№ბს-274-272(კ-17) 8 ივნისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 4 ოქტომბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2014 წლის 21 თებერვალს ლ. ს-ამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - ქ. თბილისის მერიისა და ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურული სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელემ ქ.თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 26 ნოემბრის №1010400 გადაწყვეტილების მეორე პუნქტისა და 2013 წლის 26 დეკემბრის №1059027 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 10 დეკემბრის სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელემ დააზუსტა სასარჩელო მოთხოვნა და დამატებით მოითხოვა ქ. თბილისის მერიის 2014 წლის 10 მარტის №465 განკარგულების ბათილად ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 10 დეკემბრის საოქმო განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაება შპს „...“, ხოლო 2015 წლის 28 იანვრის საოქმო განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.1 მუხლის თანახმად - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 11 მაისის სასამართლო სხდომაზე მოსარჩელმ ჩამოაყალიბა საბოლოო მოთხოვნები და მოითხოვა: ქ. თბილისის მერიის 2014 წლის 10 მარტის №465 განკარგულების, ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 26 ნოემბრის №1010400 გადაწყვეტილების მეორე პუნქტისა და ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 26 დეკემბრის №1059027 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურისათვის №AR1182148 განცხადებასთან დაკავშირებული სანებართვო წარმოების განახლებისა და სამშენებლო ობიექტზე (მდებარე - ქ. თბილისი, ... მოპირდაპირედ) მშენებლობის ნებართვის გაცემის დავალება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილებით ლ. ს-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მერიის 2014 წლის 10 მარტის №465 განკარგულება, სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 26 ნოემბრის №1010400 გადაწყვეტილების მე-2 პუნქტი და 2013 წლის 26 დეკემბრის №1059027 გადაწყვეტილება; სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მიღება დაევალა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, რომელმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 5 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით დაკმაყოფილდა მესამე პირის შპს „...“ წარმომადგენლის შუამდგომლობა საქმიდან ამორიცხვის თაობაზე და მესამე პირი შპს „...“ ამორიცხულ იქნა საქმიდან.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 4 ოქტომბრის განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 4 ოქტომბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობდა ადმინისტრაციული აქტების ბათილად ცნობის საფუძველი. სასამართლოებმა არასწორად შეაფასეს საქმის ფაქტობრივი გარემოებები და მიღებული გადაწყვეტილებით/განჩინებით უარყვეს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ წარდგენილი საიდუმლო ინფორმაციის შემცველი დოკუმენტაციის მნიშვნელობა. სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო ის გარემოება, რომ საპროექტო ობიექტი მდებარეობს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მომიჯნავედ, შესაბამისად, მათი საქმიანობის სპეციფიკიდან გამომდინარე, მომიჯნავედ მდებარე მიწის ნაკვეთზე სამშენებლო სამუშაოების განხორციელებისათვის საჭირო იყო შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანხმობა. ასევე არ გაითვალისწინა სახელმწიფო და საზოგადოებრივი ინტერესი, არ იმსჯელა უსაფრთხოების დაცვის კუთხით რამდენად მიზანშეწონილია აღნიშნულ ტერიტორიაზე რაიმე სახის მშენებლობა. ამ გარემოებათა შეუფასებლობამ კი, საბოლოოდ საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილების მიღება გამოიწვია.

კასატორის მოსაზრებით, „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლიდან გამომდინარე, სასამართლო ვალდებული იყო კერძო პირის ინტერესის პარალელურად მხედველობაში მიეღო სახელმწიფო და საზოგადოებრივი ინტერესებიც და სწორედ მითითებული ინტერესების მნიშვნელობათა ურთიერთშედარებისა და ურთიერთშეპირისპირების საფუძველზე მიეღო გადაწყვეტილება. გარდა ამისა, როგორც ცნობილია საკუთრების უფლება არ წარმოადგენს აბსოლუტურ უფლებას და სსკ-ის 170-ე მუხლის შესაბამისად დასაშვებია მისი კანონისმიერი ბოჭვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 30 მარტის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენება შეესაბამება კანონმდებლობის მოთხოვნებს, შესაბამისად, სახეზეა სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად აქტის ბათილად ცნობისა და ადმინისტრაციული ორგანოსათვის საქმის გარემოებების შესწავლის შემდეგ, ახალი აქტის გამოცემის დავალების საფუძველი.

მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანია ქ. თბილისის მერიის 2014 წლის 10 მარტის №465 განკარგულების, ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 26 ნოემბრის №1010400 გადაწყვეტილების მეორე პუნქტის, ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 26 დეკემბრის №1059027 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა, ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურისათვის №AR1182148 განცხადებასთან დაკავშირებული სანებართვო წარმოების განახლებისა და სამშენებლო ობიექტზე (მდებარე - ქ. თბილისი, ... მოპირდაპირედ) მშენებლობის ნებართვის გაცემის დავალება.

საკასაციო სასამართლო სანებართვო სამართლის სფეროში არსებული კანონმდებლობის ანალიზის საფუძველზე განმარტავს, რომ საქართველოში აღნიშნული საკითხი მოწესრიგებულია, როგორც საკანონმდებლო, ასევე კანონქვემდებარე სამართლებრივი აქტებით, კერძოდ, 2005 წლის 24 ივნისის საქართველოს კანონი „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ არეგულირებს ისეთ ორგანიზებულ საქმიანობას ან ქმედებას, რომელიც ეხება პირთა განუსაზღვრელ წრეს, ხასიათდება ადამიანის სიცოცხლისთვის ან ჯანმრთელობისთვის მომეტებული საფრთხით, მოიცავს განსაკუთრებით მნიშვნელოვან სახელმწიფო, ან საზოგადოებრივ ინტერესებს, ან დაკავშირებულია სახელმწიფო რესურსებით სარგებლობასთან. კანონით დადგენილ შემთხვევაში ამ კანონის მოქმედება შეიძლება გავრცელდეს აგრეთვე არაორგანიზებულ საქმიანობაზე ან ქმედებაზე. ეს კანონი ასევე აწესრიგებს ლიცენზიითა და ნებართვით რეგულირებულ სფეროს, განსაზღვრავს ლიცენზიისა და ნებართვის სახეების ამომწურავ ჩამონათვალს, ადგენს ლიცენზიისა და ნებართვის გაცემის, მათში ცვლილებების შეტანის და მათი გაუქმების წესებს. ამავე კანონის 26⁴-ე მუხლით რეგლამენტირებულია მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესი, რომლის შესაბამისად, მშენებლობის (მათ შორის, განსაკუთრებული მნიშვნელობის ობიექტების მშენებლობის) ნებართვის I სტადია – ქალაქთმშენებლობითი პირობების დადგენა, II სტადია – არქიტექტურულ-სამშენებლო პროექტის შეთანხმება და III სტადია – მშენებლობის ნებართვის გაცემა ხორციელდება მარტივი ადმინისტრაციული წარმოებით, ხოლო ამავე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად კი, მშენებლობის ნებართვის გაცემის, მათ შორის, გამარტივებულად გაცემის წესი და პირობები განისაზღვრება საქართველოს მთავრობის ნორმატიული აქტით. „ლიცენზირებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართვლოს კანონის მე-40 მუხლის, „საქართველოს მთავრობის სტრუქტურის, უფლებამოსილებისა და საქმიანობის წესის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლისა და „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-13¹ და 50-ე მუხლების შესაბამისად, საქართველოს ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვის გაცემის, სანებართვო პირობების შესრულებისა და შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღების პროცესს არეგულირებს საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილება „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“.

მოსარჩელის განმარტებით, ადმინისტრაციულმა ორგანომ ქ. თბილისში, ... მოპირდაპირედ მშენებლობის ნებართვის გაცემაზე განცხადება განუხილველად დატოვა, რითაც ფაქტობრივად უარი უთხრა მშენებლობის ნებართვის გაცემაზე იმ საფუძვლით, რომ არ წარუდგენია მომიჯნავედ მდებარე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის თანხმობა.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ქ. თბილისში, ... მოპირდაპირედ მდებარე საპროექტო ობიექტი თავისი მახასიათებლებით მიეკუთვნება III კლასის მშენებლობას.

„მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების XVI თავი არეგულირებს III კლასის შენობა-ნაგებობებთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს, კერძოდ, 72-ე მუხლით განსაზღვრულია III კლასის შენობა-ნაგებობაზე მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესი და პირობები, ხოლო 73-ე მუხლში III კლასის შენობა-ნაგებობის სამშენებლო დოკუმენტის პროექტის შემადგენლობა. ქალაქ თბილისის საკრებულოს 2009 წლის 27 მარტის №4-13 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული „ქ. თბილისის ტერიტორიის გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების წესი“ წარმოადგენს ქ. თბლისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში არქიტექტურულ–სამშენებლო სფეროს მარეგულირებელ ერთ–ერთ მნიშვნელოვან ნორმატიულ აქტს. აღნიშნული ნორმატიული აქტის VI თავი ადგენს და არეგულირებს შენობა–ნაგებობათა განთავსების პირობებს და მათი მაქსიმალური სიმაღლეების განსაზღვრის წესებს. იმ შემთხვევაში, თუ მომიჯნავე მიწის ნაკვეთებთან ან/და საზოგადოებრივი სივრცის მიმართ დაცულია შენობა–ნაგებობის განთავსების წესები, დაუშვებელია განმცხდებლის/დამკვეთისთვის სხვა დამატებითი ინფორმაციის ან/და დოკუმენტაციის მოთხოვნა (სადავო აქტის გამოცემის დროს მოქმედი რედაქცია).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების დასკვნებს, რომ განსახილველ შემთხვევაში არქიტექტურის სამსახურის უარი არ ეფუძნება სამშენებლო ნორმებთან განცხადების შეუსაბამობას. ამავე დროს ადმინისტრაციული ორგანოს პოზიცია დასაბუთებულია მესამე პირის თანხმობის წარდგენის აუცილებლობით, რაც მართებულად არ იქნა გაზიარებული სასამართლოების მიერ. კანონმდებლობით კონკრეტულ სამშენებლო ობიექტზე მომიჯნავედ მდებარე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის თანხმობა სავალდებულო არ არის, ადმინისტრაციულმა ორგანომ თანხმობის წარდგენა შესაძლებელია მოითხოვოს მხოლოდ კანონით პირდაპირ გათვალისწინებულ შემთხვევებში (მაგალითად, სამეზობლო მიჯნაზე ღიობების განთავსება და ა.შ. ).

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 81-ე მუხლზე, რომლითაც იმპერატიულად არის დადგენილი კანონით გაუთვალისწინებელი მოთხოვნების დაწესების დაუშვებლობა. კერძოდ: ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილი არ არის მოთხოვოს განმცხადებელს წარადგინოს სხვა რაიმე დამატებითი საბუთი ან ინფორმაცია კანონით გათვალისწინებული საბუთის ან ინფორმაციის გარდა (ნაწილი I). დაუშვებელია ამ მუხლის პირველ ნაწილში აღნიშნული საფუძვლით ადმინისტრაციული წარმოების შეჩერება ან განცხადების განხილვაზე უარის თქმა (ნაწილი II).

საკასაციო სასამართლო ასევე არ იზიარებს კასატორის მოსაზრებას გასაჩივრებული განჩინების მიღებისას „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის იგნორირებისა და სახელმწიფო და საზოგადოებრივი ინტერესების გაუთვალისწინებლობის თაობაზე და განმარტავს, რომ „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლით განსაზვრულია ლიცენზიისა და ნებართვის გაცემის პრინციპები, რომლის თანახმად: საქმიანობის ან ქმედების სახელმწიფო რეგულირება ლიცენზიით ან ნებართვით ხორციელდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ეს საქმიანობა ან ქმედება უშუალოდ უკავშირდება ადამიანის სიცოცხლისთვის ან ჯანმრთელობისთვის მომეტებულ საფრთხეს ან სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი ინტერესის სფეროებს. სახელმწიფო რეგულირება ხორციელდება მხოლოდ მაშინ, თუ ლიცენზიის ან ნებართვის გაცემით რეალურად შესაძლებელია აღნიშნული საფრთხის შემცირება ან სახელმწიფო ან საზოგადოებრივი ინტერესების გათვალისწინება. ამ მუხლის პირველი პუნქტის გათვალისწინებით საქმიანობის ან ქმედების ლიცენზიით ან ნებართვით რეგულირების მიზანი და ძირითადი პრინციპებია: ა) ადამიანის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა და დაცვა; ბ) ადამიანის საცხოვრებელი და კულტურული გარემოს უსაფრთხოების უზრუნველყოფა და დაცვა; გ) სახელმწიფო და საზოგადოებრივი ინტერესების დაცვა. საქმიანობა ან ქმედება, რომელიც უშუალოდ არ უკავშირდება საზოგადოებრივ რისკს, სახელმწიფოს მიერ თავისუფლდება რეგულირებისაგან ან რეგულირდება მხოლოდ ნაწილობრივ.

განსახილველ შემთხვევაში, ვერც კასატორი და ვერც მესამე პირი - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრო ვერ ასაბუთებენ, რა საფრთხე შეიქმნებოდა მომიჯნავე მიწის ნაკვეთზე ნაწარმოები მშენებლობით და ვერ წარმოადგინეს ვერანაირი მტკიცებულება და დასაბუთება ნაკვეთით სარგებლობის უფლების ხელყოფის შესახებ.

ამასათან, საკასაციო სასამართლო იზაირებს კასატორის მითითებას იმასთან დაკავშირებით, რომ საკუთრების უფლება არ წარმოადგენს აბსოლუტურად უზრუნველყოფილ უფლებას და განმარტავს, რომ საკუთრების უფლების შეზღუდვა მისთვის, როგორც ინსტიტუტისათვის, დამახასიათებელი თვისებაა და განუყოფელია მისი სუბსტანციისაგან. საკუთრების სოციალური ფუნქცია მასში ვალდებულებებსაც მოიცავს. შესაბამისად, რიგ შემთხვევებში, სახელმწიფო უფლებამოსილია, განახორციელოს ჩარევა საკუთრების უფლებით დაცულ სფეროში. ევროპული კონვენცია უშვებს შესაძლებლობას, სახელმწიფოებმა გარკვეული წინაპირობების არსებობისას, განახორციელონ ქონების ჩამორთმევა ან გააკონტროლონ საკუთრებით სარგებლობა. ევროპული კონვენცია ასევე ითვალისწინებს საკუთრების უფლებაში ჩარევას საჯარო ან საერთო ინტერესის მიზნიდან გამომდინარე. სასამართლო დაცულ სფეროში ჩარევის პროპორციულობას გადამწყვეტ მნიშვნელობას ანიჭებს, მიუთითებს რა საზოგადოების საერთო ინტერესებსა და პირის ფუნდამენტურ უფლებათა დაცვის მოთხოვნებს შორის სამართლიანი ბალანსის დადგენის აუცილებლობაზე. ასე, მაგალითად, საქმეზე „მარკსი ბელგიის წინააღმდეგ“ 1979 წლის 3 ივნისის გადაწყვეტილებაში სასამართლომ ევროპული კონვენციის №1 ოქმის 1-ლი მუხლის მეორე პუნქტის განმარტებისას აღნიშნა, რომ ნორმა კონვენციის მონაწილე სახელმწიფოს აძლევს უფლებას - აუცილებლობის შემთხვევაში განახორციელოს საკუთრებით სარგებლობაზე კონტროლი საჯარო ინტერესების უზრუნველსაყოფად. ხოლო, საქმეზე „სპორონგი და ლონროთი შვედეთის წინააღმდეგ“ 1982 წლის 23 სექტემბრის გადაწყვეტილებაში სასამართლომ იმსჯელა, რომ სამართლიანი ბალანსი გამოირიცხება, თუ პირს ეკისრება ინდივიდუალური და განსაკუთრებული ტვირთი, რომელიც შეიძლება კანონიერი ყოფილიყო მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ პირს ექნებოდა, ვადების შემცირების ან კომპენსაციის მოთხოვნის უფლება. საჯარო ინტერესის უზრუნველყოფა - არის არგუმენტი, რომელიც სახელმწიფოს აძლევს შესაძლებლობას, დაასაბუთოს საკუთრების ხელყოფა, თუმცა, ეს არ ათავისუფლებს სახელმწიფოს ვალდებულებისაგან, შექმნან საკუთრების უფლების შეზღუდვის სამართლებრივი და გამჭვირვალე მექანიზმი. ამდენად, ჩარევა გამართლებულია მხოლოდ მაშინ, თუ იგი ემსახურება ლეგიტიმურ მიზანს და, ამავდროულად, დაცულია პროპორციულობა მიზანსა და გამოყენებულ საშუალებას შორის.

საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ ადმინისტრაციულ სამართალურთიერთობებში ნებართვების დადგენა ემსახურება მმართველობის კანონიერებას, საჯარო წესრიგს, ხოლო ამგვარი მოთხოვნის არარსებობის პირობებში, კანონით გაუთვალისწინებელი მოთხოვნების დაწესების დაუშვებლობის ვალდებულება _ კერძო ინტერესის ადამიანის უფლების მაქსიმალური დაცვის უზრუნველყოფას. ასეთის იგნორირების პირობებში ირღვევა ადმინისტრაციული სამართლის ასევე უმნიშვნელოვანესი ინსტიტუტი _ კერძო და საჯარო ინტერესების პროპორციულობის პრინციპი.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 4 ოქტომბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი