ბს-311-307(2კ-14) 14 ივლისი, 2015 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ლევან მურუსიძე, მაია ვაჩაძე

სხდომის მდივანი – ა. ვარდიძე

კასატორები – ქ. თბილისის მერია, წარმომადგენელი ბ.ნ-ე (02.12.14წ. =06/14163414-17 მინდობილობა); ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური, წარმომადგენელი გ.კ-ე (04.06.15წ. =06-16/15155261 მინდობილობა)

მოწინააღმდეგე მხარე - კ. ბ-ი

დავის საგანი – ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 05.12.2013წ. განჩინება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

კ. ბ-მა 29.06.2012წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების: ქ.თბილისის მერიისა და ქ.თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიმართ ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 09.11.2011წ. №001385 დადგენილებისა და ქ. თბილისის მერიის 30.12.11წ. №3088 განკარგულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ ქ.თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 09.11.2011 წ. №001385 დადგენილებით დაჯარიმდა 10 000 ლარით ქ.თბილისში, ... ქუჩა №1-ის მიმდებარედ, 2007 წლის 01 იანვრამდე უნებართვოდ აშენებული ავტოფარეხის სარემონატო სამუშაოებისათვის. სარემონტო სამუშაოები გამოწვეული იყო მერიის კეთილმოწყობის სამსახურის თანამშრომლების ბრალეული ქმედების შედეგად (მოჭრილი ხე დაეცა ავტოფარეხს და ჩაინგრა სახურავი). ვინაიდან, დაზიანებული ავტოფარეხის სახურავი საფრთხეს უქმნიდა ეზოში მყოფ ბავშვებს ,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 24.03.2009წ. №57 დადგენილების თანახმად, მოსარჩელემ ჩაატარა ავტოფარეხის სარემონტო სამუშაოები ზომისა და მასალის შეუცვლელად. ქ.თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 09.11.2011 წლის №001385 დადგენილებით კ.ბ-ს დაევალა აგრეთვე ავტოფარეხის დემონტაჟი. აღნიშნული დადგენილება კ.ბ-მა 30.11.2011წ. გაასაჩივრა ქ. თბილისის მერიაში, საიდანაც პასუხი არ მიუღია. მოსარჩელემ მოგვიანებით - 27.02.2012 წ. შეიტყო, რომ ქ. თბილისის მერიის 30.12.2011 წ. №3088 განკარგულებით ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად იქნა დატოვებული ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 09.11.2011 წ. №001385 დადგენილება. უფრო მეტიც, ქ.თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 17.04.2012წ. №000319/ს დადგენილებით მოსარჩელეს დაერიცხა საურავი - 10000 ლარის ოდენობით, რადგან გადახდილი არ იყო ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 09.11.2011 წლის №001385 დადგენილებით დარიცხული ჯარიმა. კ.ბ-მა აღნიშნილი დადგენილება გაასაჩივრა ქ. თბილისის მერიაში, რომლის 23.05.2012წ. №1368 განკარგულებით საჩივარი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ქ.თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 17.04.2012წ. №000319/ს დადგენილება საურავის დარიცხვის შესახებ. მოსარჩელემ მიუთითა აგრეთვე, რომ 06.02.2012წ. სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის მიერ დაუდასტურდა ავტოფარეხის რეკონსტრუქციის შესაძლებლობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 15.04.2013წ. გადაწყვეტილებით კ. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის 30.12.11წ. №3088 განკარგულება, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 09.11.2011წ. №001385 დადგენილება, ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. საქალაქო სასამართლომ მიუთითა ,,ტექნიკური საფრთხის კონტროლის შესახებ“ კანონის მე-13 მუხლზე, ზაკ-ის 53.5 და 96.2 მუხლებზე და აღნიშნა, რომ სადავო აქტები არ შეესაბამებოდა ზემოაღნიშნული ნორმების მოთხოვნებს, კერძოდ, მოპასუხის მიერ წარმოდგენილ წარმოების მასალებში არ მოიპოვება რაიმე მტკიცებულება, რომელზე დაყრდნობითაც ადმინისტრაციულ ორგანოს შეეძლო დაედგინა უკანონო მშენებლობის განმახორციელებელი სუბიექტი. სასამართლომ აგრეთვე აღნიშნა, რომ არ არის დადგენილი სხვა სამსახურის მიერ სახურავის დაზიანების ფაქტი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 15.04.2013წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა და ქ. თბილისის მერიამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 05.12.2013წ. განჩინებით ქ. თბილისის მერიისა და ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 15.04.2013წ. გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს მიერ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, თუმცა ნაწილობრივ განსხვავებული სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ. კერძოდ, პალატამ გაითვალისწინა, რომ 19.01.2011 წ. მდგომარეობით ქ.თბილისში, ... ქ. N1-ის მიმდებარედ კ.ბ-ის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული იყო რკინის (მეტალის) მსუბუქი კონსტრუქციის ავტოფარეხი, რომელსაც გარედან, სამი მხრიდან ამოშენებული ჰქონდა სამშენებლო მასალის - ე.წ. ბლოკისგან აგებული კედლები და მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში ფაქტობრივად განხორციელდა ახალი მშენებლობა, რადგან მოხდა არსებული რკინის (მეტალის) მსუბუქი კონსტრუქციის ავტოფარეხის ბლოკისგან კაპიტალურად ნაგები ავტოფარეხით მთლიანად ჩანაცვლება, თუმცა როდის და ვის მიერ მოხდა აღნიშნული ჩანაცვლება, კონკრეტულად ვინ აღმართა ბლოკის კედლები, სასამართლოს მოსაზრებით მხარეებმა ვერ დაადასტურეს შესაბამისი სახის და შინაარსის მტკიცებულებებით. სააპელაციო პალატამ მიუთითა ,,ტექნიკური საფრთხის კონტროლის შესახებ“ კანონზე და ,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ’’ საქართველოს მთავრობის 24.03.2009 წ. N57 დადგენილების მე-2, მე-4 მუხლზე და აღნიშნა, რომ მოპასუხე ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა კ.ბ-ის საქმის ხელახალი განხილვისას უნდა დაადგინოს ორი ძირითადი საკვანძო ფაქტობრივი გარემოება. კერძოდ, უნდა დადგინდეს ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, თუ ვინ და როდის განახორციელა ქ.თბილისში, ... ქ. N1-ის მიმდებარედ არსებული რკინის (მეტალის) მსუბუქი კონსტრუქციის ავტოფარეხის ბლოკისგან კაპიტალურად ნაგები ავტოფარეხით მთლიანად ჩანაცვლება, ანუ ავტოფარეხის ბლოკით ნაშენი კედლების აღმართვა. სააპელაციო პალატამ მიუთითა აგრეთვე, რომ დადგენას საჭიროებდა განაპირობა თუ არა ავტოფარეხის სახურავის გამოცვლამ არსებული, ბლოკით ნაგები ავტოფარეხის ექსტერიერის (შენობის ფასადის, სახურავის) არქიტექტურული ნაწილების/ელემენტების გაბარიტების შეცვლა 2%-ზე და 0.1 მეტრზე მეტად ან/და არქიტექტურული ნაწილების/ელემენტების, კონსტრუქციების, ტექნიკური საშუალებების დამატება/მოკლება, რაც არსებითად ცვლის შენობის ექსტერიერს. სასამართლომ აღნიშნა აგრეთვე, რომ ორგანომ უნდა გაითვალისწინოს და სათანადოდ შეაფასოს ასევე თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 06.02.2012წ. N48572 გადაწყვეტილება, რომლითაც მოსარჩელეს დაუდასტურდა ქ. თბილისში, ... ქ. N1-ის მიმდებარედ მის კუთვნილ 39 კვ.მ. ფართის მიწის ნაკვეთზე 1-ლი კლასის ავტოფარეხის რეკონსტრუქციის შესაძლებლობა. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით თუ დადგინდება, რომ ახალი მშენებელობა თავად კ. ბ-მა აწარმოა, მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანო უნდა გათავისუფლდეს მეორე ფაქტის კვლევა-დადგენის ვალდებულებისგან, რადგან უდავოა, რომ ახალი მშენებლობის განხორციელების პირობებში შენობის გადახურვისას ადგილი აქვს არა შენობის ექსტერიერის რეკონსტრუქციას ან მითუმეტეს - შენობის შეკეთებას (რემონტს), არამედ მთლიანობაში ახალ მშენებლობას.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში არ არსებობს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მე-18 მუხლის გამოყენების რაიმე საფუძველი, რადგან კ. ბ-მა სათანადო მტკიცებულებებით ვერ დაადასტურა, რომ მის მიერ ავტოფარეხის სახურავის შეცვლა განპირობებული იყო უკიდურესი აუცილებლობით, მან ვერ მიუთითა იმ საფრთხეზე, რომელიც მუდმივად ემუქრებოდა სახელმწიფო ან საზოგადოებრივ წესრიგს, საკუთრებას, მოქალაქეთა უფლებებსა და თავისუფლებებს, მმართველობის დადგენილ წესს და რომლის თავიდან ასაცილებლადაც იგი იძულებული გახდა გამოეცვალა ავტოფარეხის სახურავი სამშენებლო სამართალურთიერთობების მომწესრიგებელი კანონებით და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით განსაზღვრული წინაპირობებისა და წესების დაუცველად. სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ სათანადო მტკიცებულებებით ვერ იქნა დადასტურებული თბილისის მერიის დასუფთავების და კეთილმოწყობის საქალაქო სამსახურის თანამშრომელთა ბრალით ... ქ. N1-ში წაქცეული ხის დაცემა მის ავტოფარეხზე, ამ უკანასკნელის სახურავის დაზიანება, თუმცა აღნიშნულ ფაქტს რომც ჰქონოდა ადგილი, ეს მოცემული საქმის ფარგლებში არ საჭიროებს მტკიცებას და დადასტურებას, რადგან სამშენებლო ურთიერთობების სფეროში დადგენილი საჯარო მართლწესრიგის დაცვის მიზნებისთვის არაარსებითია საკითხი იმის შესახებ, თუ რა იყო ავტოფარეხის სახურავის დაზიანების მიზეზი. სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა ,,ტექნიკური საფრთხის კონტროლის შესახებ“ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე’’ 20.12.2011 წ. N5558-რს კანონზე, რომლის თანახმად შეიცვალა ,,ტექნიკური საფრთხის კონტროლის შესახებ’’ კანონის 22-ე მუხლის რედაქცია და კანონს დაემატა ახალი, 22¹ მუხლი. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ 20.12.2011წ. N5558-რს კანონი ,,საკანონმდებლო მაცნეში“ გამოქვეყნდა 29.12.2011წ., ,,ტექნიკური საფრთხის კონტროლის შესახებ“ კანონში ცვლილების შეტანის თაობაზე’’ 20.12.2011 წ. N5558-რს კანონის მე-3 მუხლის თანახმად კანონი ამოქმედდა გამოქვეყნებისთანავე (ანუ 30.12.2011 წ.). სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, აღნიშნულ საკანონმდებლო ცვლილებებს არსებითი მნიშვნელობა აქვს კ. ბ-ის სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმისთვის იმ თვალსაზრისით, რომ კანონის 22-ე მუხლის რედაქციის შეცვლით და კანონში ახალი, 22¹ მუხლის დამატებით ფაქტობრივად შემსუბუქდა იმ სახის სამშენებლო სამართალდარღვევისთვის დადგენილი პასუხისმგებლობის ზომა, რომლის გამოც კ.ბ-ის მიმართ გამოტანილი იყო სადავო 09.11.2011 წ. დადგენილება, კერძოდ, კანონის 22-ე მუხლით მოწესრიგებული საკითხი 20.12.2011 წ. საკანონმდებლო ცვლილების პირობებში, გარკვეული შესწორებებით და დაზუსტებებით, ორ ნაწილად გაიყო ახალი რედაქციის 22-ე და 22¹ მუხლებს შორის ისე, რომ თუკი მანამდე თბილისის ტერიტორიაზე ჩადენილი ქმედება - უნებართვო მშენებლობა, რეკონსტრუქცია ან/და დემონტაჟი ყველა შემთხვევაში და უპირობოდ იწვევდა დამრღვევზე 10 000 ლარიანი ჯარიმის დაკისრებას, საკანონმდებლო ცვლილებების შედეგად იგივე ქმედება ანუ თბილისის ტერიტორიაზე ჩადენილი ქმედება - უნებართვო მშენებლობა, რეკონსტრუქცია ან/და დემონტაჟი, რომელიც არ იწვევს შენობა-ნაგებების გაბარიტების ცვლილებას, განაპირობებს პირის მიმართ უფრო მსუბუქი სანქციის - 3 000 ლარიანი ჯარიმის გამოყენებას. ამდენად, ქმედების მაკვალიფიცირებელი დამატებითი, ახალი ელემენტის - შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილების შესახებ საკითხის კანონში შემოტანით ირკვევა, რომ ქ. თბილისის ტერიტორიაზე განხორციელებული უნებართვო მშენებლობა, რეკონსტრუქცია ან/და დემონტაჟი, რომელიც არ იწვევს არსებული შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, თავისი მნიშვნელოვნებით და აქედან გამომდინარე სანქციის (ჯარიმის) ოდენობით გაუთანაბრდა საქართველოს მასშტაბით ნებისმიერი თვითმმართველი ქალაქის ტერიტორიაზე ჩადენილ იგივე სახის გადაცდომას და მოექცა ახალი რედაქციით ჩამოყალიბებული კანონის 22-ე მუხლით რეგულირების სფეროში. შესაბამისად, ქ. თბილისის ტერიტორიაზე განხორციელებული უნებართვო მშენებლობა, რეკონსტრუქცია ან/და დემონტაჟი, რომელიც იწვევს არსებული შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, თავისი სიმძიმისა და მნიშვნელობის აღმატებული ხარისხის გამო, ითვლება რა უფრო მძიმე გადაცდომად, უნდა დაკვალიფიცირდეს კანონის ახალი, 22¹ მუხლით, რომელიც 22-ე მუხლისგან განსხვავებით, ადგენს უფრო მძიმე სანქციას - ჯარიმას 10 000 ლარის ოდენობით. სასამართლომ მიუთითა, რომ ორგანომ საკითხის ხელახალი განხილვისას უნდა დაადგინოს სათანადო ფაქტობრივი გარემოებები და მანვე პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელი ნორმის უკუქცევითობის პრინციპებზე დაყრდნობით უნდა გადაწყვიტოს ქმედების კვალიფიკაციისა და პასუხისმგებლობის დაკისრების საკითხები.

სააპელაციო პალატამ, საქმეში დაცულ 2000წ., 2005-2007 წ.წ. ორთოფოტოების საფუძველზე, დადგენილად მიიჩნია, რომ ამჟამად კ.ბ-ის საკუთრებაში რიცხული ქ.თბილისში, ... ქ. =1-ის მიმდებარედ არსებულ მიწის ნაკვეთზე 2000 წლიდან განთავსებულია ავტოფარეხი, თუმცა იმის მტკიცება, რომ ავტოფარეხი თავიდანვე იყო ბლოკისგან ნაგები კაპიტალური ნაგებობა ან რკინის (მეტალის) მსუბუქი კონსტრუქცია შეუძლებელია.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 05.12.2013წ. განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქ. თბილისის მერიამ და ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა.

კასატორმა - ქ.თბილისის მერიამ აღნიშნა, რომ ავტოფარეხი აშენებულია უნებართვოდ და მითითების გაცემის დროისთვის, სათანადო საპროექტო დოკუმენტაციის გარეშე, მიმდინარეობდა მშენებლობა, რომელიც განთავსებული იყო სახელმწიფოს საკუთრებაში რიცხულ მიწის ნაკვეთზე. მშენებლობას უშუალოდ აწარმოებდა კ.ბ-ი, შესაბამისად, ,,ტექნიკური საფრთხის კონტროლის შესახებ“ კანონის 22¹.1 მუხლის ,,ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, კ. ბ-ს უნდა დაკისრებოდა ჯარიმა 10 000 ლარის ოდენობით და უკანონო მშენებლობის დემონტაჟი. არასწორია სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ დადგენას საჭიროებს მშენებლობის სპეციალურ ზონაში არსებობა, რადგან მშენებლობა წარმოებულია ქ. თბილისში. კასატორმა აღნიშნა, რომ ერთმანეთისგან უნდა გაიმიჯნოს ტერმინები: რეკონსტრუქცია და ახალი მშენებლობა, რომელიც შინაარსობრივად გამორიცხავს გაბარიტების ცვლილებას, რადგან შენობა ჯერ არ არსებობს, შესაბამისად ვერც შეიცვლება.

კასატორმა - ქ.თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა აღნიშნა, რომ სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ახალი მშენებლობის განხორციელება, რადგან მსუბუქი კონსტრუქცია ჩანაცვლდა კაპიტალური ნაგებობით. კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლომ დაუსაბუთებლად გაიზიარა კ.ბ-ის განმარტება სახურავი შეცვლის თაობაზე, რადგან მხარის ახსნა-განმარტების გარდა აღნიშნული არც ერთი მტკიცებულებით არ დადასტურებულა. კასატორმა მიუთითა, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე (06.06.2013წ. =215-213(კ-12) განჩინება) და აღნიშნა, რომ იმ შემთხვევაში, როდესაც ვერ დგინდება მათლსაწინააღმდეგო ქმედების ჩამდენი პირი, მესაკუთრეს ეკისრება სათანადო სამშენებლო ნორმების დაცვის უზრუნველყოფის, შენობის კანონშესაბამისი ექსპლუატაციის ვალდებულება, ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში, არ აქვს მნიშვნელობა იმ გარემოების დადგენას, თუ კონკრეტულად ვინ აღმართა ავტოფარეხის ბლოკის კედლები. კასატორი მიიჩნევს, რომ მშენებლობა არის სრულიად ახალი, რაც საქმეში წარმოდგენილი ფოტოებიდან აშკარად ჩანს, ხოლო საქმეში დაცულ ორთოფოტოებზე (2000წ., 2011წ.) სადავო ავტოფარეხი არ ფიქსირდება. კასატორმა მიუთითა, რომ სასამართლო არ ასახელებს კონკრეტულად რა მტკიცებულებები უნდა გამოიკვლიოს დამატებით ორგანომ, რათა დადასტურებულად იქნეს მიჩნეული უკანონო მშენებლობის ფაქტი. კასატორი მიიჩნევს, რომ დადგენას არ საჭიროებს უნებართვო მშენებლობის სპეციალურ ზონაში არსებობის ფაქტიც, რადგან მშენებლობა განხორციელებულია ქ. თბილისში, რომელსაც იმთავითვე აქვს მინიჭებული განსაკუთრებული ზონის სტატუსი, ამასთანავე გაბარიტების ცვლილებაზე მსჯელობა მნიშვნელოვანია რეკონსტრუქციისას და არა ახალი მშენებლობისას, რადგან ამ უკანასკნელ შემთხვევაში იქმნება სრულიად ახალი ობიექტი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, გასაჩივრებული განჩინებისა და საკასაციო საჩივრების საფუძვლების კანონიერების შემოწმების შედეგად თვლის, რომ საკასაციო საჩივრები უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქმეზე დადგენილია, რომ კ.ბ-ი ქ.თბილისში, ... ქ. =1-ის მიმდებარედ ავტოფარეხის უნებართვო მშენებლობისათვის ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 09.11.2011წ. №001385 დადგენილებით დაჯარიმდა 10 000 ლარით, მასვე დაეკისრა აგრეთვე უნებართვოდ აშენებული ავტოფარეხის დემონტაჟი. საჯარო რეესტრის მონაცემების თანახმად, ქ.თბილისში, ... ქ. =1-ის მიმდებარედ არსებული 39 კვ.მ. მიწისა და მასზე განთავსებული ნაგებობის მესაკუთრეა კ.ბ-ი, უფლების რეგისტრაციის თარიღია: 31.01.2012წ., ხოლო საფუძველი - ქ.თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ 24.01.2012წ. გაცემული =6583 საკუთრების მოწმობა. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია და მხარეები სადავოდ არ ხდიან იმ გარემოებას, რომ აღნიშნული 39 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი არის სწორედ ის მიწის ნაკვეთი, რომელზეც განთავსებულია კ.ბ-ის კუთვნილი ავტოფარეხი.

მოცემულ საქმეში კ.ბ-ი სადავოდ ხდის უნებართვო მშენებლობის გამო ჯარიმის სახით 10 000 ლარის დაკისრების და დემონტაჟის დავალების შესახებ ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 09.11.2011წ. №001385 დადგენილებას და საჩივრის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ ქ. თბილისის მერიის 30.12.11წ. №3088 განკარგულებას. ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა მიიჩნიეს, რომ არსებობდა სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად სსიპ ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის გასაჩივრებული აქტის ბათილად ცნობის და ზედამხედველობის ორგანოსათვის საქმის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების საფუძველი. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ვინაიდან ქ.თბილისში, ... ქ. =1-ის მიმდებარედ კ.ბ-ის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული იყო რკინის (მეტალის) მსუბუქი კონსტრუქციის ავტოფარეხი, რომელსაც გარედან, სამი მხრიდან ამოშენებული ჰქონდა ბლოკებისგან აგებული კედლები და ფაქტობრივად სწორედ ბლოკებისგან აგებული კაპიტალური ნაგებობით იქნა ჩანაცვლებული რკინის (მეტალის) მსუბუქი კონსტრუქცია, ამდენად სახეზეა ახალი მშენებლობა. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ მართალია, სახეზეა ახალი მშენებლობა, თუმცა ზედამხედველობის ორგანომ უნდა დაადგინოს უნებართვო მშენებლობის განხორციელების დრო და განმახორციელებელი სუბიექტი, რადგან საქმეში დაცული მტკიცებულებებით რომელიმე კონკრეტული პირის, მათ შორის კ.ბ-ის მიერ უნებართვო მშენებლობის ფაქტი არ დასტურდება, ხოლო მოსარჩელე კ.ბ-ი უარყოფს მშენებლობის განხორციელებას და აღნიშნავს, რომ მას ავტოფარეხი არსებულ მდგომარეობაში გადაეცა ძველი მესაკუთრისგან, შესაბამისად მისთვის სანქციის დაკისრება სამართლებრივ საფუძველს არის მოკლებული.

საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ კ.ბ-ი არ არის სამშენებლო სამართალდარღვევაზე პასუხისმგებელი სუბიექტი და აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის მიმართ სამართალდარღვევის საქმის წარმოების დროს მოქმედი ,,ტექნიკური საფრთხის კონტროლის შესახებ" კანონის 2.2 მუხლის ,,გ" ქვეპუნქტის მიხედვით, ამ კანონის მოქმედება სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში ვრცელდებოდა სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე იმ შემთხვევაშიც, თუ მშენებლობის მწარმოებელი პირი იყო დაუდგენელი. საკითხის ანალოგიურ მოწესრიგებას ითვალისწინებს აგრეთვე ამჟამად მოქმედი ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსი“ (მე-14 მუხლის მე-2 პუნქტის ,,დ" ქვეპუნქტი). საქმის მასალებით დასტურდება, რომ კ.ბ-ი საჯარო რეესტრის 24.01.2012წ. ამონაწერის თანახმად, უნებართვო ნაგებობის მესაკუთრეა, თუმცა სახდელის დაკისრების მომენტში (09.11.2011წ.) სადავო უძრავი ქონების მესაკუთრედ იგი არ იყო აღრიცხული. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ,,ტექნიკური საფრთხის კონტროლის შესახებ" კანონის მე-3 მუხლის ,,ჟ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მოსარგებლე არის ფიზიკური ან იურიდიული პირი (გარდა იმ პირისა, რომელსაც სახელშეკრულებო ურთიერთობის საფუძველზე წარმოეშვა ნივთით დროებითი სარგებლობის უფლება), რომელსაც „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის შესაბამისად აქვს საკუთრების უფლების რეგისტრაციის საფუძველი და სამშენებლო სამართალდარღვევის ჩადენის მომენტისათვის ამ უფლების რეგისტრაცია არ განუხორციელებია. განსახილველ შემთხვევაში ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომელთა საფუძველზეც ქ.თბილისის საკრებულოს ფიზიკური და იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის მიერ 24.01.2012წ. მოხდა კ.ბ-ისათვის უძრავ ქონებაზე საკუთრების აღიარება, არსებობდა აგრეთვე 2011 წელს, უნებართვო მშენებლობის გამო მიმდინარე სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას, კ.ბ-ი თავად უთითებს, რომ ავტოფარეხი და აღიარებული მიწის ნაკვეთი შეიძინა 2006 წელს, საცხოვრებელი სახლთან ერთად. ამდენად, მოსარგებლე აღნიშნული კანონის მიზნებისათვის გათანაბრებულია მესაკუთრესთან, ვინაიდან რეალურად სახეზე იყო საკუთრების უფლების წარმოშობის ყველა ფაქტობრივი საფუძველი. მესაკუთრესა და მოსარგებლეზე სამშენებლო სამართალდარღვევისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრება იმ შემთხვევაშიც, როდესაც არ არის დადგენილი მართლსაწინააღმდეგო ქმედების ჩამდენი კონკრეტული პირი, არ ადასტურებს უძრავი ქონების მესაკუთრისათვის/მოსარგებლისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრებას სხვისი ბრალისათვის, ასეთ შემთხვევაში მესაკუთრე/მოსარგებლე პასუხს აგებს არა სხვისი, არამედ თავისი ბრალისათვის, რომელიც გამოვლინებას პოულობს მის უმოქმედობაში: მოსარგებლეს მესაკუთრის მსგავსად ეკისრება ვალდებულება უზრუნველყოს სათანადო სამშენებლო ნორმების დაცვა, მის სარგებლობაში არსებული ნაგებობის უსაფრთხოების მოთხოვნებთან შესაბამისობა და შემდგომში კანონშესაბამისი ექსპულატაცია. ამდენად, მოსარგებლის მიერ ამ ვალდებულებების შეუსრულებლობა იწვევს მისთვის კანონით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობის დაკისრებას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ის, რომ კ. ბ-ი არ იყო უძრავი ნივთის მესაკუთრე არ წარმოადგენს პასუხისმგებლობის გამომრიცხავ გარემოებას. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ 19.10.11წ. =001385 მითითებით მოსარჩელეს მიეცა ობიექტის დემონტაჟის წინადადება, რაც მის მიერ არ შესრულდა. საქმეზე აგრეთვე დადგენილია და სადავო არ არის, რომ არც 19.10.11წ. მითითების შედგენის დღეს და არც 09.11.11წ. დადგენილების გამოცემის მომენტისათვის კ.ბ-ს არ გააჩნდა უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული ნებართვა ავტოფარეხის მშენებლობის ან რეკონსტრუქციის თაობაზე. კ.ბ-ს ავტოფარეხის რეკონსტრუქციის შესაძლებლობა დაუდასტურდა მოგვიანებით, თბილისის არქიტექტურის საქალაქო სამსახურის 06.02.12წ. =48572 გადაწყვეტილებით, რაც თავისთავად უარყოფს მოსარჩელის მოსაზრებას, რომ მის მიერ შესრულდა მხოლოდ სარემონტო სამუშაოები. მართალია პირველი კლასის მშენებლობა არ საჭიროებს ნებართვას, თუმცა მშენებლობის მწარმოებელი პირი ვალდებულია განზრახული მშენებლობის შესახებ აცნობოს მშენებლობის ნებართვის გამცემ ორგანოს (,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 24.03.09წ. =57 დადგენილების 66-ე მუხ.). ამასთანავე, არ არის სათანადოდ დასაბუთებული მოსაზრება კ.ბ-ის მიერ მხოლოდ გადახურვითი სამუშაოების ჩატარების შესახებ. სააპელაციო სასამართლოს მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ უნდა დადგინდეს მოჰყვა თუ არა გადახურვითი სამუშაოების ჩატარებას შედეგად შენობის გაბარიტების ცვლილება ეწინააღმდეგება სააპელაციო პალატის მიერვე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებას ახალი მშენებლობის განხორციელების შესახებ, ვინაიდან უკეთუ სახეზეა ახალი მშენებლობა, გაუგებარია გადახურვის ცალკე ქმედებად მიჩნევა, რადგან ახალი მშენებლობა კომპლექსური პროცესია და მოიცავს სხვადასხვა, მათ შორის გადახურვით სამუშაოებსაც. ახალი მშენებლობის შედეგად იქმნება ახალი ობიექტი ან ხდება არსებულის სრულიად ჩანაცვლება (,,მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ მთავრობის 24.03.2009წ. =57 დადენილების 3.5 მუხლი), შესაბამისად აზრს არის მოკლებული გაბარიტების ცვლილებაზე მსჯელობა. ვინაიდან არ დასტურდება ავტოფარეხის აგების სამართლებრივი საფუძველი, სამართლებრივ საფუძველს არის მოკლებული ორგანოსათვის გაბარიტების ცვლილების საკითხის გამოკვლევის დავალება, აღნიშნული არ ქმნიდა ზედამხედველობის ორგანოსათვის საკითხის ხელახალი გადაწყვეტისათვის დაბრუნების პირობას. დაუსაბუთებელია აგრეთვე სააპელაციო პალატის მოზარება, რომ ავტოფარეხი 2000 წლიდან არის აშენებული, რადგან საქმეში სხვადასხვა პერიოდის ორთოფოტოების მიხედვით აღნიშნული არ დასტურდება, ხოლო საქმის მასალების მიხედვით მიწერილობის შედგენის დროისთვის მშენებლობა იყო მიმდინარე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინება არ შეიცავს სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის სასკ-ის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის საფუძველზე ბათილად ცნობის და სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად საზედამხედველო ორგანოსათვის ხელახალი განხილვისა და ახალი გადაწყვეტილების მისაღებად დაბრუნების დასაბუთებას. სასამართლო დავის გადაუწყვეტლად აქტს ბათილად ცნობს იმ შემთხვევაში, როდესაც აშკარაა, რომ გადაწყვეტილების მიღება საჭიროებდა გარკვეული გარემოებების გამოკვლევას, რომელიც არ იქნა გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ, ამასთანავე ამ გარემოების გამოკვლევას არსებითი მნიშვნელობა აქვს გადაწყვეტილების მიღებისათვის. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ ორგანოს მიერ დადგენას საჭიროებს სამართალდარღვევის ჩადენის დრო, მისი ჩამდენი სუბიექტი, აგრეთვე გადახურვის შედეგად გაბარიტების ცვლილება და მშენებლობის სპეციალურ ზონაში არსებობა, თუმცა აღნიშნული გარემოებები არ ქმნიდა ადმინისტრაციული ორგანოსათვის ხელახალი განხილვისათვის საკითხის დავალების საფუძველს. გადაწყვეტილებაში არ არის აგრეთვე მითითებული სასკ-ის მე-4, მე-19 მუხლების დანაწესების მიუხედავად სასამართლოს მიერ საქმის გარემოებების დადგენის შესაძლებლობის გამომრიცხავი გარემოებები. სასკ-ის 32.4. მუხლით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც სამართალწარმოების ფარგლებში ვერ ხერხდება სადავო ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება, რაც თავის მხრივ შეუძლებელს ხდის სადავო ადმინისტრაციული აქტების კანონიერებაზე მსჯელობას. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმეში დაცული მტკიცებულებები იძლეოდა სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტის შესაძლებლობას. რაც შეეხება დადგენილი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების საჭიროებას (ნორმის უკუძალის გამოყენება, თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 06.02.12წ. =48572 გადაწყვეტილება, მიწის ნაკვეთის საკუთრების უფლების 24.01.12წ. =6583 მოწმობა), აღნიშნული ასევე არ ქმნის სასკ-ის 32.4 მუხლის გამოყენების საფუძვლებს, აღნიშნული გარემოებების სამართლებრივი შედეგების დადგენა თავად სასამართლომ უნდა მოახდინოს.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სადავო აქტის გამოცემის დროს მოქმედი ,,ტექნიკური საფრთხის კონტროლის შესახებ“ კანონის 22-ე მუხლში 20.12.11წ. =5558 კანონით შეტანილ იქნა ცვლილება, რომლის თანახმად საჯარიმო სანქციების დიფერენცირება მოხდა იმის მიხედვით, თუ ვის კუთვნილ უძრავ ქონებაზე მოხდა უნებართვო მშენებლობა ან/და რეკონსტრუქცია, დაწესდა აგრეთვე შემცირებული სანქცია გაბარიტების შეუცვლელად უნებართვო მშენებლობისა და რეკონსტრუქციისთვის. ,,ტექნიკური საფრთხის კონტროლის შესახებ“ კანონის 22-ე მუხლის დაჯარიმების მომენტში მოქმედი რედაქციის მსგავსად კანონში შეტანილი დამატების შედეგად ჩამოყალიბებული 22¹ მუხლის მიხედვით დაჯარიმებას ექვემდებარებოდა უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებსა და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და აგრეთვე ქალაქ თბილისის ტერიტორიაზე მშენებლობა, თუმცა ახალი რედაქციის მიხედვით ჯარიმის ოდენობა დამოკიდებული გახდა უძრავი ნივთის მესაკუთრესა და შენობის გაბარიტების ცვლილებაზე. ამდენად, სააპელაციო პალატის მითითება, რომ სადავო აქტის გამოცემისას ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს არ გამოუკვლევია ტერიტორიის სპეციალური რეჟიმის ზონაში ყოფნა, ტყის ფონდის და ,,წყლის შესახებ“ კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიაზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ, საკურორტო-სარეკრეაციო ზონაში ყოფნა - არ ადასტურებს სადავო აქტის გაუქმებას და ორგანოსათვის ხელახალი განხილვისათვის საკითხის დაბრუნების საფუძვლიანობას, მოცემულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ სადავო მშენებლობა წარმოებულია ქ. თბილისში, შესაბამისად, დავის გადაწყვეტისთვის უნებართვო მშენებლობის სპეციალურ ზონაში არსებობის დადგენა არ არის სამართლებრივი შედეგის მომტანი, რადგან ,,ტექნიკური საფრთხის კონტროლის შესახებ“ კანონის 22-ე მუხლის დაჯარიმების მომენტში მოქმედი რედაქცია, ისევე როგორც შემდგომში კანონის 22¹ მუხლი, სხვა წინაპირობების დადგენის გარეშე ითვალისწინებდა სუბიექტის დაჯარიმებას იმ შემთხვევაში, თუ უნებართვო მშენებლობა ან/და რეკონსტრუქცია წარმოებული იყო ქ.თბილისის ტერიტორიაზე.

საკასაციო სასმართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ სადავო აქტით ჯარიმის დაკისრების სამართლებრივ საფუძვლად მითითებულია ჯარიმის დადების პერიოდში მოქმედი ,,ტექნიკური საფრთხის კონტროლის შესახებ” კანონის 22-ე მუხლის ,,ა” ქვეპუნქტი, რომლის საფუძველზეც კ.ბ-ი უნებართვო მშენებლობისათვის დაჯარიმდა 10 000 ლარით. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ,,ტექნიკური საფრთხის კონტროლის შესახებ” კანონში 20.12.2011 წ. =5558 კანონით შეტანილი ცვლილებების თანახმად, ქ.თბილისის ტერიტორიაზე კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე უნებართვო მშენებლობისა ან/და რეკონსტრუქციისთვის დადგინდა ჯარიმა 8000 ლარის ოდენობით (22¹.1 მუხ. ,,ბ” ქვეპუნქტი). ანალოგიური შინაარსის დებულებას შეიცავს ამჟამად მოქმედი ,,პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 44-ე მუხლი. ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მე-9 მუხლის თანახმად, ადმინისტრაციული სამართალდარღვევისათვის პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელ ან გამაუქმებელ აქტს აქვს უკუქცევითი ძალა, ე.ი. ვრცელდება ამ აქტის გამოცემამდე ჩადენილ სამართალდარღვევებზე. სამართალდარღვევისათვის სანქციის შეფარდების დროს, თუ კანონით გაუქმებული ან შემსუბუქებულია პასუხისმგებლობა სამართალდარღვევის ჩადენისათვის, მოქმედებს ახალი კანონით დადგენილი ნორმა. სანქციის შეფარდების დრო მოიცავს არა მხოლოდ ორგანოს მიერ მისი გამოყენების მომენტს, არამედ აგრეთვე ზემდგომი ორგანოების ან სასამართლოს მიერ სანქციის გამოყენების კანონიერების შემოწმების პერიოდს. ზემოაღნიშნულის გარდა, იმის გათვალისწინებით, რომ სადავო აქტების გასაჩივრება აჩერებს საჯარიმო თანხის გადახდის ვალდებულებას, ამასთანავე სადავო აქტების გასაჩივრების შემთხვევაში პირისათვის საბოლოო შედეგს იწვევს სასამართლო გადაწყვეტილება და არა სადავო აქტები, საკასაციო პალატა თვლის, რომ სააპელაციო სასამართლომ უნდა იმსჯელოს სადავო სამართალურთიერთობების მიმართ სამართალდარღვევის შემდგომ მიღებული შეღავათიანი რეჟიმის გამოყენების შესაძლებლობაზე იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ დღეის მდგომარეობით კ.ბ-ი ირიცხება ქ.თბილისში, ... ქ. =1-ის მიმდებარედ არსებული 39 კვ.მ. მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობა ნაგებობის მესაკუთრედ. აღნიშნული უდავოდ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება სააპელაციო პალატამ დავის ხელახალი განხილვისას უნდა გაითვალისწინოს იმ კუთხითაც, რომ სადავო აქტით კ.ბ-ს დაკისრებული აქვს არამარტო ჯარიმა, არამედ იმ უნაბართვო ნაგებობის დემონტაჟი, რომლის მესაკუთრედაც არის რეგისტრირებული.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო პალატის გასაჩივრებული განჩინება არ არის დასაბუთებული, განჩინების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია, რაც სსკ-ის 394-ე მუხლის „ე¹“ ქვეპუნქტის თანახმად ქმნის განჩინების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ სააპელაციო პალატამ საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს არ მისცა სათანადო სამართლებრივი შეფასება, რის გამოც არსებობს სსკ-ის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული საქმის ხელახალი განხილვისათვის დაბრუნების საფუძველი. საქმის ხელახალი განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ უნდა გამოიკვლიოს საქმეში დაცული მტკიცებულებები, სრულყოფილად დაადგინოს საქმის გარემოებები და მისცეს მათ სწორი სამართლებრივი შეფასება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 1-ლი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე, 412-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მერიის და ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის საკასაციო საჩივრები დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 05.12.2013წ. განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისათვის დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: ლ. მურუსიძე

მ. ვაჩაძე