#ბს-310-308(კ-17) 22 ივნისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 29 დეკემბრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2014 წლის 19 თებერვალს საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - შპს „...“ მიმართ.

მოსარჩელემ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს (სახელმწიფო ბიუჯეტის) სასარგებლოდ მოპასუხისათვის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლოს 84 000 აშშ დოლარის (შესაბამისი კურსით ლარებში) გადახდის დაკისრება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 20 თებერვლის გადაწყვეტილებით საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხე შპს „...“ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სასარგებლოდ დაეკისა 10 000 აშშ დოლარის გადახდა; მოპასუხე შპს „...“ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის სახით 519 ლარის გადახდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 20 თებერვლის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 29 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 20 თებერვლის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 29 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, თავდაცვის სამინისტროსა და შპს „...“ შორის 09.12.2009 წელს გაფორმებული #131 ხელშეკრულების 10.2 პუნქტის თანახმად, „შემსყიდველი უფლებამოსილია მიმწოდებლის მიერ მოწოდებული საქონლის ან მისი ნაწილის მიღებამდე მოახდინოს საქონლის გამოცდა და მხოლოდ ამის შემდეგ გააფორმოს მიღება-ჩაბარების აქტი“. სასამართლომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ საქონელი მოწოდებულ იქნა ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში 2010 წლის 21 ივნისს, თუმცა აღნიშნული ხელშეკრულებით მხარეები შეთანხმდნენ, რომ საბოლოო მიღება-ჩაბარების აქტს გააფორმებდნენ საქონლის გამოცდის შემდეგ, როცა შემსყიდველი მიიღებდა ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად გათვალისწინებულ ხარისხიან საქონელს 10.6 პუნქტის შესაბამისად და მიმწოდებელმა ამასთანავე იკისრა ვალდებულება შემსყიდველისათვის მიეწოდებინა უფლებრივად და ნივთობრივად უნაკლო საქონელი, სამოქალაქო კოდექსის 487-ე მუხლის მიხედვით. შესაბამისად, თავდაცვის სამინისტრო ვერ მოახდენდა 21 ივნისს მოწოდებული საქონლის გამოყენებას ხელშეკრულების ინტერესების შესაბამისად, ვინაიდან ჯერ უნდა განსაზღვრულიყო საქონლის ხარისხი, მისი გამოყენების ვარგისიანობა, ამიტომაც შეთანხმდნენ მხარეები გამოცდის შედეგად საბოლოო მიღება-ჩაბარების აქტის გაფორმებაზე. სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის თანახმად, „ვალდებულება უნდა შესრულდეს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას.“ მხარეები აღნიშნული ხელშეკრულების დანართით #1-ის შესაბამისად წინასწარ შეთანხმდნენ მისაწოდებლის საქონლის ხარისხზე დატექნიკურ პირობებზე. ამასთან, სასამართლომ დადგენილ გარემოებად მიიჩნია ის ფაქტი, რომ მიწოდებული საქონელი შეთანხმებული ხარისხის არ იყო და მიმწოდებელსაც სადავოდ არ გაუხდია. მხარეები ხელშეკრულების 13.1.1 პუნქტით შეთანხმდნენ პირგასამტეხლოს პირობებზე კონკრეტულად მიმწოდებლის ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში უხარისხო საქონლის მიუწოდებლობისათვის დაეკისრებოდა პირგასამტეხლო ხელშეკრულების ღირებულების 0,5% ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე. მართალია, სამოქალაქო კოდექსი პირგასამტეხლოს შემცირების შესაძლებლობას იძლევა, თუმცა სასამართლოს მიერ 420-ე მუხლის გამოყენება გარკვეულწილად შეზღუდვასაც ექვემდებარება.

კასატორის განმარტებით, სასამართლოს მიერ პირგასამტეხლოს შემცირებისას მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული პირგასამტეხლოს, როგორც სანქციის ხასიათის მქონე ინსტრუმენტის ფუნქცია, თავიდან აიცილოს ვალდებულების დამრღვევი დამატებითი მოქმედებები, დარღვევის სიმძიმე, მოცულობა, კრედიტორისათვის წარმოქმნილი საფრთხის ხარისხი, ვალდებულების დამრღვევი პირის ბრალეულობა, მოვალის ქონებრივი მდგომარეობა, რაც ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ერთობლივი შეფასების შედეგად წყდება.

კასატორის მითითებით, სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მოპასუხე ჯავშან-ჟილეტების მიწოდების სფეროში გამოცდილი მეწარმე სუბიექტი იყო და ამ სფეროში საქმიანობის საკმაო გამოცდილება ჰქონდა, გარდა ამისა, მეწარმის გულისხმიერების ვალდებულებებიდან გამომდინარე, სრულად აცნობიერებდა ხელშეკრულების იურიდიულ შინაარსს. აღნიშნული მოპასუხეს სადავოდ არ გაუხდია. მნიშვნელოვანია, რომ სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო ხელშეკრულების საერთო ჯამური ღირებულება 1 120 000 აშშ დოლარი, რომლის მიხედვითაც უნდა განესაზღვრა „მინიმალური ზიანი“ მხარეების მიერ დადგენილი ვალდებულების დარღვევისათვის.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 24 მარტის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში სარჩელის საფუძველია ის გარემოება, რომ მოპასუხის მხრიდან საერთოდ არ მომხდარა საქონლის მიწოდება, მიუხედავად იმისა, რომ ჯავშან-ჟილეტები განთავსდა სამინისტროს კუთვნილ საცავში, მოსარჩელეს მაინც მიაჩნია, რომ ადგილი ჰქონდა არა ვადაგადაცილებით ვალდებულების შესრულებას, არამედ საქონლის მიწოდების ვალდებულება საერთოდ არ შესრულებულა, ვინაიდან არ გაფორმებულა მიღება-ჩაბარების აქტი. შესაბამისად, არ განხორციელებულა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული საქონლის მიწოდება.

საკასაციო სასამართლო ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას იმის თაობაზე, რომ მიღება-ჩაბარების აქტის გაუფორმებლობა უპირობოდ არ ნიშნავს იმას, რომ გამყიდველს საქონლის მიწოდება არ განუხორციელებია. მყიდველის მიერ საქონლის მიუღებლობა არ გამორიცხავს მიწოდების ვალდებულების შესრულებას გამყიდველის მიერ. შესაბამისად, იმ პირობებში, როდესაც სადავო არ არის გამყიდველის მიერ მყიდველის კუთვნილ საცავში ხელშეკრულების საფუძველზე ჯავშან-ჟილეტების განთავსების ფაქტი, სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ მიწოდება განხორციელდა, რადგან ის მოქმედება, რომელიც გამყიდველის ვალდებულებას წარმოადგენდა, მან შეასრულა, მაგრამ შეასრულა არაჯეროვნად, ვინაიდან, საქმის მასალებით დადგენილია, რომ შპს „...“ მიერ მიწოდებული საქონელი არ შეესაბამებოდა შეთანხმებულ ხარისხს. გამოცდის აქტში ასახული შედეგები მიუთითებს, რომ მიწოდებული საქონელი იყო ნივთობრივი ნაკლის მქონე. გამყიდველის მიერ ნაკლიანი ნივთის მიწოდება წარმოადგენს ვალდებულების არაჯეროვან შესრულებას. შპს „...“ ვალდებულება შეასრულა არაჯეროვნად, კერძოდ, ნაკლიანი ნივთის მიწოდებით, რაც წარმოშობს პირგასამტეხლოს მოთხოვნის უფლებას.

რაც შეეხება პირგასამტეხლოს ოდენობას, საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვანას აღნიშნულის თაობაზე და მიუთითებს, რომ პირგასამტეხლო უნდა იყოს ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ვალდებულების დარღვევის თანაზომიერი და გონივრული.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 29 დეკემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი