საქმე # 330310015001020062

საქმე №ბს-370-367(კ-17) 18 ივლისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ვასილ როინიშვილი (თავჯდომარე, მომხსენებელი)

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა -ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრო (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - თ. შ-ა (მოსარჩელე)

მესამე პირები: მ. შ-ა, ნ. ფ-ი, მა. ფ-ა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 31 იანვრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, ქმედების განხორიცელების დავალება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

თ. შ-ამ 2015 წლის 26 ივნისს სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს მიმართ. მოსარჩელემ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს 2015 წლის 22 მაისის №05-01/06/13559 ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა და მოპასუხისათვის მოსარჩელის ცალკე ოჯახად გასვლის უზრუნველყოფა (საოჯახო ნომრის მინიჭება) და სათანადო საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 30 სექტემბრის საოქმო განჩინებით საქმეში მესამე პირებად ჩაბმულ იქნენ - მ. შ-ა, ნ. ფ-ი და მა. ფ-ა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 22 იანვრის გადაწყვეტილებით თ. შ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს 2015 წლის 22 მაისის №05-01/06/13559 ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი და დაევალა მოპასუხე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს, საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, კანონით დადგენილ ვადაში, გამოსცეს ახალი ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი თ. შ-ას ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებით. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრომ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 31 იანვრის განჩინებით აპელანტის საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 22 იანვრის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 31 იანვრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრომ, რომლითაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორს მიაჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული. საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის 4-ე ნაწილი იძლევა შესაძლებლობას, რომ სასამართლომ ბათილად ცნოს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, იმ შემთხვევაში, თუ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევა-შეფასების გარეშე. მსგავსი გადაწყვეტილების მიღება შესაძლებელია იმ შემთხვევაში, როდესაც ადმინისტრაციულ ორგანოს ჰქონდა დისკრეციული უფლებამოსილება, შეფასებისა და მოქმედების თავისუფლება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემისას, რაც მან ჯეროვნად ვერ გამოიყენა და რის შესახებ გადაწყვეტილებასაც ვერ მიიღებს სასამართლო, სანამ ადმინისტრაციული ორგანო ჯეროვნად არ გამოიკვლევს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებს. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად „ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოებისას გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე“. კასატორის მოსაზრებით, სამინისტროს მიერ სადავო საკითხის თაობაზე ჩატარდა სრულყოფილი ადმინისტრაციული წარმოება მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. კერძოდ, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე და 53-ე მუხლებით დადგენილი წესის სრული დაცვით. სამინისტროს მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებით ნათლად ჩანს, დისკრეაციული უფლებამოსილების ფარგლებში, გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა ყველა იმ გარემოებებისა და მტკიცებულებების გამოკვლევის, ურთიერთშეჯერებისა და შეფასების საფუძველზე რაც წარმოდგენილ იქნა ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში და სამინისტროს მიერ არ ყოფილა უგულებელყოფილი არც ერთი გარემოება, თუ წარმოდგენილი მტკიცებულება, რაზეც პირველი ინსტანციის სასამართლო საუბრობს თავის გადაწყვეტილებაში. სამინისტროს მიერ გადაწყვეტილების მიღებისას მხედველობაში იქნა მიღებული ადმინისტრაციული წარმოების პროცესში წარმოდგენილი თითოეული დოკუმენტი.

სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, რომლითაც სადავო საკითხის გადაუწყევტლად ბათილად ცნო სამინისტროს მიერ გამოცმეული სადავო აქტი და დაავალა საკითხის ხელახლა განხილვა და ახალი აქტის გამოცემა სადავო საკითხთან დაკავშირებთ კასატორს მიაჩნია, რომ სრულიად დაუსაბუთებელია, მოკლებულია ყოველგვარ სამართლებრივ საფუძველს. სასამართლოს ერთერთი არგუმენტი ამგვარი შინაარსის გადაწყვეტილების მიღების წარმოადგენს ის გარემოება, რომ თითქოს სამინისტრომ მოსარჩელის მიმართ ობიექტურად არ გამოიკვლია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის გარემოება.

კასატორს მიაჩნია, რომ პირველი ინსტანციის მსგავსად საპელაციო პალატამ არასწორად დაადგინა და შეაფასა საქმეში არსებული ფაქტობრივი გარემოებები, რამაც საბოლოოდ სასამართლოს მიერ გამოიწვია ისეთი გადაწყვეტილების მიღება, რომელიც რეალურად სამინისტროს მიერ საკითხის განხილვის შემთხვევაშიც (გადაწყვეტილება დადებითი იქნება თუ უარყოფითი) არ განაპირობებს ისეთი შედეგის დადგომას, რაც შემდგომში შესაძლოა მოსარჩელის საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების საფუძველი გახდეს. სამინისტროს 2015 წლის 22 მაისის ადმინისტრაციული აქტით მოსარჩელეს უარი ეთქვა საცხოვრებლი ფართით დაკმაყოფილებაზე, შესაბამისად სასამართლოს მიერ უნდა შეფასებულიყო, რამდენად კანონიერია სამინისტროს მიერ გამოცემული აქტი თ. შ-ას საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე, ვინადიან მოსარჩელის მიერ სამინისტროსათვის წარდგენილი ადმინისტრაციული საჩივრითაც და ადმინისტრაციული საჩივრის განხილვის დროს მის მიერ ჩამოყალებებული მოთხოვნით ცალსახად დასტურდება, რომ მის კანონიერ ინტერეს წარმოადგენდა გრძელვადიანი საცხოვრებელი ფართით უზრუნველყოფა და არა ძმის - მ. შ-ას ოჯახიდან გამოყოფა და ცალკე, დამოუკიდებელი ნომრის მინიჭება, როგორც ამას სასამართლო უთითებს.

ადმინისტრაციული წარმოების დროს გამოკვლევის შედეგად გაირკვა, რომ მოსარჩელე თ. შ-ა, მისი ძმა - მ. შ-ა, რძალი - ნ. ფ-ი და ძმისშვილი - მ. ფ-ი წარმოადგენენ ერთი ოჯახის წევრებს, რაც უდავოდ დასტურდება როგორც ფაქტობრივი გარემოებებით ასევე საქმეში არსებული უტყუარი მტკიცებულებებით. შესაბამისად საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების თაობაზე შევსებულ განაცხადში ოჯახის წევრებად დაფიქსირებულნი არიან და მათივე ხელმოწერებით დასტურდება, როგორც თავად მოსარჩელე ასევე მისი ძმა და ცოლ-შვილი. განაცხადის შეფასებისა და მინიჭებული ქულების შესაბამისად მათი საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილება განხორციელდა ქ. თბილისი, ... ქუჩა N101-ში მდებარე რეაბილიტირებულ შენობაში 2 (ორი) ოთახიანი ბინით. საცხოვრებელი ფართის გადაცემის დროს გამართულ კენჭისყრის პროცესზე მოსარჩელემ თავადვე განაცხადა თანხმობა შეთავაზებულ საცხოვრებელ ფართზე, რაც დასტურდება 2013 წლის მიღება-ჩაბარების აქტზე დაფიქსირებული ხელმოწერით. აქვე აღსანიშნავია, რომ მოსარჩელისათვის ცნობილი იყო იმ გარემოების შესახებ, რომ თუ მიიღებდა აღნიშნულ შეთავაზებას ეს უკანასკნელი სამინისტროს მიერ ჩაითვლებოდა, როგორც საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილებული.

ზემოთ მითითებული გარემოებები ადმინისტრაციული წარმოების დროს სადავოდ არ გაუხდია მოსარჩელეს, თუმცა იმის გამო, რომ მას არ სურს და უჭირს ძმასა და მის ცოლ-შვილთან ერთად ცხოვრება, რადგან ისინის წარმოადგენენ შშმ პირებს, აღნიშნული გათვალისწინებულ იქნეს სამინისტროს მიერ და საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილებულ იქნეს, როგორც ცალკე ოჯახი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასტორი მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ სასამართლოს მსჯელობის თანახმად, მოსარჩელისათვის საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების თაობაზე უარის დამაბრკოლებელ გარემოებას წარმოადგენს მისთვის ცალკე საოჯახო ნომრის მინიჭება, რაც აქფიქრებინებს, რომ სასამართლომ ნებით თუ უნებლიედ გვერდი აუარა და საერთოდ არ იმსჯელა სამინისტროს მიერ გადაწყვეტილების მიღების დროს მოკვლეული საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებებზე და მოძიებულ მტკიცებულებებზე. კერძოდ სასამართლოს აქცენტი უნდა გააკეთებინა იმ ფაქტზე, რომ ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართვის პერიოდისათვის თ. შ-ა სამინისტროს მონაცემთა ბაზის მიხედვით უკვე დაკმაყფილებული იყო გრძელვადიანი საცხოვრებელი ფართით მისამართზე ქ. თბილისი, ... ქუშა N101-ში მდებარე რეაბილიტირებულ შენობაში 2 ოთახიანი საცხოვრებელი ფართით. ანუ დევნილთა მონაცემთა ბაზაში თ. შ-ა, მ.შ-ა, ნ. ფ-ი და მ. შ-ა დარეგისტრირებულნი არიან, როგორც გრძელვადიანი საცხოვრებელი ფართით უზრუნველყოფილი ოჯახი.

„საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადადგილებულ პირთა - დევნილთა შესახებ“ საქართევლოს კანონის მე-13 მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, „თუ დევნილი ოჯახი უზრუნველყოფილია გრძელვადიანი საცხოვრებელით, სახელმწიფოს ეხსნება დევნილის ან მისი ოჯახის წევრთა პირდაპირი დამავალი შტოს შთამომავლობის საცხოვრებელი ფართობით დაკმაყოფილების ვალდებულება, მათი სტატუსიდან გამომდინარე“. შესაბამისად, ზემოთ მითითებული კანონის თანახმად, დევნილი ოჯახი, რომელიც დაკმაყოფილებულია საცხოვრებელი ფართით, ასეთი ოჯახის მიმართ სახელმწიფოს ეხსნება საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების ვალდებულება. ამდენად, საცხოვერებელი ფართით დაკმაყოფილებული დევნილი ოჯახის, უკვე შემდგომში ცალკე ოჯახად გამოყოფა და საოჯახო ნომრის მინიჭება არ წარმოშობს საცხოვრებელი ფართის მოთხოვნის საფუძველს.

მითუმეტეს გასათვალისწინებელია ის ფაქტი, რომ მოსარჩელეს საცხოვრებელი ფართით დაკამყოფილებამდე (2013 წლამდე) არ მოუმართავს სამინისტროსათვის განცხადებით მისი ძმისგან ცალკე, დამოუკიდებელ ოჯახად გამოყოფის თაობაზე. აღნიშნულის დამადასტურებელი დოკუმენტი ვერც სამინისტროს მიერ იქნა მოძიებული და ვერც მხარის მიერ იქნა წარმოდგენილი. არც საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების თაობაზე არ მიუმართავს სამინისტროსათვის. აღნიშნულთან დაკავშირებით პრეტენზია მხოლოდ 2015 წელს, როდესაც მისთვის უკვე ცნობილი იყო, რომ იგი სამინისტროს მონაცემთა ბაზაში რეგისტრირებულია, როგორც სახელმწიფოს მიერ საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილებული ოჯახი. თ. შ-ა, მ. შ-ა, ნ. ფ-ი და მა. ფ-ა წარმოადგენენ განცალკევებულ საცხოვრებელ ფართზე მუდმივად მცხოვრებ უახლოესი ნათესაური კავშირის მქონე ოჯახს, რომლებიც ერთად ეწევიან შინასამეურნეო საქმიანობას. აღნიშნული გარემოება დასტურდება, როგორც მოსარჩელის მიერ გაკეთებეული განამარტებებით, ასევე საქმეში წარმოდგენილი უდავო დოკუმენტებით, კერძოდ მოსარჩელის მიერ შევსებული დეკლარაციაში, რომელშიც წარმოდგენილია ინფორმაცია ოკუპირებულ ტერიტორიაზე უძრავი ქონებისა და მასთან მუდმივად მცხოვრები ოჯახის წევრების თაობაზე, მას ოჯახის წევრად მითითებული ყავს ძმა მ. შ-ა. სამინისტროსათვის მოწოდებული ინფორმაციის საფუძველზე, 1996 წელს შევსებული საოჯახო ანკეტის მონაცემებით თ. შ-ა და მ. შ-ა წარმოადგენენ ერთი ოჯახის წევრებს და რეგისტრირებულნი იყვნენ და ფაქტობრივადაც ცხოვრობდნენ ერთ მისამართზე: ..., მე-2 ავტოფარეხის ტერიტორიაზე არსებულ შენობაში მდებარე საცხოვრებელ ფართში. სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ბაზაში თ. შ-ა, მ. შ-ა, ნ. ფ-ი და მ. შ-ა ირიცხებიან, როგორც ერთი ოჯახის წევრები.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია, რადგან აქტის ბათილად ცნობა და საკითხის ხელახლა განხილვის დავალება იმ მოტივით, რაც სამინისტროს მიერ წარმოდეგენილი დოკუმენტებით და სასამართლო სხდომებზე გაკეთებული განმართებებით უდავოდ დასტურდება, რომ სრულყოფილად იქნა გამოკვლეული თ. შ-ას მიერ ადმინისტრაციული საჩივრით დაყენებული მოთხოვნა, მოკლებულია ყოველგვარ ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძველს.

კასატორი მიუთითებს, რომ სასამართლოს მოსაზრების გაზიარების შემთხვევაშიც, თ. შ-ა ადმინისტრაციული საჩივრით ითხოვდა ძმისგან ცალკე ოჯახად გამოყოფას სამართლებრივად რამდენად გამართული და საფუძვლიანი იქნებოდა მისი მოთხოვნა, როდესად ... ქუჩა N101-ში მდებარე დევნილი ოჯახებისათვის ბინების განაწილების მიზნით გამართული კენჭისყრის დროს მან თანხმობა განაცხადა გრძელვადიანი საცხოვრებელი ფართის მიღებაზე და მისი ნება და სურვილი გამოხატა 2013 წლის 8 ნოემბრის მიღება - ჩაბარების აქტზე დაფიქისრებული ხელმოწერით. მითუმეტეს, რომ არც ადმინისტრაციული წარმოების დროს და არც სასამართლო სხდომებზე სადავოდ არ გაუხდია მითითებულ მიღება-ჩაბარების აქტზე მის მიერ დაფიქისრებული ხელმოწერა და განმარტვდა რომ მის მიერ ხელმოწერა განხორციელდა იძულებით. ასეთის არსებობის შემთხვევაში კანონი კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 85-ე მუხლი მას ანიჭებდა უფლებას სადავოდ გაეხადა მიღება-ჩაბარების აქტზე იძულებით ხელმოწერა, რაც მის მიერ არ განხორციელებულა. ამდენად, სასამართლოს უნდა შეეფასებინა რამდენად კანონიერია სამინისტროს მიერ გამოცემული სადავო აქტი თ. შ-ას საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის თაობაზე, ხოლო რაც შეეხება, ცალკე საოჯახო ნომრის მინიჭების საკითხს, აღნიშნული რეგულირდება საქრთველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა მინისტრის 2013 წლის 16 ივლისის N287 ბრძანების მე-4 მუხლის 24 -ე პუნქტით, სადაც განმარტებულია, რომ ცალკე ოჯახად რეგისტრაცია ხორციელდება შემდეგ შემთხვევებში: ა) სრულწლოვანი პირის/დევნილის განცხადების საფუძველზე, რომელსაც ჰყავს მეუღლე, ან შვილი, რაც დასტურდება შესაბამისი დოკუმენტით, და ბ) სრულწლოვანი პირის/დევნილის განცხადების საფუძველზე, რომლის სარეგისტრაციო ნომერზეც რეგისტრირებული არიან პირები, რომლებთანაც მას არ აქვს შემდეგი ნათესაური კავშირი: მამა, დედა, ძმა, და, შვილი, შვილიშვილი და მეუღლე. აღნიშნულიდან გამომდინარე მოსარჩელე არ იყო და არ არის შეზრუდული ნებისმიერ დროს მომართოს განცხადებით ცალკე საოჯახო ნომირის მინიჭების თაობაზე კანონით გათვალისიწნებული შესაბამისი დოკუმენტების დართვით, რის საფუძველზეს სამინისტროს მიერ განხორციელდება მისთვის ცალკე საოჯახო ნომრის მინიჭება, თუმცა აქვე განვმარტავთ, რომ აღნიშნული ქმედების განხორციელება (მონაცემთა ბაზაში მისი ცალკე საოჯახო ნომრით დაფიქისრება) ვერ გახდება მისი საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი ზემოთ განმარტებული გარემოებების გამო.

კასატორი მიუთითებს, რომ სამინისტროს მიერ სააპელაციო სასამართლოში წარდგენილ სააპელაციო საჩივარში აღწერილი იყო ის თითოეული იურიდიული და ფაქტობრივი უსწორობა რომლებზეც ააგო თავისი გადაწყვეტილება პირველი ინსტანციის სასამართლომ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ არ იქნა ნამსჯელი იმ ფაქტობრივ უსწორობებსა თუ სამართლებრივ გარემოებებზე, რაც იძლეოდა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველს, ასეთი გარემოებების მრავლად არსებობის მიუხედავად. სამინისტროს მონაცემების მიხედვით, თ. შ-ა წარმოადგენს იძულებით გადადგილებულ პირს - დევნილს აფხაზეთიდან. დევნილთა მონაცემთა ბაზის მიხედვით მის საოჯახო ნომერზე დვნილად რეგიტრირებულნი არიან მისი ძმა - მ. შ-ა, რძალი - ნ. ფ-ი და მათი შვილი - მა. ფ-ა. აღნიშნული პირები ფაქტობრივადაც ერთად ცხოვრობდნენ ... დასახლება „...“ მე-2 გარაჟის ტერიტორიაზე მდებარე შენობაში.

2015 წლის 17 აპრილს მოსარჩელემ N17890/01 ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა სამინისტროს. მის მოთხოვნას წარმოადგენდა გრძელვადიანი განსახლების ფარგლებში საცხოვრებელი ფართით უზრუნველყოფა, როგორც ძმის ოჯახიდან განცალკევებულ პირს. 2015 წლის 22 მაისის N13559 ადმინისტრაციული აქტით მას უარი ეთქვა ადმინისტრაციული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. ადმინისტრაციული წარმოების ფარგლებში საქმის ზეპირი მოსმენის დროს თ. შ-ამ განმარტა, რომ ცხოვრობს ... „...“ მე-2 გარაჟის ტერიტორიაზე მდებარე ავარიულ შენობაში. თვითონ და მისი ძმა - მ. შ-ა, რძალი - ნ. ფ-ი და მათი შვილი - მა. ფ-ა რეგისტრირებული არიან ერთი საოჯახო ნომრით (ასევე ერთად ცხოვრობდნენ ზემომითითებულ მისამართზე). მისი განმარტებით მან რამდენჯერმე მიმართა სამინისტროს ცალკე ოჯახად დარეგისტრირებასთან დაკავშირებით, თუმცა სამინისტროში განუცხადეს რომ გადამისამართების პროცესი შეჩერებული იყო. მან დააფიქსირა, რომ მისი ძმა და რძალი არიან ყრუ-მუნჯები და ამის გამო უჭირს მათან ერთად ცხოვრება. საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების მიზნით თ. შ-ა აპლიკაციის შესავსებად სამინისტროში არ მისულა. აღნიშნული აპლიკაცია შეავსო მისმა ძმამ მ. შ-ამ, რომელმაც განაცხადის შევსების დროს ოჯახის წევრად მიუთითა თ. შ-აც. აღნიშნული განაცხადის განხილვის და შეფასების შედეგად მათ ოჯახს გადაეცათ 2 ოთახიანი ბინა ქ. თბილისი ... ქუჩა N101 -ში მდებარე ობიექტში. ასევე მან დაადასტურა, რომ ხელი მოაწერა გრძელვადიანი განსახლების მიზნით საცხოვრებელი ფართის მიღება-ჩაბარების აქტზე, თუმცა აქვე განმარტავს, რომ იძულებული იყო ხელი მოეწერა მითითებულ დოკუმენტზე, ვინაიდან წიააღმდეგ შემთხვევაში მისი ძმა დარჩებოდა საცხოოვრებელი ფართის გარეშე.

სამინისტრომ განიხილა რა თ. შ-ას ადმინისტრაციული საჩივარი, საქმეზე არსებული მასალებისა და მოსმენილი ახსნა-განმარტების ურთიერთშეჯერებისა და შეფასების შედეგად მიიჩნია, რომ თ. შ-ას ადმინისტრაციული საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდგე გარემობათა გამო, კერძოდ: 2013 წლის 27 აგვისტოს მისი ძმის მ. შ-ას მიერ შევსებული საცხოვრებელი ფართის მიღების თაობაზე განაცხადზე დაფიქსირებულია მოსარჩელის ხელმოწერა დანარჩენი ოჯახის წევრების ხელმოწერებთან ერთად - ანუ, მან თავად დააფიქსირა თავისი მოთხოვნა, რომ საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილებულიყო განაცხადში მითითებულ სხვა პირებთან ერთად, როგორც ერთი ოჯახის წევრები. ასევე, საცხოვრებელი ფართის გადაცემის დროს გამართულ კენჭისყრის პროცესზე თავადვე განაცხადა თანხმობა შეთავაზებაზე რაც დასტურდება გრძელვადიანი განსახლების მიზნით საცხოვრებელი ფართის შეთავაზების (გადაცემის) 2013 წლის 8 ნოემბრის მიღება - ჩაბარების აქტზე დაფიქისრებული ხელმოწერით. შესაბამისად ზემოაღნიშნული ხელმოწერით მოსარჩელის მიერ გამოხატული იყო მისი ნება, რომ დაკმაყოფილებულიყო ქ. თბილისი, ... ქუჩა N101-ში შენობაში არსებული 2 ოთახიანი საცხოვრებელი ფართით. ასევე ხაზგასასმელია ის გარემოება, რომ მოსარჩელსათვის ცნობილი იყო იმ გარემოების შესახებ, რომ თუ მიიღებდა აღნიშნულ შეთავაზებას, რასაც დაადასტურებდა მისივე ხელმოწერით, ეს უკანასკნელი სამინისტროს მიერ ჩაითვლებოდა როგორც საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილებულ პირად და დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე ის სამომავლოდ სახელმწიფოსაგან საცხოვრებელი ფრათით განმეორებით დაკმაყოფილებას ვერ მოითხოვდა.

მოცემულ შემთხვევაში, სამინისტროს დევნილთა მონაცემთა ბაზის მიხედვით მოსარჩელე რეგისტრირებულია, როგორც სახელმწიფოს მიერ გრძელვადიანი საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილებული ოჯახი.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით „საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადადგილებულ პირთა - დევნილთა შესახებ“ საქართევლოს კანონის მე-13 მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, „თუ დევნილი ოჯახი უზრუნველყოფილია გრძელვადიანი საცხოვრებელით, სახელმწიფოს ეხსნება დევნილის ან მისი ოჯახის წევრთა პირდაპირი დამავალი შტოს შთამომავლობის საცხოვრებელი ფართობით დაკმაყოფილების ვალდებულება, მათი სტატუსიდან გამომდინარე“. შესაბამისად კასატორი მიიჩნევს, რომ არ არსებობს გასაჩივრებული აქტის ბათილად ცნობის არც ფაქტობრივი და არც სამართლებრივი საფუძველი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 24 აპრილი განჩინებით საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე და განმარტავს, რომ თ. შ-ას ადმინისტრაციული საჩივარი, რომლითაც მოსარჩელემ ცალკე/დამოუკიდებელი ოჯახის ნომრის მინიჭება და საცხოვრებელი ფართით უზრუნველყოფა მოითხოვა, წარმოადგენდა „პირისათვის დევნილის სტატუსის მინიჭების, შეწყვეტის, ჩამორთმევისა და აღდგენის, დევნილთა რეგისტრაციისა და დევნილთა მონაცემთა ბაზის წარმოების წესის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა მინისტრის 2013 წლის 16 ივლისის №287 ბრძანების საფუძველზე მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების საფუძველს. ამასთან, საჩივრის (თავისი არსით განცხადების) საფუძვლიანობის შემოწმება მოპასუხის მხრიდან უნდა მომხდარიყო მოთხოვნის ფარგლებში, მაგრამ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ 2015 წლის 22 მაისს მიღებული სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი არ შეიცავს მსჯელობას საჩივრით გათვალისწინებულ ყველა მოთხოვნაზე. შესაბამისად, ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოსთვის თ. შ-ას ადმინისტრაციულ საჩივართან დაკავშირებით საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, კანონით დადგენილ ვადაში, ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება შეესაბამება ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის დანაწესს. იმ მოტივით, რომ მითითებული ნორმით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს იმ ვითარებაში, როცა სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება. შესაბამისად, შეუძლებელია სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალური კანონიერების შეფასება. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა სწორედ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობა, რამდენადაც სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი გამოცემულია საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების გარეშე, რის გამოც ადმინისტრაციულ ორგანოს, კერძოდ, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს მართებულად დაევალა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი აქტი.

კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ემუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 31 იანვრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე