№ბს-449-443(2კ-14) 17 დეკემბერი, 2015 წელი ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
ლევან მურუსიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ვასილ როინიშვილი
საქმის განხილვის ფორმა - მხარეთა დასწრების გარეშე
კასატორები (მოპასუხეები) – ქ. თბილისის მერია; ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობა
მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) - მ. გ-ი;
სარჩელზე მოპასუხე - ნ. ტ-ე
მესამე პირები - სს ,,თ...“; სსიპ ქონების მართვის სააგენტო
დავის საგანი – ზიანის ანაღზაურება
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 აპრილის განჩინება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
მ. გ-მა სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხეების ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის, ქ. თბილისის მერიის, ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტოსა და ნ. ტ-ის მიმართ და მოითხოვა მოპასუხეებს მის სასარგებლოდ დაკისრებოდათ 64822 ლარის გადახდა.
მოსარჩელის განმარტებით, 1986 წლის 9 ივლისს მ. გ-სა და საქართველოს სსრ მინმშენის ,,თ...“ გაერთიანების მუდმივმოქმედი სამშენებლო-სამონტაჟო მატარებლის ,,ს...“ შორის გაფორმებული ხელშეკრულების შესაბამისად, ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ, ვალდებულების კეთილსინდისიერი შესრულებისას, მ. გ-ი უნდა დაკმაყოფილებულიყო საცხოვრებელი ბინით, ოჯახის წევრთა რაოდენობის მიხედვით.
თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1988 წლის 14 ივლისის №15.02.457 გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა სამშენებლო-სარემონტო საწარმო გაერთიანება ,,თ...“ თხოვნა და ქ. ... სამუშაოდ გაგზავნილ, თბილისში მცხოვრებ მუშა-მოსამსახურეთათვის საწარმოო გაერთიანება ,,თ...“ დაუმაგრდა ქ. თბილისში, ... დასახლება მე-... მ/რ მდებარე №11 კოპრუსი.
საქართველოს მშენებლობის მინისტრის 1992 წლის 11 მაისის №62 ბრძანებით გაერთიანება ,,თ...“ გამოეყო ხის დამამუშავებელი კომბინატი და ჩამოყალიბდა სახელმწიფო საწარმოდ, სახელწოდებით ,,მ...“, რომელიც 1993 წლის 20 ოქტომბერს საქართველოს ქონების მართვის სამინისტროს მიერ დარეგისტრირდა სააქციო საზოგადოებად. აღნიშნული საწარმო რეგისტრაციაში გატარდა დიდუბის რაიონის გამგეობის 1993 წლის 24 ნოემბრის №791 ბრძანებით.
საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 23 სექტემბრის №695 დადგენილებით გაერთიანება ,,თ...“ საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საკუთრებიდან გადავიდა თბილისის მუნიციპალურ საკუთრებაში, ხოლო ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის მთავარი სამმართველოს 1995 წლის 15 მარტის №24.12.425 გადაწყვეტილებით გაერთიანება ,,თ...“ გაუქმდა და მის ბაზაზე დაფუძნდა ორი სააქციო საზოგადოება - სს ,,თ...“ და სს ,,მ...“. სს ,,მ...“, რომლის ფილიალს წარმოადგენს სამშენებლო სამმართველო ,,ტ...“ თბილისის დიდუბის რაიონული სასამართლოს მიერ რეგისტრირებულია 1996 წლის 24 აგვისტოს.
გაერთიანება ,,თ...“ შემადგენლობაში შედიოდა თბილისის ხის დამამუშავებელი კომბინატი, სადაც 1957 წლიდან მომუშავე ჯ. ტ-ეს ზემოაღნიშნულ საცხოვრებელ კორპუსში გამოეყო სამოთახიანი ბინა, კერძოდ, ,,თ...“ საბინაო ფონდის მომსახურების სამმართველოს უფროსმა 1995 წლის 2 აგვისტოს თხოვნით მიმართა ამავე გაერთიანების ხის დამამუშავებელი კომბინატის უფროსს, რათა ჯ. ტ-ისათვის ქ. თბილისში, ...მე- ... მ.რ. კორპ.11 გამოყოფილი სამოთახიანი ბინა მისი პირადი თხოვნით შეეცვალათ იმავე კორპუსში, პირველ სართულზე მდებარე №2 ბინით. სს ,,მ ...“ ადმინისტრაციისა და საყოფაცხოვრებლო საბინაო კომისიის 1995 წლის 4 აგვისტოს სხდომის ოქმით დაკმაყოფილდა ,,თ ...“ საბინაო ფონდის მომსახურების სამმართველოს უფროსის ზემოაღნიშნული თხოვნა და ჯ. ტ-ეს ზემოაღნიშნულ მისამართზე გამოეყო ოროთახიანი ბინა №2, რასთან დაკავირებითაც დიდუბის რაიონის გამგეობას ეთხოვა ორდერის გაცემა.
თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 6 სექტემბრის №7/31-186 გადაწყვეტილებით დამტკიცდა სს ,,მ ...“ (თბილისის ხის დამამუშავებელი კომბინატის უფლებამონაცვლე) ადმინისტრაციისა და საბინაო კომისიის ერთობლივი ოქმი და ჯ. ტ-ის ოჯახს - სამ წევრზე მიეცა აღნიშნულ მისამართზე მდებარე ბინა №2.
სს ,,მ ...“ საბინაო კომისიის 2005 წლის 27 ივლისის №1 სხდომის ოქმის შესაბამისად, ქ. თბილისის ქონების მართვისა და პრივატიზაციის სამმართველოში უნდა წარდგენილიყო თხოვნა ,,ს ...“ ყოფილი მუშა-მოსამსახურის, მ. გ-ისათვის ქ. თბილისში, ... მე-... მ/რ, კორპ.11 მდებარე ბინა №2 -ზე ორდერის გაცემის შესახებ, რის საფუძველზეც სს ,,მ...“ დირექტორმა 2005 წლის 1 აგვისტოს წერილობითი თხოვნით მიმართა ქ. თბილსის ადგილობრივი ქინების მართვის საქალაქო სამსახურს და მ. გ-ის სახელზე ორდერის გაცემა ითხოვა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 6 ოქტომბრის №3/244-10 გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მ. გ-ის სარჩელი და ბათილად იქნა ცნობილი თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 6 სექტემბრის №7/31-186 გადაწყვეტილება, თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 2006 წლის 31 მაისის №7/9-75 დადგენილება და ამ უკანასკნელის საფუძველზე გაცემული ორდერი, რომლითაც ჯ. ტ-ის ოჯახს გამოეყო ქ. თბილისში, ... მე-... მ/რ კორპ.№11-ში მდებარე ბინა №2. მოსარჩელის განმარტებით, აღნიშნული გადაწყვეტილების შესაბამისად, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობის საფუძველი იყო ის გარემობა, რომ სადავო ბინის ჯ. ტ-ისათვის გამოყოფას არ ჰქონდა ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი, ვინაიდან, შესაბამისი სამართლებრივი აქტებით ეს ბინა მ. გ-ის დასაკმაყოფილებად იყო გამოყოფილი.
მოსარჩელის განმარტებით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 6 ოქტომბრის №3/244-10 გადაწყვეტილებით ბათილად ცნობილი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მეშვეობით ქ. თბილისში, ... მე-... მ/რ №11 კორსპუში მდებარე ბინა №2, საკუთრებაში გადაეცა ჯ. ტ-ის უფლებამონაცვლეს ნ. ტ-ეს, ხოლო ამ უკანასკნელმა ეს ბინა 2009 წლის 25 მარტს მიჰყიდა გ. ო-ს, რომელიც აღნიშნული ქონების კეთილსინდისიერ შემძენს წარმოადგენს და შესაბამისად, მ. გ-ი მოკლებულია იმავე ბინაზე საკუთრების უფლების მოპოვების შესაძლებლობას. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელის მითითებით, უდავოა, რომ მისთვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენით შეუძლებელია, რადგან სადავო ქონება მოპასუხეთა ქმედების სხვისი (კეთილსინდისიერი შემძენის) საკუთრებაშია. შესაბამისად, მისთვის მიყენებული ზიანი გამოიხატება მატერიალურ აქტივის ღირებულებაში, რომელიც სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურს 2013 წლის 2 ოქტომბრის №004427613 დასკვნის თანახმადშეადგენს - 64822 ლარს.
მოსარჩელემ მოთხოვნის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლზე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-208-ე მუხლებზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე, 992-ე მუხლებზე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 4 დეკემბრის საოქმო განჩინებით მოპასუხე - ქ. თბილისის მერიის სსიპ ქონების მართვის სააგენტო, ნაცვლად მოპასუხისა საქმეში ჩაება მესამე პირად, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.1 მუხლის შესაბამისად, ხოლო მოპასუხედ ჩაება ქ. თბილისის მერია; ამავე განჩინებით ასევე ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.1 მუხლის თანხმად, საქმეში მესამე პირად ჩაება სს ,,თ ...“.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 15 იანვრის გადაწყვეტილებით მ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობასა და ქ. თბილისის მერიას მ. გ-ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 64822 ლარის გადახდა; მ. გ-ის მოთხოვნა ნ. ტ-ისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა; ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობასა და ქ. თბილისის მერიას სოლიდარულად დაეკისრათ მოსარჩელისათვის მის მიერ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადახდილი 1945 ლარის ანაზღაურება.
საქალაქო სასამართლომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებად მიიჩნია, რომ 1986 წლის 9 ივლისს მ. გ-სა და საქართველოს სსრ მინმშენის ,,თ...“ გაერთიანების მუდმივმოქმედი სამშენებლო-სამონტაჟო მატარებლის ,,ს...“ შორის დადებული ხელშეკრულების თანახმად, ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ, ვალდებულების კეთილსინდისიერი შესრულებისას, მ. გ-ი უნდა დაკმაყოფილებულიყო საცხოვრებელი ადგილით, ოჯახის წევრთა რაოდენობის შესაბამისად.
თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1988 წლის 14 ივლისის №15.02.457 გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა სამშენებლო-სარემონტო საწარმო გაერთიანება ,,თ...“ თხოვნა და ქ. ... სამუშაოდ გაგზავნილ, თბილისში მცხოვრებ მუშა-მოსამსახურეთათვის საწარმოო გაერთიანება ,,თ...“ დაუმაგრდა ქ. თბილისში, ... დასახლება მე-... მ/რ მდებარე №11 კორპუსი.
მშენებლობის მინისტრის 1992 წლის 11 მაისის №62 ბრძანებით ,,თ ...“ გამოეყო ხის დამამუშავებელი კომბინატი და ჩამოყალიბდა სახელმწიფო საწარმოდ ,,მ ...“, რომელიც 1993 წლის 20 ოქტომბერს დარეგისტრირდა სს ,,მ ...“. საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 23 სექტემბრის №695 დადგენილებით გაერთიანება ,,თ...“ გადაეცა თბილისის მუნიციპალურ საკუთრებაში, ხოლო ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის მთავარი სამმართველოს 1995 წლის 15 მარტის №24.12.425 გადაწყვეტილებით ფირმა ,,თ...“ გაუქმდა და მის ბაზაზე დაფუძნდა სს ,,თ...“ და სს ,,მ...“, რომლის ფილიალს წარმოადგენს სამშენებლო სამმართველო ,,ტ...“.
1957 წლიდან ჯ. ტ-ეს გაერთიანება ,,თ...“ შემადგენობაში შემავალი ხის დამამუშავებელ კომბინატში მუშაობდა მუშად, ხოლო 1984 წლიდან იმყოფებოდა ბინის მიღების აღრიცხვაზე. ორგანიზაციის მიერ მას ოჯახის 4 წევრზე გამოეყო სამოთახიანი ბინა ... დასახლება, მე-... მ/რ მდებარე კორპუსში №11-ში. ,,თ...“ საბიანო ფონდის მომსახურების სამმართველოს უფროსმა თ. მ-მა 1995 წლის 2 აგვისტოს ,,თ...“ ხის დამამუშავებელი კომბინატის უფროსს მიმართა თხოვნით, რომ ზემოაღნიშნული ბინა შეეცვალათ ამავე კორპუსში, 1-ლ სართულზე მდებარე №2 ბინით. მოცმეული თხოვნა სს ,,მ...“ ადმინისტრაციისა და საყოფაცხოვრებლო საბინაო კომისიის 1995 წლის 4 აგვისტოს სხდომის ოქმით დაკმაყოფილდა და დიდუბის რაიონის გამგეობას ეთხოვა ორდერის გაცემა.
თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 6 სექტემბრის №7/31-186 გადაწყვეტილებით დამტკიცდა სს ,,მ...“ ადმინისტრაციისა და 1995 წლის 4 აგვისტოს სხდომის ოქმი და ჯ. ტ-ეს გადაეცა ქ. თბილისში, ... დასახლება მე-... მ/რ-ში, კორპ. №11-ში მდებარე ოროთახიანი ბინა №2.
სს ,,მ...“ საბიანო კომისიის 2005 წლის 27 ივლისის №1 სხდომის ოქმით, კრებამ დაადგინა, მიემართა თხოვნით ქ. თბილისის ქონების მართვისა და პრივატიზაციის სამმართველოსათვის და ეთხოვს ,,თ...“ ყოფილი მუშა-მოსამსახურის, მ. გ-ისათვის გამოეწერათ ორდერი ქ. თბილისში, ... მე-... მ/რ, კორპ.11 მდებარე ბინა №2 -ზე. 2005 წლის 1 აგვისტოს სს ,,მ...“ დირექტორმა წერილით მიმართა ქ. თბილსის ადგილობრივი ქონების მართვის საქალაქო სამსახურს და ითხოვა ორდერის გაწერა აღნიშნულ მისამართზე.
თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 2006 წლის 31 მაისის №7/9-75 დადგენილებით ჯ. ტ-ის გარდაცვალების გამო, ჟ. ტ-ეს, როგორც კანონიერ მემკვიდრეს, სადავო ბინა გაუფორმდა ოჯახის ორ წევრზე (თვითონ და შვილი - ნანა). მოცემული დადგენილებისა და დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 6 სექტემბრის №7/31-186 გადაწყვეტილების საფუძველზე, ქ. თბილისის მერიის ადგილობრივი ქონების მართვის საქალაქო სამსახურის მიერ 2006 წლის 28 ივნისს გაიცა ორდერი №3720 ჟ. ტ-ის სახელზე ... მე-... მ/რ/ მე-11 კორპ. ბინა №2-ზე. აღნიშნული ბინა ნ. ტ-ემ 2009 წლის მიჰყიდა გ. ო-ს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 6 სექტემბრის №7/31-186 გადაწყვეტილება, 2006 წლის 31 მაისის #7/9-75 დადგენილება, თბილისის მერიის ადგილობრივი ქონების მართვის საქალაქო სამსახურის 2006 წლის 28 ივნისის №3720 ორდერი.
საქალაქო სასამართლომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე 207-ე მუხლების, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლისა და 992- მუხლის ანალიზის საფუძველზე განმარტა, რომ ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს, ანუ უნდა არსებობდეს ზიანის მიყენებისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები, კერძოდ, ზიანი მიყენებული უნდა იყოს მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით, მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და ზიანს შორის უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი და ბრალი ზიანის მიმყენებელს უნდა მიუძღვოდეს. ამასთან, ქმედება, რომელმაც პირს ზიანი მიაყენა, უნდა გამომდინარებოდეს პირის სამსახურებრივი მოვალეობიდან და იყოს ბრალეული, განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობით გამოწვეული. ამდენად, ზიანის ანაზღაურებისათვის უნდა დადგინდეს შემდეგი საფუძვლების ერთობლივი არსებობა: ა)მართლსაწინააღმდეგო ქმედება; ბ.) შედეგი-ზიანი, გ) მიზეზობრივი კავშირი ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის; დ) პირის ბრალეულობა, რაც სამოქალაქო კოდექსის საფუძველზე უნდა გამოიხატოს განზრახვას ან გაუფრთხილებლობაში.
სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მხულისა და საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლით განსაზღვრულ შემთხვევაში ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება ადმინისტრაციულ ორგანოს წარმოეშობა იმ შემთხვევაშიც კი, თუ არ არის დადგენილი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლით განსაზღვრული ბრალეულობა. ამდენად, ზიანის ანაზღაურების საკმარის საფუძველს წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანოს ან მისი თანამდებობის პირის მხრიდან კანონსაწინააღმდეგო მოვალეობის განხორციელების შესახებ ფაქტის არსებობა.
საქალაქო სასამართლოს მითითებით, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 6 ოქტომბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 6 სექტემბრის №7/31-186 გადაწყვეტილება, 2006 წლის 31 მაისის №7/9-75 დადგენილება და თბილისის მერიის ადგილობრივი ქონების მართვის საქალაქო სამსახურის 2006 წლის 28 ივნისის №3720 ორდერი უკანონო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებია. ამდენად, სახეზეა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ უფლებამოსილების განხორციელებისას მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანი, კერძოდ, ზემოაღნიშნული კანონსაწინააღმდეგო აქტების საფუძველზე მ. გ-ისათვის გადასაცემი ბინა გადაეცა სხვა პირს, რის გამოც მან ვერ შეძლო კანონიერი უფლების რეალიზება - მიეღო საკუთრებაში მისთვის კანონიერ სარგებლობაში გადაცემული საცხოვრებელი ფართი.
სასამართლოს განმარტებით, ქ. თბილისის დიდუბის გამგეობისა და ქ. თბილისის მერიის ადგილობრივი ქონების მართვის საქალაქო სამსახურის მიერ გამოცემულმა უკანონო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივმა აქტებმა მიაყენეს ზიანი მოსარჩელს, მათ ქმედებასა და ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი, ვინაიდან, პირვანდელი მდგომარეობის აღდენა შეუძლებელია, მოსარჩელის უნდა გადაეცეს შესაბამისი ფულადი ანაზღაურება.
რაც შეეხება მოსარჩელის მოთხოვნას ფიზიკური პირისათვის ზიანის ანაზღაურების დაკისრების თაობაზე, აღნიშნული საქალაქო სასამართლოს მოსაზრებით, არ უნდა დაკმაყოფილდეს, ვინაიდან არ არსებობს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით განსაზღვრული ზიანის ანაზღაურების საფუძველები. კერძოდ, საქმის მასალებში არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომლითაც შესაძლებელი იქნებოდა იმ გარემოების დადასტურება, რომ კანონით გათვალისწინებული წესით დადგენილია ნ. ტ-ის მიერ მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული ქმედების განხორციელების ფაქტი, შესაბამისად, არ არსებობს მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი ფიზიკური პირის მიერ განხორციელებულ ქმედებასა და დამდგარ შედეგს შორის.
მითითებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობამ და მოითხოვა ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 15 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ასევე ქ. თბილისის მერიამ და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იმ ნაწილის გაუქმება, რომლითაც ქ. თბილისის მერიას მ. გ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის ანაზღაურება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 აპრილის განჩინებით ქ. თბილისის მერიისა და ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 15 იანვრის გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით.
მითითებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მერიამ და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
კასატორი ქ. თბილისის მერია საკასაციო საჩივრით ითხოვდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 აპრილის განჩინების გაუქმებას და ახალი გადაწყვეტილებით მოსარჩელისათვის - ქ. თბილისის მერიისათვის თანხის დაკისრების ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.
კასატორი საკსაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ თბილისის საქლაქო სასამართლოს 2010 წლის 6 ოქტომბრის №3/244-10 გადაწყვეტილების, სამართლებრივი შეფასება ეყრდნობა შემდეგ გარემოებებს: ორდერი გაიცემა მხოლოდ იმ ბინაზე, რომელიც ფაქტობრივად თავისუფალია ანუ არ არის დაკავებული კანონიერი თუ უკანონო გზით. განსახილველ შემთხვევაში კი სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო ორდერის გაცემის დროს, 2006 წლის ივნისში ბინა უკანონოდ დაკავებული ჰქონდა დ. ს-ს, შესაბამისად, ქ. თბილისის მერიას სადავო აქტის გამოცემისას არ გამოუკვლევია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები“. ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 6 სექტემბრის 7/31-186 გადაწყვეტილებასთან დაკავშირებით სასამართლომ განმარტა, რომ ,,..., კორპ.№11, შენდებოდა მიზნობრივად მხოლოდ ქ. ... მომუშავე მუშა-მოსამსახურეებისათვის, ხოლო ჯ. ტ-ე ამ კატეგორიის პირთა რიცხვას არ მიეკუთვნებოდა“. ამასთან, ,,1995 წლისათვის, ანუ იმ დროისთვის როცა სს ,,მ...“ ადმინისტრაციისა და საყოფაცხოვრებო საბინაო კომისიის 1995 წლის 4 აგვისტოს ერთობლივი სხდომის ოქმის საფუძველზე დიდუბის რაიონის გამგეობის 06.09.1995 წლის №7/31-186 გადაწყვეტილებით მოხდა ჯ. ტ-ისათვის სადავო ბინის დამაგრება სს ,,მ...“ სამართლებრივ კავშირში უკვე 1993 წლის 20 ოქტომბრიდან აღარ იმყოფებოდა ,,თ...“. ამდენად, აღნიშნული გადაწყვეტილება არ შეიცავს არანაირ მითითებას ..., მე-... მ/რ, კორ. №11-სი ბინა №2-ზე მ. გ-ის უფლებასთან დაკავშირებით და საუბარია ისეთ გარემოებებზე, რომელიც მ. გ-ის კანონიერი ინტერესიდან გამომდინარეობს. ამასთან, საქმეში წარმოდგენილი ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 2013 წლის 4 დეკემბრის №06/13316447-17 წერილით დასტურდება, რომ სს ,,მ...“ საბიანო კომისიის 2005 წლის 27 ივლისის სხდომის №1 ოქმი და ,,ს...“ და მ. გ-ს შორის 1986 წლის 9 ივლისს გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულება არ წარმოადგენს ბინის უსასყიდლოდ, საკუთრებაში გადაცემის საფუძველს, ვინაიდან არ დასტურდება საცხოვრებელი ფართით კანონიერი სარგებლობის უფლება.
ამდენად, მ. გ-თან დაკავშირებით, საქმეში წარმოდგენილია შრომითი ხელშეკრულება, რომელიც ზოგადად შეიცავს მითითებას, ბინით დაკმაყოფილების შესახებ, კორპუსისა და ბინის მონაცემების მითითების გარეშე თუმცა საქმეში არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულება თუ რატომ არ მოხდა მ. გ-ზე ორდერის გაცემა, შემდგომ პრივატიზების ხელშეკრულების დადება და საკუთრების უფლების წარმოშობა ... მე-... მ/რ კოპრ. 11-ში, ბინა №2-ზე. მოსარჩელე მხოლოდ ზეპირსიტყვიერად განმარტავს, რომ ბინა 2-ზე საკუთრების უფლების მოპოვების შესაძლებლობა მოესპო თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 6 ოქტომბრის №3/244-10 გადაწყვეტილებით ბათილად ცნობილი ადმინისტრაციული სამართლებრვი აქტების გამოცემის გამო, თუმცა აღნიშნულის თაობაზე არ არსებობს უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული დოკუმენტი, სადაც მითითებული იქნებოდა, რომ მ. გ-ისათვის №2 ბინის გადაცემის ხელისშემშლელი გარემოება გახდა მხოლოდ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 6 ოქტომბრის №3/244-10 გადაწყვეტილებით გაბათილებული აქტების გამოცემა.
კასატორის განმარტებით, ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 6 სექტემბრის №7/31-186 გადაწყვტილება, 2006 წლის 31 მაისის №7/9-75 დადგენილება, თბილისის მერიის ადგილობრივი ქონების მართვის საქალაქო სამსახურის 2006 წლის 28 ივნისის №3720 ორდერი და მათი სასამართლოს მიერ ბათილად ცნობა ავტომატურად არ გულისხმობს, აღნიშნული აქტებით მ. გ-ის კანონიერი უფლებისა და ინტერესებისათვის ზიანის მიყენებას. აუცილებელია შესაბამისი მტკიცებულებებით დადასტურებული იყოს ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედების განხორციელება, ზიანის მიყენების ფაქტი და მიზეზობრივი კავშირი ზემოხსენებულ ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის. შესაბამისად, საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილება არ უნდა მიეჩნია, ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების არსებობის უპირობო საფუძვლად, ვინაიდან, მხოლოდ მისი არსებობა არ ადასტურებს ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელ გარემოებების არსებობას. სასამართლო ვალდებული იყო გამოეკვლია და შეეფასებინა ჰქონდა თუ არა ადგილი ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან განზრახი ან გაუფრთხილებლობით განხორციელებულ მართლსაწინააღმდეგო ქმედებას, არსებობდა თუ არა მიზეზობრივი კავშირი დამდგარ ზიანსა და მართლსაწინააღმდეგო ქმედებას შორის.
კასატორის განმარტებით, საქალაქო სასამართლომ არასწორად განმარტა, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-208-ე მუხლები და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე და 1005-ე მუხლები.
სასამართლოს გადაწყვეტილება არ შეიცავს მსჯელობას, თუ რატომ მიიჩნია სასამართლომ პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა შეუძლებლად. აღნიშნული არ დასტურდება არც საქმეში არსებული მტკიცებულებებით. ერთადერთი გარემოება, რასაც მოსარჩელე პირველი ინსტანციის სასამართლოში, საქმის განხილვისას მიუთითებდა, არის ის რომ ნ. ტ-ემ ..., მე-... მ/რ/ კორპ. 11-ში მდებარე ბინა №2, 2009 წლის 25 მარტს მიყიდა გ. ო-ს, რომელიც მოსარჩელის განმარტებით, წარმოადგენდა აღნიშნული ქონებრივი სიკეთის კეთილსინდისიერ შემძენს და შესაბამისად, მ. გ-ი მოკლებული იყო იმავე ბინაზე საკუთრების უფლების მოპოვების შესაძლებლობას.
ამასთან, როგორც საჯარო რეესტრის მონაცემებით დასტურდება, ქ. თბილისში, ..., მე-... მ/რ, კორპ. 11-ში მდებარე ბინა 2-ზე ნ. ტ-ის საკუთრების უფლების წარმოშობის სამართლებრივი საფუძველი გახდა პრივატიზების ხელშეკრულება გაფორმებული 2006 წლის 11 აგვისტოს, დამოწმებული ნოტარიუსს თ. გ-ის მიერ რეესტრით №1-3883, ხოლო ამავე უძრავ ქონებაზე გ. ო-ის საკუთრების წარმოშობის საფუძველი კი - უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება. კონკრეტულ შემთხვევაში მხარის მიერ კანონით დადგენილი წესით სადავოდ არ გამხდარა არც მითითებული პრივატიზაციისა და არც ნასყიდობის ხელშეკრულებები. საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ რეგისტრაცია არ გულისხმობს მყიდველის ცალსახად კეთილსინდისიერებას.
ამდენად, მოარჩელის მხრიდან ამოწურული არ არის დავის ყველა ის საშუალება, რაც აუცილებელია იმისათვის, რომ პირვანდელი მოდგომარეობის აღდგენა მიჩნეულ იქნეს შეუძლებლად. შესაბამისად, იმ შემთხვევაშიც კი თუ სასამართლო ჩათვლის, რომ მ. გ-ს მიადგა ზიანი, მოცემული სარჩელი უსაფუძვლოა, ვინაიდან, თანხის დაკისრების მოთხოვნა კანონმდებლობით შესაძლებელია მხოლოდ იმ პირობებში, როცა შეუძლებელია პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა.
რაც შეეხება სარჩელით მოთხოვნილი თანხის ოდენობის განსაზღვრას მხარე ეყრდნობა ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2013 წლის 2 ოქტომბრის №004427613 დასკვნას, სადაც მითითებულია, რომ ქ. თბილისში, ..., მე-... მ/რ/ კორპ. №11-ში მდებარე ბინა №2-ის საერთო ფართობით 67,00 კვ.მ. მთლიანი საბაზრო ღირებულება 2013 წლის 2 ოქტომბრის მდგომარეობით საორიენტაციოდ შეადგენს 64822 ლარს, ამდენად მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი თანხა, როგორც ექსპერტიზის დასკვნიდან დგინდება წარმოადგენს უძრავი ქონების 2013 წლის 2 ოქტომბრის მდგომარეობით არსებულ ღირებულებას, რაც ასევე სამართლებრივ საფუძველს მოკლებულია, ვინაიდან, თანხა უნდა განისაზღვროს ზიანის მიყენების დროს და არა მხარის მიერ მოთხოვნის მიყენების დროს არსებული საბაზრო ღირებულების შესაბამისად.
მეორე კასატორი ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობა საკასაციო საჩივრით ითხოვდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 აპრილის განჩინებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმას.
კასატორი საკასაციო საჩივარში მიუთითებდა, რომ სასამართლომ უკრიტიკოდ გაიზიარა მოსარჩელის მიერ სარჩელში აღნიშნული გარემოებები და არ გაითვალისწინა ის ფაქტი, რომ სასამართლოს 2010 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით, ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი იმ მოტივით, რომ ორდერის გაცემის მომენტში სადავო ბინა ფაქტობრივად დაკავებული იყო მასში უნებართვოდ შეჭრილი მოქალაქეების მიერ და არა იმ საფუძვლით, რომ აღნიშნული ბინა მ. გ-ის საკუთრებას წარმოადგენდა. ამასთან, სადავო ბინის ამჟამინდელი მესაკუთრე თავად მოსარჩელის მიერ არის მოაზრებული, როგორც კეთილსინდისიერი შემძენი. სასამართლომ კი აღნიშნული მოსაზრება სათანადო შეფასებისა და დასაბუთების გარეშე გაიზიარა.
კასატორი ყურადღებას მიაქცევს იმ გარემოებას, რომ სასამართლოში აღნიშნული საქმის განხილვის ხანგრძლივი პერიოდის მიუხედავად, გამოყენებული არ ყოფილა სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება, რითაც სადავო ბინის გასხვისების საფრთხე თავიდან იქნებოდა აცილებული.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, საკასაციო საჩივრების საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის საკასაციო საჩივრები არ უნდა დაკმაყოფილდეს, შემდეგ გარემოებათა გამო:
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქმის გარემოებების სწორი სამართლებრივი შეფასების, კანონის სწორად გამოყენებისა და განმარტების შედეგად საქმეზე ობიექტური და კანონიერი გადაწყვეტილება მიიღო, ხოლო წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ შეიცავენ დასაბუთებულ არგუმენტაციას გასაჩივრებული განჩინების კანონშეუსაბამობის შესახებ, რის გამოც არ არსებობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე ან 394-ე მუხლით გათვალისწინებული სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმების საფუძვლები.
საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: 1986 წლის 9 ივლისს მ. გ-სა და საქართველოს სსრ მინმშენის ,,თ...“ გაერთიანების მუდმივმოქმედი სამშენებლო-სამონტაჟო მატარებლის ,,ს...“ შორის დადებული ხელშეკრულების თანახმად, ხელშეკრულების ვადის გასვლის შემდეგ, ვალდებულების კეთილსინდისიერი შესრულებისას, მ. გ-ი უნდა დაკმაყოფილებულიყო საცხოვრებელი ადგილით, ოჯახის წევრთა რაოდენობის შესაბამისად.
თბილისის სახალხო დეპუტატთა საქალაქო საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1988 წლის 14 ივლისის №15.02.457 გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა სამშენებლო-სარემონტო საწარმო გაერთიანება ,,თ...“ თხოვნა და ქ. ... სამუშაოდ გაგზავნილ, თბილისში, მცხოვრებ მუშა-მოსამსახურეთათვის საწარმოო გაერთიანება ,,თ...“ დაუმაგრდა ქ. თბილისში, ... დასახლება მე-... მ/რ მდებარე №11 კორპუსი.
მშენებლობის მინისტრის 1992 წლის 11 მაისის №62 ბრძანებით ,,თ...“ გამოეყო ხის დამამუშავებელი კომბინატი და ჩამოყალიბდა სახელმწიფო საწარმოდ ,,მ...“, რომელიც 1993 წლის 20 ოქტომბერს დარეგისტრირდა სს ,,მ...“. საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1994 წლის 23 სექტემბრის №695 დადგენილებით გაერთიანება ,,თ...“ გადაეცა თბილისის მუნიციპალურ საკუთრებაში, ხოლო ქ. თბილისის სახელმწიფო ქონების მართვის მთავარი სამმართველოს 1995 წლის 15 მარტის №24.12.425 გადაწყვეტილებით ფირმა ,,თ...“ გაუქმდა და მის ბაზაზე დაფუძნდა სს ,,თ...“ და სს ,,მ...“, რომლის ფილიალს წარმოადგენს სამშენებლო სამმართველო ,,ტ...“.
1957 წლიდან ჯ. ტ-ე გაერთიანება ,,თ...“ შემადგენლობაში შემავალი ხის დამამუშავებელ კომბინატში მუშაობდა მუშად, ხოლო 1984 წლიდან იმყოფებოდა ბინის მიღების აღრიცხვაზე. ორგანიზაციის მიერ მას ოჯახის 4 წევრზე გამოეყო სამოთახიანი ბინა ... დასახლება, მე-... მ/რ მდებარე კორპუსში №11-ში. ,,თ...“ საბიანო ფონდის მომსახურების სამმართველოს უფროსმა თ. მ-მა 1995 წლის 2 აგვისტოს თხოვნით მიმართა ,,თ...“ ხის დამამუშავებელი კომბინატის უფროსს, რომ ზემოაღნიშნული ბინა შეეცვალათ ამავე კორპუსში, 1-ლ სართულზე მდებარე №2 ბინით. მოცემული თხოვნა სს ,,მ...“ ადმინისტრაციისა და საყოფაცხოვრებო საბინაო კომისიის 1995 წლის 4 აგვისტოს სხდომის ოქმით დაკმაყოფილდა და დიდუბის რაიონის გამგეობას ეთხოვა ორდერის გაცემა.
თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 6 სექტემბრის №7/31-186 გადაწყვეტილებით დამტკიცდა სს ,,მ...“ ადმინისტრაციისა და 1995 წლის 4 აგვისტოს სხდომის ოქმი და ჯ. ტ-ეს გადაეცა ქ. თბილისში, ... დასახლება მე-4 მ/რ-ში, კორპ. №11-ში მდებარე ოროთახიანი ბინა №2.
სს ,,მ...“ საბიანო კომისიის 2005 წლის 27 ივლისის №1 სხდომის ოქმით, კრებამ დაადგინა, მიემართა თხოვნით ქ. თბილისის ქონების მართვისა და პრივატიზაციის სამმართველოსათვის ეთხოვა ,,ს...“ ყოფილი მუშა-მოსამსახურის, მ. გ-ისათვის გამოეწერათ ორდერი ქ. თბილისში, ... მე-... მ/რ, კორპ.11 მდებარე ბინა №2 -ზე. 2005 წლის 1 აგვისტოს სს ,,მ...“ დირექტორმა წერილით მიმართა ქ. თბილისის ადგილობრივი ქონების მართვის საქალაქო სამსახურს და ითხოვა ორდერის გაწერა აღნიშნულ მისამართზე.
თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 2006 წლის 31 მაისის №7/9-75 დადგენილებით სადავო ბინა გაფორმდა, ჟ. ტ-ეზე (ჯ. ტ-ის გარდაცვალების გამო, როგორც კანონიერ მემკვიდრეზე) და ოჯახის ორ წევრზე (თვითონ და შვილი - ნანა). აღნიშნული დადგენილებისა და დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 6 სექტემბრის №7/31-186 გადაწყვეტილების საფუძველზე, ქ. თბილისის მერიის ადგილობრივი ქონების მართვის საქალაქო სამსახურის მიერ 2006 წლის 28 ივნისს გაიცა ორდერი №3720 ჟ. ტ-ის სახელზე ... მე-... მ/რ/ მე-11 კორპ. ბინა №2-ზე. აღნიშნული ბინა ნ. ტ-ემ 2009 წელს მიჰყიდა გ. ო-ს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით მ. გ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 6 სექტემბრის №7/31-186 გადაწყვტილება, 2006 წლის 31 მაისის №7/9-75 დადგენილება, თბილისის მერიის ადგილობრივი ქონების მართვის საქალაქო სამსახურის 2006 წლის 28 ივნისის №3720 ორდერი. მითითებული გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში.
მოცემულ შემთხვევაში დავის საგანს წარმოადგენს ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ განხორციელებული ქმედებებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების დაკისრება ადმინისტრაციული ორგანოებისათვის.
საკასაციო სასამართლო საქართველოს კონსტიტუციის 42.9 მუხლის საფუძველზე განმარტავს, რომ სახელმწიფო და თვითმმართველობის ორგანოთა და მოსამსახურეთაგან მიყენებული ზარალის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურების უფლება სახელმწიფო სახსრებიდან ყველასთვის გარანტირებულია. ამგვარად, საქართველოს კონსტიტუციით დამკვიდრდა ზოგადი პრინციპი, რომელიც სახელმწიფოს აკისრებს მისი ორგანოებისა და მოსამსახურეების უკანონო ქმედებით დამდგარი ზიანის ანაზღაურებას. ხოლო სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან სხვა პირის სახელმწიფო მოსამსახურის მიერ მისი სამსახურებრივი მოვალეობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის განსაკუთრებულ წესს ადგენს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-209-ე მუხლები.
სახელმწიფოს პასუხისმგებლობა მისი ორგანოების მიერ მიყენებული ზიანისათვის დადგენილია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის XIV თავის დებულებებით, იქედან გამომდინარე, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს ზიანის მიმყენებელი ქმედება არსებითად არ განსხვავდება კერძო-პირის ანალოგიური ქმედებისაგან, კოდექსის 207-ე მუხლით განსაზღვრულ იქნა კერძო სამართალში დადგენილი პასუხისმგებლობის ფორმებისა და პრინციპების გავრცელება სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის შემთხვევებზეც, რაც გამოიხატა პასუხისმგებლობის სახეების დადგენით სამოქალაქო კოდექსზე მითითებით, იმ გამონაკლისის გარდა, რაც თავად ამ კოდექსით არის გათვალისწინებული, /ასე, მაგალითად, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 47-ე მუხლი/.
საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის მიერ მისი სამსახურებრივი მოვალეობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო. ზიანის ანაზღაურების საკითხს აწესრიგებს ასევე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლი, რომელიც ამბობს, რომ:,,თუ სახელმწიფო მოსამსახურე განზრახ ან უხეში გაუფრთხილებლობით არღვევს თავის სამსახურებრივ მოვალეობას სხვა პირის მიმართ, მაშინ სახელმწიფო, ან ის ორგანო, რომელშიც ეს მოსამსახურე მუშაობს ვალდებულია, აანაზღაუროს დამდგარი ზიანი. განზრახვის ან უხეში გაუფრთხილებლობის დროს მოსამსახურე სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებს პასუხს“.
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის შესაბამისად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია, აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. აღნიშნული ნორმიდან გამომდინარე, იმისთვის, რომ წარმოიშვას ზიანის ანაზღაურების მოვალეობა, სახეზე უნდა იყოს პირის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება, წარმოშობილი ზიანი და ბოლოს მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის უნდა არსებობდეს მიზეზობრივი კავშირი.
ამდენად, მოქმედი კანონმდებლობა ადგენს საჯარო მოხელის ქმედებით ან გადაწყვეტილებით მიყენებულ ზიანის სახელმწიფოს მხრიდან ანაზღაურების ვალდებულებას.
როგორც აღვნიშნეთ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია შემდეგი პირობების არსებობა: ქმედება, რამაც ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება წარმოშვა, დაკავშირებული უნდა იყოს საჯარო-სამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელებასთან, ამ უფლებამოსილების განხორციელების პროცესში დაშვებული დარღვევა მიმართული უნდა იყოს სხვა პირის უფლებების შელახვისკენ, სახეზე უნდა იყოს ზიანის მიმყენებლის ბრალი და მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირი.
მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო საქმის მასალებიდან გამომდინარე დადგენილად მიიჩნევს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი, რა ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 6 სექტემბრის №7/31-186 გადაწყვეტილება, 2006 წლის 31 მაისის №7/9-75 დადგენილება, თბილისის მერიის ადგილობრივი ქონების მართვის საქალაქო სამსახურის 2006 წლის 28 ივნისის №3720 ორდერი, შესაბამისად, მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების კანონის მოთხოვნათა დარღვევით გამოცემის შედეგად მოსარჩელეს მიადგა ზიანი. იმ ვითარებაში, თუ არ იქნებოდა გამოცემული ზემოაღნიშნული აქტები მ. გ-ს ორდერით გადაეცემოდა ქ. თბილისში, ... მე-... მ/რ, კორპ.11 მდებარე ბინა №2, სს ,,მ...“ საბიანო კომისიის 2005 წლის 27 ივლისის №1 სხდომის ოქმიდან გამომდინარე.
აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოების სამართლებრივ შეფასებას და მიაჩნია, რომ სახეზეა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ უფლებამოსილების განხორციელებისას მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანი.
რაც შეეხება კასატორების პრეტენზიას იმასთან, მიმართებაში, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გაბათილებული აქტები ავტომატურად არ გულისხმობს მ. გ-ისათვის კანონიერი უფლებებისა და ინტერესებისათვის ზიანის მიყენებას და ასევე იმაზე აპელირებას, რომ საქმეში არ არის წარმოდგენილი თუ რატომ არ მოხდა მიხელ გოგიშვლზე ... მე-... მ/რ, კორპ.11 მდებარე ბინა №2-ზე ორდერის გაცემა შემდგომ პრივატიზაციის ხელშეკრულების დადება და საკუთრების უფლების წარმოშობა, აღნიშნულთან მიმართებაში საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ 2010 წლის 6 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისში, ... მე-... მ/რ, კორპ.11-ში შენდებოდა მიზნობრივად მხოლოდ ქ. ... მომუშავე მუშა-მოსამსახურეებისათვის, ხოლო ჯ. ტ-ე, რომელსაც ქ. თბილისის მერიის ადგილობრივი ქონების მართვის საქალაქო სამსახურის 2006 წლის 28 ივლისს გადაეცა №3720 ორდერი ამ კატეგორიის პირთა რიცხვს არ მიეკუთვნებოდა, ის მუშაობდა ხის დამაუშავებელ კომბინატში, რომელიც შედიოდა ,,თ...“ (შემდგო ,,თ...“ გამოყო ხის დამამუშავებელი კომბინატი და ჩამოყალიბდა საწარმოდ ,,მ...“) ამასთან, 1995 წლისთვის ანუ იმ დროისათვს, როდესაც სს ,,მ...“ ადმინისტრაციის საყოფაცხოვრებო ოქმის საფუძველზე დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 6 სექტემბრის №7/31-186 გადაწყვეტილებით მოხდა ჯ. ტ-ისათვის სადავო ბინის დამაგრება, სს ,,მ...“ სამართლებრივ კავშირში, ,,თ...“ უკვე აღარ იმყოფებოდა, კერძოდ, სს ,,მ...“ თ...“ გამოეყო 1993 წლის 20 ოქტომბრიდან. აღნიშნულიდან გამომდინარე, თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 6 სექტემბრის №7/31-186 გადაწყვეტილება, 2006 წლის 31 მაისის №7/9-75 დადგენილება, თბილისის მერიის ადგილობრივი ქონების მართვის საქალაქო სამსახურის 2006 წლის 28 ივნისის №3720 ორდერი ეწინააღმდეგებოდა კანონის მოთხოვნებს. ამდენად, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტაციების სასამართლოებს მოსაზრებას, რომ აღნიშნული კანონსაწინააღმდეგო აქტების საფუძველზე მოსარჩელე მ. გ-ს მიადგა ზიანი, მ. გ-ისათვის გადასაცემი ბინა გადაეცა სხვა პირს, რის გამოც მან ვერ შეძლო კანონიერი უფლების რეალიზება.
ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს კასატორების მოსაზრებას, რომ მოსარჩელის მიერ არ არის ამოწურული დავის ყველა ის საშუალება, რაც შესაძლებლობას მისცემდა მ. გ-ს საკუთრების უფლება მოეპოვებინა ... მე-... მ/რ, კორპ.11 მდებარე ბინა №2-ზე და არ არსებოს ადმინისტრაციული ორგანოების მიერ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულება.
რაც შეეხება პრეტენიზას ზიანის ოდენობის განსაზღვრასთან მიმართებაში, საკასაციო სასამართლო ამ ნაწილშიც იზიარებს, ქვედა ინსტანციების მსჯელობას და აღნიშნავს, რომ ზიანის ოდენობის განსაზღვრა მოხდა საქმეში წარმოდგენილი ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2013 წლის 2 ოქტომბრის №004427613 დასკვნა), რომლის საფუძველზე სასამართლომ დაადგინა ზიანის ოდენობა.
ამდენად, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ შეიცავს დასაბუთებულ არგუმენტაციას გასაჩივრებული განჩინების კანონშეუსაბამობის თაობაზე, შესაბამისად, სსსკ-ის 410-ე მუხლის თანახმად, არ არსებობს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის საკასაციო საჩივრების დაკმაყოფილებისა და სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების სამართლებრივი საფუძვლები.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408.3 და 410-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის საკასაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდეს;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 აპრილის განჩინება;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე: ლ. მურუსიძე
მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე
ვ. როინიშვილი
