#ბს-501-498(კ-17) 5 ოქტომბერი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა შპს „…“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 იანვრის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2013 წლის 17 მაისს შპს „...“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის მიმართ.

მოსარჩელემ სსიპ ბუნებრივი რესურსების სააგენტოს 2013 წლის 19 აპრილის შემოწმების ინსპექტირების #000022 აქტის ბათილად ცნობა მოითხოვა.

2013 წლის 4 სექტემბერს შპს „...“ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს სახელმწიფო საქვეუწყებო დაწესებულების - გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის მიმართ.

მოსარჩელემ წიაღის მართვის დეპარტამენტის ზედამხედველობის სამსახურის დასავლეთის მიმართულების სამმართველოს მთავარი სპეციალისტის მიერ შედგენილი, 2013 წლის 22 აპრილით დათარიღებული გარემოსთვის მიყენებული ზიანის გაანგარიშების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 18 თებერვლის განჩინებით მოსარჩელე - შპს „...“ შუამდგომლობა საქმეთა გაერთიანების შესახებ დაკმაყოფილდა; აღნიშნული ადმინისტრაციული საქმეები გაერთიანდა ერთ წარმოებად.

სასარჩელო მოთხოვნის დაზუსტების შედეგად მოსარჩელემ დამატებით მოპასუხისთვის ლიცენზიების უბნებზე მოპოვების ადგილების კოორდინატების ხელახალი აღების დავალება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 14 აპრილის გადაწყვეტილებით შპს „...“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 14 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „…“, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 იანვრის განჩინებით შპს „...“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 14 აპრილის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 იანვრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „...“, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ხელსაწყო, რომლითაც მოპასუხემ განახორციელა კოორდინატების აღება და მის საფუძველზე შეადგინა როგორც შემოწმების აქტი, ასევე ზიანის გაანგარიშება, იძლეოდა +-4 მეტრის ცდომილებას. ეს მაშინ, როცა მოქმედი კანონმდებლობით დასაშვები ცდომილება არ უნდა აღემატებოდეს 15 სანტიმეტრს. ასეთ პირობებში, კასატორისთვის გაუგებარია, რატომ დატოვა სააპელაციო პალატამ ძალაში პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო პალატის განჩინების მიხედვით, კასატორის მიერ მოპოვებულ იქნა იმაზე 1000-ჯერ მეტი წიდა, ასევე, ზიანიც 1000-ჯერ მეტია, ვიდრე ამას მოპასუხე მხარე ედავება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოები სრულყოფილად არ გასცნობიან საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, კერძოდ, მოპასუხეთა იმ თანამშრომლების დაკითხვას, რომლებიც მონაწილეობდნენ კოორდინატების აღებაში.

კასატორის განმარტებით, როდესაც აპარატს აქვს 15 მეტრიანი ცდომილება, ეს ნიშნავს, რომ მაშინაც კი, როცა აპარატი გვიჩვენებს რომ ცდომილება არის 0, ასეთ შემთხვევაშიც ცდომილება შეიძლება იყოს 15 მეტრი. გაზომვის დროს ნაჩვენებ ცდომილებას ემატება ის ცდომილება, რაც აპარატს ისედაც აქვს. აპარატი, რომლითაც მოპასუხემ მოახდინა კოორდინატების აღება, იძლევა 15 მეტრამდე ცდომილებას, ხოლო საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობით, კერძოდ „საჯარო რეესტრის შესახებ ინსტრუქციის“ 26-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად „საკადასტრო აღწერისას გათვალიწინებულ უნდა იქნეს ობიექტების აზომვისა და გამოსახვის სიზუსტე 0.15 მ-ისა“.

კასატორის მითითებით, დადგენილია, რომ მოპასუხის მიერ წიაღისეულის მოპოვების ტერიტორიების შემოწმების დროს, შპს „...“ არ განუმარტავთ ამ შემოწმების კონკრეტული მიზანი, რის გამოც კომპანიის ხელმძღვანელობამ ჩათვალა, რომ ეს იყო ზოგადი შემოწმება. შესაბამისად, კომპანიის მხრიდან კოორდინატების აღებაში მონაწილეობდა ის ხალხი, რომელთაც ლიცენზიის მოქმედების და წიაღის მოპოვების დროს არც უმუშავიათ და არც რაიმე შეხება ჰქონიათ კომპანიასთან.

კასატორის მითითებით, არც ერთმა ინსტანციამ შეფასება არ მისცა 2013 წლის 27 მარტის აქტს, სადაც წერია, რომ შემმოწმებელმა ჯგუფმა მიიღო გადაწყვეტილება, რომ კოორდინატების გადამოწმება და დაზუსტება მომხდარიყო საბოლოო აქტის შედგენამდე შემოწმების პროცესში.

კასატორი აღნიშნავს, რომ კონკრეტული გაანგარიშების აქტი უთითებს, რომ გარემოსათვის მიყენებული ზიანი შეადგენს 92136,185 ლარს. ზიანის გაანგარიშების ერთადერთი საფუძველია 2013 წლის 19 აპრილის #000022 აქტი. ვინაიდან არ იყო გასული დასახელებული აქტის გასაჩივრების ვადა და პროცედურები და არ იყო გამოტანილი სასამართლო გადაწყვეტილება, ეს ნიშნავს, რომ არავის აქვს უფლება შემოწმების აქტი მიიჩნიოს იმ დოკუმენტად, რომლის საფუძველზეც უკვე შეიძლება გარემოსათვის მიყენებული ზიანის ოდენობის გამოთვლა. ზიანის ოდენობა შეიძლება მხოლოდ მაშინ იქნეს დათვლილი, როცა ამოიწურება შემოწმების აქტის გასაჩივრების ვადა, ან როცა კომპეტენტური ორგანოები უარს იტყვიან საჩივრის დაკმაყოფილებაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 14 ივლისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული შპს „…“ საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „...“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

სააპელაციო სასამართლომ მართებულად განმარტა, რომ ინსპექტირების განხორციელების პროცესში, საწარმო ვალდებულია უზრუნველყოს შემოწმებისათვის უფლებამოსილი წარმომადგენლის დასწრება. ამასთან, შესამოწმებელი საწარმო, მათ შორის, ინსპექტირების პროცესში მონაწილე უფლებამოსილი პირი, ვალდებულია მოთხოვნისთანავე წარუდგინოს ბუნებრივი რესურსების სააგენტოს თანამშრომელს ყველა საჭირო ინფორმაცია, რომლის ნამდვილობაზეც სწორედ საწარმოა პასუხისმგებელი.

„საქართველოს ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს სისტემაში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – ბუნებრივი რესურსების სააგენტოს მიერ სახელმწიფო კონტროლის განხორციელების წესის“ 23-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, რეგულირების ობიექტის შემოწმების დამთავრების შემდეგ სააგენტოს უფლებამოსილი პირი ვალდებულია, შეადგინოს ინსპექტირების შესაბამისი აქტი, რომელშიც აისახება შემოწმებისას განხორციელებული ქმედებების შედეგები; ხოლო 25-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ინსპექტირების პროცესში დარღვევების გამოვლენისას დადგენილი წესით მიიღება გადაწყვეტილება მათზე რეაგირების ზომების გამოყენების თაობაზე. გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სარგებლობის სფეროში საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნათა დარღვევებზე რეაგირება ხორციელდება ადმინისტრაციული, სამოქალაქო ან სისხლის სამართლის კანონმდებლობის შესაბამისად. ამავე მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, სისხლის სამართლის დანაშაულის ნიშნების გამოვლენის შემთხვევაში ინსპექტირების აქტი ან/და ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის შესახებ ოქმი და საქმის სხვა მასალები შემდგომი რეაგირებისათვის ეგზავნება შესაბამის საგამოძიებო ორგანოებს. ამასთან, ამავე წესის 24-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, თუ რეგულირების ობიექტის მიერ ჩადენილი ქმედებით ზიანი მიადგა გარემოს, კანონმდებლობით დადგენილი წესით განისაზღვრება (გამოანგარიშდება) გარემოსათვის მიყენებული ზიანი. გარემოსათვის მიყენებული ზიანის ოდენობა განისაზღვრება (გამოანგარიშდება) კანონმდებლობით დადგენილ შემთხვევებში და დადგენილი წესით, ბუნებრივი რესურსების სააგენტოს უფლებამოსილი თანამშრომლების მიერ.

განსახილველ შემთხვევაში საქმეზე დადგენილია, რომ შემოწმების შედეგად, 2013 წლის 19 აპრილს, სსიპ ბუნებრივი რესურსების სააგენტოს წიაღის მართვის დეპარტამენტის ზედამხედველობის სამსახურის დასავლეთის მიმართულების სამმართველოს თანამშრომლების მიერ შედგა შემოწმების აქტი, რომელშიც ასახულ იქნა შპს „…“ გაცემული სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების #0531 და #0567 ლიცენზიებით გათვალისწინებული პირობებისა და გარემოსდაცვითი კანონმდებლობით დადგენილი ნორმების შესრულების მდგომარეობის შემოწმების შედეგები. 2013 წლის 19 აპრილს, ასევე შედგა სსიპ ბუნებრივი რესურსების სააგენტოს შემოწმების შესახებ ინსპექტირების აქტი #000022. ასევე, დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ შემოწმების შედეგების საფუძველზე, 2013 წლის 22 აპრილს სსიპ ბუნებრივი რესურსების სააგენტოს წიაღის მართვის დეპარტამენტის ზედამხედველობის სამსახურის დასავლეთის მიმართულების სამმართველოს მთავარი სპეციალისტის მიერ შედგენილ იქნა წიაღისეულის უკანონო მოპოვებით გარემოსათვის მიყენებული ზიანის გაანგარიშება #22, რომლითაც განისაზღვრა, რომ 91 936 185 ტონა სილიკომანგანუმის ქერქული ნარჩენის - წიდის უკანონო მოპოვებით გარემოსათვის მიყენებულმა ზიანმა შეადგინა 92 136 185 ლარი. საქმეზე წარმოდგენილი სსიპ ბუნებრივი რესურსების სააგენტოს წიაღის მართვის დეპარტამენტის ზედამხედველობის სამსახურის დასავლეთის მიმართულების სამმართველოს 2013 წლის 1 მაისის #12-03-04/181 წერილით კი დასტურდება, რომ ვინაიდან შემოწმების პროცესში გამოვლინდა წიაღის უკანონოდ მოპოვების ფაქტი, ხოლო აღნიშნული ქმედებით გარემოსთვის მიყენებულმა ზიანმა შეადგინა მნიშვნელოვანი ზიანის კატეგორიას, მასალები შემდგომი რეაგირებისათვის გადაეგზავნა დასავლეთ საქართველოს საოლქო პროკურატურას.

საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ სსიპ ბუნებრივი რესურსების სააგენტოს წიაღის მართვის დეპარტამენტის ზედამხედველობის სამსახურის დასავლეთის მიმართულების სამმართველოს შემოწმებაზე უფლებამოსილი პირების მიერ, შემოწმების პროცესი ჩატარდა სადავო პერიოდში მოქმედი კანონმდებლობის დაცვით, რაც საბოლოოდ აისახა სსიპ ბუნებრივი რესურსების სააგენტოს 2013 წლის 19 აპრილის შემოწმების შესახებ ინსპექტირების #000022 აქტში.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან გ. კ-ეს შპს „…“ საკასაციო საჩივარზე 04.07.2017წ. საგადასახადო დავალებით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, შპს „…“ (ს/კ …) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი _ 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „…“ საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 18 იანვრის განჩინება;

3. შპს „…“ (ს/კ …) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გ. კ-ის მიერ 04.07.2017წ. საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი