საქმე N:ბს-116-115(3კ-16)

Nბს-116-115 (3კ-16) 1 ნოემბერი, 2016 წელი,

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი -შპს ,,..." (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარეები - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, სსიპ შემოსავლების სამსახური

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 1 დეკემბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2014 წლის 31 დეკემბერს შპს ,,...” წარმომადგენელმა თ. ნ-ემ სარჩელი შეიტანა თბილისის საქალაქო სასამართლოში სსიპ შემოსავლების სამსახურის, იმავე სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტისა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს წინააღმდეგ, რომლითაც მოითხოვა საბაჟო დეპარტამენტის 2014 წლის 4 ივნისის საგადასახადო სამართალდარღვევის №EL025087 ოქმის ბათილად ცნობა; ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2014 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა; სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2014 წლის 26 აგვისტოს №38243 ბრძანების იმ ნაწილის ბათილად ცნობა, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა შპს ,,...” საჩივარი და №EL025087 ოქმი დარჩა ძალაში, ხოლო №EL025084, №EL025085 და №EL025086 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებთან დაკავშირებით - ყოველი სამართალდარღვევა - საგადასახადო ორგანოს თანხმობის გარეშე ლუქის ახსნა - განხილული იქნა როგორც პირველი შემთხვევა და კომპანიის ქმედება გადაკვლიფიცირდა საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილით.

სარჩელი ეფუძნებოდა იმ გარემოებებს, რომ 2014 წლის 4 ივნისს საბაჟო დეპარტამენტმა შეამოწმა შპს ,,...“ საქმიანობა, რის შედეგადაც დადგინდა, რომ 26 მაისს კომპანიის საბაჟო საწყობში დაიტვირთა ტრანზიტის სასაქონლო ოპერაციისათვის განკუთვნილი 13-ვაგონიანი სარკინიგზო შემადგენლობა საქონლით - რეაქტიული საწვავი. 4 ვაგონზე, საბაჟო ორგანოს თანხმობის გარეშე, ახსნილი იყო თანმხლებ დოკუმენტებში მითითებული ლუქები. საბაჟო სამსახურმა აღნიშნული სამართალდარღვევის გამო შეადგინა 5 ოქმი და კომპანიას დააკისრა 5 სხვადასხვა სანქცია, კერძოდ, ოთხივე ვაგონზე ლუქის არ არსებობა შეფასდა როგორც სანებართვო პირობების დარღვევა სკ-ის 290-ე მუხლის პირველი ნაწილით. იგივე სამართალდარღვევა შეფასდა ასევე საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის დარღვევად. ერთ ვაგონზე საწყობი დაჯარიმდა 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილით 5000 ლარით, ხოლო დარჩენილ სამ ვაგონზე კომპანია დაჯარიმდა 289-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე. შემოსავლების სამსახურის 2014 წლის 26 აგვისტოს №38243 ბრძანებით კომპანიის საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ - ყოველი სამართალდარღვევა, საგადასახადო ორგანოს თანხმობის გარეშე ლუქის ახსნა - განხილული იქნა როგორც პირველი შემთხვევა და სამართალდარღვევის ოქმებით შეფარდებული სანქციები გადაკვალიფიცირდა საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილით. დანარჩენ ნაწილში საჩივარი დარჩა განუხილველი. შემოსავლების სამსახურმა ძალაში დატოვა №EL025087 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი, რომლითაც კომპანიას დაეკისრა სანებართვო პირობების დარღვევისათვის გათვალისწინებული სანქცია - ჯარიმა 4000 ლარი. დავების განხილვის საბჭოს გადაწყვეტილებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და ძალაში დარჩა შემოსავლების სამსახურის ბრძანება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 8 მაისის განჩინებით შპს ,,...” სარჩელი განსახილველად გადაეგზავნა განსჯად - ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 14 აგვისტოს გადაწყვეტილებით შპს ,,...” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 1 დეკემბრის გადაწყვეტილებით შპს ,,...” სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; გაუქმდა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 14 აგვისტოს გადაწყვეტილება; შპს ,,...” სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის მიერ შედგენილი 04.06.2014 წლის №EL025087 სამართალდარღვევის ოქმი და ამ ნაწილში (№EL025087 ოქმის) შპს ,,...” საჩივართან დაკავშირებით მიღებული სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2014 წლის 26 აგვისტოს №38243 გადაწყვეტილება, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოს 2014 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილება; დანარჩენ ნაწილში შპს ,,...” სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

1. 2014 წლის 26 მაისს შპს „...” საბაჟო საწყობში ტრანზიტის სასაქონლო ოპერაციისთვის განკუთვნილი რეაქტიული საწვავით დაიტვირთა 13-ვაგონიანი სარკინიგზო შემადგენლობა, რაზეც გამოიწერა აღრიცხვის მოწმობა №...;

2. 2014 წლის 4 ივნისს, სარკინიგზო ვაგონების გადამოწმებისას გაირკვა, რომ აღრიცხვის მოწმობაში მითითებული ვაგონების ნაწილი №..., №..., №..., №... არ იყო გაყვანილი საბაჟო საწყობის ტერიტორიიდან. შემოწმებით ასევე დადგინდა, რომ ოთხივე ვაგონზე მოცილებული იყო სატრანსპორტო ზედნადებებში მითითებული იდენტიფიკაციის საშუალებები, რასთან დაკავშირებითაც, შპს „...“ მიმართ შედგა №EL025083, №EL025084, №EL025085 და №EL025086 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმები, კერძოდ, სამართალდარღვევის ოქმი №EL0250863 შედგა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე (ჯარიმა 5 000 ლარი), საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმები: №EL025084, №EL025085, №EL025086 შედგა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, რომელიც ითვალისწინებს ჯარიმას 10 000 ლარს ოდენობით, ხოლო სამართალდარღვევის ოქმი №EL025087 შედგა საგადასახადო კოდექსის 290-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, რომელიც ითვალისწინებს ჯარიმას 4000 ლარის ოდენობით (სანქციები მითითებულია სამართალდარღვევის ოქმების შედგენის დროს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის შესაბამისი რედაქციით);

3. 2014 წლის 20 ივნისს შპს „...” სამართალდარღვევის ოქმები: №EL025084, №EL025085. №EL025086 და №EL025087 გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურის მედიაციის საბჭოში, რომელმაც, 2014 წლის 26 აგვისტოს №38243 ბრძანებით, საჩივარი დააკმაყოფილა ნაწილობრივ, მედიაციის საბჭომ მიიჩნია, რომ №EL025084, №EL025085. №EL025086 ოქმებში აღწერილი ქმედებები ჩადენილი იყო ერთმანეთის მიყოლებით, ყოველი შემდეგი დარღვევა არ იყო ჩადენილი წინა სამართალდარღვევის გამოვლენის შემდეგ, ისინი ერთდროულად გამოვლინდა, რის გამოც №EL025084, №EL025085 №EL025086 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებთან დაკავშირებით ყოველი სამართალდარღვევა - საგადასახადო ორგანოს თანხმობის გარეშე ლუქის ახსნა - განხილული იქნა როგორც პირველი შემთხვევა და აღნიშნული სამართალდარღვევის ოქმებით შეფარდებული სანქციები გადაკვლიფიცირდა სკ-ის 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე. №EL025087 სამართალდარღვევის ოქმთან დაკავშირებით კი შემოსავლების სამსახურმა მიუთითა, რომ შპს „...“ მხრიდან ადგილი ჰქონდა საქართველოს მთავრობის 2011 წლის 5 იანვრის №9 დადგენილებით დამტკიცებული „საწყობისა და თავისუფალი ვაჭრობის პუნქტის საქმიანობის ნებართვის გაცემის წესების“ მე-7 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული სანებართვო პირობის დარღვევას, ნებართვის მფლობელი ვალდებულია: ა) დაიცვას საწყობის შექმნის პირობები და შეასრულოს საგადასახადო ორგანოს მოთხოვნები; ბ) ხელი არ შეუშალოს სახელმწიფო კონტროლის განხორციელებას, შესაბამისად, ვინაიდან ნებართვის მფლობელია ვალდებული დაიცვას სანებართვო პირობები, ხოლო ამ პირობების დარღვევისათვის საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილია პასუხისმგებლობა.

4. მედიაციის საბჭომ მიიჩნია, რომ №EL025087 სამართალდარღვევის ოქმი იყო კანონიერი და იგი არ გააუქმა, თუმცა, ამ მოთხოვნასთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახურის №38243 ბრძანების სარეზოლუციო ნაწილით საჩივარი დარჩა განუხილველი;

5. სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე შემოსავლების სამსახურის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ №EL025087 სამართალდარღვევის ოქმის ნაწილშიც შემოსავლების სამსახურმა არსებითად იმსჯელა თავის გადაწყვეტილებაში (№38243 ბრძანებაში), რაც ასახულია კიდეც ხსენებული აქტის სამოტივაციო ნაწილში, თუმცა სარეზოლუციო ნაწილში საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ მითითება წამოადგენს ტექნიკურ შეცდომას.

6. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2014 წლის 26 აგვისტოს №38243 ბრძანება მოსარჩელე კომპანიამ გაასაჩივრა ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოში, რომელმაც 2014 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებით საჩივარი არ დააკმაყოფილა. დავების განხილვის საბჭო დაეთანხმა შემოსავლების სამსახურის №38243 ბრძანებაში გამოთქმულ მოსაზრებებს და დამატებით მიუთითა, რომ ვინაიდან საბაჟო საწყობის ტერიტორიაზე განთავსებულ საქონელზე იდენტიფიკაციის საშუალებების მოხსნა/მოცილებამ შექმნა საწყობში არსებული საქონლის უკანონოდ განკარგვის შესაძლებლობა, რაც დაუშვებელი იყო „საწყობისა და თავისუფალი ვაჭრობის პუნქტის საქმიანობის ნებართვის გაცემის წესის შესახებ ინსტრუქციის” მე-7 მუხლის „გ” ქვეპუნქტით, სახეზე იყო მომჩივნის მიერ საბაჟო საწყობის სანებართვო პირობების დარღვევა.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საგადასახადო კოდექსის 207-ე მუხლის „მ” ქვეპუნქტით საქონლის მფლობელი განმარტებულია როგორც პირი, რომელიც საქართველოს საბაჟო საზღვრის გადაკვეთასთან დაკავშირებულ ოპერაციებში არის საქონლის მესაკუთრე, ან რომელსაც აქვს საქონლის განკარგვის მსგავსი უფლება, ან რომლის ფიზიკური კონტროლის ქვეშაც არის საქონელი. ამდენად, მოსარჩელე გადასახადის გადამხდელი წარმოადგენს საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული დარღვევის სუბიექტს. 207-ე მუხლის „რ” ქვეპუნქტით, სატრანსპორტო საშუალება არის საავტომობილო, საჰაერო, საზღვაო და სარკინიგზო სატრანსპორტო საშუალება, აგრეთვე ელექტროგადამცემი ხაზი, მილსადენი, კონტეინერი, მისაბმელი, ნახევარმისაბმელი და ნებისმიერი სხვა საშუალება, რომლებიც გამოიყენება მგზავრთა გადაყვანისათვის ან/და საქონლის გადაზიდვისათვის.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე განმარტა, რომ საქართველოს საბაჟო საზღვრის გადამკვეთი სატრანსპორტო საშუალება, რომლითაც ხორციელდება საქონლის გატანა, ექვემდებარება ნიშანდებას. იდენტიფიკაციის საშუალების გამოყენების მიზანს კი წარმოადგენს საქონლის შემდგომი იდენტიფიკაცია ან/და სატრანსპორტო საშუალების ხელშეუხებლობის უზრუნველყოფა. ამდენად, გამოყენების სპეციფიკიდან გამომდინარე, თითოეულ საშუალებას - ლუქს, პლომბს და ა.შ დამოუკიდებლად წაეყენება კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნები მათი დამზადებისას, გამოყენების/დადებისას და მოხსნისას; ამდენად, იდენტიფიკაციის საშუალების ცალკე ერთეული მკაცრ აღრიცხვას დაქვემდებარეულია და საგადასახადო ორგანოს თანხმობის გარეშე მათი მოხსნა/მოცილება ან/და სხვაგვარად გაუვარგისება/ განადგურება, ნიშანდებულ სატრანსპორტო საშუალებაში ან საბაჟო კონტროლის ზონაში არსებულ შენობა-ნაგებობაში შეღწევისათვის - დამოუკიდებელ შემთხვევად განიხილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს ,,...” მიმართ №EL025087 სამართალდარღვევის ოქმი შედგენილია კანონის მოთხოვნათა დარღვევით და კომპანიას არ ჩაუდენია საგადასახადო კოდექსის 290-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ ქმედება - საბაჟო საწყობის მიერ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი სანებართვო პირობების დარღვევა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს მთავრობის 05.01.2011 წლის №9 დადგენილებით დამტკიცებული „საწყობისა და თავისუფალი ვაჭრობის პუნქტის საქმიანობის ნებართვების გაცემის წესების შესახებ ინსტრუქციის” მე-2 მუხლის ”ზ” ქვეპუნქტით, „სანებართვო პირობები“ განმარტებულია, როგორც „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონითა და ინსტრუქციით დადგენილი მოთხოვნებისა და ინფორმაციის ნუსხა, რომელსაც უნდა აკმაყოფილებდეს ნებართვის მაძიებელი ნებართვის მისაღებად ან/და ნებართვით განსაზღვრული საქმიანობის განხორციელებისას . „მ“ ქვეპუნქტით, „საწყობი“ ნიშნავს, საქართველოს ეკონომიკურ ტერიტორიაზე არსებული, ამ ინსტრუქციის II თავით დადგენილი სანებართვო პირობების შესაბამისად, ტერიტორიულად განცალკევებული შენობა-ნაგებობების ან/და მიწის ნაკვეთისაგან შემდგარ ტერიტორიას, რომლის ფარგლებშიც ხორციელდება ან განხორციელდება ნებართვით განსაზღვრული საქმიანობა. აღნიშნული ტერიტორია უნდა იყოს ერთიანი. მე-7 მუხლის მიხედვით, საწყობის საქმიანობის ნებართვის მფლობელი ნებართვის მოქმედების მთელი ვადის განმავლობაში ვალდებულია: ა) დაიცვას საწყობის შექმნის პირობები და შეასრულოს საგადასახადო ორგანოების მოთხოვნები; ბ) ხელი არ შეუშალოს სახელმწიფო კონტროლის განხორციელებას; გ) გამორიცხოს საწყობში არსებული საქონლის უკანონოდ განკარგვის შესაძლებლობა. განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელე კომპანია დაჯარიმებულია საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული დარღვევის გამო - ნიშანდებულ სატრანსპორტო საშუალებაში შესაღწევად იდენტიფიკაციის საშუალების მოხსნა/მოცილებისათვის საგადასახადო ორგანოს თანხმობის გარეშე და იმავდროულად მის მიმართ შედგენილია სამართალდარღვევის ოქმი საბაჟო საწყობის სანებართვო პირობის შეუსრულებლობისათვის (სკ-ის 290.1 მუხლი) - იმის გამო, რომ მან არ გამორიცხა საქონლის უკანონოდ განკარგვის შესაძლებლობა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ” საქართველოს კანონის 24-ე მუხლის 33-ე პუნქტზე, ასევე იმავე კანონის 34-ე მუხლზე, რომელიც განსაზღვრავს პასუხისმგებლობას სანებართვო პირობების დარღვევისათვის და დამატებით ითვალისწინებს მითითებისა და ვადის განსაზღვრას ნებართვის მფლობელისათვის სანებართვო პირობების დასაკმაყოფილებლად.

სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა, რომ ოქმის შემდგენს არ მიუცია რაიმე მითითება „საწყობისათვის“ რა კონკრეტული ღონისძიებები უნდა განეხორციელებია მომავალში სანებართვო პირობა რომ შესრულებულად მიეჩნიათ, რაც კიდევ ერთხელ მოწმობს იმას, რომ დარღვევად ჩაითვალა მხოლოდ იდენტიფიკაციის საშუალების (ლუქის) მოხსნა/მოცილება სატრანსპორტო საშუალებაზე საგადასახადო ორგანოს თანხმობის გარეშე.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილი საქონლის უკანონოდ განკარგვის საფრთხის თავიდან აცილებას ემსახურება და ადგენს სანქციას იდენტიფიკაციის საშუალებების მოხსნა/მოცილებაზე, რაც გამოყენებულია კიდეც შპს ,,...ს” მიმართ, ხოლო საგადასახადო კოდექსი 290-ე მუხლით დადგენილია სანქცია სანებართვო პირობების შეუსრულებლობისათვის და მასში არ მოიაზრება ისეთი ქმედება, რისთვისაც კანონით ცალკე არის დადგენილი პასუხისმგებლობა, მით უფრო, რომ 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილის სანქცია - 290-ე მუხლის პირველ ნაწილზე მკაცრია. კომპანიის მიმართ ერთი და იმავე ქმედებისათვის ორი სხვადასხვა ნორმის საფუძველზე იქნა გამოყენებული ადმინისტრაციული სახდელი, რაც ეწინააღმდეგება საგადასახადო კოდექსის 270-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნას.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით ორივე მხარემ გაასაჩივრა.

შპს ,,...“ საკასაციო საჩივრით ითხოვს სააპელაციო სასმართლოს გადაწყვეტილების სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილების მიღებას.

კასატორის მტკიცებით, სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილი, რომელიც პასუხისმგებლობიდან გათავისუფლების საფუძველს წარმოადგენს. ლუქის მოხსნა მოხდა ტვირთის მფლობელის მოთხოვნით, ვინაიდან ტვირთის ხარისხის ერთ-ერთი მაჩვენებელი არ შეესაბამებოდა საერთაშორისო სტანდარტებს. კომპანიის თანამშრომლებმა დაუშვეს სურვეირული კომპანია ვაგონებთან და მოხსნეს ლუქები საგადასახადო ორგანოს თანხმობის გარეშე.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი, რამაც გამოიწვია შპს „...” უსაფუძვლო სანქციების დაკისრება, კერძოდ, ერთ ვაგონზე იდენტიფიკაციის საშუალებების არარსებობის გამო, საწყობს დაეკისრა საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული სანქცია (5 000 ლარი), ხოლო დანარჩენ სამ ვაგონზე იმავე საშუალებების არარსებობის გამო კომპანიას დაეკისრა სამართალდარღვევის განმეორებით ჩადენისათვის დადგენილი სანქცია (თითოეულ ვაგონზე 10 000 ლარი). შემოსავლების სამსახურმა გაიზიარა კომპანიის საჩივარში მითითებული მსჯელობა განმეორებით ჩადენილ სამართალდარღვევებთან მიმართებაში, თუმცა თავად არასწორი შეფასება მისცა სამართალდარღვევას და თითოეულ ვაგონზე იდენტიფიკაციის საშუალებების მოხსნა განიხილა ცალ–ცალკე სამართალდარღვევად.

შემოსავლების სამსახურმა მიუთითა საგადასახადო კოდექსის 207-ე მუხლის „რ“ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმადაც, სატრანსპორტო საშუალება არის საავტომობილო, საჰაერო, საზღვაო და სარკინიგზო სატრანსპორტო საშუალება, ასევე ელექტროგადამცემი ხაზი, მილსადენი, კონტეინერი, მისაბმელი, ნახევრადმისაბმელი და ნებისმიერი სხვა საშუალება, რომლებიც გამოიყენება მგზავრთა გადაყვანისთვის და საქონლის გადაზიდვისთვის. შემოსავლების სამსახური ეყრდნობა რა ზემოაღნიშნულ განმარტებას, სარკინიგზო სატრანსპორტო საშუალებაში მოიაზრებს 13 ვაგონიანი შემადგენლობის ცალკეულ ვაგონს, რაც არასწორია, ვინაიდან საგადასახადო კოდექსის 207-ე მუხლი მიუთითებს: „ამ კარში გამოყენებულ ტერმინებს აქვს შემდეგი მნიშვნელობა”. 207-ე მუხლი შედის საგადასახადო კოდექსის მე-10 კარში, ხოლო 289–ე მუხლი ეკუთვნის საგადასახადო კოდექსის მე-13 კარს. ამ შემთხვევაში სატრანსპორტო საშუალება უნდა განიმარტოს კანონმდებლის მიზნისა და ნორმის შინაარსის გათვალისწინებით, კერძოდ, კანონმდებელი სამართალდარღვევად განიხილავს იდენტიფიკაციის საშუალებების მოხსნას სატრანსპორტო საშუალებაზე. საბაჟო საწყობის ტერიტორიაზე შემოსული 13-ვაგონიანი სარკინიგზო შემადგენლობა, რომელშიც ასხია იდენტური საქონელი, რომელზეც გაცემულია ერთი აღრიცხვის მოწმობა და მითითებული აქვს ერთი გამწევი ძალა განხილულ უნდა იქნეს ერთ სატრანსპორტო საშუალებად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს ,,...“ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

3. 2014 წლის 20 ივნისს შპს „...” სამართალდარღვევის ოქმები: №EL025084, №EL025085. №EL025086 და №EL025087 გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურის მედიაციის საბჭოში, რომელმაც, 2014 წლის 26 აგვისტოს №38243 ბრძანებით, საჩივარი დააკმაყოფილა ნაწილობრივ, მედიაციის საბჭომ მიიჩნია, რომ №EL025084, №EL025085, №EL025086 ოქმებში აღწერილი ქმედებები ჩადენილი იყო ერთმანეთის მიყოლებით, ყოველი შემდეგი დარღვევა არ იყო ჩადენილი წინა სამართალდარღვევის გამოვლენის შემდეგ, ისინი ერთდროულად გამოვლინდა, რის გამოც №EL025084, №EL025085 №EL025086 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებთან დაკავშირებით ყოველი სამართალდარღვევა - საგადასახადო ორგანოს თანხმობის გარეშე ლუქის ახსნა - განხილული იქნა როგორც პირველი შემთხვევა და აღნიშნული სამართალდარღვევის ოქმებით შეფარდებული სანქციები გადაკვლიფიცირდა სკ-ის 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე. №EL025087 სამართალდარღვევის ოქმთან დაკავშირებით კი შემოსავლების სამსახურმა მიუთითა, რომ შპს „...“ მხრიდან ადგილი ჰქონდა საქართველოს მთავრობის 2011 წლის 5 იანვრის №9 დადგენილებით დამტკიცებული „საწყობისა და თავისუფალი ვაჭრობის პუნქტის საქმიანობის ნებართვის გაცემის წესების“ მე-7 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული სანებართვო პირობის დარღვევას, ნებართვის მფლობელი ვალდებულია: ა) დაიცვას საწყობის შექმნის პირობები და შეასრულოს საგადასახადო ორგანოს მოთხოვნები; ბ) ხელი არ შეუშალოს სახელმწიფო კონტროლის განხორციელებას, შესაბამისად, ვინაიდან ნებართვის მფლობელია ვალდებული დაიცვას სანებართვო პირობები, ხოლო ამ პირობების დარღვევისათვის საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილია პასუხისმგებლობა.

ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, თუ ამ კოდექსით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებაში გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის დებულებანი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

კასატორს ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებების მიმართ ამგვარი პრეტენზია არ წარმოუდგენია.

საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორის მტკიცებას, რომ საბაჟო საწყობის ტერიტორიაზე შემოსული 13-ვაგონიანი სარკინიგზო შემადგენლობა, რომელზეც გაცემულია ერთი აღრიცხვის მოწმობა და მითითებული აქვს ერთი გამწევი ძალა, განხილულ უნდა იქნეს ერთ სატრანსპორტო საშუალებად.

საგადასახადო კოდექსის 207-ე მუხლის „მ“ ქვეპუნქტით, საქონლის მფლობელი განმარტებულია როგორც პირი, რომელიც საქართველოს საბაჟო საზღვრის გადაკვეთასთან დაკავშირებულ ოპერაციებში არის საქონლის მესაკუთრე, ან რომელსაც აქვს საქონლის განკარგვის მსგავსი უფლება, ან რომლის ფიზიკური კონტროლის ქვეშაც არის საქონელი. ამდენად, მოსარჩელე გადასახადის გადამხდელი წარმოადგენს საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული დარღვევის სუბიექტს. 207-ე მუხლის „რ“ ქვეპუნქტით, სატრანსპორტო საშუალება არის საავტომობილო, საჰაერო, საზღვაო და სარკინიგზო სატრანსპორტო საშუალება, აგრეთვე ელექტროგადამცემი ხაზი, მილსადენი, კონტეინერი, მისაბმელი, ნახევარმისაბმელი და ნებისმიერი სხვა საშუალება, რომლებიც გამოიყენება მგზავრთა გადაყვანისათვის ან/და საქონლის გადაზიდვისათვის.

საკასაციო სასამართლო ამ საკითხში სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ სადავო საკითხის გადასაწყვეტად - რამდენად უნდა ჩათვლილიყო თითოეული ვაგონზე იდენტიფიკაციის საშუალების მოხსნა - დამოუკიდებელ სამართალდარღვევად, გასათვალისწინებელია შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2012 წლის 1 აგვისტოს №12858 ბრძანება „საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე საქონლის შემოტანასთან/საქართველოს საბაჟო ტერიტორიიდან გატანასთან და დეკლარირებასთან დაკავშირებული პროცედურების განხორციელების თაობაზე”. ბრძანების 1.1. მუხლით, საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე საქონლის შემოტანა/გატანის პროცესში ივსება საქონლისა და სატრანსპორტო საშუალების აღრიცხვის მოწმობა, რომელსაც ენიჭება უნიკალური საიდენტიფიკაციო ნომერი. განსახილველ შემთხვევაში, 13-ვაგონიან სარკინიგზო შემადგენლობაზე, მართალია, გამოწერილია აღრიცხვის მოწმობა №... 26/05/2014წ, თუმცა, ეს გარემოება არ ადასტურებს კასატორის მოსაზრებას, რომ 4 ვაგონზე ლუქის მოხსნა - ერთ სამართალდარღვევას წარმოადგენს.

შემოსავლების სამსახურის უფროსის 2012 წლის 1 აგვისტოს №12858 ბრძანების 1.9 მუხლით, ერთი მოწმობა გაიცემა მხოლოდ ერთ სასაქონლო პარტიაზე. 2.15 მუხლით, მოწმობის ”გრაფა 25” შეიცავს მონაცემებს „ტრანსპორტის სახეობის” შესახებ და მასში მიეთითება მე-18 გრაფაში მითითებული სატრანსპორტო საშუალების კოდი კლასიფიკატორის მე-9 ნაწილის მიხედვით. განსახილველ შემთხვევაში, კლასიფიკატორის მე-9 ნაწილის შესაბამისად, ტრანსპორტის სახეს წარმოადგენდა სარკინიგზო ტრანსპორტი (კოდი 20). №12858 ბრძანების 2.12. მუხლით, ”გრაფა 18” ”ა.ბ” ქვეპუნქტი ითხოვს სარკინიგზო ტრანსპორტის შემთხვევაში – რკინიგზის ვაგონების რაოდენობის მითითებას. გარდა აღნიშულისა, №12858 ბრძანებით განსაზღვრულია საქონლის ნიშანდება და იდენტიფიკაციის საშუალებები. 31.2 მუხლის მიხედვით, საქართველოს საბაჟო საზღვრის გადამკვეთი სატრანსპორტო საშუალება, რომლითაც ხორციელდება საქონლის გატანა, ექვემდებარება ნიშანდებას: ა) საბაჟო გამშვები პუნქტის მიერ, როდესაც: ა.ა) ექსპორტის სასაქონლო საბაჟო დეკლარაციის მიმართ გამოსაყენებელი საბაჟო კონტროლის ღონისძიების შერჩევა ხორციელდება საბაჟო გამშვებ პუნქტში; ა.ბ) საქონელი და ავტოსატრანსპორტო საშუალება ექსპორტის/რეექსპორტის განხორციელების მიზნით პირდაპირ წარედგინება საბაჟო გამშვებ პუნქტს. 26.1 მუხლით, საბაჟო ზედამხედველობის ნებისმიერ ეტაპზე, როდესაც არსებობს საქონლის ნიშანდების აუცილებლობა მისი შემდგომი იდენტიფიკაციისათვის ან/და საჭიროა საქონლის ან/და სატრანსპორტო საშუალების ან/და შენობა-ნაგებობის ხელშეუხებლობის უზრუნველყოფა, ხორციელდება მათი ნიშანდება იდენტიფიკაციის საშუალებების გამოყენებით, საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი თანამშრომლის მიერ. 27.1. მუხლით, იდენტიფიკაციის საშუალებებია (ნიშნებია): შტამპი, ბეჭედი, პლომბი, ლუქი, მწებავი ლენტი, ტომრები, შესაფუთი მასალები, ზონარი და სხვა, რომლებიც გამოყენების სპეციფიკიდან გამომდინარე, უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ ძირითად მოთხოვნებს: ა) უნდა იყოს მყარი და გამძლე დაზიანების მიმართ; ბ) შესაძლებელი უნდა იყოს მათი დადება მარტივად და სწრაფად; გ) შესაძლებელი უნდა იყოს მათი შემოწმება და იდენტიფიკაცია; დ) შეუძლებელი უნდა იყოს მათი მოხსნა ან მოცილება დაზიანების, გატეხვის (თვალნათლივი ნიშნების) გარეშე; ე) უნდა იყოს ერთჯერადი (გარდა მრავალჯერადი გამოყენების ლუქებისა) და გააჩნდეს უნიკალური ნომერი (მრავალჯერადი გამოყენების ლუქებს შესაძლებელია არ გააჩნდეს უნიკალური ნომერი); ვ) უნდა იყოს იმგვარად კონსტრუირებული, რომ შეუძლებელი იყოს მათი კოპირება, გაყალბება ან მეორადი გამოყენება, მათზე ქარხნული წესით უნდა იყოს აღნიშნული რეგისტრაციის უნიკალური ნომერი, სერია და ინიციალები. 7.3 მუხლით, იდენტიფიკაციის საშუალებები (ნიშნები) ისე უნდა იქნეს დადებული, რომ გამოირიცხოს დაუზიანებლად მისი მოხსნა/მოცილება და შეუძლებელი იყოს საქონელთან მისვლა ან კვალის დატოვების გარეშე სატრანსპორტო საშუალებაში ან შენობა-ნაგებობაში უკანონო შეღწევა.

№12858 ბრძანების 32.1 მუხლით, (სადავო ოქმების შედგენის დროს მოქმედი რედაქცია) საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირი ვალდებულია, საქონელზე ან/და სატრანსპორტო საშუალებაზე განხორციელებული ნიშანდების შესახებ მონაცემები დააფიქსიროს ელექტრონულად შევსებულ მოწმობაში, ასევე TIR-წიგნაკით გადაადგილების შემთხვევაში – TIR-წიგნაკის საქართველოს ტერიტორიაზე გამოსაყენებელ მოსახევ ფურცელსა და ყუაზე. 32.2 მუხლით, საქართველოს საბაჟო ტერიტორიიდან საქონლის გატანის დროს, ასევე ტრანზიტისას საქონლის ან/და სატრანსპორტო საშუალების საბაჟო გამშვებ პუნქტში გამოცხადებისას, საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირი საქონლის თანმხლებ დოკუმენტებთან ერთად ამოწმებს სატრანსპორტო საშუალებაზე დადებული იდენტიფიკაციის საშუალებების (ნიშნების) მთლიანობას, მათი რეკვიზიტების შემოწმებას თანმხლები დოკუმენტების მიხედვით, ხოლო საგადასახადო ორგანოს თანხმობის გარეშე იდენტიფიკაციის საშუალებების (ნიშნების) მოხსნა/მოცილების ან/და განადგურების შემთხვევაში, ადგენს საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმს, ხოლო 2.3 მუხლით, ამ მუხლის მე-2 პუნქტით გათვალისწინებულ შემთხვევაში, თუ საქონლის დათვალიერების შედეგად საქონლის დანაკლისი არ გამოვლინდა, საგადასახადო ორგანოს უფლებამოსილი პირი ახდენს ხელახალ ნიშანდებას და აკეთებს აღნიშვნას თავის მიერ დადებული იდენტიფიკაციის საშუალებების შესახებ საქონლის თანმხლებ დოკუმენტებში, ასევე TIR-წიგნაკით გადაადგილების შემთხვევაში – TIR-წიგნაკის შესაბამის მოსახევ ფურცელსა და ყუაზე.

სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განმარტა, რომ ზემოთ ჩამოთვლილი ნორმების საფუძველზე, საქართველოს საბაჟო საზღვრის გადამკვეთი სატრანსპორტო საშუალება, რომლითაც ხორციელდება საქონლის გატანა, ექვემდებარება ნიშანდებას. იდენტიფიკაციის საშუალების გამოყენების მიზანს კი წარმოადგენს საქონლის შემდგომი იდენტიფიკაცია ან/და სატრანსპორტო საშუალების ხელშეუხებლობის უზრუნველყოფა. გამოყენების სპეციფიკიდან გამომდინარე, თითოეულ საშუალებას - ლუქს, პლომბს და ა.შ დამოუკიდებლად წაეყენება კანონით გათვალისწინებული მოთხოვნები მათი დამზადებისას, გამოყენების/დადებისას და მოხსნისას. ამდენად, იდენტიფიკაციის საშუალების ცალკე ერთეული მკაცრ აღრიცხვას დაქვემდებარეულია და საგადასახადო ორგანოს თანხმობის გარეშე მათი მოხსნა/მოცილება ან/და სხვაგვარად გაუვარგისება/განადგურება, ნიშანდებულ სატრანსპორტო საშუალებაში ან საბაჟო კონტროლის ზონაში არსებულ შენობა-ნაგებობაში შეღწევისათვის - დამოუკიდებელ შემთხვევად განიხილება.

საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის 2¹-ე ნაწილის თანახმად, თუ საგადასახადო დავის განხილვის დასრულებამდე კანონით გაუქმებულია ან შემსუბუქებულია პასუხისმგებლობა ასეთი ქმედების ჩადენისათვის, დავის განმხილველი ორგანო ვალდებულია გამოიყენოს ახალი კანონით დადგენილი ნორმა.

ამავე კოდექსის 296-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად კი, საგადასახადო დავა შესაძლებელია განხილულ იქნეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სისტემასა და სასამართლოში.

ზემოაღნიშნული ნორმების შესაბამისად, თუ სასამართლოში საგადასახადო დავის განხილვის დასრულებამდე საკანონმდებლო ცვლილებების შედეგად სამართალდარღვევისათვის სანქცია შემცირდა, სასამართლო ვალდებულია, ახალი ნორმით იხელმძღვანელოს.

საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მოქმედი რედაქციით, სადავო სამართალურთიერთობის მომწესრიგებელი ნორმა ორ ნაწილად გაიყო და ცალკე სამართალდარღვევად გამოიყო იდენტიფიკაციის საშუალების მოხსნა/მოცილება, რასაც ნიშანდებული სატრანსპორტო საშუალებიდან საქონლის განკარგვა, დაკარგვა ან განადგურება მოჰყვა შედეგად, კერძოდ, 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, საგადასახადო ორგანოს თანხმობის გარეშე იდენტიფიკაციის საშუალების მოხსნა/მოცილება ან/და სხვაგვარად გაუვარგისება/განადგურება, ნიშანდებული სატრანსპორტო საშუალების ან საბაჟო კონტროლის ზონაში არსებული შენობა-ნაგებობის ან ნიშანდებული ბარგის/ხელბარგის დაზიანება, აგრეთვე სატრანსპორტო საშუალების გადაადგილება იმგვარად დადებული იდენტიფიკაციის საშუალებით, რომელიც მასში იდენტიფიკაციის საშუალების დაზიანების გარეშე შეღწევის საშუალებას იძლევა, იწვევს მფლობელის დაჯარიმებას 500 ლარის ოდენობით. ამავე მუხლის მე-3¹ ნაწილის თანახმად კი, ამ მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრული ქმედება, რამაც გამოიწვია ნიშანდებული სატრანსპორტო საშუალებიდან ან საბაჟო კონტროლის ზონაში არსებული შენობა-ნაგებობიდან ან ნიშანდებული ბარგიდან/ხელბარგიდან საქონლის განკარგვა, დაკარგვა ან განადგურება, იწვევს მფლობელის დაჯარიმებას 5 000 ლარის ოდენობით.

განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ შპს „...“ პასუხისმგებლობის საფუძველი მხოლოდ საგადასახადო ორგანოს თანხმობის გარეშე ლუქის ახსნა გახდა და ნიშანდებული სატრანსპორტო საშუალებიდან საქონლის დაკარგვას ან განკარგვას ადგილი არ ჰქონია, ამდენად, მოქმედი რედაქციით, აღნიშნული სამართალდარღვევა საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილით კვალიფცირდება და სანქციის სახედ 500-ლარიანი ჯარიმაა დადგენილი. ვინაიდან დავის განხილვის დასრულებამდე საგადასახადო სანქცია შემცირდა, შესაბამისად უნდა შემცირდეს შპს „...“ დაკისრებული ჯარიმები.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები.

განსახილველ შემთხვევაში, არ არსებობს მტკიცებულებათა გამოკვლევის ან საქმის ფაქტობრივი გარემოებების დადგენის საჭიროება, ამდენად, საკასაციო სასამართლო უფლებამოსილია თავად მიიღოს გადაწყვეტილება.

საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მოთხოვნის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ №EL025084, №EL025085 №EL025086 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებით შპს „...“ დაკისრებული ჯარიმები უნდა შემცირდეს 500-500 ლარამდე თითოეული სამართალდარღვევისათვის.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მაშინ ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მოსარჩელეს მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს – სარჩელის მოთხოვნის იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად კი, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო შეცვლის გადაწყვეტილებას ან გამოიტანს ახალ გადაწყვეტილებას, იგი შესაბამისად შეცვლის სასამართლო ხარჯების განაწილებასაც.

განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან შპს „...“ სარჩელი ნაწილობრივ კმაყოფილდება, საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა სოლიდარულდ უნდა აუნაზღაურონ მოსარჩელეს საკასაციო სასამართლოში გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის- 750 ლარის ნახევარი - 375 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე, 53-ე მუხლებით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა:

1. შპს ,,...“ საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 1 დეკემბრის გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც შპს ,,...ს“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა (სარეზოლუციო ნაწილის მე-4 პუნქტი) და ამ ნაწილში მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. შპს ,,...“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

4. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს სსიპ შემოსავლების სამსახურის საბაჟო დეპარტამენტის 2014 წლის 4 ივნისის №EL025084, №EL025085 და №EL025086 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებით შპს „...“ დაკისრებული ჯარიმები შემცირდეს 500-500 ლარამდე თითოეული სამართალდარღვევისათვის;

5. დანარჩენ ნაწილში ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 1 დეკემბრის გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩეს;

6. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურს სოლიდარულდ დაეკისროთ მოსარჩელის სასარგებლოდ მის მიერ საკასაციო სასამართლოში გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ნახევრის - 375 ლარის ანაზღაურება;

7. საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე

Nბს-116-115 (3კ-16) 26 აპრილი, 2016 წელი,

ქ.თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები -საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, სსიპ შემოსავლების სამსახური

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს ,,..." (მოსარჩელე)

დავის საგანი - ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

აღნიშნული გადაწყვეტილება მოსარჩელემ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა.

· 2014 წლის 26 მაისს შპს ”...” საბაჟო საწყობში ტრანზიტის სასაქონლო ოპერაციისთვის განკუთვნილი რეაქტიული საწვავით დაიტვირთა 13-ვაგონიანი სარკინიგზო შემადგენლობა, რაზეც გამოიწერა აღრიცხვის მოწმობა №D51397;

· 2014 წლის 4 ივნისს, სარკინიგზო ვაგონების გადამოწმებისას გაირკვა, რომ აღრიცხვის მოწმობაში მითითებული ვაგონების ნაწილი №74874074, №73945313, №74893066, №72362676 არ იყო გაყვანილი საბაჟო საწყობის ტერიტორიიდან. შემოწმებით ასევე დადგინდა, რომ ოთხივე ვაგონზე მოცილებული იყო სატრანსპორტო ზედნადებებში მითითებული იდენტიფიკაციის საშუალებები, რასთან დაკავშირებითაც, შპს „...“ მიმართ შედგა №EL025083, №EL025084, №EL025085 და №EL025086 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმები, კერძოდ, სამართალდარღვევის ოქმი №EL0250863 შედგა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე (ჯარიმა 5 000 ლარი), საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმები: №EL025084, №EL025085, №EL025086 შედგა საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, რომელიც ითვალისწინებს ჯარიმას 10 000 ლარს ოდენობით, ხოლო სამართალდარღვევის ოქმი №EL025087 შედგა საგადასახადო კოდექსის 290-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, რომელიც ითვალისწინებს ჯარიმას 4000 ლარის ოდენობით (სანქციები მითითებულია სამართალდარღვევის ოქმების შედგენის დროს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის შესაბამისი რედაქციით);

· 2014 წლის 20 ივნისს შპს ”...” სამართალდარღვევის ოქმები: №EL025084, №EL025085. №EL025086 და №EL025087 გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურის მედიაციის საბჭოში, რომელმაც, 2014 წლის 26 აგვისტოს №38243 ბრძანებით, საჩივარი დააკმაყოფილა ნაწილობრივ, მედიაციის საბჭომ მიიჩნია, რომ №EL025084, №EL025085. №EL025086 ოქმებში აღწერილი ქმედებები ჩადენილი იყო ერთმანეთის მიყოლებით, ყოველი შემდეგი დარღვევა არ იყო ჩადენილი წინა სამართალდარღვევის გამოვლენის შემდეგ, ისინი ერთდროულად გამოვლინდა, რის გამოც №EL025084, №EL025085 №EL025086 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებთან დაკავშირებით ყოველი სამართალდარღვევა - საგადასახადო ორგანოს თანხმობის გარეშე ლუქის ახსნა - განხილული იქნა როგორც პირველი შემთხვევა და აღნიშნული სამართალდარღვევის ოქმებით შეფარდებული სანქციები გადაკვლიფიცირდა სკ-ის 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე. №EL025087 სამართალდარღვევის ოქმთან დაკავშირებით კი შემოსავლების სამსახურმა მიუთითა, რომ შპს „...“ მხრიდან ადგილი ჰქონდა საქართველოს მთავრობის 2011 წლის 5 იანვრის №9 დადგენილებით დამტკიცებული „საწყობისა და თავისუფალი ვაჭრობის პუნქტის საქმიანობის ნებართვის გაცემის წესების“ მე-7 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით განსაზღვრული სანებართვო პირობის დარღვევას, ნებართვის მფლობელი ვალდებულია: ა) დაიცვას საწყობის შექმნის პირობები და შეასრულოს საგადასახადო ორგანოს მოთხოვნები; ბ) ხელი არ შეუშალოს სახელმწიფო კონტროლის განხორციელებას, შესაბამისად, ვინაიდან ნებართვის მფლობელია ვალდებული დაიცვას სანებართვო პირობები, ხოლო ამ პირობების დარღვევისათვის საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილია პასუხისმგებლობა -მედიაციის საბჭომ მიიჩნია, რომ №EL025087 სამართალდარღვევის ოქმი იყო კანონიერი და იგი არ გააუქმა, თუმცა, ამ მოთხოვნასთან დაკავშირებით, შემოსავლების სამსახურის №38243 ბრძანების სარეზოლუციო ნაწილით საჩივარი დარჩა განუხილველი;

· სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე შემოსავლების სამსახურის წარმომადგენელმა განმარტა, რომ №EL025087 სამართალდარღვევის ოქმის ნაწილშიც შემოსავლების სამსახურმა არსებითად იმსჯელა თავის გადაწყვეტილებაში (№38243 ბრძანებაში), რაც ასახულია კიდეც ხსენებული აქტის სამოტივაციო ნაწილში, თუმცა სარეზოლუციო ნაწილში საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ მითითება წამოადგენს ტექნიკურ შეცდომას.

· სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2014 წლის 26 აგვისტოს №38243 ბრძანება მოსარჩელე კომპანიამ გაასაჩივრა ფინანსთა სამინისტროს დავების განხილვის საბჭოში, რომელმაც 2014 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებით საჩივარი არ დააკმაყოფილა. დავების განხილვის საბჭო დაეთანხმა შემოსავლების სამსახურის №38243 ბრძანებაში გამოთქმულ მოსაზრებებს და დამატებით მიუთითა, რომ ვინაიდან საბაჟო საწყობის ტერიტორიაზე განთავსებულ საქონელზე იდენტიფიკაციის საშუალებების მოხსნა/მოცილებამ შექმნა საწყობში არსებული საქონლის უკანონოდ განკარგვის შესაძლებლობა, რაც დაუშვებელი იყო „საწყობისა და თავისუფალი ვაჭრობის პუნქტის საქმიანობის ნებართვის გაცემის წესის შესახებ ინსტრუქციის” მე-7 მუხლის „გ” ქვეპუნქტით, სახეზე იყო მომჩივნის მიერ საბაჟო საწყობის სანებართვო პირობების დარღვევა.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საგადასახადო კოდექსის 207-ე მუხლის ”მ” ქვეპუნქტით საქონლის მფლობელი განმარტებულია როგორც პირი, რომელიც საქართველოს საბაჟო საზღვრის გადაკვეთასთან დაკავშირებულ ოპერაციებში არის საქონლის მესაკუთრე, ან რომელსაც აქვს საქონლის განკარგვის მსგავსი უფლება, ან რომლის ფიზიკური კონტროლის ქვეშაც არის საქონელი. ამდენად, მოსარჩელე გადასახადის გადამხდელი წარმოადგენს საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული დარღვევის სუბიექტს. 207-ე მუხლის ”რ” ქვეპუნქტით, სატრანსპორტო საშუალება არის საავტომობილო, საჰაერო, საზღვაო და სარკინიგზო სატრანსპორტო საშუალება, აგრეთვე ელექტროგადამცემი ხაზი, მილსადენი, კონტეინერი, მისაბმელი, ნახევარმისაბმელი და ნებისმიერი სხვა საშუალება, რომლებიც გამოიყენება მგზავრთა გადაყვანისათვის ან/და საქონლის გადაზიდვისათვის.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს ,,...” მიმართ №EL025087 სამართალდარღვევის ოქმი შედგენილია კანონის მოთხოვნათა დარღვევით და კომპანიას არ ჩაუდეია საგადასახადო კოდექსის 290-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ ქმედება - საბაჟო საწყობის მიერ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი სანებართვო პირობების დარღვევა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილი საქონლის უკანონოდ განკარგვის საფრთხის თავიდან აცილებას ემსახურება და ადგენს სანქციას იდენტიფიკაციის საშუალებების მოხსნა/მოცილებაზე, რაც გამოყენებულია კიდეც შპს ,,...” მიმართ, ხოლო საგადასახადო კოდექსი 290-ე მუხლით დადგენილია სანქცია სანებართვო პირობების შეუსრულებლობისათვის და მასში არ მოიაზრება ისეთი ქმედება, რისთვისაც კანონით ცალკე არის დადგენილი პასუხისმგებლობა, მით უფრო, რომ 289-ე მუხლის მე-2 ნაწილის სანქცია - 290-ე მუხლის პირველ ნაწილზე მკაცრია. კომპანიის მიმართ ერთი და იმავე ქმედებისათვის ორი სხვადასხვა ნორმის საფუძველზე იქნა გამოყენებული ადმინისტრაციული სახდელი, რაც ეწინააღმდეგება საგადასახადო კოდექსის 270-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 19 თებერვლის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და დაუშვებელია შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, როგორიცაა: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით და არსებობს ვარაუდი, რომ მას შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე. კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით. კასატორები ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს არსებულ პრაქტიკას.

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები, რის გამოც კასატორებს უარი უნდა ეთქვას საკასაციო საჩივრების განხილვაზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

· საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

· საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე