№ბს-405-402(კ-17) 20 ივლისი, 2017 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)
მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე
ვასილ როინიშვილი
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ი. რ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 31 მაისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
2014 წლის 10 ივნისს ი. რ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა გორის რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხეების - კასპის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიისა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კასპის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ.
მოსარჩელემ კასპის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 28 თებერვლის №214 საკუთრების უფლების მოწმობისა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კასპის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 8 აპრილის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა მოითხოვა.
გორის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 13 ივნისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირად ჩაება ა. ი-ი.
2014 წლის 4 ივლისს ი. რ-ის წარმომადგენელმა განცხადებით მიმართა გორის რაიონულ სასამართლოს, რომლითაც სარჩელის უზრუნველყოფის მიზნით, კასპის სარეგისტრაციო სამსახურისთვის სადავო მიწის ნაკვეთზე - ა. ი-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ უძრავ ნივთზე (მდებარე - კასპის რ-ნი სოფელ ..., საკადასტრო კოდი: ...) სარეგისტრაციო წარმოების განხორციელების აკრძალვა მოითხოვა.
გორის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 4 ივლისის განჩინებით ი. რ-ის წარმომადგენლის შუამდგომლობა დაკმაყოფილდა; საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კასპის სარეგისტრაციო სამსახურს აეკრძალა სადავო მიწის ნაკვეთზე - მდებარე კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ..., ა. ი-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ უძრავ ნივთზე, საკადასტრო კოდი: ..., რაიმე სახის სარეგისტრაციო წარმოების განხორციელება, საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლამდე.
გორის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 23 სექტემბრის განჩინებით ი. რ-ის წარმომადგენლის შუამდგომლობა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კასპის სარეგისტრაციო სამსახურის 2013 წლის 8 აპრილის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის ნაწილში სარჩელის გამოხმობის თაობაზე დაკმაყოფილდა; ი. რ-ის სარჩელი მოპასუხეების - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსა და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კასპის სარეგისტრაციო სამსახურის მიმართ, 2013 წლის 8 აპრილის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შესახებ, დარჩა განუხილველი მოსარჩელის მიერ ამ ნაწილში სარჩელის გახმობის გამო.
გორის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 23 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ი. რ-ის სარჩელი კასპის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 28 თებერვლის საკუთრების უფლების №214 მოწმობის ბათილად ცნობის შესახებ არ დაკმაყოფილდა; ი. რ-ის წარმომადგენლის მიერ 2014 წლის 10 ივნისს სარჩელზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი - 100 ლარი და 2014 წლის 4 ივლისს სარჩელის უზრუნველყოფაზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი - 50 ლარი, სულ - 150 ლარი დარჩა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადახდილად; გაუქმდა გორის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 4 ივლისის განჩინებით გამოყენებული სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიება, რომლითაც საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კასპის სარეგისტრაციო სამსახურს აეკრძალა კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ... მდებარე, ა. ი-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ უძრავ ნივთზე, საკადასტრო კოდი: ..., განეხორციელებინა რაიმე სახის სარეგისტრაციო წარმოება.
გორის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 23 სექტემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ი. რ-მა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 31 მაისის განჩინებით ი. რ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა გორის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 23 სექტემბრის გადაწყვეტილება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 31 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ი. რ-მა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.
კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ დავა გადაწყვიტა ისე, რომ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს არ მისცა სწორი სამართლებრივი შეფასება, სადავო სამართალურთიერთობას არასწორად შეუფარდა სამართლის ნორმა, სასამართლო დასკვნა არ გამომდინარეობს საქმეში შეკრებილი მტკიცებულებების ობიექტური ანალიზისა და შეფასებიდან. აგრეთვე სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობებში არ არის გაქარწყლებული აპელაციის მოტივები.
კასატორის მითითებით, გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში სასამართლომ არასწორად აღნიშნა, რომ არ დგინდებოდა სადავოდ ქცეული აქტით ი. რ-ის კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების ხელყოფის ფაქტი, რამდენადაც მხარეს თითქოს და არ წარუდგენია მტკიცებულება იმის შესახებ, რომ სადავო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა სამკვიდრო მასაში შემავალ აქტივს. კასატორის განმარტებით, მართალია, აღნიშნული ცნობის მოპოვება მხარის მიერ განხორციელდა სასამართლოს მიერ საქმეზე გადაწყვეტილების მიღების შემდგომ, თუმცა ხაზგასასმელია ის ფაქტი, რომ საქმეზე არასწორი ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა ერთგვარად განპირობებულია სასამართლოს უმოქმედობით, რომელმაც უგულებელყო ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-4, მე-19 მუხლების ძირითადი პრინციპები და ბ. (ბ.) რ-ის სახელზე რიცხული მიწის ნაკვეთის კონკრეტული ფართობის დადგენის მიზნით ეროვნული არქივიდან არ გამოითხოვა შესაბამისი ინფორმაცია და არ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ ა. ი-ზე რეგისტრირებული მიწის ნაკვეთი მოიცავდა ბ. (ბ.) რ-ის სამკვიდრო მასაში შემავალ აქტივს, სასამართლომ ასევე შეფასების მიღმა დატოვა ის უდავო გარემოება, რომელიც ადასტურებდა სადავო მიწის ნაკვეთის ბ. რ-ის მიერ ფლობის ფაქტს, რაც ცალსახად მიუთითებს იმაზე, რომ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული და გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია.
კასატორის მითითებით, სასამართლომ 2011 წლის 28 მარტის №AA2011008562 საარქივო ცნობაზე დაყრდნობით განმარტა, რომ ბ. (ბ.) რ-ის სამკვიდრო მასაში შემავალ აქტივს წარმოადგენდა მხოლოდ 0,31კვ.მ მიწის ნაკვეთი, რომელიც ორ მიწის ნაკვეთად სრულად ჰქონდა რეგისტრირებული ი. რ-ს, მაშინ როდესაც მის მიერ წარმოდგენილი კასპის არქივის მიერ 2014 წლის 2 ოქტომბერს გაცემული საარქივო ცნობით ცალსახად დგინდება, რომ კასპის მუნიციპალიტეტის გამგეობის, ... თემის საკრებულოს 1964 წლის მიწების ზონარგაყრილი წიგნით ბ. ზ. რ-ს ერიცხება 0,27 ჰა მიწის ფართობი, ხოლო 1965 წლის საკარმიდამო მიწების აზომვის აქტების წიგნით ბ. რ-ს პირად საკუთრებაში ერიცხება მიწის ფართობი 0,31 ჰა, 0,06 ჰა (...) და 0,11 ჰა, 0,06 ჰა, 0,04 ჰა (ჭალისპირი).
ერთი მხრივ, სასამართლომ გადაწყვეტილებაში მიუთითა, რომ ი. რ-ს მიღებული აქვს ბ. (ბ.) რ-ის სამკვიდრო ქონების ნაწილი - 0,31 ჰა მიწის ნაკვეთი, ხოლო მეორე მხრივ, სადავოდ გახადა ი. რ-ის უფლება მამკვიდრებლის სამკვიდრო ქონებაზე და უსაფუძლოდ განმარტა, რომ ა. ი-ის მიერ რეგისტრირებული უძრავი ქონება არ შედის ბ. (ბ.) რ-ის სამკვიდრო ქონებაში. აღნიშნულის საფუძვლად სასამართლომ მიუთითა ბ. (ბ.) რ-ის დანაშთ ქონებაზე გაცემულ ზოგადი სახის სამკვიდრო მოწმობაზე, სადაც არ გახლავთ მითითებული სამკვიდროში შემავალი ქონების ამომწურავი ჩამონათვალი და მისი მაიდენტიფიცირებელი მონაცემები.
კასატორის განმარტებით, მოქმედი კანონმდებლობის თანახმად, მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო ქონების თუნდაც ნაწილის მიღება ნიშნავს მთლიანი სამკვიდროს მიღებას. შესაბამისად, იმ მოცემულობის ფარგლებში, როდესაც: 1) საქმეში წარმოდგენილი საარქივო ცნობით ერთმნიშვნელოვნად დგინდებოდა ბ. (ბ.) რ-ის სამკვიდრო ქონების შესახებ ინფორმაცია, 2) აღნიშნულ ქონებაზე გაცემულ იქნა ზოგადი სახის სამკვიდრო მოწმობა, 3) სასამართლო ადასტურებს ი. რ-ის მიერ სამკვიდრო ქონების ნაწილის საკუთრებაში მიღებას, უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია სასამართლოს განმარტება იმის შესახებ, რომ ა. ი-ის მიერ რეგისტრირებული უძრავი ქონება თითქოს არ შედის ბ. (ბ.) რ-ის სამკვიდრო მასაში.
ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის დამტკიცების შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბერის №525 ბრძანებულების 1-ლი მუხლის თანახმად, საკუთრების უფლების აღიარებას ექვემდებარება სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი. ამავე ბრძანებულების მე-11 მუხლის თანახმად, კომისია თავის ფუნქციებს ახორციელებს საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის VIII თავით განსაზღვრული ფორმალური ადმინისტრაციული წარმოებით, „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონითა და ამ ბრძანებულებით განსაზღვრული წესით. კასატორი აღნიშნავს, რომ მითითებული სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისია ვალდებული იყო ა. ი-ის სასარგებლოდ საკუთრების უფლების მოწმობის გაცემის შესახებ განცხადებაზე დაწყებული ადმინისტრაციული წარმოებისას დაედგინა სადავო მიწის ნაკვეთი წარმოადგენდა თუ არა სახელმწიფო საკუთრებას და სადავოდ ქცეული საკუთრების უფლების მოწმობის გაცემით ილახებოდა თუ არა მესამე პირის საკუთრების უფლება, რაც არ განხორციელებულა.
კასატორის მითითებით, გარდა ამისა, აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ სადავოდ ქცეული აქტი გამოცემულია ამ საკითხის მომწესრიგებელი სამართლებრივი ნორმების უგულებელყოფის პირობებში, კერძოდ, ზემოაღნიშნული ბრძანებულების მე-2 მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მიწის მართლზომიერი მფლობელობის (სარგებლობის) დამადასტურებელი დოკუმენტია – ცნობა-დახასიათება - თანდართული უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტით (ასეთის არსებობის შემთხვევაში), საკომლო წიგნიდან ამონაწერი, მებაღის წიგნაკი, „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის №48 დადგენილების შესაბამისად, სოფლის (დაბის) ადგილობრივი მმართველობის ორგანოების გადაწყვეტილებით შექმნილი მიწის რეფორმის კომისიის მიერ შედგენილი და სოფლის (დაბის) ყრილობაზე (საერთო კრებაზე) დამტკიცებული მიწების განაწილების სია - თანდართული მიწის გამოყოფის გეგმით ან მის გარეშე, ადგილობრივი თვითმმართველობის (მმართველობის) ორგანოების მიერ დამტკიცებული სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწით სარგებლობისათვის სარეგისტრაციო პერიოდში მოქმედი საგადასახადო სია, „ფიზიკური პირებისა და კერძო სამართლის იურიდიული პირების სარგებლობაში არსებული არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის კერძო საკუთრებად გამოცხადების შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებამდე, ხოლო სახელმწიფოს მიერ დაფუძნებული კერძო სამართლის იურიდიული პირების შემთხვევაში ასევე აღნიშნული კანონის ამოქმედების შემდეგ, დადგენილი წესით, სახელმწიფო ან ადგილობრივი თვითმმართველობისა და მმართველობის ორგანოების მიერ გაცემული მიწის ნაკვეთის მიმაგრების აქტი ან მიწის ნაკვეთის გეგმა, სასამართლოს აქტი ან/და სხვა დოკუმენტი, აგრეთვე „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის 73-ე მუხლის პირველი პუნქტით განსაზღვრული პირების მიმართ ამავე პუნქტით განსაზღვრული ვადის დადგომამდე – პრივატიზაციის გეგმა, 1999 წლამდე შედგენილი დროებით სარგებლობის დამადასტურებელი მოქმედი დოკუმენტი, 1999 წლამდე მიწის ნაკვეთის ან/და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობის ბალანსზე ყოფნის დამადასტურებელი დოკუმენტი, რომელიც კანონმდებლობით დადგენილი წესით არ არის გაუქმებული, ტექნიკური ინვენტარიზაციის არქივში აღრიცხვის დამადასტურებელი დოკუმენტი, მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა-ნაგებობის პროექტი.
„ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, მართლზომიერ მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწაზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის დასადასტურებლად დაინტერესებულმა პირმა უნდა წარადგინოს: ა) მიწის მართლზომიერი მფლობელობის (სარგებლობის) დამადასტურებელი დოკუმენტი; ბ) მიწის ნაკვეთის საკადასტრო აგეგმვითი/აზომვითი ნახაზი; გ) საკუთრების უფლების აღიარების საფასურის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტი; დ) დაინტერესებული პირის საიდენტიფიკაციო დოკუმენტები; ე) საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა დოკუმენტაცია.
კასატორის მითითებით, კონკრეტულ შემთხვევაში დადგენილია, რომ ა. ი-ს საკუთრების უფლების აღიარების კომისიაში არ წარუდგენია მიწის მართლზომიერად დაკავების კანონით განსაზღვრული მტკიცებულება, რაც ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან გამორიცხავდა საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას, ვინაიდან მითითებული ბრძანებულების მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ დაინტერესებული პირის მოთხოვნა საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე არ აკმაყოფილებს „ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების შესახებ“ საქართველოს კანონითა და ამ წესით განსაზღვრულ პირობებს ან განცხადებისათვის დართული დოკუმენტებით არ დასტურდება მართლზომიერი მფლობელობის, სარგებლობის ფაქტი, ან ამ კანონით დადგენილ შემთხვევებში, შესაბამისი ოდენობით და შესაბამის ვადაში არ იქნა გადახდილი საკუთრების უფლების აღიარების საფასური, კომისია იღებს წერილობით გადაწყვეტილებას საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის შესახებ.
კასატორის განმარტებით, ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების წესის დამტკიცების შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 15 სექტემბერის №525 ბრძანებულების ნორმების ანალიზიდან გამომდინარე, საკუთრების უფლების მოწმობის გაცემა ხორციელდება კომისიის მიერ ოქმის სახით მიღებული გადაწყვეტილების საფუძველზე; განსახილველ შემთხვევაში კი საკუთრების უფლების მოწმობის გაცემა განხორციელებულია კომისიის გადაწყვეტილების (ოქმი) გარეშე, რაც საკუთრების უფლების მოწმობის ბათილად ცნობის კანონისმიერ საფუძველს წარმოადგენს, თუმცა სარჩელის დაკმაყოფილების უმთავრესი საფუძველი ი. რ-ის საკუთრების უფლების ხელყოფის ფაქტია, რაც არ იქნა გათვალისწინებული სააპელაციო სასამართლოს მიერ.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 9 ივნისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ი. რ-ის საკასაციო საჩივარი.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ი. რ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.
განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელე კასპის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ფიზიკური და კერძო სამართლის იურიდიული პირების მფლობელობაში (სარგებლობაში) არსებულ მიწის ნაკვეთებზე საკუთრების უფლების აღიარების კომისიის 2008 წლის 28 თებერვლის საკუთრების უფლების №214 მოწმობის (რომლითაც ა. ი-ს საკუთრებაში გადაეცა 1621.00 კვ.მ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი) ბათილად ცნობას ითხოვს იმ საფუძვლით, რომ ა. ი-ის საკუთრებაში არსებული მიწის ნაკვეთი შედის მისი მამკვიდრებლის - ბ. რ-ის დანაშთ სამკვიდროში და აქედან გამომდინარე, წარმოადგენს მის საკუთრებას.
საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მემკვიდრეობის უფლება კონსტიტუციით აღიარებული და უზრუნველყოფილი უფლებაა. სამართლებრივი ნორმების ერთობლიობა, რომლის საფუძველზეც რეგულირდება მემკვიდრეობითი ურთიერთობა, წარმოადგენს მემკვიდრეობით კანონმდებლობას, რომელიც სამოქალაქო სამართლის ნაწილია და სამოქალაქო კოდექსით არის რეგლამენტირებული მემკვიდრეობის წარმოშობის საფუძვლები და ა.შ.
სამკვიდრო სამართლის ინსტიტუტის მიხედვით, სამკვიდრო არის იმ უფლება-მოვალეობათა ერთობლიობა, რომელიც მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ გადადის მემკვიდრეზე. სამკვიდრო შეიცავს მამკვიდრებლის როგორც ქონებრივ უფლებებს, ისე მოვალეობებს, რომელიც მამკვიდრებელს გააჩნდა სიკვდილის მომენტისთვის ანუ სამკვიდროში შედის მხოლოდ ის უფლება-მოვალეობები, რომლებიც მას ჰქონდა სიცოცხლეშივე ანუ სამკვიდროში შედის მამკვიდრებლის სიცოცხლეში წარმოშობილი მისი კუთვნილი ქონებრივი უფლებები, არამატერიალური ქონებრივი სიკეთე და სხვა.
საქმის მასალებით დადგენილია, რომ კასპის რაიონის სოფელი ... (...) 1986-1995 წლების საკომლო წიგნის ჩანაწერების მიხედვით, ბ. რ-ის ოჯახი განეკუთვნება საბჭოთა მეურნეობის საზოგადოებრივ ჯგუფს, რომლის შემადგენლობაში შედიან: შვილიშვილები - ი., იო. და ნ. რ-ები, რძალი - იზ. რ-ი-გ-ა; ოჯახს საკუთრებაში ერიცხება 1965 წელს აგებული 22 მ2 საცხოვრებელი სახლი და 0,31 ჰა მიწის ნაკვეთი.
ბ. რ-ი გარდაიცვალა 1991 წლის 12 თებერვალს და მისი დანაშთი სამკვიდრო მთლიანად მიიღო ანდერძისმიერმა მემკვიდრემ - ი. რ-მა. 2011 წლის 6 აპრილს გაცემული სამკვიდრო მოწმობა №110349206 ზოგადი ხასიათისაა და მასში დაკონკრეტებული არ არის თუ რა მიიღო მან მემკვიდრეობით.
მითითებული საარქივო ცნობისა და სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე ი. რ-მა საჯარო რეესტრში თავის სახელზე საკუთრების უფლებით 2011 წლის 12 აპრილს №... და №... საკადასტრო კოდებით დაირეგისტრირა 1857 მ2 და 1240 მ2 სასოფლო-სამეურნეო (საკარმიდამო) მიწის ნაკვეთები 2 ნაკვეთად (სულ 3097 მ2) და საცხოვრებელი სახლები 31,9 მ2 და 219,3 მ2.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელე ი. რ-ი ვერ იქნება მემკვიდრე მამკვიდრებლის იმ ქონებაზე, რომელიც გარდაცვალების მომენტში (1991წ.) მამკვიდრებლის საკუთრებას არ წარმოადგენდა, ან მამკვიდრებლიდან გადავიდეს მასზე ის უფლება, რომელიც მას სიცოცხლეში არ წარმოშობია. სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ არ დასტურდება სადავო მიწის ნაკვეთზე რაიმე უფლების სამკვიდრო მასაში ყოფნის ფაქტი.
საჯარო რეესტრში ორ ნაკვეთად ი. რ-ის სახელზე 2011 წელს ს/კ №... და №... დარეგისტრირებულია 0.31 ჰა მიწის ნაკვეთი, ამ რეგისტრაციებისათვის უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს სამემკვიდრეო მოწმობა და №AA2011008562-03 საარქივო ცნობა. აღნიშნული საარქივო ცნობა, თავის მხრივ, ეყრდნობა ... 86-95 წლების საკომლო ჩანაწერებს, რომლის მიხედვით, კომლს გააჩნდა 0,31 ჰა მიწის ნაკვეთი. სააპელაციო წესით საქმის განხილვისას წარმოდგენილი 2014 წლის 2 ოქტომბერს გაცემული საარქივო ცნობის მიხედვით, კასპის ადგილობრივ არქივში დაცული 1965 წლის საკარმიდამო მიწების აზომვის აქტების წიგნით ბ. რ-ს პირად საკუთრებაში ერიცხება მიწის ფართობი 0,31 ჰა და 0,06 ჰა (...) და 0,11 ჰა, 0,06 ჰა, 0,04 ჰა (ჭალისპირი), სულ - 0,58 ჰა. ანუ 0.31 ჰას გარდა კიდევ - 0.27 ჰა.
საკასაციო სასამართლო ასევე იზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების დასკვნას იმის თაობაზე, რომ საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებებით ვერ იქნა დადგენილი ის გარემოება, რომ სადავო აქტით ა. ი-ისათვის გადაცემული მიწის ნაკვეთი შედიოდა ბ. რ-ის სამკვიდრო მასაში. მხოლოდ მოწმეთა ჩვენებებით აღნიშნულის დადასტურება დაუშვებელია, რამდენადაც ბ. რ-ის სამკვიდროში სხვა ქონების ან ქონებაზე უფლების არსებობის დამადასტურებელი დოკუმენტი არ წარმოდგენილა.
სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ დასტურდება ი. რ-ის კანონიერი ინტერესების შელახვის ფაქტი ა. ი-ის სახელზე უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების აღიარებით, შესაბამისად, გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით არ შელახულა მისი, როგორც მესაკუთრის უფლება.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.
ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან ი. რ-ის საკასაციო საჩივარზე მ. კ-ს 2017 წლის 6 ივნისს გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ი. რ-ს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი _ 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ი. რ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 31 მაისის განჩინება;
3. ი. რ-ს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მ. კ-ის მიერ 2017 წლის 6 ივნისს გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი;
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე
მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე
ვ. როინიშვილი
