირებული განჩინება.

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის თანახმად კი, ადმინისტრაციული საქმის განხილვისას მხარეები სარგებლობენ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით მინიჭებული უფლება-მოვალეობებით, ამასთან, სასამართლო უფლებამოსილია თავისი ინიციატივით მიიღოს გადაწყვეტილება დამატებითი ინფორმაციის ან მტკიცებულების წარმოსადგენად.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ აღნიშნული ნორმის საფუძველზე, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში მოქმედებს როგორც შეჯიბრებითობის, ისე სასამართლოს მიერ საქმის გარემოებათა ყოველმხრივი და ობიექტური გამოკვლევის პრინციპი, რაც გულისხმობს აქტიურ სასამართლოს, რომელიც ყოველმხრივ იკვლევს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს და უფლებამოსილია, თავისი ინიციატივით მიიღოს გადაწყვეტილება დამატებითი ინფორმაციის ან მტკიცებულებების წარმოსადგენად, უფრო მეტიც, საკუთარი ინიციატივით შეაგროვოს ფაქტობრივი გარემოებები და მტკიცებულებები. საქმის განხილვისას სააპელაციო სასამართლო შეზღუდული არ იყო მხარების მიერ წარდგენილი მტკიცებულებებით, მას თავად შეეძლო, საჭიროების შემთხვევაში, ექსპერტიზის დანიშვნა ან სხვა სახის მტკიცებულებების გამოთხოვა, რაც შესაძლებელს გახდიდა დავის გადაწყვეტისათვის საჭირო ფაქტობრივი გარემოებების სრულყოფილად დადგენას.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ გადაწყვეტილების ფაქტობრივი დაუსაბუთებლობა იმგვარ საპროცესო დარღვევას წარმოადგენს, რაც მისი გაუქმების აბსოლუტური საფუძველია (სამოქალაქო საპრცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე1“ ქვეპუნქტი).

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად კი, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა და არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა. ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ გადაწყვეტილებას საკასაციო სასამართლომ საფუძვლად უნდა დაუდოს სამართლებრივი შეფასება, რომელიც სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის. საქმე ხელახლა განსახილველად შეიძლება დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს იმავე ან სხვა შემადგენლობას.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მითითებულ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე ხელახლა განსახილველად უნდა დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს. საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ უნდა შეაგროვოს საჭირო მტკიცებულებები, დამატებით გამოიკვლიოს გადაფარვის ფაქტი, დ. ლ-ის საკუთრების უფლება სადავო 563 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე და დავა იმგვარად გადაწყვიტოს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსხვავებული სამართლებრივი ვითარებაა გადაფარვის მეორე შემთხვევასთან დაკავშირებით.

ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2013 წლის 4 ნოემბერის №20 საკუთრების უფლების მოწმობით აღიარებულ იქნა დ. ლ-ის საკუთრების უფლება მისი კუთვნილი 1800 კვ.მ მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე 639 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე, რომელიც საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზესტაფონის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 4 ნოემბრის №882013536622-03 გადაწყვეტილებით, დ. ლ-ის საკუთრებად დარეგისტრირდა (ს/კ ...). ზედდება აღნიშნულ ნაკვეთთან წარმოადგენს 67 კვ.მ-ს.

„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ კანონის მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, თვითნებურად დაკავებული მიწა არის ამ კანონის ამოქმედებამდე ფიზიკური პირის მიერ თვითნებურად დაკავებული სახელმწიფო საკუთრების სასოფლო ან არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია საცხოვრებელი სახლი (აშენებული ან დანგრეული) ან არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), ასევე დაინტერესებული ფიზიკური პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი (შენობით ან მის გარეშე), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე, ასევე კერძო სამართლის იურიდიული პირის საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის მომიჯნავე, თვითნებურად დაკავებული მიწის ნაკვეთი, რომელზედაც განთავსებულია არასაცხოვრებელი დანიშნულების შენობა (აშენებული), რომლის ფართობიც ნაკლებია საკუთრებაში ან მართლზომიერ მფლობელობაში არსებული მიწის ნაკვეთის ფართობზე და რომელიც საკუთრების უფლების აღიარების მოთხოვნის მომენტისათვის სახელმწიფოს მიერ არ არის განკარგული, გარდა ამ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.

ამავე კანონის მე-4 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე უფლებამოსილია შესაბამისი მუნიციპალიტეტის აღმასრულებელ ორგანოსთან (ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტში − ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერთან) არსებული თვითნებურად დაკავებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია, რომელიც თავის ფუნქციებს ახორციელებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის VIII თავით განსაზღვრული ფორმალური ადმინისტრაციული წარმოებისა და ამ კანონით დადგენილი წესით.

პირველი ინსტანციის სასამართლომ საქმის განხილვისას ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისაგან გამოითხოვა ადმინისტრაციული წარმოების მასალები და გაარკვია, რომ არ მოიპოვება კომისიის სხდომის ოქმი.

საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს, რომ ასეთ პირობებში, შეუძლებელია დადგინდეს, დაიცვა თუ არა ადმინისტრაციულმა ორგანომ ფორმალური ადმინისტრაციული წარმოებისათვის დადგენილი წესები, ასევე შეუძლებელია, იმის შეფასება, კომისიამ მიიღო თუ არა გადაწყვეტილება საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების შესწავლის, ამ გარემოებების შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე.

ადმინისტრაციული აქტის გამოცემისათვის სპეციალურად განსაზღვრული აუცილებელი პროცედურის - ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების მიზანს სწორედ საქმის გარემოებათა ობიექტური და კვალიფიციური გამოკვლევა-შეფასება წარმოადგენს. სწორედ ეს ფუნქცია განაპირობებს კანონიერი და დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებას. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96.1 მუხლით კანონმდებელი იმპერატიული შინაარსით ადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას, რომ ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე (იხ. სუსგ №ბს-60-55(კ-13)).

განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან საერთოდ არ დასტურდება დ. ლ-ის განცხადებასთან დაკავშირებით კომისიის მიერ რაიმე წარმოების ჩატარება, ცალსახად არსებობს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹.1 მუხლით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობის სამართლებრივი საფუძველი, ამასთან, საკასაციო სასამართლო არ ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გადაწყვეტილების კანონის იმპერატიული მოთხოვნების დარღვევით მიღების შედეგად, სარჩელი სრულად უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

საკასაციო სასამართლო, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების შესაბამისად, ამ ნაწილში აუქმებს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებას და თავად მიიღებს გადაწყვეტილებას.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში გამოყენებული უნდა ყოფილიყო ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილი.

აღნიშნული ნორმის თანახმად, თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, რაც მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა, იგი უფლებამოსილია სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად ცნოს და დაავალოს ადმინისტრაციულ ორგანოს ამ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. სასამართლო ამ გადაწყვეტილებას იღებს, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისათვის არსებობს მხარის გადაუდებელი კანონიერი ინტერესი.

მოცემულ შემთხვევაში სადავოა საკუთრების უფლების შეზღუდვა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4. მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილება სასამართლომ უნდა გამოიყენოს იმ ვითარებაში, როცა სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება. შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სადავო ადმინისტრაციული აქტის მატერიალური კანონიერების შეფასება.

აღნიშნული პროცესუალური შესაძლებლობა ემსახურება ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ განხორციელებულ მმართველობის კანონიერებაზე სასამართლო კონტროლის სრულფასოვან რეალიზაციას და მართლმსაჯულების ეფექტიან განხორციელებას. იმ პირობებში, როცა ადმინისტრაციულ ორგანოს საერთოდ არ მოუხდენია ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა-შეფასება, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში რიგ შემთხვევებში შეუძლებელი ხდება მათი გამოკვლევა.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სწორედ ამგვარ შემთხვევასთან გვაქვს საქმე, რაც სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა. ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გადაწყვეტილება მიღებულია ადმინისტრაციული წარმოების წესის იმგვარი დარღვევით, რაც შესაძლებელია, გამოსწორდეს ამავე საკითხზე კომისიის მიერ ხელახალი ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარების გზით და ზაკ-ის 96-ე მუხლის შესაბამისად, საკითხის გადასაწყვეტად აუცილებელი ყველა გარემოების გამოკვლევა-შეფასებით, ამასთან, მტკიცებულებათა კვალიფიციური გამოკვლევა ადმინისტრაციულ ორგანოს აძლევს შესაძლებლობას განსაზღვროს გამოსაცემი აქტის სამართლებრივი შედეგებით დაინტერესებულ პირთა წრე და მოიწვიოს ისინი ადმინისტრაციულ წარმოებაში.

რაც შეეხება საკუთრების უფლების მოწმობის საფუძველზე საჯარო რეესტრის მიერ განხორციელებულ რეგისტრაციას, აღნიშნული მოწმობის კანონიერების დაუდასტურებლობის პირობებში, შესაბამისი ჩანაწერი ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი. ამ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება კანონიერია და მისი გაუქმების სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მაშინ ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მოსარჩელეს მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნის იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა.

ამავე მუხლის მე-3 და მე-4 ნაწილების თანახმად კი, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც. თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით.

ვინაიდან საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზესტაფონის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 2 სექტემბრის №882013409755-03 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად სააპელაციო სასამართლოს უბრუნდება, სასამართლო ხარჯები საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას უნდა განაწილდეს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე, 411-ე, 412-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. დ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 10 ნოემბრის განჩინება იმ ნაწილში, რომლითაც უცვლელად დარჩა ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 21 მაისის გადაწყვეტილება სადავო 67 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე დ. ლ-ის საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის გადაწყვეტილების, მის საფუძველზე 2013 წლის 4 ნოემბერს გაცემული №20 საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობის თაობაზე;

3. ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება:

4. ე., ი, მ. და ნ. ფ-ეების სასარჩელო მოთხოვნა სადავო 67 კვ.მ მიწის ნაწილში ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის გადაწყვეტილებისა და მის საფუძველზე 2013 წლის 4 ნოემბერს გაცემული №20 საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობის თაობაზე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

5. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნეს ცნობილი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის გადაწყვეტილება და მის საფუძველზე 2013 წლის 4 ნოემბერს გაცემული №20 საკუთრების უფლების მოწმობა სადავო 67 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე დ. ლ-ის საკუთრების უფლების აღიარების ნაწილში და ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიას დაევალოს საქმის გარემოებათა გამოკვლევის შემდეგ, კანონით დადგენილ ვადაში ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა;

6. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 10 ნოემბრის განჩინება იმ ნაწილში, რომლითაც უცვლელად დარჩა ზესტაფონის რაიონული სასამართლოს 2015 წლის 21 მაისის გადაწყვეტილება სადავო 563 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე დ. ლ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ზესტაფონის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 2 სექტემბრის №882013409755-03 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის თაობაზე და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

7. დანარჩენ ნაწილში ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 10 ნოემბრის განჩინება უცვლელად დარჩეს;

8. სასამართლო ხარჯები განაწილდეს საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას;

9. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე