საქმე Nბს-1003-999(2კ-17) 12 დეკემბერი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ვასილ როინიშვილი(თავჯდომარე, მომხსენებელი)

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები - საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, სსიპ შემოსავლების სამსახური (მოპასუხეები)

მოწინააღმდეგე მხარე - შპს „...“ (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამათლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 4 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ინდივიდვალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა, ახალი ინდივიდვალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს „...“ 2015 წლის 8 ივლისს სარჩელი აღძრა თბილისის საქალქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხე საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახური მიმართ. მოსარჩელემ საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2013 წლის 22 თებერვლის №1027953 და 1027904 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმების; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 29 აპრილის №118085 ბრძანების; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2014 წლის 13 თებერვლის №625/2/13 გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2013 წლის 22 თებერვლის №1027953 და №1027904 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებით განსაზღვრული სანქციის სასაქონლო მატერიალური ფასეულობების ღირებულების 10%-მდე შემცირება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით შპს „...“ სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სადავო სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2013 წლის 22 თებერვლის №027904 და №027953 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმები, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 29 აპრილის №18085 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2014 წლის 13 თებერვლის გადაწყვეტილება და მოპასუხე სსიპ შემოსავლების სამსახურს დაევალა საქმისთვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა კანონით დადგენილ ვადაში, რომლითაც დაკისრებული ჯარიმა გამოანგარიშებულ იქნა განხორციელებული საგადასახადო საკანონმდებლო ცვლილების შესაბამისად; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსვლების სამსახურმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 4 ივლისის განჩინებით აპელანტების - საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 12 ოქტომბრის გადაწყვეტილება. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ფინანსთა სამინისტრომ და სსიპ შემოსავლების სამსახურმა. კასატორებმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საკასაციო პალატის მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორები მიუთითებენ, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 4 ივლისის განჩინება უკანონოა, იურიდიულად დაუსაბუთებელია და უნდა გაუქმდეს შემდეგ გარემოებათა გამო: სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2013 წლის 22 თებერვლის №027953 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის თანახმად, საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2012 წლის 2 აგვისტოს №419/03 ბრძანების საფუძველზე შპს „...“ კუთვნილი სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლინდა ფასეულობათა დანაკლისი საბაზრო ფასებით 1900236,48 ლარის ოდენობით, რაც საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლის მე-9 ნაწილის თანხმად, ექვემდებარება დაჯარიმებას 50%-ით 950118,24 ლარის ოდენობით. კასატორები მიუთითებენ, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2013 წლის 22 თებერვლის №027953 და №027904 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებით შპს „...“ შეეფარდა ჯარიმა, რომელიც გასაჩივრდა სსიპ შემოსავლების სამსახურში. სსიპ შემოსვლების სამსახურის 2013 წლის 29 აპრილის №18085 ბრძანების თანხმად, საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. კასატორები მიუთითებს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციულ საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ამ კოდექსის 22-ე მუხლში აღნიშნულ სარჩელთან დაკავშირებით სასამართლო უფლებამოსილია გამოიტანოს გადაწყვეტილება ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის შესახებ, თუ ეს ფაქტი ეწინააღმდეგება კანონს და ის პირდაპირ და უშუალო ზიანს აყენებს მოსარჩელის კანონიერ უფლებას, ან ინტერესს ან უკანონოდ ზღუდავს მას. კასატორები აღნიშნავენ, რომ სადავო გადაწყვეტილებაში არ მომხდარა დასაბუთება იმ გარემოების, თუ რატომ იყო აუცილებელი საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის ნორმის გამოყენება და რატომ იყო სასამართლოსთვის შეუძლებელი, თვითონ გამოეკვლია საქმის გარემოებები და სადავო საკითხის არსებითად გადაწყვეტით, საქმეზე დასაბუთებული გადაწყვეტილება მიეღო, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მეორე პრიმა მუხლის თანახმად თუ საგადასახადო დავის დასრულებამდე კანონით გაუქმებულია ან შემსუბუქებულია პასუხისმგებლობა ასეთი ქმედების ჩადენისთვის, დავის განმხილველი ორგანო ვალდებულია გამოიყენოს ახალი კანონით დადგენილი ნორმა. აღნიშნული - სასამართლოს, როგორც საგადასახადო დავის განმხილველი ორგანოს ანიჭებდა უფლებამოსილებას თავად ემსჯელა სანქციის შემცირების საკითხთან დაკავშირებით.

კასატორები მიუთითებენ, რომ ფინანსთა სამინისტროს სისტემაში შპს „...“ საქმეზე საგადასახადო დავის განხილვა დასრულდა 2014 წლის 13 თებერვალს, ხოლო საკანონმდებლო ცვლილება, რომლითაც შემცირდა 286-ე მუხლის მე-4, მე-9 ნაწილით გათვალისწინებული სამართალდარღვევათა სანქციები, განხორციელდა შემდგომ - 2015 წლის 1 მაისს.

კასატორები აღნიშნავენ, რომ საგადასახადო ორგანოს მიერ სანქციის შეფარდებისას, გადასახადის გადამხთელთან სააღრიცხვო დოკუმენტაციაში აღურიცხველი და პირველადი საგადასახადო დოკუმენტის გარეშე სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების გამოვლენა - იწვევდა პირის დაჯარიმებას გამოვლენის მომენტში ამ სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების საბაზრო ღირებულების ოდენობით. ამავე მუხლის მე-9 ნაწილი ითვალისწინებდა, საგადასახადო ორგანოს მიერ გადასახადის გადამხთელთან - ამ კოდექსით განსაზღვრული ინვენტარიზაციის შედეგად სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების დანაკლისის არსებობა - იწვევდა პირის დაჯარიმებას გამოვლენის მომენტში ამ სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების საბაზრო ღირებულების 50%-ის ოდენობით. კასატორები მიუთითებენ, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 22 თებერვლის №027953 და №027904 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმები, სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2013 წლის 29 აპრილის №18085 ბრძანება და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსთან არსებული დავების განხილვის საბჭოს 2014 წლის 13 თებერვლის გადაწყვეტილება სრულ შესაბამისობაშია საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებთან და არ არსებობს, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-60¹ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისიწინებული, ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობის საფუძველი.

კასატორები მიუთითებენ, რომ სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა და გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არასწორად განმარტა კანონი, ამდენად სახეზეა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 377-ე, 393-ე და 394-ე მუხლებით დადგენილი საკასაციო საჩივრის საფუძვლები. კასატორებს მიაჩნიათ, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არის დაუსაბუთებელი, უსაფუძვლო და კანონშეუსაბამო, სასამართლომ არ გამოყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, განჩინება არ არის იურიდიულად საკმარისად დასაბუთებული.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 27 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ფინანსთა სამინისტრო, სსიპ შემოსავლების სამსახური საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ №027904 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენის საფუძველი გახდა ის გარემოება, რომ საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2012 წლის 2 აგვისტოს №419103 ბრძანების საფუძველზე შპს „...“ კუთვნილი სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლინდა აღურიცხველი (ზედმეტობა) ფასეულობები საბაზრო ღირებულებით - 13 906,35 ლარი, რაც, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, ექვემდებარებოდა დაჯარიმებას - 13 906,35 ლარის ოდენობით. ხოლო №027953 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის მიხედვით, საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2012 წლის 2 აგვისტოს №419103 ბრძანების საფუძველზე შპს „...“ კუთვნილი სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ინვენტარიზაციის შედეგად გამოვლინდა ფასეულობათა დანაკლისი საბაზრო ღირებულებით - 190 0236,48 ლარი, რაც, საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლის მე-9 ნაწილის თანახმად, ექვემდებარებოდა დაჯარიმებას 50%-ით, რამაც მოცემულ შემთხვევაში შეადგინა 950 118,24 ლარი.

საკასაციო პალატა იზარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოს განმარტებას, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიერ სადავო - 2013 წლის 22 თებერვლის №027904 და №027953 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმები გამოცემულია კანონმდებლობის მოთხოვნათა სრული დაცვით. სადავო არ არის, რომ 2015 წლის 1 მაისს საგადასახადო კოდექსში განხორციელებული ცვლილებებით შემსუბუქებულია პასუხისმგებლობის ზომა აღურიცხველი სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობების ზედმეტობისა და დანაკლისის გამოვლენისას. სადავოა 2015 წლის 1 მაისს განხორციელებული ცვლილებისათვის უკუქცევითი ძალის მინიჭება, რაც რეგულირდება საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-2¹ პუნქტით, რომლითაც დადგენილია, რომ თუ საგადასახადო დავის განხილვის დასრულებამდე კანონით გაუქმებულია ან შემსუბუქებულია პასუხისმგებლობა ასეთი ქმედების ჩადენისათვის, დავის განმხილველი ორგანო ვალდებულია გამოიყენოს ახალი კანონით დადგენილი ნორმა. გამომდინარე იქიდან, რომ საგადასახადო სამართალდარღვევებისათვის პასუხისმგებლობის შემამსუბუქებელ ან გამაუქმებელ აქტებს აქვთ უკუქცევითი ძალა, ე.ი. ვრცელდება ამ აქტის გამოცემამდე ჩადენილ სამართალდარღვევებზეც, ასევე სახეზეა უკუძალის მინიჭებისათვის კანონით დადგენილი წინაპირობები, კერძოდ კანონი პირდაპირ ითვალისწინებს უკუძალის გამოყენების შესაძლებლობას და საგადასახადო კოდექსში განხორციელებული ცვლილებები ამსუბუქებს პირის პასუხისმგებლობას, ამასთან, მოსარჩელის მიერ არ არის აღიარებული დაკისრებული საგადასახადო დავალიანება და საგადასახადო დავის განხილვის მიმდინარეობა მოიცავს როგორც საგადასახადო ორგანოებში წარდგენილი საჩივრის საფუძველზე დაწყებულ წარმოებას, ისე სარჩელის წარდგენის გზით სასამართლო დავის მიმდინარეობას, საკასაციო პალატა მიზანშეწონილად მიიჩნეევს მოცემულ შემთხვევაში ახალი კანონით დადგენილი ნორმის გამოყენებას შპს „...“ მიმართ (იხ. სუს. 01.11.16წ. №ბს-116-115(3კ-16); 29.10.15წ. №ბს-238-234(კ-15) გადაწყვეტილებები).

კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ემუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 4 ივლისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე