№ბს-861-853(კ-16) 25 მაისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ვასილ როინიშვილი

სხდომის მდივანი _ ანა ვარდიძე

კასატორი _ ლ. მ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე _ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

წარმომადგენლები _ ნ. ტ-ი, ქ. მ-ი, გ. ჭ-ე

მესამე პირი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური

წარმომადგენელი _ გ. კ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილება

დავის საგანი _ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ქმედების განხორციელების დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2016 წლის 21 იანვარს ლ. მ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ.

მოსარჩელემ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის №000372 დადგენილებისა და ადმინისტრაციული საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2015 წლის 18 დეკემბრის №811 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების შედეგად მოსარჩელემ მისი ადმინისტრაციული საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2015 წლის 18 დეკემბრის №811 ბრძანების ბათილად ცნობა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისათვის ლ. მ-ის მიერ 2015 წლის 20 ნოემბერს წარდგენილი #87388/12 ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვის დავალება მოითხოვა.

მოსარჩელის განმარტებით, მას 1991-2000 წლებში რამდენჯერმე მოუხდა სახურავის შეკეთება და ბინის რემონტი. მიუხედავად ამისა, ჭერის საფარი მაინც ზიანდებოდა. 2000-2001 წლებში მან მიმართა შპს „...“, რომელმაც კაპიტალურად გადახურა სადარბაზო. სახურავის კონსტრუქცია არის დაბალი და არ არღვევს კორპუსის იერსახეს. მოსარჩელემ სახურავის შეკეთებაში გადაიხადა 2600 ლარი, მაგრამ არც მერიისა და არც მეზობლებისგან თანადაფინანსება არ მიუღია. 2015 წელს პირველ სართულზე მცოხვრებმა მეზობელმა განცხადებით მიმართა მერიას, რომ სახურავიდან ჩამოსული წყალი ასველებდა მის ფანჯრებს და მოითხოვა საწვიმარი ღარების გაკეთება. მერიის არქიტექტურის სამსახურმა უკანონოდ ცნო აღნიშნული გადახურვა, რადგან თავის დროზე არ იყო ბრძანება გაცემული მის შეკეთებაზე. მერიამ მოითხოვა სახურავის დემონტაჟი, რაზეც მოსარჩელემ უარი განაცხადა და განმეორებით მიმართა მერიის არქიტექტურის სამსახურს, რომ მოეხდინა სახურავის ლეგალიზება. მოსარჩელე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ დაჯარიმდა 8000 ლარით და მიეცა 15-დღიანი ვადა მერიის იურიდიულ სამსახურში გასაჩივრებისათვის. მოსარჩელის მითითებით, მას შეექმნა ჯანმრთელობის პრობლემები, რის გამოც ვერ შეძლო ადმინისტრაციული საჩივრის შედგენა. მან მხოლოდ იმავე წლის 20 ნოემბერს მოახერხა მიემართა არქიტექტურის სამსახურისათვის, რომ სამხარაულის ექსპერტიზის ბიუროს დასკვნის საფუძველზე მოეხდინა სახურავის ლეგალიზება. ასევე მიმართა მერიის იურიდიულ სამსახურს, რომ ბათილად ეცნო ჯარიმის დაკისრების გადაწყვეტილება. მოსარჩელეს 2 თვის განმავლობაში მერიის არქიტექტურის სამსახურიდან პასუხი არ მიუღია, ხოლო იურიდიულმა სამსახურმა უარი უთხრა საჩივრის განხილვაზე, ვინაიდან მას გაშვებული ჰქონდა გასაჩივრების ვადა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 28 აპრილის გადაწყვეტილებით ლ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2015 წლის 18 დეკემბრის №811 ბრძანება ლ. მ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე და მოპასუხე - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ლ. მ-ის მიერ 2015 წლის 20 ნოემბერს წარდგენილი #87388/12 ადმინისტრაციული საჩივრის ფარგლებში - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის №000372 დადგენილების გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილი ვადის აღდგენასთან მიმართებაში ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გმოცემა დაევალა, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ლ. მ-მა 2000-2001 წლებში, ქ. თბილისში, ..., კორპუსი №2-ზე განახორციელა სამშენებლო სამუშაოები შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე. სამშენებლო სამართალდარღვევა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ გამოვლინდა 2015 წლის 29 ივნისს, რის შედეგადაც პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, შედგა №000372 მითითება. მხარეს, ობიექტის დემონტაჟისათვის ან მითითების გაცემის მომენტისათვის არსებული სანებართვო დოკუმენტაციის წარსადგენად განესაზღვრა 25-დღიანი ვადა. 2015 წლის 29 ივნისს სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურს განცხადებით მიმართა ლ. მ-მა და მოითხოვა ქ. თბილისში, ..., კორპუსი N2-ზე უნებართვოდ დაშენებული ფართის ლეგალიზება, საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის №660 ბრძანებით დამტკიცებული „პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის“ საფუძველზე. ქ. თბილისის მინიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 24 ივლისის №2025080 ბრძანებით ლ. მ-ს უარი ეთქვა უნებართვოდ დაშენებული ფართის ლეგალიზებაზე. „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის“ კოდექსის 25-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, 2015 წლის 19 აგვისტოს სამსახურის სპეციალისტის მიერ შედგენილ იქნა №000372 შემოწმების აქტი, რომელშიც დაფიქსირდა ამავე სამსახურის 2015 წლის 29 ივნისის №000372 მითითებით განსაზღვრულ მოთხოვნათა შეუსრულებლობა. აღნიშნული დოკუმენტი ლ. მ-მა პირადად ჩაიბარა 2015 წლის 19 აგვისტოს. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურში 2015 წლის 01 ოქტომბერს დაინიშნა საქმის განხილვა, რის თაობაზეც ლ. მ-ს სათანადო წესით ეცნობა. განხილვის დროს ლ. მ-ი გამოცხადდა სხდომაზე, დაადასტურა მითითებისა და შემოწმების აქტის ჩაბარება. განმარტა, რომ სადავო ობიექტი ემსახურება საცხოვრებელი სახლის უსაფრთხოებას და მისი მოხსნა წვიმის შემთხვევაში გამოიწვევს საცხოვრებელი სახლის დატბორვას და დაზიანებას. მანვე განაცხადა, რომ სამშენებლო სამუშაოები განახორციელა 2000-2001 წლებში და აპირებს სამართლებრივ დავას.

ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის №00037 დადგენილებით პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ლ. მ-ი დაჯარიმდა 8 000 (რვა ათასი) ლარით უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოებისათვის. ამავე დადგენილებით ლ. მ-ს დაევალა უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟი. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში 2015 წლის 20 ნოემბერს ლ. მ-მა წარადგინა №87388/12 ადმინისტრაციული საჩივარი და მოითხოვა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის №000372 დადგენილების გაუქმება. საჩივრის ავტორმა განმარტა, რომ გამოასწორა ხარვეზი და ლეგალიზების მოთხოვნით მიმართა სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს, რის გამოც არ უნდა დაჯარიმებულიყო. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2015 წლის 18 დეკემბრის №811 ბრძანებით №87388/12 ადმინისტრაციული საჩივარი დარჩა განუხილველი იმ მოტივით, რომ გაშვებული იყო პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსით დადგენილი სადავო დადგენილების გასაჩივრების 15-დღიანი ვადა. ამასთან, საჩივრის ავტორის მიერ მითითებული ვერ იქნა საპატიო მიზეზის შესახებ, რაც გახდებოდა საფუძველი გასაჩივრებისათვის დადგენილი ვადის აღდგენის, ხოლო ის გარემოება, რომ ჯანმრთელობის მდგომარეობიდან გამომდინარე ვერ შეძლო საჩივრის წარდგენა, კანონის მიზნებისათვის არ წარმოადგენდა საპატიო მიზეზს. შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო მოკლებული იყო შესაძლებლობას განეხილა წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივარი.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის“ კოდექსზე, რომლის მე-4 თავი არეგულირებს მომეტებული ტექნიკური საფრთხის შემცველ ობიექტებს და მათთან დაკავშირებულ პროცესებს, რომელთა წარმოება, მშენებლობა, მონტაჟი, შენახვა, ტრანსპორტირება, ბრუნვა, გამოყენება და განადგურება შეიცავს ნგრევის, აფეთქების, ემისიისა და ინტოქსიკაციის შესაძლებლობას და არის მომეტებული რისკი ადამიანის სიცოცხლის, ჯანმრთელობის, საკუთრებისა და გარემოსთვის. ამავე კოდექსის 25-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ამავე მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა; ბ) მითითება არ შესრულდა; გ) მითითება არადროულად სრულდება. ამავე მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე უნებართვო მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ. ამავე კოდექსის 25¹-ე მუხლის თანახმად, სახელმწიფო-ტექნიკური ზედამხედველობის განხორციელების პროცესში სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამშენებლო ობიექტზე არსებული დარღვევების გამოსწორების მიზნით გასცემს რეკომენდაციას, რომლის შესასრულებლად დამკვეთს განუსაზღვრავს არანაკლებ 30 კალენდარული დღის ვადას. რეკომენდაციის შესრულების ვადის გასვლამდე დამკვეთის მიერ დასაბუთებული განცხადების წარდგენის შემთხვევაში აღნიშნული ვადა შესაძლებელია გაგრძელდეს არა უმეტეს 120 კალენდარულ დღემდე. დამკვეთი უფლებამოსილია სამშენებლო ობიექტზე არსებული დარღვევები ამ ვადაში, საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად ასახოს სამშენებლო დოკუმენტში ან/და უზრუნველყოს მშენებლობის შეთანხმებულ პროექტთან შესაბამისობა. რეკომენდაციის შესრულების ვადაში დამკვეთის მიმართ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოება არ დაიწყება. რეკომენდაციის შესრულების ვადის არა უმეტეს 120 კალენდარულ დღემდე გაგრძელების თაობაზე გადაწყვეტილება მიიღება განცხადების წარდგენიდან 15 დღეში.

სასამართლომ საქმის მასალებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 29 ივნისის №000372 მითითებით სამშენებლო ობიექტზე არსებული დარღვევების გამოსწორებისათვის ლ. მ-ს განესაზღვრა 25-დღიანი ვადა, ობიექტის დემონტაჟისათვის ან მითითების გაცემის მომენტისათვის არსებული შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის წარსადგენად. მითითების მოთხოვნათა შეუსრულებლობის საფუძვლით სამსახურის სპეციალისტის მიერ შედგა შემოწმების ოქმი.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის“ კოდექსის 44.1 მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებზე და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებში და ქ. თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე – 8 000 ლარით. განსახილველ შემთხვევაში, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის N000372 დადგენილებით ლ. მ-ი დაჯარიმდა 8 000 ლარით, ქ. თბილისში, ..., კორპუსი N2-ზე (საკადასტრო კოდი: ...) უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოებისათვის.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 177-ე და 179-ე მუხლების შესაბამისად, ადმინისტრაციული საჩივარზე ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების საფუძველს წარმოადგენს წერილობითი ფორმით შედგენილი ადმინისტრაციული საჩივარი. ამავე კოდექსის 180-ე მუხლი განსაზღვრავს ადმინისტრაციული საჩივრის შინაარსს. მითითებულ სამართლებრივ ნორმათა დანაწესიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიუთითა, რომ ადმინისტრაციული საჩივრის წარდგენა წარმოშობს ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას დაიწყოს ადმინისტრაციული წარმოება, ვალდებულია სრულფასოვნად გამოიყენოს მისთვის ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით მინიჭებული უფლებამოსილება და გადაწყვეტილება მიიღოს კანონით განსაზღვრული პროცედურის ჩატარების მეშვეობით. განსახილველ შემთხვევაში ლ. მ-მა გამოიყენა კანონმდებლობით მინიჭებული უფლება და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის №000372 დადგენილებაზე 2015 წლის 20 ნოემბერს წარადგინა №87388/12 ადმინისტრაციული საჩივარი ზემდგომ ადმინისტრაციული ორგანოში - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2015 წლის 18 დეკემბრის №811 ბრძანებით ლ. მ-ს ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვაზე ეთქვა უარი იმ მიზეზით, რომ გასული იყო პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსით დადგენილი, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის №000372 დადგენილების, გასაჩივრების 15-დღიანი ვადა. სასამართლომ განმარტა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 180-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული საჩივარი წარდგენილ უნდა იყოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოქვეყნების ან ოფიციალური წესით გაცნობის დღიდან ერთი თვის ვადაში, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი. სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 182-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო არ განიხილავს ადმინისტრაციულ საჩივარს, თუ გასულია ადმინისტრაციული საჩივრის წარდგენის კანონით დადგენილი ვადა. ამავე კოდექსის 180-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისთვის დადგენილი გაშვებული ვადის აღდგენის შესაძლებლობა, კერძოდ, ზემდგომმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ გაშვებული ვადა უნდა აღადგინოს, თუ მისი გაშვება მოხდა დაუძლეველი ძალის ან სხვა საპატიო მიზეზით.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნული ნორმის საფუძველზე განმარტა, რომ ადმინისტრაციული წარმოების ამ სახეში გათვალისწინებულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისთვის დადგენილი გაშვებული ვადის აღდგენის შესაძლებლობა, კერძოდ, ზემდგომმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ გაშვებული ვადა უნდა აღადგინოს, თუ მისი გაშვება მოხდა დაუძლეველი ძალის ან სხვა საპატიო მიზეზით. მოცემულ შემთხვევაში, საქმის სასამართლო განხილვისას მოსარჩელემ განმარტა, რომ ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვისას სხდომაზე მისი მხრიდან დაფიქსირდა, რომ ჰქონდა ჯანმრთელობის პრობლემა, ამასთან, მისი მეუღლე ხანგრძლივი დროის განმავლობაში თბილისში არ იყო, რის გამოც დამოუკიდებლად ვერ უზრუნველყო საჩივრის წარდგენა. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებით უდავოა, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს არ დაუდგენია და შესაბამისად, შეფასების გარეშე დატოვა დადგენილების გასაჩივრებისათვის კანონით განსაზღვრული ვადის აღდგენის საფუძველად მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოება, მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა.

მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენისა და საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების ურთიერთშეჯერების საფუძველზე საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ზემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან სათანადოდ არ ყოფილა გამოკვლეული და შეფასებული საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რის გამოც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას უნდა დავალებოდა სათანადო მტკიცებულებების მოპოვებით დაედგინა და შეეფასებინა, რამდენად არსებობდა კონკრეტულ შემთხვევაში სადავო აქტის გასაჩივრებისათვის დადგენილი ვადის აღდგენის საპატიო მიზეზი - მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოების ჯანმრთელობის მდგომარეობის საფუძვლით. სასამართლოს მითითებით, ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების დადგენას და მის სამართლებრივ შეფასებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საკითხის გადაწყვეტისათვის, რამეთუ შესაძლოა აღნიშნული გახდეს მოსარჩელისათვის ხელსაყრელი ადმინისტრაციულ- სამართლებრივი აქტის გამოცემის საფუძველი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის შესაბამისად, სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად უნდა ყოფილიყო ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2015 წლის 18 დეკემბრის №811 ბრძანება და მასვე უნდა დავალებოდა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ლ. მ-ის მიერ 2015 წლის 20 ნოემბერს წარდგენილ №87388/12 ადმინისტრაციული საჩივრის ფარგლებში - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის №000372 დადგენილების გასაჩივრებისათვის კანონით დადგენილი ვადის აღდგენასთან მიმართებაში, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში. რაც შეეხებოდა სასარჩელო მოთხოვნას, ლ. მ-ის მიერ 2015 წლის 20 ნოემბერს წარდგენილი №87388/12 ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვის თაობაზე მოპასუხე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისათვის ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალების ნაწილში, სასამართლომ განმარტა, რომ სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2015 წლის 18 დეკემბრის №811 ბრძანების ბათილად ცნობა და ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისთვის დადგენილი გაშვებული ვადის აღდგენის თაობაზე მსჯელობის პირობებში, ამ ეტაპზე სასამართლო გამორიცხავდა მოთხოვნის ამ ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 28 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 6 სექტემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად ჩაება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 28 აპრილის გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ლ. მ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოცემულ საქმეზე საქალაქო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები, თუმცა აღნიშნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება არ მისცა საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ წარმოდგენილი სამართლებრივი დასაბუთება არ გაიზიარა.

სააპელაციო სასამართლო არ დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითებას ქ. თბილისის მერიის მიერ 2015 წლის 18 დეკემბრის №811 ბრძანების მიღების პროცესში ქ. თბილისის მერიის მხრიდან საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევის თაობაზე და არ დაადასტურა მოსაზრება იმის შესახებ, რომ აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედო ის გარემოებები, რომლებიც ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ არ ყოფილა სრულყოფილად შესწავლილი და გამოკვლეული. სააპელაციო სასამართლომ სადავო აქტის შინაარსისა და საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების შესწავლის შედეგად დაასკვნა, რომ აქტი მიღებულია საქმის ფაქტობრივი გარემოებების ამსახველი მტკიცებულებების ერთობლივი შეფასებისა და მატერიალური ნორმების სწორი მისადაგების საფუძველზე. განსახილველ შემთხვევაში, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის №000372 დადგენილებით ლ. მ-ი დაჯარიმდა 8 000 ლარით, ქ. თბილისში, ..., კორპუსი N2-ზე (საკადასტრო კოდი: ...) უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოებისათვის, კერძოდ, მოწყობილი სხვენისათვის. გასაჩივრებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2015 წლის 18 დეკემბრის №811 ბრძანებით ლ. მ-ს ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვაზე ეთქვა უარი იმ მიზეზით, რომ გასული იყო „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის“ კოდექსით დადგენილი, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის №000372 დადგენილების გასაჩივრების 15-დღიანი ვადა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 177.1 მუხლზე, რომლის შესაბამისად, დაინტერესებულ მხარეს უფლება აქვს გაასაჩივროს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 180-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული საჩივარი წარდგენილ უნდა იქნეს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოქვეყნების ან ოფიციალური წესით გაცნობის დღიდან ერთი თვის ვადაში, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი. პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, „სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ხელმძღვანელობს ამ კანონითა და საქართველოს სხვა საკანონმდებლო აქტებით“. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის“ 25-ე მუხლის 21-ე ნაწილის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანოს მიერ სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებისას მიღებული დადგენილების გასაჩივრების ვადა განისაზღვრება ამ კოდექსით, ხოლო 22-ე ნაწილის შესაბამისად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანოს მიერ მიღებული დადგენილება (ადმინისტრაციულ- სამართლებრივი აქტი) შეიძლება გასაჩივრდეს საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, გაცნობიდან 15 დღის განმავლობაში. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 58-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, „თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, დაინტერესებული მხარისათვის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ოფიციალური გაცნობა ნიშნავს მისთვის ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გადაცემას ან ფოსტის მეშვეობით გაგზავნას“. განსახილველ შემთხვევაში, ლ. მ-მა გამოიყენა კანონმდებლობით მინიჭებული უფლება და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის №000372 დადგენილებაზე 2015 წლის 20 ნოემბერს წარადგინა №87388/12 ადმინისტრაციული საჩივარი ზემდგომ ადმინისტრაციული ორგანოში - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში. მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებით დადგენილია და თავად მოსარჩელეც ადასტურებს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის №000372 დადგენილება პირადად ჩაჰბარდა 2015 წლის 21 ოქტომბერს, ხოლო ამ აქტის კანონიერების თაობაზე საჩივარი წარადგინა 2015 წლის 20 ნოემბერს. ამდენად, სადავო აქტის ბათილად ცნობის თაობაზე ადმინისტრაციული საჩივარი წარდგენილია კანონით დადგენილი ვადის დარღვევით.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 182-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო არ განიხილავს ადმინისტრაციულ საჩივარს, თუ გასულია ადმინისტრაციული საჩივრის წარდგენის კანონით დადგენილი ვადა. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ ადმინისტრაციული სამართლის უმნიშვნელოვანესი პრინციპის - თანაზომიერების პრინციპის რეალიზაციის მიზნით ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 180-ე მუხლის მე-4 ნაწილი გათვალისწინებულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისთვის დადგენილი გაშვებული ვადის აღდგენის შესაძლებლობა, კერძოდ, ზემდგომმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ გაშვებული ვადა უნდა აღადგინოს, თუ მისი გაშვება მოხდა დაუძლეველი ძალის ან სხვა საპატიო მიზეზით. სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტებას, რომ ინდივიდუალურ-ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისთვის დადგენილი ვადის აღდგენის კომპეტენცია განეკუთვნება ზემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელების კანონიერებაზე მსჯელობისას გამოკვლეულ უნდა იქნეს, რამდენად დასაბუთებულია ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საკითხის შერჩეული გადაწყვეტა, რაც, თავის მხრივ, უნდა ეფუძნებოდეს საქმეზე ფაქტების ობიექტურ გამოკვლევა-დადგენას და შეფასებას. ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისთვის დადგენილი გაშვებული ვადის აღდგენის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას ადმინისტრაციულმა ორგანომ ჯეროვნად უნდა გამოიკვლიოს ის ფაქტობრივი გარემოებები, რამაც განაპირობა კანონით დადგენილი ვადის გაშვება, უნდა შეაფასოს, რამდენად ობიექტურ ხასიათს ატარებს ის მიზეზი, რამაც გამოიწვია ვადის გაშვება.

სააპელაციო სასამართლომ იმსჯელა იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ ლ. მ-ი ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვისას უთითებდა მხოლოდ იმ გარემოებაზე, რომ ვინაიდან, მეუღლე იმყოფებოდა მივლინებაში, მარტო ვერ გადაწყვიტა გასაჩივრების საკითხი. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 180-ე მუხლის მე-4 ნაწილის მიზნებისათვის ვერ იქნება მიჩნეული საპატიო მიზეზად. რაც შეეხება ლ. მ-ის ჯანმრთელობის მდგომარეობას, 2016 წლის 23 მარტის მდგომარეობით ლ. მ-ის მიერ საქმეში მტკიცებულების სახით არის წარმოდგენილი. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის დადგენილება კი, როგორც საქმეში დაცული მტკიცებულებებით დგინდება ლ. მ-ს ჩაჰბარდა 2015 წლის 21 ოქტომბერს, აღნიშნული დადგენილების გასაჩივრების ვადა მხარეს „პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის“ კოდექსის 25-ე მუხლის 22-ე ნაწილის თანახმად, გააჩნდა 15 დღის ვადაში, აღნიშნულ პერიოდზე კი ლ. მ-ს რაიმე სახის მტკიცებულება მითითებული საპატიო მიზეზის არსებობის შესახებ არც ადმინისტრაციულ ორგანოში და არც სასამართლოში არ წარუდგენია. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მოთხოვნათა შესაბამისად, ვერ უზრუნველყო მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის ფარგლებში იმ უტყუარი მტკიცებულებების წარმოდგენა, რომლითაც დადასტურდებოდა საჩივრის წარდგენის ეტაპზე რაიმე საპატიო მიზეზის არსებობა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში ადმინისტრაციულ ორგანოს მხრიდან დაცული იყო ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვაზე უარის თქმის საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის XIII თავით დადგენილი დანაწესი. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მითითება ადმინისტარციული წარმოების ეტაპზე საქმის გარემოებების დამატებითი შესწავლის აუცილებლობის თაობაზე და ჩათვალა, რომ გასაჩივრებული აქტები მიღებულია ყველა გარემოებების სრულყოფილი გამოკვლევის საფუძველზე, ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან ადგილი არ აქვს სზაკ-ის 53-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევას, რაც არ ქმნის განსახილველ სადავო ურთიერთობასთან მიმართებაში სასკ-ის 32.4 მუხლის გამოყენების შესაძლებლობას. სააპელაციო სასამართლომ ასევე აღნიშნა, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ დისკრეციული უფლებამოსილების განხორციელებისას, კერძოდ, კანონით დადგენილი ვადის გაშვების საპატიოობის გამოკვლევისას, გარემოებები შეისწავლა სრულყოფილად და მიიღო კანონშესაბამისი გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. მ-მა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არის დაუსაბუთებელი და უკანონო. თბილისის საქალაქო სასამართლომ სრულიად კანონიერად, შესაბამის სამართლებრივ ნორმებზე დაყრდნობით მიიღო დასაბუთებული გადაწყვეტილება და დააკმაყოფილა მისი სარჩელი. კერძოდ, ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2015 წლის 18 დეკემბრის #811 ბრძანება, რითაც კასატორს - ლ. მ-ს მიეცა უფლება, დაეცვა თავისი ინტერსები ქ. თბილისის მერიაში. სააპელაციო სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო წარმოდგენილი მტკიცებულებები - სამედიცინო ცნობა, რითაც დასტურდებოდა გასაჩივრების ვადის გაშვების საპატიო მიზეზი. სააპელაციო პალატამ მიუხედავად იმისა, რომ გამოიყენა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 180-ე მუხლი, სწორად არ განმარტა იგი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 25 ნოემბრის განჩინებით, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ლ. მ-ის საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 9 თებერვლის განჩინებით ლ. მ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შესწავლისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. მ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, უნდა გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ლ. მ-ის სარჩელი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: ლ. მ-მა 2000-2001 წლებში, ქ. თბილისში, ... #2 კორპუსზე განახორციელა სამშენებლო სამუშაოები შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე. სამშენებლო სამართალდარღვევა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ გამოვლინდა 2015 წლის 29 ივნისს, რის შედეგადაც პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, შედგა #000372 მითითება. მხარეს ობიექტის დემონტაჟისა და მითითების გაცემის მომენტისათვის არსებული სანებართვო დოკუმენტაციის წარსადგენად 25-დღიანი ვადა განესაზღვრა. 2015 წლის 29 ივნისს სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურს განცხადებით მიმართა ლ. მ-მა და საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 24 ნოემბრის №660 ბრძანებულებით დამტკიცებული „პროექტის შემთანხმებელი და მშენებლობის ნებართვის გამცემი ორგანოს მიერ უნებართვოდ ან/და პროექტის დარღვევით აშენებული ობიექტების ან მათი ნაწილების ლეგალიზების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების წესის“ საფუძველზე, ქ. თბილისში, ..., №2 კორპუსზე უნებართვოდ დაშენებული ფართის ლეგალიზება მოითხოვა. ქ. თბილისის მინიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურის 2015 წლის 24 ივლისის №2025080 ბრძანებით ლ. მ-ს უარი ეთქვა უნებართვო მშენებლობის ლეგალიზებაზე. პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, 2015 წლის 19 აგვისტოს სამსახურის სპეციალისტის მიერ შედგა №000372 შემოწმების აქტი, რომელშიც დაფიქსირდა ამავე სამსახურის 2015 წლის 29 ივნისის №000372 მითითებით განსაზღვრულ მოთხოვნათა შეუსრულებლობა. აღნიშნული დოკუმენტი ლ. მ-მა პირადად ჩაიბარა 2015 წლის 19 აგვისტოს. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურში 2015 წლის 1 ოქტომბერს დაინიშნა საქმის განხილვა, რის თაობაზეც ლ. მ-ს სათანადო წესით ეცნობა.

სასამართლო ასევე დადგენილად მიიჩნევს იმ ფაქტს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის №00037 დადგენილებით, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ლ. მ-ი დაჯარიმდა 8 000 (რვა ათასი) ლარით უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოებისათვის, კერძოდ, მოწყობილი სხვენისათვის. ამავე დადგენილებით ლ. მ-ს დაევალა უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების (სხვენის) დემონტაჟი. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში 2015 წლის 20 ნოემბერს ლ. მ-მა წარადგინა №87388/12 ადმინისტრაციული საჩივარი და მოითხოვა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის №000372 დადგენილების გაუქმება. საჩივრის ავტორმა განმარტა, რომ გამოასწორა ხარვეზი და ლეგალიზების მოთხოვნით მიმართა სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახურს, რის გამოც არ უნდა მომხდარიყო მისი დაჯარიმება. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2015 წლის 18 დეკემბრის №811 ბრძანებით №87388/12 ადმინისტრაციული საჩივარი დარჩა განუხილველი იმ მოტივით, რომ გაშვებული იყო პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსით დადგენილი სადავო დადგენილების გასაჩივრების 15-დღიანი ვადა. ამასთან, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ აღნიშნა, რომ საჩივრის ავტორის მიერ ვერ იქნა მითითებული იმ საპატიო მიზეზის შესახებ, რაც გახდებოდა საფუძველი გასაჩივრებისათვის დადგენილი ვადის აღდგენისათვის, ხოლო ის გარემოება, რომ ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო, ვერ შეძლო დამოუკიდებლად საჩივრის წარდგენა, კანონის მიზნებისათვის არ წარმოადგენდა საპატიო მიზეზს. შესაბამისად, ადმინისტრაციული ორგანო მოკლებული იყო შესაძლებლობას განეხილა წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივარი.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ მოცემულ შემთხვევაში დავის არსს და სასამართლოს მსჯელობის ძირითად საგანს წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის, კერძოდ, საჩივრის განუხილველად დატოვების შესახებ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2015 წლის 18 დეკემბრის #811 ბრძანების კანონიერების შეფასება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ბათილია, თუ იგი ეწინააღმდეგება კანონს ან არსებითად დარღვეულია მისი მომზადების ან გამოცემის კანონმდებლობით დადგენილი სხვა მოთხოვნები. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილით, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადების ან გამოცემის წესის არსებით დარღვევად ჩაითვლება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა ამ კოდექსის 32-ე ან 34-ე მუხლებით გათვალისწინებული წესის დარღვევით ჩატარებულ სხდომაზე, ან კანონით გათვალისწინებული ადმინისტრაციული წარმოების სახის დარღვევით, ანდა კანონის ისეთი დარღვევა, რომლის არარსებობის შემთხვევაში მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას სადავო აქტის გასაჩივრებისათვის დადგენილი გაშვებული ვადის აღდგენის შესაძლებლობასთან დაკავშირებით და განმარტავს, რომ პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მე-4 თავი არეგულირებს მომეტებული ტექნიკური საფრთხის შემცველ ობიექტებს და მათთან დაკავშირებულ პროცესებს. ამავე კოდექსის 25-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო სამართალდარღვევის საქმის წარმოებას იწყებს დამრღვევის მიმართ მითითების გაცემით, გარდა ამ მუხლის 23-ე ნაწილით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. ამავე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, მითითებით განსაზღვრული ვადის გასვლის შემდეგ სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო ამოწმებს დამრღვევს, რაზედაც დგება შემოწმების აქტი. შემოწმების აქტში აისახება მშენებარე ობიექტის ფაქტობრივი მდგომარეობა მითითების პირობებთან მიმართებით, კერძოდ: ა) მითითება შესრულდა; ბ) მითითება არ შესრულდა; გ) მითითება არადროულად სრულდება. ამავე მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე უნებართვო მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 29 ივნისის №000372 მითითებით სამშენებლო ობიექტზე არსებული დარღვევების გამოსწორებისათვის ლ. მ-ს განესაზღვრა 25-დღიანი ვადა, ობიექტის დემონტაჟის ან მითითების გაცემის მომენტისათვის არსებული შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის წარსადგენად. მითითების მოთხოვნათა შეუსრულებლობის საფუძვლით სამსახურის სპეციალისტის მიერ შედგა შემოწმების ოქმი.

საკასაციო სასამართლოს მითითებით, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, უნებართვო მშენებლობის ან/და რეკონსტრუქციის წარმოება მშენებლობის განხორციელების სპეციალური რეჟიმის ზონაში, სადაც დადგენილია მშენებლობის განხორციელების განსაკუთრებული რეჟიმი, ტყის ფონდისა და „წყლის შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ ტერიტორიებზე, კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონებზე და საკურორტო-სარეკრეაციო ზონებსა და ქ. თბილისის ტერიტორიაზე, რომელიც იწვევს შენობა-ნაგებობის გაბარიტების ცვლილებას, გამოიწვევს დაჯარიმებას კერძო საკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებაზე - 8 000 ლარით. განსახილველ შემთხვევაში, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის №000372 დადგენილებით ლ. მ-ი დაჯარიმდა 8 000 ლარით, ქ. თბილისში, ..., კორპუსი #2-ზე (საკადასტრო კოდი: ...) უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოებისათვის, კერძოდ, მოწყობილი სხვენისათვის.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის XIII თავი აწესრიგებს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ზემდგომ ორგანოში გასაჩივრების უფლების რეალიზაციასა და საჩივრის განხილვის გადაწყვეტის საკითხებს. ამავე კოდექსის 177-180-ე ნორმათა დანაწესიდან გამომდინარე, ადმინისტრაციული საჩივრის წარდგენა წარმოშობს ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებას, დაიწყოს ადმინისტრაციული წარმოება, იგი ვალდებულია სრულფასოვნად გამოიყენოს მისთვის ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით მინიჭებული უფლებამოსილება და გადაწყვეტილება მიიღოს კანონით განსაზღვრული პროცედურის ჩატარების მეშვეობით. ამასთან, ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოს კანონით მინიჭებული აქვს უფლება ადმინისტრაციული საჩივრის ფარგლებში კანონით დადგენილი ადმინისტრაციული წარმოების გზით იმსჯელოს და შეფასება მისცეს გასაჩივრებული აქტის, როგორც ფორმალურ, ისე მატერიალურ კანონიერებას და მიიღოს შესაბამისი გადაწყვეტილება.

განსახილველ შემთხვევაში ლ. მ-მა გამოიყენა კანონმდებლობით მინიჭებული უფლება და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის №000372 დადგენილებაზე 2015 წლის 20 ნოემბერს წარადგინა #87388/12 ადმინისტრაციული საჩივარი ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოში - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2015 წლის 18 დეკემბრის #811 ბრძანებით ლ. მ-ს ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვაზე ეთქვა უარი იმ მიზეზით, რომ გასული იყო პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსით დადგენილი, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის №000372 დადგენილების გასაჩივრების 15-დღიანი ვადა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 180-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული საჩივარი წარდგენილი უნდა იყოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოქვეყნების ან ოფიციალური წესით გაცნობის დღიდან 1 (ერთი) თვის ვადაში, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ამავე კოდექსის 182-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო არ განიხილავს ადმინისტრაციულ საჩივარს, თუ გასულია ადმინისტრაციული საჩივრის წარდგენის კანონით დადგენილი ვადა. საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს ამავე კოდექსის 180-ე მუხლის მე-4 ნაწილით გათვალისწინებულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისთვის დადგენილი გაშვებული ვადის აღდგენის შესაძლებლობაზე, კერძოდ, ზემდგომმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ გაშვებული ვადა უნდა აღადგინოს, თუ მისი გაშვება მოხდა დაუძლეველი ძალის ან სხვა საპატიო მიზეზით. ამდენად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისათვის დადგენილი გაშვებული ვადის აღდგენის უფლებამოსილება განეკუთვნება ზემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას. აღნიშნული უფლებამოსილების გამოყენებისას ადმინისტრაციულ ორგანოს კვლავ ეძლევა შესაძლებლობა სამართლებრივი კონტროლი განახორციელოს ქვემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილებებზე. ვადის აღდგენის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას ადმინისტრაციულმა ორგანომ ჯეროვნად უნდა გამოიკვლიოს ის ფაქტობრივი გარემოებები, რამაც განაპირობა კანონით დადგენილი ვადის გაშვება, უნდა შეაფასოს, რამდენად ობიექტურ ხასიათს ატარებს ის მიზეზები, რამაც ვადის გაშვება გამოიწვია.

მოცემულ შემთხვევაში, საქმის სასამართლო განხილვისას მოსარჩელემ განმარტა, რომ ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვისას სხდომაზე მისი მხრიდან დაფიქსირდა, რომ ჰქონდა ჯანმრთელობის პრობლემა, ამასთან, მისი მეუღლე ხანგრძლივი დროის განმავლობაში არ იყო თბილისში. ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისთვის გაშვებული ვადის აღდგენის საფუძვლად მოსარჩელის მიერ მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებასთან მიმართებაში, სასამართლო განსაკუთრებულ ყურადღებას მიაქცევს მის მიერ სასამართლო სხდომაზე წარდგენილ ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებ ცნობას, რომლითაც ლ. მ-ს ჯანმრთელობასთან დაკავშირებით გარკვეული პრობლემების არსებობა უდასტურდება.

ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოს წარდგენილი საჩივრის ფარგლებში ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისათვის ვადის აღდგენის საფუძველად მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები დადგენილი და შეფასებული არ აქვს, ხოლო ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის დასკვნა - საჩივრის განხილვაზე უარი, ეყრდნობა იმ გარემოებას, რომ ადმინისტრაციული საჩივარი წარდგენილი იქნა კანონით დადგენილი ვადის გაშვებით, რასაც მოსარჩელე სადავოდ არც ხდის. შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში საჩივრის განმხილველმა ორგანომ დავა უნდა გადაწყვიტოს საჩივრის ფარგლებში, კონკრეტულად, იმსჯელოს და შეაფასოს მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოება - მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა, რამდენად უნდა იქნეს მიჩნეული ვადის გაშვების საპატიო მიზეზად.

საკასაციო სასამართლოს მითითებით, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96.1. მუხლის თანახმად, ცალსახად არის განსაზღვრული ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულება, ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, დაუშვებელია ადმინისტრაციული აქტის გამოცემას საფუძვლად დაედოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული. კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლო მიიჩნევს, რომ სათანადოდ არ ყოფილა გამოკვლეული და შეფასებული საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, რის გამოც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას უნდა დაევალოს სათანადო მტკიცებულებების მოპოვებით დაადგინოს და შეაფასოს თუ რამდენად არსებობდა კონკრეტულ შემთხვევაში სადავო აქტის გასაჩივრებისათვის დადგენილი ვადის აღდგენის საპატიო მიზეზი - მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოების ჯანმრთელობის მდგომარეობის საფუძვლით. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ზემოაღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების დადგენას და მის სამართლებრივ შეფასებას არსებითი მნიშვნელობა აქვს საკითხის გადაწყვეტისათვის, ვინაიდან, შესაძლოა, აღნიშნული გახდეს მოსარჩელისათვის ხელსაყრელი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის საფუძველი.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებას ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის მართებულად გამოყენებასთან დაკავშირებით იმ მოტივით, რომ მითითებული ნორმით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს იმ ვითარებაში, როცა სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება. შესაბამისად, შეუძლებელია სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალური კანონიერების შეფასება. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა სწორედ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობა, რამდენადაც სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, რის გამოც ადმინისტრაციულ ორგანოს, კერძოდ, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას უნდა დაევალოს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი აქტი.

საკასაციო სასამართლო ზემოაღნიშნული ფაქტის გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან მნიშვნელოვნად მიიჩნევს მთელი რიგი ფაქტობრივი გარემოებების დადგენას: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ უნდა გამოიკვლიოს როდის განახორციელა საჩივრის ავტორმა სამშენებლო საქმიანობა, კერძოდ, სახურავის შეკეთება; რომელი კლასის ნაგებობას მიეკუთვნებოდა იგი; იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობით საჭიროებდა თუ არა მშენებლობის ნებართვას აღნიშნული ტიპის ნაგებობა და იმ დროს წარმოადგენდა თუ არა სამართალდარღვევას განხორციელებული სარეკონსტრუქციო სამუშაო.

ქ. თბილისში, ..., კორპუსი #2-ზე განხორციელებული სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, ლ. მ-ის განმარტებით, ჩატარებულია 2000-2001 წლებში. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე სადავოდ ხდის სამართალდარღვევის არსებობის ფაქტს, იმ გარემოებას, რომ მას სამშენებლო სამართალდარღვევა არ ჩაუდენია, რადგან იმ დროს აღნიშნული სამშენებლო სამუშაოები მშენებლობის ნებართვას არ საჭიროებდა. საწინააღმდეგო მოსაზრება ადმინისტრაციულ ორგანოებს არ წარმოუდგენიათ. ლ. მ-ის მიერ ჩადენილი ქმედების შეფასება კი ადმინისტრაციულ ორგანოებს იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობით უნდა შეეფასებინათ.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს №140 დადგენილებაზე, რომელიც მოიცავდა საქართველოს ტერიტორიაზე მშენებლობასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობათა საჯარო სამართლებრივი რეგულირების სფეროს. კერძოდ, არეგულირებდა საქართველოს ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვის გაცემის პროცესს, მათ შორის, ქალაქთმშენებლობითი პირობების დადგენას, არქიტექტურულ-სამშენებლო პროექტის შეთანხმებასა და მშენებლობის ნებართვის გაცემას. „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების მე-100 მუხლით კი ამ დადგენილების ამოქმედებისთანავე ძალადაკარგულად გამოცხადდა „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს №140 დადგენილება. აქვე საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 99-ე მუხლის მე-3 პუნქტზე, რომლის თანახმად, თუ შენობები აშენებულია ამ დადგენილების ძალაში შესვლამდე ამ დადგენილების მოთხოვნების შეუსაბამოდ, მათი რეკონსტრუქციისას დაუშვებელია დადგენილების მოთხოვნათა მიმართ არსებული შეუსაბამობის ხარისხის კიდევ უფრო მეტად გაზრდა. მის შესამცირებლად გამოყენებულ უნდა იქნეს ყველა შესაძლებლობა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ 2005 წლიდან მოქმედებდა „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს №140 დადგენილება, რომლის მე-16 მუხლი განსაზღვრავდა შენობა-ნაგებობების კლასებს; ხოლო ამჟამად საკითხი დარეგულირებულია „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილებით, რომლის 65–82-ე მუხლები ასევე განსაზღვრავს შენობა-ნაგებობების კლასებსა და მშენებლობის ნებართვის გაცემის პირობებს. ამდენად, შენობა-ნაგებობების კლასები განსაზღვრულია კანონმდებლობით და კლასების განსაზღვრას არ ესაჭიროება რომელიმე ორგანოს დასკვნა. ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს უნდა ეხელმძღვანელა სამართალდარღვევის გამოვლენის დროისათვის მოქმედი კანონმდებლობით, ლ. მ-ის მიერ განხორციელებული სარეკონსტრუქციო სამუშაოები სწორედ რეკონსტრუქციის დროს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისი უნდა ყოფილიყო. ადრე მოქმედი „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს №140 დადგენილების მე-15 მუხლის თანახმად, შენობა-ნაგებობები მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და ვარგისად აღიარებისათვის იყოფოდა 5 კლასად. აღნიშნული მუხლის თანახმად, I კლასს მიკუთვნებული შენობა-ნაგებობები მშენებლობის ნებართვას არ საჭიროებდა. ამავე დადგენილების მე-16 მუხლის პირველი პუნქტი კი განსაზღვრავდა I კლასს მიკუთვნებული შენობა-ნაგებობის მახასიათებლებს. ანალოგიურ დათქმას ითვალისწინებს „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილებაც, რომლის XIV თავი არეგულირებს I კლასის შენობა-ნაგებობების მახასიათებლებსა და მათი მშენებლობის მომწესრიგებელ წესებს. „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს №140 დადგენილების თავდაპირველი ვერსიით I კლასის ნაგებობა არ საჭიროებდა მშენებლობის ნებართვას და არც ადმინისტრაციული ორგანოსადმი მიმართვას. მიმართვის თაობაზე ცვლილება ძალაში შევიდა 2008 წლის სექტემბერში. ამდენად, მნიშვნელოვანია იმის დადგენა, რა სამართლებრივი ნორმები გამოიყენა ზედამხედველობის ორგანომ, როცა ლ. მ-ის ქმედება ჩათვალა სამართალდარღვევად, მით უფრო იმ პირობებში, როცა 2000-2001 წლებში განხორციელებული მსგავსი ტიპის სარეკონსტრუქციო სამუშაოები არათუ ნებართვის აღებას, არამედ მიმართვასაც არ საჭიროებდა. ამდენად, თუ მოსარჩელემ 2000-2001 წლებში განახორციელა სადავო რეკონსტრუქცია (როგორც ამას თავად მიუთითებს და აღნიშნულის საწინააღმდეგო გარემოება საქმეზე არ დადასტურებულა), მაშინ ამ დროს კანონი I კლასის შენობა-ნაგებობისათვის არც ნებართვის არსებობას საჭიროებდა და არც ადმინისტრაციული ორგანოსთვის მშენებლობის შეტყობინების ვალდებულებას ადგენდა.

მოცემულ საკითხთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საკასაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე, კერძოდ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 15 ნოემბრის №ბს-391-386(3კ-12) გადაწყვეტილებაზე, რომელშიც სასამართლოს მიერ განიმარტა, რომ „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს №140 დადგენილების თანახმად, მშენებლობის ნებართვას არ საჭიროებდა არსებული გაბარიტებისა და იერსახის არსებითად შეცვლის გარეშე შენობა-ნაგებობების ყველა სახის სარემონტო და მოპირკეთებითი, მათ შორის, ფასადისა და სახურავის სამუშაოთა შესრულება, გარდა ისტორიისა და კულტურის ძეგლებისა (ტ. I; ს.ფ. 59). საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ არც ნ. ი-ის მიერ ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურისათვის მიმართვის დროს და არც ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის მიერ მოსარჩელის განცხადებაზე პასუხის გაცემის დროს კანონმდებლობა მოსარჩელეს არ აკისრებდა მშენებლობის დაწყებისთვის შესაბამისი ადმინისტრაციული ორგანოსათვის შეტყობინების ვალდებულებას (არათუ მშენებლობის ნებართვის მიღების ვალდებულებას)“.

ზემოაღნიშნულ მსჯელობაში გაკეთებული განმარტებებისა და დადგენილი პრაქტიკის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო დასაშვებად მიიჩნევს, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კონტროლის/ გადამოწმების შესაძლებლობას.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის მე-3 ნაწილზე, რომლის თანახმადაც, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს ბათილად ცნობს მისი გამომცემი ადმინისტრაციული ორგანო, ხოლო საჩივრის ან სარჩელის შემთხვევაში – ზემდგომი ადმინისტრაციული ორგანო ან სასამართლო. ამდენად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობისათვის აუცილებელია, რომ ერთ შემთხვევაში (ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამომცემი ორგანოს მიერ აქტის ბათილად ცნობა) სახეზე გვქონდეს ადმინისტრაციული ორგანოს ინიციატივა, შეამოწმოს მის მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერება, მეორე შემთხვევაში კი (ზემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა), დაინტერესებული პირის საჩივარი უკვე გამოცემული ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონთან შესაბამისობის შემოწმების, გაბათილების მოთხოვნით. ამდენად, კანონის თანახმად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა შეუძლია: 1) თავად აქტის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს (კანონი არ ადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ამ უფლებამოსილების გამოყენებისთვის აუცილებელ რაიმე განსაკუთრებულ წინაპირობას, მინიმალურ დონეზე ინფორმირებულობაც კი საკმარისია იმისთვის, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ საკუთარი ინიციატივით დაიწყოს ადმინისტრაციული წარმოება თავისივე ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერების შესამოწმებლად, გასაბათილებლად; 2) ზემდგომ ადმინისტრაციულ ორგანოს (ამ შემთხვევაში სავალდებულოა, რომ ზემდგომ ორგანოს წარედგინოს დაინტერესებული პირის ადმინისტრაციული საჩივარი უკვე გამოცემული ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონთან შესაბამისობის შემოწმების, გაბათილების მოთხოვნით; 3) სასამართლოს (საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი ერთ-ერთი ფუნდამენტური პროცესუალური პრინციპის - დისპოზიციურობის პრინციპის თანახმად, მხოლოდ დაინტერესებული პირის (მოსარჩელის) მიერ სასამართლოში წარდგენილ სარჩელს შეუძლია სათავე დაუდოს ადმინისტრაციულ სამართალწარმოებას, რომლის ფარგლებშიც სასამართლო ამოწმებს გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონთან შესაბამისობის საკითხს, იღებს გადაწყვეტილებას უკანონო აქტის გაბათილების შესახებ).

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, ზემოაღნიშნული ნორმის დანაწესი იძლევა შესაძლებლობას ადმინისტრაციულმა ორგანომ თავადვე გამოასწოროს საკუთარი შეცდომა, რაც წარმოადგენს ადმინისტრაციული წარმოების მთავარ მახასიათებელს, საერთოა მმართველობითი საქმიანობის ყველა სფეროსთვის და აძლევს დაინტერესებულ მხარეს შესაძლებლობას, მოითხოვოს ადმინისტრაციული წარმოების შედეგად მიღებული საბოლოო გადაწყვეტილების გადასინჯვა. სწორედ ამ გარემოებითაა განპირობებული ზოგადი დმინისტრაციული კოდექსის 178-ე მუხლში განხორციელებული ჩანაწერი, რომლის შესაბამისადაც დადგენილია, რომ ადმინისტრაციულ საჩივარს განიხილავს და გადაწყვეტს ადმინისტრაციულ- სამართლებრივი აქტის გამომცემი ადმინისტრაციული ორგანო, თუ იქ არსებობს ადმინისტრაციულ სამართლებრივი აქტის გამომცემი თანამდებობის პირის ან სტრუქტურული ქვედანაყოფის ზემდგომი თანამდებობის პირი.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით მიუთითებს ასევე ევროსასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე - ჰამერი ბელგიის წინააღმდეგ (Hamer v. Belgium). მოცემულ შემთხვევაში საქმე ეხებოდა ტყის მასივში აშენებულ სააგარაკე სახლს, რომელიც არსებობდა 27 წლის განმავლობაში, სანამ სახელმწიფო ორგანოები ოფიციალურად დააფიქსირებდნენ დარღვევას. განმცხადებელი დავობდა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის 1-ლი დამატებითი ოქმის 1-ლი მუხლით გარანტირებული მისი საკუთრების უფლების დარღვევაზე. დარღვევა არ დადგინდა იმ მოტივით, რომ ბელგიურ კანონმდებლობაში არ არსებობდა ნორმები იმ შენობებთან მიმართებით, რომლებიც ასეთი ტყის მასივში აღმოჩნდებოდა. სამართალდარღვევა არ ექცეოდა ბელგიური სამართლით განსაზღვრულ შეზღუდვებში და სახელმწიფო ორგანოების დისკრეციაზე იყო დამოკიდებული, რა დროს აღასრულებდნენ კანონს. თუმცა ამავე გადაწყვეტილებით განიმარტა, რომ „აღნიშნულ საქმეში სადავო შენობა 27 წლის მანძილზე არსებობდა მანამ, სანამ ადგილობრივი ხელისუფლება დანაშაულს დააფიქსირებდა. ქალაქისა და ქვეყნის დაგეგმვის კანონმდებლობაში შესაბამისი დარღვევების აღნუსხვა და ამისათვის აუცილებელი რესურსების გამოყოფა უდავოდ ხელისუფლების პასუხისმგებლობაა. ასევე შეიძლება ჩაითვალოს, რომ ხელისუფლებამ იცოდა ამ შენობის არსებობის შესახებ, რადგან განმცხადებელი და მისი მამა იხდიდნენ ამ შენობის გადასახადებს. ამასთან დაკავშირებით, ბელგიის სახელმწიფოს არ შეუძლია დაეყრდნოს მის შიდა ორგანიზაციასა და განსხვავებას ქალაქსა და ქვეყნის დაგეგმვის ორგანოებსა და საგადასახადო ორაგნოებს შორის. აქედან გამომდინარე, უნდა ითქვას, რომ ხელისუფლება 27 წლის განმავლობაში უმოქმედო იყო (1967-94წწ.) და განაგრძო მისი დაშვება სამართალდარღვევის აღმოჩენიდან კიდევ 10 წლის მანძილზე (1994-2004წწ., როდესაც სახლი დაანგრიეს). ასეთი ხანგრძლივი პერიოდის შემდეგ, განმცხადებლის ქონებრივი ინტერესი სააგარაკე სახლის თაობაზე სათანადოდ იყო დადგენილი და გამყარებული ისე, რომ განმცხადებელს ჰქონოდა სუბსტანციური ინტერესი და შესაბამისად, „საკუთრება“ კონვენციის 1-ლი დამატებითი ოქმის 1-ლი მუხლის მნიშვნელობის ფარგლებში. გარდა ამისა, განმცხადებელს ჰქონდა „ლეგიტიმური მოლოდინი“ იმის შესახებ, რომ მას შეეძლო საკუთრებით სარგებლობა“.

ამდენად, საქმის მასალების ანალიზის საფუძველზე საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად უნდა იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 2015 წლის 18 დეკემბრის №811 ბრძანება ლ. მ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას უნდა დაევალოს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ლ. მ-ის მიერ 2015 წლის 20 ნოემბერს წარდგენილ #87388/12 ადმინისტრაციული საჩივრის დასაშვებობაზე, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის #000372 დადგენილებასთან მიმართებაში, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ლ. მ-ის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ, გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლის საფუძველზე მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ლ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდება ნაწილობრივ.

საკასაციო სასამართლო ასევე განმარტავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფოს ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის გათვალისწინებით, მოპასუხე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას ლ. მ-ის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროს 400 (100+300) ლარის გადახდა მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (პირველი ინსტანციის სასამართლოში – 100 ლარის ოდენობით; საკასაციო სასამართლოში – 300 ლარის ოდენობით) ანაზღაურების მიზნით.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. ლ. მ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 20 სექტემბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება;

3. ლ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ;

4. სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნეს ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილის 2015 წლის 18 დეკემბრის №811 ბრძანება ლ. მ-ის ადმინისტრაციული საჩივრის განუხილველად დატოვების თაობაზე;

5. მოპასუხე ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას დაევალოს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, ლ. მ-ის მიერ 2015 წლის 20 ნოემბერს წარდგენილ #87388/12 ადმინისტრაციული საჩივრის დასაშვებობაზე, ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 19 ოქტომბრის #000372 დადგენილებასთან მიმართებაში, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან ერთი თვის ვადაში;

6. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას ლ. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისროს სარჩელსა და საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 400 ლარის (100+300) ანაზღაურება;

7. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი