#ბს-381-378(კ-17) 13 ივლისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2011 წლის 14 დეკემბერს შპს „...“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელემ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2011 წლის 19 ოქტომბრის #066-1102 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილებით სარჩელის მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა; მოსარჩელეს - შპს „...“ უარი ეთქვა გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „…“, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 11 სექტემბრის განჩინებით შპს „…“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 11 სექტემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „..“, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2014 წლის 25 სექტემბრის განჩინებით შპს „…“ საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2012 წლის 11 სექტემბრის განჩინება და საქმე ხელახალი განხილვისთვის დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა შპს „…“ სააპელაციო საჩივარი; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც შპს „…“ სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2011 წლის 19 ოქტომბრის #066-1102 ბრძანება შპს „…“ კუთვნილ ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს შემდეგ მსჯელობაზე - „შემოსავლების სამსახურმა დავალიანების აღიარებულად მიჩნევის საფუძვლად მიუთითა დარიცხვის განხორციელება 08.11.1999წ. და 28.04.2008წ. შემოწმების აქტების საფუძველზე, თუმცა აღნიშნული არ წარმოადგენდა დავალიანების აღიარებულად მიჩნევის საკმარის საფუძველს.“ კასატორი არ ეთანხმება სასამართლოს მოცემულ მსჯელობას და აღნიშნავს, რომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების მიხედვით დასტურდება, რომ შპს „…“ პირადი აღრიცხვის ბარათზე რიცხული დავალიანება არ შედგება (არ შემოიფარგლება) მხოლოდ 1999 წლის და 2008 წლის საგადასახადო შემოწმების აქტებით დარიცხული თანხებისაგან, კერძოდ, დადასტურებულია, რომ შპს …“ დავალიანება შედგება, როგორც აქტით დარიცხული, ასევე დეკლარაციით გადასახადის გადამხდელის მიერ დარიცხული თანხებისაგან, შესაბამისად, უსაფუძვლოა სასამართლოს მსჯელობა დავალიანების აღიარების ნაწილში, თითქოს შემოსავლების სამსახური შემოიფარგლებოდეს მხოლოდ აქტით დარიცხული თანხების აღიარებულად მიჩნევის დასაბუთებით.

კასატორის მითითებით, დაუშვებელია 2005 წლამდე მოქმედ საგადასახადო კოდექსში არსებული შეტყობინების და დღეს მოქმედ საგადასახადო კოდექსში მითითებული „საგადასახადო მოთხოვნის“ ერთმანეთთან გაიგივება, გარდა ამისა, დაუშვებელია ძველი და ახალი კოდექსების ფარგლებში საგადასახადო შემოწმების აქტის სამართლებრივი ბუნების იგივეობაზე საუბარი.

კასატორი აღნიშნავს, რომ განსხვავებული სამართლებრივი ბუნების მატარებლები არიან საგადასახადო შეტყობინება და საგადასახადო მოთხოვნა, კერძოდ, 2005 წლამდე მოქმედი კოდექსის მიხედვით შეტყობინება წარმოადგენდა მხოლოდ საინფორმაციო ხასიათის დოკუმენტს, რომელიც ცალკე არ წარმოშობდა სამართლებრივ შედეგებს და მისი როლი შემოფარგლული იყო მხოლოდ გადამხდელის ინფორმირებით, რათა მას უზრუნველეყო მისი საპროცესო უფლებამოსილებები.

საგადასახადო კოდექსის 236-ე მუხლით განსაზღვრული დოკუმენტი წარმოადგენს, მხოლოდ დარიცხული თანხის შესახებ გადამხდელისათვის გაგზავნილ შეტყობინებას და არა დარიცხვის შესახებ შედგენილ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს, განსხვავებით დღეს მოქმედი კოდექსის 64-ე მუხლისაგან.

კასატორი განმარტავს, რომ შეტყობინება წარმოადგენდა საპროცესო უფლებამოსილების რეალიზაციის საშუალებას და იგი ცალკე არ საჩივრდებოდა (განსხვავებით საგადასახადო მოთხოვნისგან), მისი არსებობა კი გამართლებული იყო გადამხდელის ინფორმირების თვალსაზრისით, ხოლო ის ფაქტი, რომ შპს „…“ გაცნობილი იყო შემოწმებით დარიცხული თანხების შესახებ ინფორმაციას და მის შედეგად განსახორცილებელ უფლებამოვალეობებს, დასტურდება ერთი მხრივ საგადასახადო შემოწმების აქტებზე შესრულებული ხელმოწერებით და მეორე მხრივ მის მიერ 2004 წლის 10 ნოემბერს შემოსავლების სამსახურში წარდგენილი საჩივრით, რომელზეც საგადასახადო ორგანოს ნამსჯელი აქვს შესაბამისი წესით.

კასატორი მიუთითებს 2005 წლამდე მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 226-ე მუხლზე და აღნიშნავს, რომ მიუხედვად იმისა, რომ არქივში დაცული არ არის შპს „…“ გაგზავნილი საგადასახადო შეტყობინებები, არ შეიძლება, რომ იურიდიული ძალის არმქონე ან ნაკლოვანი იყოს საგადასახადო კანონმდებლობის შესრულების მიზნით შესრულებული დოკუმენტები, რომლებიც აკმაყოფილებენ მაშინ მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 226-ე მუხლის დანაწესებს.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სადავოდ გამხდარ ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ ბრძანება გამოცემულია 2011 წლის 19 ოქტომბერს, ხოლო მოცემულ პერიოდში მოქმედი საგადასახადო კოდექსის მე-4 მუხლის მიხედვით ყადაღაზე ხანდაზმულობის ვადები არ ვრცელდებოდა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 15 მაისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს 17.09.10წ. საგადასახადო კოდექსის 8.5 მუხლზე, რომლის თანახმად, აღიარებული საგადასახადო დავალიანება სახეზეა, როდესაც: დარიცხვის საფუძველია საგადასახადო დეკლარაცია; დავალიანება წარმოშობილია საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე, რომელსაც გადასახადის გადამხდელი ეთანხმება ან რომლის გასაჩივრების ვადაც გასულია; დარიცხვის მართლზომიერების შესახებ არსებობს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება; დავალიანების შემცირების მიზნით შემოსავლების სამსახურსა და გადასახადის გადამხდელს შორის გაფორმდა საგადასახადო შეთანხმება. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ქონებაზე ყადაღის დადების უპირველესი წინაპირობა სწორედ აღიარებული საგადასახადო დავალიანებაა. განსახილველ შემთხვევაში კი სსიპ შემოსავლების სამსახურმა საგადასახადო დავალიანების აღიარებულად მიჩნევის საფუძვლად მიუთითა დარიცხვის განხორციელება 08.11.1999წ. და 28.04.2004წ. შემოწმების აქტების საფუძველზე. საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას, რომ აღნიშნული არ წარმოადგენდა დავალიანების აღიარებულად მიჩნევის საკმარის საფუძველს. საგადასახადო ორგანოები საგადასახადო შემოწმების ჩატარების გზით ახდენენ საგადასახადო კონტროლს გადასახადის გამოანგარიშების სისწორეზე, დეკლარაციათა დროულ წარდგენაზე, საგადასახადო დოკუმენტაციის სრულ და დროულ შედგენაზე და სხვ.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს 13.06.1997წ. საგადასახადო კოდექსის 235.2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტზე, რომლის მიხედვით, შემოწმების მასალები და საგადასახადო ორგანოსათვის ცნობილი სხვა სათანადო ინფორმაცია იყო გადამხდელისათვის კუთვნილი გადასახადის დარიცხვის საფუძველი. ამავე კოდექსის 236-ე მუხლი ითვალისწინებდა, მათ შორის შემოწმების შედეგებზე დაყრდნობით, გადასახადის დარიცხული თანხის შესახებ გადამხდელისთვის შეტყობინების გაგზავნას, რომელშიც მითითებული უნდა ყოფილიყო დარიცხული გადასახადის და საჯარიმო სანქციების თანხა, გადასახადის გადახდის მოთხოვნა, გადახდის ვადები, დარიცხვის საფუძველი, გასაჩივრების წესი. ამასთანავე, განსახილველ დავაში, სხვა გადასახადებთან ერთად, სადავოა შემოწმების აქტებში მითითებული ქონების გადასახადი, რომლის დავალიანების შესახებ საგადასახადო შეტყობინება გადასახადის გადამხდელს, 13.06.1997წ. საგადასახადო კოდექსის 139.9 მუხლის თანახმად, უნდა წარდგენოდა არა უგვიანეს საანგარიშო წლის 1-ლი მარტისა. ამდენად, გადასახადის თანხის დარიცხვა გადამხდელზე ხდებოდა საგადასახადო შეტყობინების საფუძველზე.

აღსანიშნავია, რომ შემდგომი პერიოდის საგადასახადო კანონმდებლობის მიხედვითაც, საგადასახადო ორგანოს მიერ საგადასახადო შეტყობინების წარდგენა და არა შემოწმების აქტის შედგენა იყო საგადასახადო დავის დაწყების ფორმალური საფუძველი. ამდენად, განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ სწორედ საგადასახადო მოთხოვნა/შეტყობინება წარმოადგენს საგადასახადო ვალდებულების დამდგენ დოკუმენტს და არა შემოწმების აქტი, რომელიც მხოლოდ საგადასახადო მოთხოვნის შედგენის პირობას ქმნის.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობას იმასთან დაკავშირებით, რომ პირადი აღრიცხვის ბარათზე დავალიანების არსებობა უპირობოდ არ ადასტურებს დავალიანების აღიარებას. საქმეზე არ არის დადგენილი თუ რომელი საგადასახადო მოთხოვნის საფუძველზე, რომლის გასაჩივრების ვადა უკვე გასულია, ჩაეთვალა მოსარჩელეს აღიარებულად დავალიანება. საქმეზე ასევე არ არის დადგენილი თუ რომელი დეკლარაციების საფუძველზე არის დავალიანება წარმოშობილი. მხოლოდ პირადი აღრიცხვის ბარათზე დავალიანების ასახვის მიხედვით დავალიანების აღიარებულად მიჩნევა შეუძლებელია, რადგან გადამხდელის პირადი აღრიცხვის ბარათზე აღირიცხება როგორც აღიარებული, ასევე აუღიარებელი დავალიანებები.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს ყადაღის დადების შესახებ სადავო ბრძანების მიღების დროს მოქმედი საგადასახადო კოდექსის 4.1 მუხლზე, რომლის მიხედვით, საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენის ვადა 6 წელს შეადგენს, რომელიც შესაბამისი საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობის კალენდარული წლის დასრულებიდან აითვლება და იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ შემოწმებების ჩატარებიდან (1999წ., 2004წ.) გადახდევინების უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენებამდე გასულია 6 წელზე მეტი, შესაბამისად, იმ შემთხვევაში, თუ ამ დრომდე შედგენილი არ არის საგადასახადო მოთხოვნა/შეტყობინება (მისი არსებობა კი საქმის მასალებით არ დასტურდება და ვერც სასამართლოში იქნა წარმოდგენილი) შემოსავლების სამსახურს იგი არ უნდა შეედგინა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი