ბს-212-211 (გ-16) 3 ივლისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი).

მაია ვაჩაძე, ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 26-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა სს სადაზღვევო კომპანია „…“ სასარჩელო განცხადების განსჯადობის თაობაზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატასა და სამოქალაქო საქმეთა პალატას შორის წარმოშობილი დავა.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

სს სადაზღვევო კომპანია „…“ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე ქ.თბილისის მერიის მიმართ ქ.თბილისის მერიისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ 3 539 698,97 ლარის დაკისრების მოთხოვნით.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ 30.12.2011წ. გაფორმდა ადმინისტრაციული ხელშეკრულება ქ.თბილისის მერიასა და სს სადაზღვევო კომპანია „…“ შორის გლდანი-ნაძალადევის რაიონის განსაზღვრული კატეგორიის მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაზღვევის შესახებ, ხელშეკრულების ღირებულება განისაზღვრა 4 178 668 ლარის ოდენობით, რომლის ფარგლებშიც დაზღვეული უნდა ყოფილიყო 40 000 ადამიანამდე, ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2013 წლის 11 მარტამდე. ქ.თბილისის მერიამ ხელშეკრულება შეწყვიტა 31.10.2012წ., ვადის გასვლამდე რამდენიმე თვით ადრე. ხელშეკრულების მე-15 მუხლის მე-5 პუნქტი უთითებდა, რომ ხელშეკრულების ვადაზე ადრე შეწყვეტის შემთხვევაში შემსყიდველი ვალდებულია აუნაზღაუროს მიმწოდებელს ფაქტიურად გაწეული მომსახურების ღირებულება. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ ქ.თბილისის მერიამ სს სადაზღვევო კომპანია „…“ უნდა აუნაზღაუროს ხელშეკრულების დადებიდან მის შეწყვეტამდე სადაზღვევო კომპანიის მიერ ფაქტიურად გაწეული მომსახურების ღირებულება, კერძოდ 3 539 698,97 ლარი. მოსარჩელე მიიჩნევს, რომ ხელშეკრულება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივია, რადგან ემსახურება საჯარო ადმინისტრაციული მმართველობის უკეთესად განხორციელებას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 07.02.2014წ. გადაწყვეტილებით სს სადაზღვევო კომპანია „…“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ მიუთითა, რომ დავის მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება ადმინისტრაციული ხელშეკრულებაა, რადგან მისი მიზანია სოციალურად დაუცველი მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაზღვევა. სასამართლომ ზაკ-ის 65.2, სკ-ის 317.1, 361-ე, 394-ე, 799-ე მუხლების, ხელშეკრულების 15.5, 1.4, 3.1, 8.1 მუხლების საფუძველზე აღნიშნა, რომ ხელშეკრულების ცალმხრივად შეწყვეტის ფაქტი მხარეთა შორის სადავო არ გამხდარა, ამასთანავე, კანონმდებლობით არ არის გათვალისწინებული ნორმა, რომელიც რაიმე გარემოების დადგომის შემდეგ მზღვეველს სრულად აუნაზღაურებს ხელშეკრულების მოქმედების დროს მზღვეველის მიერ სადაზღვევო შემთხვევის დადგომით გამოწვეულ და გაღებულ ხარჯებს, რის გამოც არ არსებობს სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 07.02.2014წ. გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა სს სადაზღვევო კომპანია „…“ მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 27.05.2014წ. განჩინებით სს სადაზღვევო კომპანია „…“ სააპელაციო საჩივარი თბილისის საქალაქო სასამართლოს 07.02.2014წ. გადაწყვეტილებაზე განსჯადობით განსახილველად გადაეცა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ საჯარო-სამართლებრივი და კერძო-სამართლებრივი ხელშეკრულების გამიჯვნისათვის არსებითი მნიშვნელობა ენიჭება არა ხელშეკრულების მონაწილეთა სტატუსს, არამედ ხელშეკრულების მიზანს. ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დეფინიციის ძირითადი ელემენტი უკავშირდება საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით ხელშეკრულების დადებას. ამდენად, გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს ხელშეკრულების მხარეების მიერ ნაკისრი ვალდებულებებისა და წარმოშობილი უფლება-მოვალეობების შინაარსს. სააპელაციო პალატამ მიუთითა, რომ განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანია ქ. თბილისის მერიასა და სს სადაზღვევო კომპანია „…“ შორის 30.12.2011წ. დადებული სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ფულადი ვალდებულების შესრულება. ხელშეკრულების საფუძველზე კერძო სამართლის იურიდიულმა პირმა სათანადო საფასურის გადახდის სანაცვლოდ იკისრა ვალდებულება მომსახურება გაეწია შემსყიდველისათვის, რაც გულისხმობდა განსაზღვრული კატეგორიის მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაზღვევას. მიუხედავად იმისა, რომ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე არის ადმინისტრაციული ორგანო, ხელშეკრულება არ აღჭურავს პირს საჯარო-სამართლებრივი უფლება-მოვალეობებით, ხელშეკრულების დადების შედეგად არ წარმოიქმნება ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის ან საჯარო ქმედების განხორციელების მოვალეობა. ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ადმინისტრაციულ ორგანოს დაეკისრა ვალდებულება ხელშეკრულების შეწყვეტის შემთხვევაში აუნაზღაუროს მიმწოდებელს ფაქტიურად გაწეული მომსახურების ღირებულება. ამდენად, სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულება სამოქალაქო-სამარლებრივია, რასაც აგრეთვე ადასტურებს სს სადაზღვევო კომპანია „…“ მიერ სარჩელის სამართლებრივ საფუძვლად სამოქალაქო კოდექსის ნორმების მითითება, საიდანაც დგინდება, რომ დავა არ გამომდინარეობს ადმინისტრაციული კანონმდებლობიდან, შესაბამისად, საქმე განსჯადობით განსახილველად უნდა დაექვემდებაროს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატას.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 30.11.2015წ. განჩინებით საქმე განსჯადობის საკითხთან დაკავშირებით დავის გადასაწყვეტად გადმოეგზავნა საქართველოს უზენაეს სასამართლოს.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმეში დაცული დოკუმენტაციის დასტურდება ანალოგიური დავის განხილვა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის მიერ. აღნიშნულ ადმინისტრაციულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული, რაც გამორიცხავს განსახილველი დავის სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განხილვას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების, განსჯადობის თაობაზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის და ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის განჩინებების გაცნობის შედეგად, სასკ-ის 26.3 მუხლით მინიჭებული უფლებამოსილების საფუძველზე, წყვეტს რა დავას სასამართლოთა შორის განსჯადობის თაობაზე, თვლის, რომ სს სადაზღვევო კომპანია „…“ სარჩელი განსჯადობით განსახილველად ექვემდებარება თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 2.1 მუხლის ნაწილის შესაბამისად, საერთო სასამართლოები ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით განიხილავენ ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან გამომდინარე სამართლებრივი ურთიერთობიდან წარმოშობილ დავებს. ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ სხვა ადმინისტრაციულ ორგანოსთან თუ კერძო პირთან დადებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავის ადმინისტრაციულ საქმეთა კატეგორიისადმი მიკუთვნების საფუძველს არ ქმნის მხოლოდ ის გარემოება, რომ ხელშეკრულების ერთ-ერთი მხარე, მოცემულ შემთხვევაში ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია, ადმინისტრაციული ორგანოა. ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია გამოიყენოს საქმიანობის კერძო-სამართლებრივი ფორმები და შესაბამისად, დადოს კერძო-სამართლებრივი ხელშეკრულება. ამდენად, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ კერძო-სამართლებრივ ხელშეკრულებასთან დაკავშირებული დავები განიხილება სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით, ხოლო ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებასთან, შესრულებასთან და შეწყვეტასთან დაკავშირებული დავები განიხილება საერთო სასამართლოების მიერ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით (სასკ-ის 25¹ მუხ, სზაკ-ის 65.2, 65¹ მუხ.). საჯარო-სამართლებრივი და კერძო-სამართლებრივი ხელშეკრულების გამიჯვნისათვის არსებითი მნიშვნელობა ენიჭება არა ხელშეკრულების მონაწილეთა სტატუსს, არამედ ხელშეკრულების მიზანს. ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დეფინიციის (სზაკ-ის 2.1 მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი) ძირითად ელემენტს შეადგენს ხელშეკრულების დადება საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით. ხელშეკრულების მიზანი მისი შინაარსით განისაზღვრება. ამდენად, გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს ხელშეკრულების მხარეების მიერ ნაკისრი ვალდებულებების, ხელშეკრულების დადების შედეგად წარმოშობილი უფლება-მოვალეობების შინაარსს (იხ. სუს 26.12.2013წ. განჩინება საქმეზე ბს-31-27(კ-13)). ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადების შედეგად შესაბამისი პირი აღიჭურვება საჯარო-სამართლებრივი უფლება-მოვალეობებით, ხოლო კერძო-სამართლებრივი ხელშეკრულების დადებისას მხარეები გვევლინებიან სამოქალაქო-სამართლებრივი უფლება-მოვალეობების მატარებლებად. განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე მოპასუხედ ასახელებს ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას, ხოლო დავის საგანს შეადგენს ქ.თბილისის მერიასა და სს სადაზღვევო კომპანია „…“ შორის 30.12.2011წ. დადებული სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო ქ.თბილისის მერიისათვის 3 539 698,97 ლარის დაკისრება. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ დავა ადმინისტრაციულ-სამართლებრივად მიიჩნევა არა იმის გამო, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის ადრესატი ადმინისტრაციული ორგანოა, არამედ სადავო სამართალურთიერთობის იმანენტური ბუნების გამო, გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს სამართალურთიერთობის ხასიათს. სზაკ-ის 2.1 მუხლი შეიცავს ადმინისტრაციული დავის საგნის ჩამონათვალს (ტაქსაცია), ამდენად, კანონმდებლობამ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით საქმის განხილვის ძირითად ელემენტად განსაზღვრა დავის საგანი, რომელიც წარმოშობილია იმ სამართალურთიერთობიდან, რომელიც საჯარო, კონკრეტულად, ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობით არის მოწესრიგებული (ენუმერაცია) (იხ. სუს 11.09.2014 წ. განჩინება საქმეზე Nბს-350-316(გ-14)).

განსახილველ შემთხვევაში მხარეთა შორის დადებული 30.12.2011წ. სახელმწიფო შესყიდვის შესახებ ხელშეკრულებით ქ. თბილისის მერიამ სათანადო ანაზღაურების სანაცვლოდ სს „სადაზღვევო კომპანია …“ შეისყიდა თბილისის, გლდანი-ნაძალადევის რაიონის განსაზღვრული კატეგორიის მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაზღვევის მომსახურება. სადაზღვევო კომპანიამ, მუნიციპალიტეტის მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ღირებულების ანაზღაურების შემთხვევაში, იკისრა მოსახლეობის ხელშეკრულებით განსაზღვრული კატეგორიისათვის სხვადასხვა სახის სამედიცინო მომსახურების დაზღვევის ვალდებულება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ მიიჩნია, რომ აღნიშნული ხელშეკრულება სამოქალაქო-სამართლებრივია, რადგან ხელშეკრულების საფუძველზე კერძო სამართლის იურიდიულმა პირმა სათანადო საფასურის გადახდის სანაცვლოდ იკისრა ვალდებულება მომსახურება გაეწია შემსყიდველისათვის, რაც გულისხმობდა განსაზღვრული კატეგორიის მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაზღვევას. სასამართლომ აღნიშნა, რომ მიუხედავად ხელშეკრულების სუბიექტებისა, ხელშეკრულება არ აღჭურავს პირს საჯარო-სამართლებრივი უფლება-მოვალეობებით, ხელშეკრულება არ დადებულა საჯარო-სამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელების მიზნით, შესაბამისად ის კერძო-სამართლებრივია. საკასაციო პალატა არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მითითებულ მოსაზრებას და აღნიშნავს, რომ განსახილველ შემთხვევაში დავა ეხება საგნობრივ განსჯადობას, შესაბამისად უნდა შეფასდეს მხარეთა შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობის ხასიათი. დავა წარმოშობილია არა სადაზღვევო კომპანიასა (მზღვეველს) და სახელმწიფო პროგრამით მოსარგებლე დაზღვეულ პირს შორის, ან მიმწოდებელს (სამედიცინო საქმიანობის განმახორციელებელს) და პაციენტს, ან სადაზღვევო კომპანიასა და მიმწოდებელს (სამედიცინო საქმიანობის განმახორციელებელს) შორის, არამედ ადმინისტრაციულ ორგანოს (მერიასა) და სადზღვევო კომპანიას (მზღვეველს) შორის. „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ კანონის მე-19 მუხლის თანახმად, სახელმწიფო დაფინანსებით მიზნობრივი ჯგუფის სამედიცინო მომსახურება ხორციელდება „სახელმწიფო შესყიდვების შესახებ“ კანონით ან ვაუჩერით. „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ“ კანონის მე-19 მუხლის საფუძველზე საქართველოს მთავრობის 14.05.2012წ. N177 დადგენილებით დამტკიცებული „სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამების ფარგლებში სამედიცინო და სადაზღვევო მომსახურების მიწოდების წესები“, საქართველოს მთავრობის 15.03.2012წ. N92 დადგენილებით დამტკიცებული „2012 წლის ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამები“, საქართველოს მთავრობის 21.02.2013წ. N36 დადგენილებით დამტკიცებული „საყოველთაო ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამა“ არეგულირებდნენ ჯანმრთელობის დაზღვევის სახელმწიფო პროგრამებში მონაწილე სუბიექტებს შორის წარმოშობილ ურთიერთობებს, საბიუჯეტო სახსრებით მოსახლეობის შესაბამისი მიზნობრივი ჯგუფისათვის დაფინანსებული სამედიცინო, ფარმაცევტული და სადაზღვევო მომსახურების უზრუნველყოფასთან დაკავშირებით სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამაში მონაწილე სუბიექტებს შორის სამართლებრივ ურთიერთობებს და აუცილებელ სახელშეკრულებო პირობებს (წესების 1.1 მუხ.). ხსენებული ნორმატიული აქტებით განსაზღვრულია სახელმწიფო პროგრამის ადმინისტრირება, პროგრამის ადმინისტრირებაში მონაწილე ორგანოს უფლებამოსილება, მათ შორის საჯარიმო სანქციების დაკისრება. ამასთანავე, საქმის მასალებით, მათ შორის სს სადაზღვევო კომპანია „…“ ტექნიკური დავალებით (ტ.3, ს.ფ. 151) დასტურდება, რომ ხელშეკრულებით განსაზღვრულ დასაზღვევ პირთა კონტიგენტს შეადგენს: სიღარიბის ზღვარს მიღმა მყოფი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებული პირები 70 001-დან 100 001-მდე სარეიტინგო ქულით, სარეიტინგო ქულის არ მქონე სოციალურად დაუცველი პირები, ასევე სსიპ საგანგებო და გადაუდებელი სიტუაციების სააგენტოს თანამშრომლები: შემოქმედებითი კავშირის წევრები, ქ. თბილისის მერიის დაქვემდებარებაში არსებული საგანმანათლებლო ობიექტების თანამშრომლები, წარმატებული სპორტსმენები და მწვრთნელები, 1989 წლის 09 აპრილს დაზარალებულები, სსიპ სასწრაფო-სამედიცინო დახმარების ცენტრის თანამშრომლები და არაასაკით პენსიონერი მოსახლეობა. ამდენად, ხელშეკრულების მიზანია მუნიციპალიტეტის მიერ გარკვეული სოციალური კატეგორიის მოსახლეობის სამედიცინო დაზღვევით უზრუნველყოფა.

საქართველოს კონსტიტუციის პრეამბულის მიხედვით, საქართველოს მოქალაქეთა ურყევი ნებაა სოციალური და სამართლებრივი სახელმწიფოს დამკვიდრება, 31-ე მუხლის მიხედვით, სახელმწიფო ზრუნავს ქვეყნის მთელი ტერიტორიის თანაბარი სოციალურ-ეკონომიკური განვითარებისათვის. სოციალური სახელმწიფო არის მმართველობის ფორმა, რომელშიც სახელმწიფო ზრუნავს მოქალაქეების ეკონომიკურ და სოციალურ კეთილდღეობაზე. აღნიშნული ფუნქციის ფარგლებში სახელმწიფო ადგენს შრომის მინიმალურ ანაზღაურებას, შრომის უსაფრთხოების პირობებს, მატერიალურად ეხმარება სოციალურად დაუცველ მოსახლეობას, უწესებს მათ სხვადასხვა შეღავათებს, ქმნის პირობებს ჯანდაცვის განვითარებისთვის, მიმართავს ღონისძიებებს სოციალური სამართლიანობის დასამკვიდრებლად, უზრუნველყოფს სამედიცინო მომსახურების მიღების შესაძლებლობას და სხვ.. სახელმწიფო ცნობს და იცავს ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებულ უფლებებსა და თავისუფლებებს (კონსტიტუციის მე-7 მუხ.), მათ შორის სოციალურ უფლებებს, რომელიც მოიცავს ჯანმრთელობის დაზღვევით სარგებლობის უფლებას (კონსტიტუციის 37-ე მუხ.). სახელმწიფო თავისი ფუნქციებს ახორციელებს აღმასრულებელი ხელისუფლების ორგანოების, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებისა და იურიდიული პირების მეშვეობით. ჯანმრთელობის დაცვის უფლებას სოციალური უფლების მნიშვნელობა გააჩნია. ჯანმრთელობის დაცვის უფლების რეალური უზრუნველყოფა სახელმწიფოს აქტიურობაზე, კერძოდ მის მიერ ჯანმრთელობის დაცვის სფეროში სახელმწიფო სამედიცინო პროგრამებით გათვალისწინებულ ვალდებულებათა შესრულებაზეა დამოკიდებული. სამედიცინო დაზღვევა არის მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვის სოციალური გარანტია, რომლის მიზანია სადაზღვევო შესატანებისა და აკუმულირებული ფულადი სახსრების მეშვეობით სადაზღვევო შემთხვევის დადგომისას ხელშეკრულების საფუძველზე პირისათვის გაწეული სამედიცინო მომსახურების ხარჯის ანაზღაურება.

„ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ ევროპული ქარტიის (რატიფიცირებულია საქართველოს პარლამენტის 26.10.2004წ. №515-IIს დადგენილებით) თანახმად, ადგილობრივი თვითმმართველობა ნიშნავს ხელისუფლების ადგილობრივი ორგანოების უფლებასა და შესაძლებლობას, კანონის ფარგლებში მოაწესრიგონ და მართონ საზოგადოებრივი საქმეების მნიშვნელოვანი წილი მათი პასუხისმგებლობითა და ადგილობრივი მოსახლეობის ინტერესების შესაბამისად (3. 1 მუხ.), როგორც წესი, სახელმწიფო უფლებამოვალეობების განხორციელება ხდება ხელისუფლების იმ ორგანოს მიერ, რომელიც ყველაზე ახლოს არის მოქალაქეებთან (4.3 მუხ.). ადგილობრივი თვითმმართველობის მიზანია ადგილობრივი ტერიტორიული ერთეულის ფარგლებში საზოგადოების ინტერესებზე დაფუძნებული მართვის პროცესის უზრუნველყოფა, რის მისაღწევად ახორციელებს სხვადასხვა საქმიანობას, მათ შორის ჯანდაცვისა და სოციალური დაცვის სფეროში, რათა შექმნას თითოეული მოქალაქისათვის ღირსეული არსებობის პირობები. ხელშეკრულების დადებისას - 30.12.2011წ. მოქმედი „ადგილობრივი თვითმმართველობის შესახებ“ ორგანული კანონის 16.2 მუხლის „ღ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მხოლოდ თვითმმართველი ერთეული იყო უფლებამოსილი, მიეღო გადაწყვეტილება თვითმმართველი ერთეულის ტერიტორიაზე ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სფეროში მუნიციპალური რესურსების მობილიზების, შესაბამისი ღონისძიებების შემუშავებისა და განხორციელების შესახებ.

ამდენად, მუნიციპალიტეტის მიერ საზოგადოების იმ ჯგუფების სამედიცინო დაზღვევა, რომელთაც სათანადო სამედიცინო დახმარების მიღება არ შეუძლიათ მძიმე მატერიალური მდგომარეობის გამო ვერ იქნება განხილული კერძო-სამართლებრივ ხელშეკრულებად, რადგან მიმართულია საქართველოს კონსტიტუციითა და კანონმდებლობით განმტკიცებული, სახელმწიფოს ერთ-ერთი პრიორიტეტული - სოციალური ფუნქციის განხორციელებისაკენ. საჯარო უფლებამოსილების განხორციელების მიზანი სწორედ ადმინისტრაციული ორგანოს უფლებამოსილებას მიკუთვნებული ძირითადი, უშუალო ფუნქციის განხორციელებისკენ მიმართულ საქმიანობას გულისხმობს, რასაც მოცემულ შემთხვევაში აქვს ადგილი.

ადმინისტრაციული ორგანო (განსახილველ შემთხვევაში ქ. თბილისის მერია) თავის ფუნქციებს ახორციელებს უშუალოდ ან მესამე პირების მეშვეობით. ის, რომ სახელმწიფო (მუნიციპალიტეტი) უშუალოდ არ ახდენს მოსახლეობის სამედიცინო მომსახურებაზე გაწეული ფაქტობრივი ხარჯის ანაზღაურებას და დებს სამედიცინო დაზღვევის ხელშეკრულებას, არ ნიშნავს, სახელმწიფოს მიერ ამ ფუნქციის განუხორციელებლობას, ხელშეკრულების სამოქალაქო-სამართლებრივ ხასიათს. ადმინისტრაციული ორგანო თავისი შეხედულებით წყვეტს საქმიანობის რომელი სამართლებრივი ფორმა გამოიყენოს: აქტი, რეალაქტი თუ ხელშეკრულება. ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია მასზე დაკისრებული მიზნების მისაღწევად დადოს ხელშეკრულება, უკეთუ აღნიშნული მისი შეხედულებით უფრო მისაღებია და არ ეწინააღმდეგება კანონმდებლობას. ორგანოს მიერ დადებული ხელშეკრულების მიზანი მისი შინაარსით განისაზღვრება. განსახილველ შემთხვევაში უდავოდ დასტურდება, რომ მხარეთა შორის დადებულ მომსახურების შესყიდვის ხელშეკრულებას საფუძვლად ედო საჯარო-სამართლებრივი მიზანი - თვითმმართველობის მიერ მოსახლეობის გარკვეული სოციალური ჯგუფებისათვის სამედიცინო მომსახურების მიღების გარანტიების შექმნა.

განსახილველი დავის შინაარსს არ ცვლის ის გარემოება, რომ მოსარჩელე მოთხოვნის საფუძვლიანობას ასაბუთებს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებით. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ მხარის მიერ მითითებული სამართლებრივი დასაბუთება არ ზღუდავს სასამართლოს განსჯადობის შესახებ დავის გადაწყვეტაში, მით უფრო, რომ მოსარჩელე სარჩელში არაერთგზის გამოთქვამს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მერიასთან დადებული ხელშეკრულება თავისი არსით არის ადმინისტრაციული ხელშეკრულება, აღნიშნულს არც მოპასუხე - ქ. თბილისის მერია უარყოფს, რომელიც მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლად უთითებს ნორმატიულ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს, კერძოდ, სზაკ-ის 66-ე მუხლს, აგრეთვე „ქ. თბილისში სხვადასხვა კატეგორიის მოქალაქეების სამედიცინო დაზღვევით უზრუნველყოფის შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 19.10.12 წ. N434 დადგენილებას, რომლის მიხედვით სახელმწიფო პროგრამის დაფინანსების წყაროს წარმოადგენდა წლიური სახელმწიფო ბიუჯეტით საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროსათვის გათვალისწინებული ასიგნებები, ამასათანავე, დადგენილებით განსაზღვრული სახელმწიფო პროგრამის მიზანი და არსი არ შეცვლილა და 30.12.11წ. ხელშეკრულებით გათვალისწინებულის ანალოგიური დარჩა (აღსანიშნავია, რომ 19.10.12წ. N434 დადგენილება ძალადაკარგულად გამოცხადდა საქართველოს მთავრობის 31.10.12წ. N440 დადგენილებით და ქ. თბილისის მერიას ეთხოვა ზემოაღნიშნული დადგენილებების ამოქმედებამდე ღონისძიებების განხორციელება, თუმცა ხელშეკრულების შეწყვეტა დავის საგანს არ შეადგენს, დავის საგანი ეხება ფულადი ვალდებულების შესრულებას). ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ ხელშეკრულება დადებულია ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე. ის გარემოება, რომ სს „სადაზღვევო კომპანია ...“ მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად უთითებს სამოქალაქო კოდექსის ნორმებს, არ ადასტურებს დავის სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით განხილვის აუცილებლობას. მოსარჩელე თავად წყვეტს სარჩელის აღძვრის საჭიროებას, განსაზღვრავს მოპასუხეს, სასარჩელო მოთხოვნას და ფაქტებს, რომლებიც საფუძვლად უნდა დაედოს მისი მოთხოვნის დასაბუთებას, თუმცა ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებას სასამართლო ახდენს. ამასთანავე, ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებისას გამოიყენება ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის ნორმები და სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებული დამატებითი მოთხოვნები ხელშეკრულებათა შესახებ (სზაკ-ის 65.2 მუხ), ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ დადებული ხელშეკრულების ბათილად გამოცხადებას აგრეთვე აწესრიგებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი (სზაკ-ის 70.1 მუხ.). ამდენად, საჯარო-სამართლებრივი კანონმდებლობა თავად ითვალისწინებს ადმინისტრაციული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე დავებში სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესების გამოყენების შესაძლებლობას. გარდა ამისა, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო და ადმინისტრაციული საქმეების განმხილველი სასამართლოები არ ქმნიან ერთმანეთისგან იზოლირებულ, ცალკე სასამართლო სისტემებს, მართლმსაჯულების ნებისმიერი განშტოების სასამართლო დავის გადაწყვეტისას უფლებამოსილია გამოიყენოს და განმარტოს ნებისმიერი ნორმატიული, როგორც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი ან კერძო-სამართლებრივი აქტი, მათი რეგულირების საგნის და გამომცემი ორგანოს მიუხედავად. დავის კომპლექსური ხასიათი, გამოსაყენებელი ნორმების სიმრავლე, ნორმატიული აქტის მიერ როგორც საჯარო-სამართლებრივი ისე კერძო-სამართლებრივი ხასიათის რეგულირება, სადავო ურთიერთობების ნახევარტონალობა ართულებს საჯარო და კერძო-სამართლებრივ საკითხებს შორის მკვეთრი ზღვარის გავლებას, ასეთ შემთხვევაში მნიშვნელობა აქვს დავის მთავარი კომპონენტის დადგენას, მისი განსჯადობის განსაზღვრისას, მთავარი საკითხის გადამწყვეტ სასამართლოს აქვს უფლება გადაწყვიტოს დავის ყველა კომპონენტი. მხედველობაშია მისაღები აგრეთვე ის გარემოება, რომ სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას არსებითად უკვე განხილული აქვს ანალოგიური დავა (23.01.2015წ. განჩინება, საქმე N3ბ/409-14), საკასაციო სასამართლოს 08.10.2015წ. Nბს-176-173(კ-15) განჩინებით სადაზღვევო კომპანიის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა ცნობილი.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ დავა განსჯადობით თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის ქვემდებარეა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 26-ე მუხლით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 390-ე, 399-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს სადაზღვევო კომპანია „...“ სარჩელი მოპასუხე ქ.თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის მიმართ განსჯადობით განსახილველად დაექვემდებაროს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატას;

2. განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ვ. როინიშვილი