საქმე # 330310115001157930

საქმე №ბს-213-211(2კ-17) 30 მაისი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ვასილ როინიშვილი (თავჯდომარე, მომხსენებელი)

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა -ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები: 1. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო (მოპასუხე); 2. მ. ლ-ი (მოსარჩელე)

მესამე პირები: გ. გ-ე, ს. კ-ი, ლ. ს-ა, დ. კ-ა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა და ახალი აქტის გამოცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. ლ-ი 2015 წლის 18 ნოემბერს სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხე სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა: ბათილად იქნეს ცნობილი „რეგისტრაციის შესახებ“ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახური 2015 წლის 25 აგვისტოს №... გადაწყვეტილება; ბათილად იქნეს ცნობილი „რეგისტრაციის შესახებ“ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2015 წლის 4 სექტემბრის №... გადაწყვეტილება; დაევალოს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურს გამოსცეს ახალი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი მოსარჩელე მ. ლ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ უძრავ ნივთზე (მის. ქ. თბილისი, ... ქ. 29-29ა, სადარბაზო პირველი, სართული მეშვიდე, ბინა №15, საკადასტრო კოდი ...).

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 14 დეკემბრის საოქმო განჩინებით ადმინისტრაციულ საქმეში №3/8908-15 (მოსარჩელე - მ. ლ-ი, მოპასუხე - საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო), მესამე პირად თანახმად, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილისა ჩაბმულ იქნა გ. გ-ე, ს. კ-ი, ლ. ს-ა და დ. კ-ა, რამდენადაც აღნიშნული პირები არიან იმ სამართალურთიერთობის მონაწილეები, რომლის თაობაზედაც სასამართლოს მიერ მხოლოდ საერთო გადაწყვეტილების გამოტანაა შესაძლებელი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილებით მ. ლ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. ლ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მ. ლ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; მ. ლ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი „რეგისტრაციის შესახებ“ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2015 წლის 25 აგვისტოს №... გადაწყვეტილება; მ. ლ-ის სარჩელი „რეგისტრაციის შესახებ“ სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2015 წლის 4 სექტემბრის №... გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახალი აქტის გამოცემის დავალების მოთხოვნის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულომა სააგენტომ და მ. ლ-მა.

კასატორმა - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულმა სააგენტომ სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორი მიუთითებს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასაბუთება იმის თაობაზე, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში აღმოჩენილი ტექნიკური და არაარსებითი ხასიათის შეცდომა არ ქმნიდა რეგისტრაციაზე უარის თქმის ან სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების საფუძვლებს. სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლის დასაბუთების ნაწილში მიუთითა, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ აქტი გამოსცა კანონის არსებითი დარღვევით, რამდენადაც არ გამოიკვლია არსებითად მნიშვნელოვანი გარემოებები.

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო თვლის, რომ მოცემული მსჯელობა იმთავითვე მცდარია, ვინაიდან გ. გ-ის მიერ სარეგისტრაციოდ წარმოდგენილი ხელშეკრულება თავისუფლად ქმნიდა რეგისტრაციის განხორციელების საფუძველს. კერძოდ, მისი სათაურიდან და შინაარსიდან ცალსახად დგინდებოდა, რომ საქმე ეხებოდა ყიდვა-გაყიდვის სამართლებრივ ურთიერთობას, რომელშიც გამყიდველს წარმოადგენდა - მ. ლ-ი, ხოლო, მყიდველს - გ. გ-ე. ამასთან, ხელშეკრულების ობიექტი საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული იყო გამყიდველის - მ. ლ-ის სახელზე. სარეგისტრაციო დოკუმენტის პირველი გვერდიდან, ასევე, ირკვეოდა, რომ უძრავი ნივთის მესაკუთრე გამოხატავდა ნებას, გაესხვისებინა კუთვნილი საცხოვრებელი ბინა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლიდან გამომდინარე, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგინდეს გონივრული განსჯის შედეგად, და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. რაც შეეხება დოკუმენტის მეორე გვერდზე მითითებულ სამართლებრივ სტატუსებს (მეიჯარე-მოიჯარე), საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს არ გააჩნდა ვალდებულება შესულიყო ხელშეკრულების ფორმალური გამართულობის კვლევაში, მით უფრო, რომ ხელშეკრულებაზე მხარეთა ხელმოწერები უკვე დამოწმებული იყო ნოტარიუსის მიერ. შესაბამისად, მარეგისტრირებელ ორგანოს არ გააჩნდა არანაირი საფუძველი ზემოაღნიშნულის გამო შეეჩერებინა სარეგისტრაციო წარმოება.

კასატორი მიუთითებს, რომ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 69-ე მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, წერილობითი ფორმის არსებობისას, კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ან მხარეთა შეთანხმებით გარიგება ან გარიგების მონაწილე მხარეთა ხელმოწერების ნამდვილობა უნდა დაამოწმოს ნოტარიუსმა ან კანონით გათვალისწინებულმა სხვა პირმა. ამავე კოდექსის 311-ე პრიმა მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ნივთსა და არამატერიალურ ქონებრივ სიკეთეზე შესაბამისი უფლების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციისათვის წარდგენილ უნდა იქნეს წერილობითი ფორმით დადებული გარიგება. გარიგება ან გარიგების მონაწილე მხარეთა ხელმოწერების ნამდვილობა დამოწმებული უნდა იყოს კანონით დადგენილი წესით. „სანოტარო მოქმედებათა შესრულების წესის შესახებ“ ინსტრუქციის დამტკიცების თაობაზე საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 31 მარტის N71 ბრძანების მე-15 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, იმ აქტის დასამოწმებლად (გარიგების, მოწმობის და სხვა), რომლის ნამდვილობისათვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილია სანოტარო ფორმის დაცვა, ნოტარიუსი ვალდებულია შეამოწმოს მხარეთა (წარმომადგენელთა) ვინაობა, უფლებამოსილება, ქმედუნარიანობა, ნების გამოვლენის ნამდვილობა და უზრუნველყოს გარიგების კანონმდებლობასთან შესაბამისობა, მხარეთა ნების ადეკვატური ასახვა გარიგებაში, მხარეთათვის გარიგების შინაარსის და სამართლებრივი შედეგების განმარტება, რჩევის მიცემა. ამავე ბრძანების 29-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, სანოტარო აქტს ტექსტის ბოლოს ხელი უნდა მოაწეროს სანოტარო მოქმედების ყველა მონაწილემ (მხარე, მოწმე, თარჯიმანი, სპეციალისტი) ნოტარიუსის თანდასწრებით. ხელმოწერა უნდა შეიცავდეს ხელმომწერის სახელსა და გვარს. სახელი და გვარი უნდა დაიწეროს სრულად და გარკვევით. სანოტარო მოქმედების ყველა მონაწილის მიერ ხელმოწერის შემდეგ სანოტარო აქტს ხელს აწერს ნოტარიუსი.

კასატორის მოსაზრებით მოცემულ შემთხვევაში, წარმოდგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულება შეიცავდა ზემოხსენებულ სავალდებულო რეკვიზიტებს (ხელმოწერებს). ამასთან, გამყიდველისა და მყიდველის სახელი/გვარი მითითებული იყო სრულად და გარკვევით, შესაბამისად, არ ქმნიდა ხელშეკრულების ნამდვილობაში ეჭვის შეტანის საფუძვლებს. საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს არ გააჩნდა სარეგისტრაციოდ წარმოდგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულების ნამდვილობის შემოწმების ვალდებულება, ვინაიდან, „ნოტარიატის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის მიხედვით, სანოტარო მოქმედებას ამ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში ასრულებს ნოტარიუსი ფიზიკური ან იურიდიული პირის თხოვნით და მას აქვს იურიდიული შედეგი. სანოტარო წესით დამოწმებულ დოკუმენტს აქვს უდავო მტკიცებულებითი ძალა.

გარდა ამისა, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-3 მუხლის მე-6 პუნქტის შესაბამისად, მარეგისტრირებელი ორგანო და მისი თანამშრომელი პასუხს არ აგებენ წარმოდგენილი სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის ნამდვილობაზე. ისინი პასუხისმგებელი არიან მხოლოდ რეგისტრირებული მონაცემებისა და მათთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტაციის ურთიერთშესაბამისობასა და უსაფრთხოებაზე. „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე მუხლით გათვალისწინებულია ამომწურავი ჩამონატვალი, როდესაც მარეგისტრირებელი ორგანო იღებს გადაწყვეტილებას სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების შესახებ. ამავე კანონის 22-ე მუხლი ითვალისწინებს მარეგისტრირებელი ორგანოს მიერ სარეგისტრაციო წარმოების შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების საფუძვლებს, ხოლო 23-ე მუხლით გათვალისწინებულია სარეგისტრაციო წარმოებაზე უარის თქმის საფუძვლები. ამდენად, ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, იმის გათვალისწინებით, რომ სარეგისტრაციოდ წარმოდგენილი ხელშეკრულება შედგენილი და დამოწმებული იყო საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი ფორმითა და წესით, ამასთან, მარტივად დგინდებოდა გამყიდველის ნამდვილი ნება უძრავი ნივთის გასხსისებისა, კასატორის აზრით, მოცემული შემთხვევა ვერ დააკმაყოფილებდა „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 21-ე, 22-ე და 23-ე მუხლების სამართლებრივ საფუძვლებს და შესაბამისად, არ არსებობდა სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების, შეწყვეტის ან სარეგისტრაციო წარმოებაზე უარის თქმის საფუძვლები. აქედან გამომდინარე, საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2010 წლის 15 იანვრის №4 ბრძანებით დამტკიცებული „საჯარო რეესტრის შესახებ“ ინსტრუქციის მე-18 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მარეგისტრირებელმა ორგანომ მიიღო რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილება.

კასატორი მიუთითებს, რომ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერება უნდა შეფასდეს მხოლოდ მისი გამოცემის დროს არსებული ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებების ანალიზის საფუძველზე. აღნიშნულთან დაკავშირებით ნიშანდობლივია, რომ საკუთრების უფლების რეგისტრაციის განხორციელების დროისათვის საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსთვის არ იყო და ვერც გახდებოდა ცნობილი, რომ დაინტერესებული პირის გ. გ-ის მიერ წარმოდგენილი იყო გაყალბებული უფლების დამდგენი დოკუმენტი. აღნიშნულის გამოკვლევა და დადგენა სცილდება მარეგისტირებელი ორგანოს უფლებამოსილებებს. 2015 წლის 22 აგვისტოს ნასყიდობის ხელშეკრულების სიყალბე დადგინდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 27 მაისის განაჩენით, რომლითაც გ. გ-ე დამნაშავედ იქნა ცნობილი სსსკ-ს 180-ე და 362-ე მუხლებით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში. მოცემული ფაქტი შეიძლება გამხდარიყო საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს 2015 წლის 25 აგვისტოს N... გადაწყვეტილების არა ბათილად ცნობის, არამედ ძალადაკარგულად გამოცხადების საფუძველი, რამდენადაც აქტის ბათილად ცნობას და ძალადაკარგულად გამოცხადება აბსოლუტურად განსხვავებული სამართლებრივი შედეგების მომტანია. პირველ შემთხვევაში უკანონო აქტთან გვაქვს საქმე, ხოლო, მეორე შემთხვევაში - აქტი კანონიერია, თუმცა შემდგომ გამოვლენილი გარემოებების გამო აუცილებელი ხდება მისი მოქმედების შეწყვეტა. კანონიერი აქტის ბათილად ცნობის შემთხვევაში აქტის გამომცემი ადმინისტრაციული ორგანო შესაძლებელია უსაფუძვლოდ დადგეს სხვადასხვა ვალდებულებების წინაშე, რაც გაუმართლებელია.

კასატორი მიიჩნევს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ უგულებელყო ის გარემოებები, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს არ გააჩნდა ვალდებულება, დამატებით გამოეკვლია ნოტარიული წესით დამოწმებული, შინაარსობრივად გამართული, რეესტრში დაცულ მონაცემებთან შესაბამისობაში მყოფი ხელშეკრულების ნამდვილობა. ამასთან, აღნიშნულმა სასამართლომ დაუსაბუთებლად მიიჩნია, რომ მარეგისტრირებელ ორგანოს უნდა გაემახვილებინა ყურადღება იმ ტექნიკური ხასიათის შეცდომებზე, რომელზეც აქცენტს აკეთებდა აპელანტი მხარე, თუმცა არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად, სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის ასეთი უმნიშვნელო ხასიათის ხარვეზები არ ქმნის სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების, შეწყვეტისა ან სარეგისტრაციო წარმოებაზე უარის თქმის საფუძვლებს. სწორედ, ამგვარი მსჯელობა განავითარა პირველი ინსტანციის სასამართლომ 2016 წლის 11 მაისის გადაწყვეტილებაში, მ. ლ-ი სარჩელთან დაკავშირებით.

კასატორი მოსაზრებით სააპელაციო სასამართლოს აუცილებლად უნდა გაეთვალისწინებინა ის არსებითი გარემოება, რომ მ. ლ-ის საკუთრებიდან მისი კუთვნილი ნივთის მისივე ნების საწინააღმდეგოდ გასვლა გამოიწვია არა საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მიერ N... მიღებამ, არამედ გ. გ-ის მიერ სარეგისტრაციო დოკუმენტაციის გაყალბებამ. ამ უკანასკნელმა თავისი ბრალეული და მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით ზიანი მიაყენა მესაკუთრეს. შექმნილი მდგომარეობა წარმოადგენს არა საჯარო-სამართლებრივ, არამედ, სამოქალაქო-სამართლებრივ, კერძოდ, დელიქტური ვალდებულებებიდან გამომდინარე სამართლებრივ ურთიერთობას მ. ლ-სა და გ. გ-ეს შორის. აქედან გამომდინარე, სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო არ ეანხმება მარეგისტრირებელი ორგანოს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონსაწინააღმდეგოდ მიჩნევასა და მის ბათილად ცნობას. სასამართლოს განაჩენი წარმოადგენს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს კანონიერი გადაწყვეტილების (...) არა ბათილად ცნობის, არამედ ძალადაკარგულად გამოცხადების საფუძველს, „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის 26-ე მუხლის პირველი პუნქტის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად.

საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო თვლის, რომ მის მიერ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი აკმაყოფილებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, კერძოდ, საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის, შესაბამისად, სახეზეა წინამდებარე საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის აუცილებელი პირობა.

კასატორმა - მორგენ ლ-მა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი მიუთითებს, რომ მან სარჩელი აღძრა გასაჩივრებული აქტების არარად აღიარების მოთხოვნით. მოთხოვნის სამართლებრივ საფუძვლებთან მიმართებით პირველი ინსტანციის სასამართლომ მოითხოვა სარჩელის ტრანსფორმირება აქტების გამოცემის მოთხოვნით. საქმის განხილვის ინტერესიდან გამომდინარე მოსარჩელემ წარადგინა სარჩელი აქტების ბათილად ცნობის მოთხოვნით, რომელიც პირველი ინსტანციის სასამართლომ არ დააკმაყოფილა. გ. გ-ის სსსკ-ის 180-ე და 362-ე მუხლებით გათვალისწინებულ დანაშაულში დამნაშავედ ცნობის შესახებ განაჩენის სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში წარდგენისას მოსარჩელე ითხოვდა სააპელაციო სასამართლოს განეხილა სადავო აქტების არარად ცნობის თაობაზე მოთხოვნა.

მ. ლ-ი მიუთითებს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2007 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებით №ბს-1300-876(კ-05) საქმეზე „საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60 მუხლით გათვალისწინებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გაუქმების ერთ-ერთი სამართლებრივი ფორმა _ არარად აღიარებაა. არარა ადმინისტრაციული აქტი იმთავითვე ბათილია და არ არის შესასრულებლად სავალდებულო ძალის მქონე, შესაბამისად ამგვარი აქტის საფუძველზე განხორციელებული სამართალურთიერთობანი ან მოქმედებანი ვერ შეიძენს ლეგიტიმურ ხასიათს.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ აქტის არარად აღიარების საფუძვლების დადგენისას კანონმდებელი მიზნად ისახავს ადმინისტრირების კანონიერებისა და პირის სამართლებრივი დაცვის უზრუნველყოფას. ადმინისტრაციული ორგანოს ან სასამართლო წესით აქტის არარად აღიარება, ანუ აქტის არარად აღიარების ერთ-ერთი საფუძვლის დადგენა _ დადასტურება იწვევს მძიმე იურიდიულ შედეგს, რადგან მის საფუძველზე განხორციელებული მოქმედებები ასევე მიიჩნევა არალეგიტიმურად.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60, 60^I და 61-ე მუხლების შინაარსიდან გამომდინარე, კანონმდებელმა ერთმანეთისგან გამიჯნა არარა, უკანონო და კანონიერი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები, რათა დადგინდეს თითოეულის სამართლებრივი შედეგების გაუქმების საკითხი, კერძოდ, არარა აქტს მიღებისთანავე არა აქვს იურიდიული ძალა და არ წარმოშობს სამართლებრივ შედეგს, ხოლო კანონიერ (60^I) და უკანონო (61-ე) ადმინისტრაციულ სამართლებრივ აქტებს შეუძლიათ შეიძინონ შესასრულებლად სავალდებულო ხასიათი მათი ადრესატისათვის.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ადმინისტრაციული სამართლის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი _ კანონიერი ნდობის ინსტიტუტი არ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს არარა აქტების მიმართ, რამდენადაც: 1. ამგვარი აქტი არ არის იურიდიული ძალის მქონე; 2. ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსი მითითებული ინსტიტუტის გამოყენების შესაძლებლობას უშვებს კანონიერი და უკანონო აქტების და არც მათ საფუძველზე განხორციელებული ღონისძიებების მიმართ, შესაბამისი სავალდებულო წინაპირობების არსებობის შემთხვევაში; 3. კანონიერი ნდობის ინსტიტუტის არსებობა პირდაპირ კავშირშია სამართლებრივ შედეგთან, სწორედ სამართლებრივი შედეგის სტაბილურობის შენარჩუნების მიზანს ემსახურება კანონიერი ნდობის დაცვა“.

კასატორი აღნიშნავს, რომ მოქმედი კანონმდებლობისა და საკასაციო სასამართლოს აღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე არარად აღიარებული აქტის საფუძველზე განხორციელებული მოქმედებები ასევე მიიჩნევა არალეგიტიმურად.

კარსატორი მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეს კონსტიტუციური უფლებების აღდგენა პირდაპირ და უშუალო კავშირშია იმ მდგომარეობის უპირობო დაბრუნებასთან რა უფლებრივ მდგომარეობაშიც იმყოფებოდა უძრავი ნივთი. ეს გარემოებაც ცნობილია, რამეთუ ამ ნივთის უფლებათა რეესტრში რეგისტრაციისადმი დაქვემდებარებული უფლება რეგისტრირებული არ იყო, რაც ნიშნავს იმას, რომ კანონიერ მესაკუთრეს - კასატორს არ ჰქონდა ნება გამოვლენილი მისი საკუთრების რაიმე ფორმით უფლებრივად დატვირთვასთან დაკავშირებით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 21 მარტის განჩინებით მ. ლ-ისა და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ლ-ისა და სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩვრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით (იხ. სუს. 13.04.17წ. №ბს-217-216(3კ-us-16), 03.06.14წ. #ბს-287-279(კ-13) განჩინებები) და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

დადგენილია, რომ გ. გ-ის მიერ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი უფლების დამდგენი დოკუმენტი იყო ხარვეზიანი და არ ქმნიდა რეგისტრაციის საფუძველს; კერძოდ, გ. გ-ის მიერ სარეგისტრაციოდ წარდგენილი უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე, მხარეთა ხელმოწერის ადგილზე გამყიდველი ლ-ი და მყიდველი გ-ე აღნიშნულნი არიან მეიჯარისა და მოიჯარის სამართლებრივი სტატუსით, ხელშეკრულების ფაქტობრივი გვერდების რაოდენობა არის ოთხი, ხოლო ბოლო გვერდზე დატანილია ნოტარიუსის დამღა სადაც სანოტარო აქტის გვერდების რაოდენობად მითითებულია ექვსი. საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ უფლების დამდგენი დოკუმენტის მიმართ არსებული აღნიშნული ხარვეზები ქმნიდა საფუძველს სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების შესახებ აქტის გამოცემისათვის, ხოლო ასეთი აქტის გამოუცემლობით სარეგისტრაციო სამსახურმა დაარღვია სარეგისტრაციო წარმოების წესი და პირობები განსაზღვრული „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონით, რომლის მე-8 მუხლის თანახმად, სარეგისტრაციო წარმოების დაწყების საფუძველია განცხადება ან უფლებამოსილი ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება, განცხადებას უნდა ერთვოდეს ინსტრუქციით განსაზღვრული სარეგისტრაციო დოკუმენტაცია და ინფორმაცია. თავის მხრივ რეესტრი უფლებამოსილია კონკრეტულ შემთხვევაში დამატებით მოითხოვოს სარეგისტრაციო წარმოებასთან დაკავშირებული ნებისმიერი დოკუმენტის ან ინფორმაციის წარმოდგენა, რომელიც აუცილებელია განცხადებით მოთხოვნილ საკითხზე გადაწყვეტილების მისაღებად. ამავე კანონის 21-ე მუხლის „ბ“ პუნქტის თანახმად, მარეგისტრირებელი ორგანო იღებს გადაწყვეტილებას სარეგისტრაციო წარმოების შეჩერების შესახებ, თუ: განცხადება ან/და თანდართული დოკუმენტი ან ინფორმაცია არ არის წარდგენილი საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი ფორმითა და წესით.

ამასთან, საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს მ. ლ-ის მოსაზრებას იპოთეკის რეგისტრაციის შესახებ თბილისის სარეგისტრაციო სამსახურის 2015 წლის 04 სექტემბრის №... გადაწყვეტილების არარა აქტად აღიარების თაობაზე, რამდენადაც „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის შესაბამისად, დადგენილია საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული მონაცემების უტყუარობის პრეზუმფცია, რაც ნიშნავს იმას, რომ საჯარო რეესტრში რეგისტრირებულ მონაცემთა მიმართ მოქმედებს უტყუარობის პრეზუმფცია, ვიდრე ისინი საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ძალადაკარგულად, ბათილად ან არარად არ იქნება ცნობილი. იმის გათვალისწინებით, რომ გ. გ-ის განცხადების და მასზე დართული სანოტარო წესით დამოწმებული სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე დაწყებული სარეგისტრაციო წარმოების დროს საჯარო რეესტრში სადავო უძრავი ნივთის მესაკუთრედ აღრიცხული იყო გ. გ-ე, რაც განცხადების წარდგენის დროს სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს, უქმნიდა იმის სამართლებრივ პირობას, რომ მიეღო გადაწყვეტილება უძრავ ნივთზე იპოთეკის წარმოშობის რეგისტრაციის შესახებ და სასამართლოს მიერ გ. გ-ის სახელზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა არ იძლევა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე განხორციელებული რეგისტრაციის გაუქმების შესაძლებლობას.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ემუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსა და მ. ლ-ის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 30 ნოემბრის გადაწყვეტილება;

3. კასატორს - მ. ლ-ს (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს 15.03.2017წ. №1 საგადასახადო დავალებით გ. ლ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის, 70% - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. კასატორს - სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოს (ს/კ 202238621) დაუბრუნდეს 14.03.2017წ. №05418 საგადახდო მოთხოვნით მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 300 ლარის, 70% - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

5. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე