№ბს-200-198(2კ-17) 11 მაისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 დეკემბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2014 წლის 25 აპრილს ჰ. ს-მ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელემ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2014 წლის 3 აპრილის №6747/2/13 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და სსიპ შემოსავლების სამსახურისთვის მოსარჩელის მიერ 2013 წლის 9 აგვისტოს წარდგენილი საჩივრის განხილვის დავალება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 4 ნოემბრის სხდომაზე საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება სსიპ შემოსავლების სამსახური.

მოპასუხეთა წრის და სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების შედეგად მოსარჩელემ მოპასუხეებად მიუთითა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო და სსიპ შემოსავლების სამსახური და დამატებით სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 19 აგვისტოს №39532 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 3 თებერვლის გადაწყვეტილებით ჰ. ს-ს სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2014 წლის 3 აპრილის გადაწყვეტილება №6747/2/13 საჩივართან დაკავშირებით, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 19 აგვისტოს №39532 ბრძანება და სსიპ შემოსავლების სამსახურს ჰ. ს-ს მიერ 2013 წლის 9 აგვისტოს წარდგენილი საჩივრის განხილვა დაევალა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 3 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 3 თებერვლის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორები მიუთითებენ სადავო პერიოდში მოქმედ საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის მიხედვით, გადასახადის გადამხდელსა და საგადასახადო/დავის განმხილველ ორგანოს შორის მიმოწერა (მათ შორის, საგადასახადო მოთხოვნის, საჩივრის წარდგენა) შეიძლება განხორციელდეს წერილობითი ფორმით ან ელექტრონული ფორმით, რომლებსაც აქვთ თანაბარი იურიდიული ძალა. კასატორები მიუთითებენ, რომ აღნიშნული მუხლით განსაზღვრულია გადასახადის გადამხდელსა და საგადასახადო ორგანოს შორის მიმოწერის ფორმა, რომლის გამოყენების რიგითობა კანონმდებლობით არ არის დადგენილი, რაც ნიშნავს იმას, რომ მიმოწერის ფორმის არჩევანის შესაძლებლობა საგადასახადო ორგანოს გააჩნია.

კასატორები საქმეში არსებულ ფაქტობრივ გარემოებებზე მითითებით აღნიშნავენ, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გამოყენებულ იქნა მიმოწერის კანონმდებლობით გათვალისწინებული როგორც ელექტრონული, ასევე წერილობითი ფორმა, თუმცა ადრესატისთვის დოკუმენტის ჩაბარება ვერ განხორციელდა. კასატორების განმარტებით, სწორედ აღნიშნულ შემთხვევას არეგულირებს საგადასახადო კოდექსის 44-ე მუხლის მე-6 ნაწილი, რომლის თანახმად, თუ პირისათვის წერილობითი და ელექტრონული დოკუმენტების ჩაბარება ამ კოდექსით დადგენილი წესით ვერ ხერხდება, შემოსავლების სამსახურის უფროსს/მის მოადგილეს ან ხელშეკრულების საფუძველზე აღსრულების ეროვნული ბიუროს უფლებამოსილ პირს უფლება აქვს მიიღოს გადაწყვეტილება ოფიციალური დოკუმენტის საჯაროდ გავრცელების შესახებ. საჯარო შეტყობინება ხორციელდება შემოსავლების სამსახურის ან აღსრულების ეროვნული ბიუროს ოფიციალურ ვებგვერდზე განთავსებით და ინფორმაციის სხვა საშუალებებით.

კასატორები აღნიშნავენ, რომ საგადასახადო ორგანოსა და გადასახადის გადამხდელს შორის ელექტრონული ფორმით კომუნიკაციის წესებს ეხება საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №996 ბრძანება, რომლის მე-14 მუხლი საჯარო შეტყობინების წინაპირობად ადგენს პირისათვის ელექტრონული და წერილობითი დოკუმენტის საგადასახადო კოდექსით დადგენილი წესით ჩაბარების შეუძლებლობას. მოცემულ შემთხვევაში, დოკუმენტის ელექტრონული ფორმით გაგზავნა დასტურდება შემოსავლების სამსახურის მონაცემთა ერთიანი ბაზიდან ამონაწერით, ხოლო წერილობითი ფორმით გაგზავნა დაბრუნებული საფოსტო გზავნილით, რაც ასევე წარმოადგენს ელექტრონული და წერილობითი დოკუმენტის საგადასახადო კოდექსით დადგენილი წესით ჩაბარების შეუძლებლობის დამადასტურებელ მტკიცებულებას.

კასატორების მითითებით, ყველა ცნობილ ფაქტობრივ მისამართზე დოკუმენტის გაგზავნის ვალდებულებას სადავო პერიოდში მოქმედი საგადასახადო კოდექსი არ ითვალისწინებდა. ამასთანავე, კასატორები აღნიშნავენ, რომ ინდ.მეწარმე ჰ. ს-ს მიერ წარმოდგენილ „საკონტროლო-სალარო აპარატის რეგისტრაციიდან მოხსნის შესახებ“ განაცხადში გადამხდელს მითითებული აქვს მისამართი: დიდუბე-ჩუღურეთი, … ქ. №8, შესაბამისად, გადამხდელი თავადვე უთითებდა საკომუნიკაციო მისამართს, რომელიც იდენტურია იმ მისამართის, რომელზეც გაიგზავნა საგადასახადო მოთხოვნა და წარმოადგენს გადამხდელის იურიდიულ მისამართს და მეწარმეთა და არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირების რეესტრში მითითებულ გადამხდელის იურიდიულ მისამართს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 2 მარტის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო დადგენილად მიიჩნევს იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელეს 2013 წლის 19 აპრილის №002-357 საგადასახადო მოთხოვნა საფოსტო გზავნილით გაეგზავნა ... ქ. №8-ში, თუმცა აღნიშნული დოკუმენტი მოსარჩელეს ვერ ჩაბარდა არასწორი მისამართის გამო. სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 15 მაისის №20448 ბრძანების საფუძველზე, 2013 წლის 17 მაისს საჯაროდ გამოქვეყნდა 2013 წლის 19 აპრილის №002-357 საგადასახადო მოთხოვნა.

მოცემულ შემთხვევაში საქმეში წარმოდგენილი საკონტროლო-სალარო აპარატის სარეგისტრაციო ბარათის MFM00024077 მიხედვით, ასევე დგინდება, რომ ჰ. ს-სათვის საკონტორლო-სალარო აპარატის გამოყენება ნებადართული იყო მისამართზე - ქ. თბილისი, გლდანის რაიონი, ..., კორპ. 25-ის მიმდებარე ტერიტორიაზე, რომელიც წარმოადგენდა გადასახადის გადამხდელის ფაქტობრივ ადგილსამყოფელს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა გამოიყენოს კანონით მისთვის მინიჭებული ყველა შესაძლებლობა, რათა სრულყოფილად დაადგინოს და შეისწავლოს საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება. განსახილველ შემთხვევაში ადმინისტრაციულმა ორგანომ არ გამოიკვლია არსებობდა თუ არა გადასახადის გადამხდელისთვის საგადასახადო მოთხოვნის სხვა მისამართზე ჩაბარების შესაძლებლობა. ამასთან, დოკუმენტის წერილობით მხოლოდ ერთხელ გაგზავნა ადმინისტრაციულმა ორგანომ მიიჩნია საკმარისად და იმავე მისამართზე დოკუმენტის მეორედ გაგზავნა არ უცდია. ასევე, იმ პირობებში, როდესაც სსიპ შემოსავლების სამსახურისთვის ცნობილი იყო მოსარჩელის დამატებითი მისამართი, საგადასახადო მოთხოვნის ფოსტის მეშვეობით პირველივე გაგზავნისას საფოსტო გზავნილის დაბრუნება ავტომატურად არ უნდა მიეჩნია ოფიციალური დოკუმენტის პირისთვის კოდექსით დადგენილი წესით ჩაბარების შეუძლებლობად.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მხარისთვის ჩაბარებას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს. იგი, ერთი მხრივ განაპირობებს პირის მიერ დაკისრებული ვალდებულებების ჯეროვან შესრულებას და მეორე მხრივ მხარის კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების დაცვას, მათ შორის, გასაჩივრების უფლების გამოყენებას. სწორედ ამიტომ კანონმდებლობით დოკუმენტის საჯაროდ გავრცელება წარმოადგენს გადასახადის გადამხდელისთვის დოკუმენტის გაცნობის უკიდურეს შემთხვევას, რის დასაბუთებულად მიჩნევისთვის ამოწურული უნდა იყოს ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან პირისთვის დოკუმენტის გადაცემის კანონით გათვალისწინებული ყველა სხვა საშუალება. აღნიშნული ემსახურება გადასახდის გადამხდელის კანონიერი უფლებების დაცვასა და მათი რეალიზაციის რეალური შესაძლებლობის მინიჭებას.

შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების დასკვნებს სადავო საკითხთან დაკავშირებით და მიიჩნევს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან არ მომხდარა მეწარმე სუბიექტისათვის გზავნილის კანონით დადგენილი პროცედურების გამოყენებით ჩაბარება, რაც არ წარმოადგენს გასაჩივრების ვადის გაშვების მოტივით საჩივრის განუხილველად დატოვების საფუძველს.

საკასაციო სასამართლო დამატებით მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ საგადასახადო კოდექსში განხორციელებული ცვლილებებით ამავე კოდექსის 44-ე მუხლის მე-10 ნაწილი ჩამოყალიბდა შემდეგი რედაქციით: „შემოსავლების სამსახურს ან აღსრულების ეროვნულ ბიუროს უფლება აქვს, დოკუმენტი საჯაროდ გაავრცელოს, თუ შესრულებულია შემდეგი პირობები: ა) პირს 2-ჯერ მაინც გაეგზავნა/წარედგინა დოკუმენტი წერილობითი ფორმით და ადრესატისათვის მისი ჩაბარება ვერ მოხერხდა; ბ) პირი არ არის შემოსავლების სამსახურის ოფიციალური ვებგვერდის ავტორიზებული მომხმარებელი ან ავტორიზებული მომხმარებლის გვერდზე განთავსებიდან 30 დღის განმავლობაში ადრესატი დოკუმენტს არ გასცნობია.“ საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ აღნიშნული ნორმა ასევე სავალდებულოდ მიიჩნევს დოკუმენტის საჯაროდ გავრცელებამდე მხარისათვის მის ორჯერ გაგზავნას მაინც.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 დეკემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი