#ბს-164-162(2კ-17) 8 ივნისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 16 ნოემბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2015 წლის 9 ნოემბერს ი/მ ქ. დ-ამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს, მოპასუხეების - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელემ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2015 წლის 9 ოქტომბრის გადაწყვეტილების (რომლითაც არ დაკმაყოფილდა ი/მ ქ. დ-ას ადმინისტრაციული საჩივარი შემოსავლების სამსახურის 2015 წლის 16 თებერვლის №4221 ბრძანების და აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 24 ნოემბრის №064-12 საგადასახადო მოთხოვნის გაუქმების თაობაზე) და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2015 წლის 16 თებერვლის №4221 ბრძანების (რომლითაც ი/მ ქ. დ-ას ადმინისტრაციული საჩივარი დარჩა განუხილველი) ბათილად ცნობა და სსიპ შემოსავლების სამსახურისთვის ამავე სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 21 ნოემბრის №48394 ბრძანებასა და 2014 წლის 24 ნოემბრის №064-12 საგადასახადო მოთხოვნაზე ი/მ ქ. დ-ას ადმინისტრაციული საჩივრის არსებითად განხივლის დავალება მოითხოვა.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილებით ი/მ ქ. დ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2015 წლის 9 ოქტომბრის გადაწყვეტილება, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა ი/მ ქ. დ-ას ადმინისტრაციული საჩივარი შემოსავლების სამსახურის 2015 წლის 16 თებერვლის №4221 ბრძანების და აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 24 ნოემბრის №064-12 საგადასახადო მოთხოვნის გაუქმების თაობაზე; ბათილად იქნა ცნობილი შემოსავლების სამსახურის 2015 წლის 16 თებერვლის №4221 ბრძანება, რომლითაც ი/მ ქ. დ-ას ადმინისტრაციული საჩივარი დარჩა განუხილველი; სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაევალა არსებითად განეხილა ი/მ ქ. დ-ას ადმინისტრაციული საჩივარი ამავე სამსახურის აუდიტის დეპარტამენტის 2014 წლის 21 ნოემბრის №48394 ბრძანებასა და 2014 წლის 24 ნოემბრის №064-12 საგადასახადო მოთხოვნაზე.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 16 ნოემბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს და სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 31 მაისის გადაწყვეტილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 16 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორი - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო არ ეთანხმება პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას ვადის გაშვების საპატიოდ ცნობასთან დაკავშირებით, რომელიც გაიზიარა სააპელაციო სასამართლომაც. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორი განმარტება მისცა საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლის მე-10 ნაწილსა და ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 94-ე მუხლის მე-3 ნაწილს და აღნიშნავს, რომ კანონის ეს ნორმა გაგებულ უნდა იქნეს იმგვარად, რომ ავადმყოფობა მაშინ არის საპატიო მიზეზი, როცა თავად დაინტერესებული მხარეა ავად და ამის გამო არ შეუძლია თავისი უფლებების განხორციელება, ხოლო ოჯახის წევრთა ან მესამე პირთა ავადმყოფობა არ უნდა იქნეს მიჩნეული საპატიო მიზეზად. კასატორი მიუთითებს იმ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ პორტალზე გაგზავნილ საგადასახადო მოთხოვნას გადასახადის გადამხდელის თხოვნით გაეცნო მისი ნდობით აღჭურვილი პირი - ი. გ-ძე, რომელმაც შემდგომში ი/მ ქ. დ-ას დავალებით კანონით დადგენილი ვადის გასვლის შემდგომ საჩივარი წარადგინა სსიპ შემოსავლების სამსახურში. ზემოაღნიშნული ფაქტის გათვალისწინებით კასატორი აღნიშნავს, რომ გადასახადის გადამხდელს შეეძლო დაევალებინა ნდობით აღჭურვილი პირისთვის საჩივრის წარდგენა ადმინისტრაციულ ორგანოში კანონით დადგენილი ვადის დაცვით.

კასატორი - სსიპ შემოსავლების სამსახური აღნიშნავს, რომ გაშვებული ვადის აღსადგენად კუმულაციურად უნდა არსებობდეს ორი პირობა: პირველი, სახეზე უნდა იყოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 94-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე გარემოება და მეორე, მომჩივანმა უნდა დაადასტუროს, რომ საჩივრის წარდგენის ვადის დარღვევა მისგან დამოუკიდებელი მიზეზით მოხდა (სსკ-ის 299-ე მუხლის მე-10 ნაწილი). კასატორის მითითებით, მოცემული ორი პირობის არარსებობამ გამოიწვია შემოსავლების სამსახურის მხრიდან გადამხდელის მიერ წარდგენილი საჩივრის განუხილველად დატოვება.

კასატორის განმარტებით, საქმის ფაქტობრივი გარემოებებით ცნობილია და არც სადავოდ ყოფილა გამხდარი, რომ ქ. დ-ას დავალებით საგადასახადო მოთხოვნას ელექტრონული ფორმით გაეცნო ი. გ-ძე. შესაბამისად, კასატორი მიიჩნევს, რომ საფუძველს მოკლებულია სასამართლოს მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ ქ. დ-ა საპატიო მიზეზის გამო მოკლებული იყო შესაძლებლობას, გასცნობოდა მის მიმართ გამოცემულ აქტებს.

კასატორი არ იზიარებს სასამართლოს მსჯელობას იმას თაობაზე, რომ საგადასახადო მოთხოვნის გამოცემის შესახებ ქ. დ-ას ამცნო არა აღნიშნული აქტის გამომცემმა ორგანომ, არამედ აუდიტის დეპარტამენტის თანამშრომელმა, რაც ქ. დ-ას მიერ გასაჩივრების ვადის გაშვების ერთ-ერთი მიზეზი გახდა და აღნიშნავს, რომ აუდიტორსა და შესამოწმებელ პირს შორის შემოწმების პერიოდში, მით უფრო გასვლითი საგადასახადო შემოწმებისას, მუდმივი კონტაქტი მიმდინარეობს. კასატორი აღნიშნავს, რომ აუდიტორის მითითებას, გასცნობოდა ქ. დ-ა საგადასახადო მოთხოვნას, ვერც ერთი ფაქტობრივი გარემოება ვერ ადასტურებს და რომც ადასტურებდეს მისთვის გაუგებარია, რატომ შეიძლებოდა გამხდარიყო ეს გადამხდელის მიერ საგადასახადო მოთხოვნის გასაჩივრების ვადის გასვლის მიზეზი. კასატორის მითითებით, აქტის გამომცემმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ კანონის მოთხოვნათა დაცვით გაუგზავნა გადასახადის გადამხდელს საგადასახადო მოთხოვნა, რომელსაც გაეცნო კიდეც იგი ელექტრონული ფორმით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 10 მარტის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 25 მაისის №ბს-861-853(კ-16) გადაწყვეტილებაზე, რომელშიც საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 180-ე მუხლის მე-4 ნაწილი ითვალისწინებს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისთვის დადგენილი გაშვებული ვადის აღდგენის შესაძლებლობას, კერძოდ, ზემდგომმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ გაშვებული ვადა უნდა აღადგინოს, თუ მისი გაშვება მოხდა დაუძლეველი ძალის ან სხვა საპატიო მიზეზით. ამდენად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრებისათვის დადგენილი გაშვებული ვადის აღდგენის უფლებამოსილება განეკუთვნება ზემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს დისკრეციულ უფლებამოსილებას. აღნიშნული უფლებამოსილების გამოყენებისას ადმინისტრაციულ ორგანოს კვლავ ეძლევა შესაძლებლობა სამართლებრივი კონტროლი განახორციელოს ქვემდგომი ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილებებზე. ვადის აღდგენის შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას ადმინისტრაციულმა ორგანომ ჯეროვნად უნდა გამოიკვლიოს ის ფაქტობრივი გარემოებები, რამაც განაპირობა კანონით დადგენილი ვადის გაშვება, უნდა შეაფასოს, რამდენად ობიექტურ ხასიათს ატარებს ის მიზეზები, რამაც ვადის გაშვება გამოიწვია.

საქმეში წარმოდგენილი მასალებით დასტურდება, რომ ქ. დ-ას დედა ნ. დ-ა გარდაიცვალა 2015 წლის 8 თებერვალს, ამასთან, პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოწმის სახით დაკითხულმა პირებმა დაადასტურეს ქ. დ-ას დედის მძიმე მდგომარეობა და აღნიშნეს, რომ ქ. დ-ა მუდმივად იმყოფებოდა დედასთან და უვლიდა მას, რაც მიუთითებს იმ ფაქტზე, რომ ქ. დ-ას შეზღუდული ჰქონდა გადაადგილების შესაძლებლობა, რის გამოც ის სრულყოფილად ვერ შეძლებდა მისი უფლბების დაცვას კანონით დადგენილ ვადაში.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 94-ე მუხლის მე-3 ნაწილსა და 180-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე, ასევე, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 299-ე მუხლის მე-10 ნაწილზე და იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, რომ ი/მ ქ. დ-ამ სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გასაჩივრების ვადა გაუშვა საპატიო მიზეზით.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 16 ნოემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი