№ბს-515-512(კ-17) 14 სექტემბერი, 2017 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 9 მარტის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2016 წლის 3 მაისს ს. ქ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - სსიპ შემოსავლების სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელემ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2015 წლის 16 ივლისის №139835, №139836 და №139837 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებისა და სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 7 აპრილის №9228 ბრძანების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილებით ს. ქ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2015 წლის 16 ივლისის №139836 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის მონიტორინგის დეპარტამენტის 2015 წლის 16 ივლისის №139835 და №139837 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმები და სსიპ შემოსავლების სამსახურს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებების გამოკვლევისა და ურთიერთშეჯერების შემდეგ კანონით დადგენილ ვადაში ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა დაევალა; ბათილად იქნა ცნობილი სსიპ შემოსავლების სამსახურის 2016 წლის 7 აპრილის №9228 ბრძანება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 9 მარტის განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 9 მარტის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №994 ბრძანების 71-ე მუხლის პირველი პუნქტის შესაბამისად, საგადასახადო სამართალდარღვევის საქმე განიხილება სამართალდარღვევის გამოვლენის ადგილზე, საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმის შედგენაზე უფლებამოსილი პირის მიერ. წარმოდგენილი ვიდეოჩანაწერის საფუძველზე სასამართლოებმა დადასტურებულ გარემოებად მიიჩნიეს, რომ სამართალდარღვევის ჩადენის ადგილზე, ოქმის შემდგენმა ოფიცრებმა მოისმინეს სამართალდამრღვევი პირის ახსნა-განმარტება, რომლის თანახმადაც, ს. ქ-ი მიუთითებდა, რომ მან არ იცოდა კანონით დადგენილი წესი სასაქონლო ზედნადების გამოწერისა და გადამხდელად რეგისტრაციის შესახებ. შესაბამისად, ადგილზე დაფიქსირებული ფაქტისა და ს. ქ-ის ახსნა-განმარტების მოსმენის შემდეგ სხვა გადაწყვეტილება ვერ იქნებოდა მიღებული. არ არსებობდა სხვა რაიმე გარემოება, რისი გამოკვლევაც საჭირო იქნებოდა ოქმის შედგენისას. ს. ქ-ი მხოლოდ დავის ეტაპზე მიუთითებდა, რომ მეგობრების თხოვნით შეიძინა ხაჭაპური და მეგობრებისვე თხოვნით ახორციელებდა მის ტრანსპორტირებას. ხოლო სამართალდარღვევის ჩადენის ადგილზე, სადაც ოქმის შემდგენ ოფიცრებს უნდა გამოეკვლიათ საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები, მან სხვაგვარი განმარტება გააკეთა, რაც თავის მხრივ გათვალისწინებულ იქნა კიდევაც ოქმში. მეტიც, სააპელაციო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მხარე მიუთითებდა, რომ მას ხშირად დააქვს ასეთი საქონელი სახელოსნოებში და სხვა დაწესებულებებში, სადაც ფულს აძლევენ და რჩება გარკვეული მოგება. აღნიშნული ქმედება კი, კასატორის განმარტებით, თავის მხრივ ჯდება ეკონომიკური საქმიანობის დეფინიციაში.

კასატორის მითითებით, საგადასახადო კოდექსის 66-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქართველოს მოქალაქე ფიზიკური პირი, ასევე პირადობის ნეიტრალური მოწმობის ან ნეიტრალური სამგზავრო დოკუმენტის მქონე პირი, გარდა იმ პირისა, რომლის შემოსავალიც იბეგრება წყაროსთან ან გათავისუფლებულია დაბეგვრისაგან, ვალდებული არიან ეკონომიკური საქმიანობის დაწყებამდე განცხადებით მიმართონ საგადასახადო ორგანოს საიდენტიფიკაციო ნომრების მინიჭების მიზნით, ხოლო ამავე 136-ე მუხლის მე-4 ნაწილის შესაბამისად, სამეწარმეო საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის ტრანსპორტირებისას, ხოლო საქონლის მიწოდებისას − მყიდველის მოთხოვნის შემთხვევაში სასაქონლო ზედნადები უნდა გამოიწეროს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად განმარტა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 96-ე მუხლი, ასევე სამეწარმეო საქმიანობისა და ეკონომიკური საქმიანობის ცნებები, რომელთა დეფინიციაც, თავის მხრივ, მოცემულია „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველ მუხლსა და საგადასახადო კოდექსის მე-9 მუხლში. ქვედა ინსტანციის სასამართლოები მიუთითებენ, რომ სამეწარმეო საქმიანობის მიზნით საქონლის ტრანსპორტირება არ წარმოადგენს ეკონომიკურ საქმიანობას. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის 1-ლი მუხლი სამეწარმეო საქმიანობისთვის გადამწყვეტად მიიჩნევს მოგების მიღების მიზანს. შესაბამისად, თუკი პირი ახორციელებს კონკრეტულ საქმიანობას მოგების მიღების მიზნით, მიუხედავად იმისა საქმიანობის განხორციელების რა ეტაპი გვაქვს სახეზე, აღნიშნული ითვლება სამეწარმეო საქმიანობად, ხოლო საგადასახადო კოდექსის მე-9 მუხლი კი მიუთითებს, რომ ეკონომიკურ საქმიანობად ითვლება ნებისმიერი საქმიანობა, რომელიც ხორციელდება მოგების, შემოსავლის ან კომპენსაციის მისაღებად, მიუხედავად ასეთი საქმიანობის შედეგებისა. შესაბამისად, თუ დგინდება, რომ პირი სამეწარმეო საქმიანობის გახორციელების მიზნით ახდენს საქონლის ტრანსპორტირებას, ბუნებრივია დადგენილია ისიც, რომ აღნიშნული პირი ახორციელებს ეკონომიკურ საქმიანობას.

კასატორის განმარტებით, აღნიშნულს ამყარებს ის ფაქტობრივი გარემოებაც, რომ ს. ქ-ი თვითონვე ამბობს, რომ ყიდის შესაბამის საქონელს (ხაჭაპურებს და ლიმონათებს).

კასატორის მითითებით, სასამართლოებმა ასევე არასწორად განმარტეს საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილი. შემოსავლების სამსახური მიუთითებს, რომ საგადასახადო კოდექსი, თავის მხრივ, არის საქართველოს კანონი, რომელიც შესაბამისი წესით გამოქვეყნებულია საკანონმდებლო მაცნეში. შესაბამისად, თუკი პირი სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელებამდე არ გაეცნობა საგადასახადო კოდექსის დანაწესებს, ამგვარი არცოდნა თავისთავად არ შეიძლება გახდეს საგადასახადო სამართალდარღვევისაგან გათავისუფლების საფუძველი. ამასთან, საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილი მიუთითებს ისეთი სახის შეცდომაზე/არცოდნაზე, რომელსაც აქვს ტექნიკური სამეწარმეო საქმიანობასთან დაკავშირებით არა არსებითი ხასიათი. სამეწარმეო საქონლის ტრანსპორტირება და ეკონომიკური საქმიანობის განხორციელება შესაბამისი წესების სრული იგნორირებით არ შეიძლება ჩაითვალოს უმნიშვნელო შეცდომად/არცოდნად. ადმინისტრაციულ ორგანოს 269-ე მუხლის გამოყენების საშუალება ექნებოდა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ პირი რეგისტრირებული იქნებოდა შესაბამისი წესით. ამასთან, როგორც ადმინისტრაციულ ორგანოს აქვს პირდაპირი დისკრეცია გამოიყენოს თუ არა 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილი, ისე სასამართლოც აღჭურვილია შესაბამისი უფლებამოსილებით. შესაბამისად, თუკი თბილისის საქალაქო სასამართლო მიიჩნევდა, რომ გამოსაყენებელი იყო საგადასახადო კოდექსის 269-ე მუხლის მე-7 ნაწილი, მაშინ ადმინისტრაციული ორგანოსთვის კი არ უნდა დაევალებინა საქმის გარემოებების გამოკვლევა, რათა შემდგომში შემოსავლების სამსახურს გამოეყენებინა 269-ე მუხლი, არამედ მისთვის მინიჭებული დისკრეციიდან გამომდინარე თავად უნდა ეპატიებინა ს. ქ-ისათვის საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმებით დაკისრებული სანქციები. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ გამოიყენა ის ნორმა, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა.

ამასთან, კასატორის მითითებით, სასამართლო საერთოდ არ მსჯელობს იმაზე, თუ რომელი სამართლებრივი ნორმების საფუძველზე უნდა გაეთვალისწინებინა შემოსავლების სამსახურს ს. ქ-ის სოციალურად დაუცველობის სტატუსი. მით უმეტეს, რომ საგადასახადო კოდექსის არც 281-ე, 270-ე, 286-ე და არც 273-ე მუხლები არ ადგენს გამონაკლისს სოციალურად დაუცველის სტატუსის მქონე პირისათვის, როცა იგი ეწევა სამეწარმეო საქმიანობას კანონმდებლობის მოთხოვნების დარღვევით. ეკონომიკური საქმიანობის განხორციელებისას მნიშვნელობა არ აქვს, პირი სარგებლობს თუ არა ისეთი სახელმწიფო სერვისებით, როგორიცაა სოციალურად დაუცველთა დახმარება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 15 ივნისის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს მაშინ, როდესაც სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება, შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალური კანონიერების შემოწმება.

საქმის მასალების შესაბამისად, ს. ქ-ი რეგისტრირებულია სოციალურად დაუცველ პირთა სიაში, მინიჭებული აქვს საიდენტიფიკაციო ნომერი 100125334694 და 2016 წლის 1 აპრილის მდგომარეობით იღებს ფულად სოციალურ დახმარებას - საარსებო ფულადი შემწეობის თანხა - თვეში 50 ლარის ოდენობით.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის უფლებამოსილმა პირებმა 2015 წლის 16 ივლისს ს. ქ-ის მიმართ შეადგინეს №139836 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი, რომლის თანახმად, ს. ქ-ის ეკონომიკური საქმიანობის ფაქტობრივად განხორციელების ადგილზე, საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2015 წლის 30 ივნისის №23448 ბრძანების საფუძველზე, 2015 წლის 16 ივლისს განხორციელდა სსა-ის გამოყენების წესების დაცვის კონტროლი. კერძოდ, მომხმარებლის მიერ შესყიდულ იქნა 2,00 ლარის ღირებულების საქონელი (ხაჭაპური), რა დროსაც დადგინდა, რომ გადასახადის გადამხდელი მომხმარებელთან ნაღდი ფულით ანგარიშსწორებას ახორციელებდა საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე. ს. ქ-ს საგადასახადო კოდექსის 281-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული ფულადი ჯარიმის ნაცვლად, სსკ-ის 270-ე მუხლის მე-7 ნაწილის შესაბამისად შეეფარდა გაფრთხილება.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის უფლებამოსილმა პირებმა 2015 წლის 16 ივლისს ს. ქ-ის მიმართ შეადგინეს №139835 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი მასზედ, რომ იგი ავტომანქანით, სახელმწიფო ნომრით SVS 044, ახორციელებდა სარეალიზაციოდ განკუთვნილი საქონლის (შერეული საქონლის - ხაჭაპური, ლიმონათი) ტრანსპორტირებას სასაქონლო ზედნადების გარეშე და სსკ-ის 286-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე, სანქციის სახით შეუფარდეს ჯარიმა - 500 ლარის ოდენობით.

სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის უფლებამოსილმა პირებმა 2015 წლის 16 ივლისს ს. ქ-ის მიმართ შეადგინეს №139837 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმი მასზედ, რომ იგი ეკონომიკურ საქმიანობას ახორციელებდა გადასახადის გადამხდელად აღრიცხვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესის დარღვევით და საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლით დააჯარიმეს - 500 ლარის ოდენობით.

ს. ქ-მა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის 2015 წლის 16 ივლისის №139835, №139836 და №139837 საგადასახადო სამართალდარღვევის ოქმები გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურში, რომლის 2016 წლის 7 აპრილის N9228 ბრძანებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სადავო სამართალურთიერთობა წარმოშობილია საგადასახადო სამართალდარღვევათა სფეროში, გადასახადის გადამხდელსა და საგადასახადო ორგანოს შორის. კერძოდ, მოცემულ სამართალურთიერთობაში საგადასახადო ორგანოს თანამშრომელმა ს. ქ-ი დააჯარიმა იმ მოტივით, რომ იგი სამეწარმეო საქმიანობას ახორციელებდა გადასახადის გადამხდელად აღრიცხვის საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესის დარღვევით, საქონლის ტრანსპორტირებას ახდენდა ზედნადების გარეშე და ასევე საქმიანობას ახორციელებდა საკონტროლო-სალარო აპარატის გარეშე.

წინამდებარე დავის კანონიერად გადაწყვეტისთვის აუცილებელია განიმარტოს რა დასკვნა გამომდინარეობს საგადასახადო კოდექსის 66-ე, 136-ე, 271-ე და 286-ე მუხლებისა და ,,საგადასახადო კონტროლის განმახორციელებელი პირის შერჩევისა და საგადასახადო კონტროლის განხორციელების, მიმდინარე კონტროლის პროცედურების ჩატარების, სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ჩამოწერის, საგადასახადო დავალიანების გადახდევინების უზრუნველყოფის ღონისძიების განხორციელების, სამართალდარღვევათა საქმისწარმოების წესის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №994 ბრძანებით დამტკიცებული წესის 72.1 მუხლის შინაარსიდან.

საგადასახადო კოდექსის 66-ე მუხლით განსაზღვრულია პირის გადასახადის გადამხდელად აღრიცხვის ვალდებულება, კერძოდ, 1-ლი ნაწილის შესაბამისად: საქართველოს მოქალაქე ფიზიკური პირი, ასევე პირადობის ნეიტრალური მოწმობის ან ნეიტრალური სამგზავრო დოკუმენტის მქონე პირი, გარდა იმ პირისა, რომლის შემოსავალიც იბეგრება წყაროსთან ან გათავისუფლებულია დაბეგვრისაგან, ვალდებული არიან ეკონომიკური საქმიანობის დაწყებამდე განცხადებით მიმართონ საგადასახადო ორგანოს მათთვის საიდენტიფიკაციო ნომრების მინიჭების მიზნით. ნორმის შინაარსიდან გამომდინარე, ფიზიკური პირი ვალდებულია ეკონომიკური საქმიანობის დაწყებამდე მიმართოს საგადასახადო ორგანოს მათთვის საიდენტიფიკაციო ნომრების მინიჭების თაობაზე, ეკონომიკურ საქმიანობად კი, საგადასახადო კოდექსის 9.1 მუხლის შესაბამისად მიიჩნევა ნებისმიერი საქმიანობა, რომელიც ხორციელდება მოგების, შემოსავლის ან კომპენსაციის მისაღებად, მიუხედავად ასეთი საქმიანობის შედეგებისა, ანუ საქმიანობა, რომლის მიზანი არის მოგება, შემოსავლებისა და კომპენსაციის მიღება. საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, ეკონომიკური საქმიანობა, როგორც შემოსავლების მიღების მიზნით წარმოებული პროცესი, შეიძლება სულაც არ უკავშირდებოდეს მოგების მიზანს. ეკონომიკური საქმიანობის განხორციელების დროს მთავარია მიზანი, რომ რაიმე საქმიანობა ანუ რაიმეს შესყიდვა განხორციელდეს მოგების მისაღებად, შესაბამისად, კვალიფიკაციის მოხდენისას უნდა დადგინდეს სწორედ საქმიანობის მიზანი. რაიმე საქონლის შეძენა შეუძლებელია მიჩნეულ იქნეს ეკონომიკურ საქმიანობად, რამდენადაც შეძენას ფართო დატვირთვა აქვს, იგი სხვადასხვა მიზნებით და საჭიროებებით არის განპირობებული.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 136.4 მუხლზე, რომლის შესაბამისად, სამეწარმეო საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის ტრანსპორტირებისას, ხოლო საქონლის მიწოდებისას − მყიდველის მოთხოვნის შემთხვევაში (გარდა სპეციალური დამატებული ღირებულების გადასახადის ანგარიშ-ფაქტურების მიხედვით განხორციელებული მიწოდებისა, რომლებიც მოიცავს სასაქონლო ზედნადებით გათვალისწინებულ რეკვიზიტებს) სასაქონლო ზედნადები უნდა გამოიწეროს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით. აღნიშნული მუხლის ანალიზიდან გამომდინარე, სასაქონლო ზედნადები უნდა გაიცეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც საქონლის მიმღები (მყიდველი) პირი ეწევა სამეწარმეო საქმიანობას და მიღებული საქონლის შემდგომი რეალიზაციით იგი ნახულობს მოგებას ან იმ შემთხვევაში, როდესაც საქონლის მიმცემი (გამყიდველი) მის მიერ დაქირავებული თანამშრომლის, დისტრიბუტორის, მეშვეობით ახორციელებს საქონლის ქვეყნის შიგნით ტრანსპორტირებას, ე.ი. გამყიდველი (მეწარმე) ყველა შემთხვევაში არ არის ვალდებული გამოწეროს სასაქონლო ზედნადები, მას ამგვარი ვალდებულება აქვს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მყიდველი წარუდგენს მეწარმის დამადასტურებელ დოკუმენტს.

საკასაციო სასამართლო „საგადასახადო კონტროლის განმახორციელებელი პირის შერჩევისა და საგადასახადო კონტროლის განხორციელების, მიმდინარე კონტროლის პროცედურების ჩატარების, სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობათა ჩამოწერის, საგადასახადო დავალიანების გადახდევინების უზრუნველყოფის ღონისძიების განხორციელების, სამართალდარღვევათა საქმისწარმოების წესის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის №994 ბრძანებით დამტკიცებული წესის 72.1 მუხლისა და საგადასახადო კოდექსის 66-ე, 273-ე, 136-ე, 286-ე მუხლების ანალიზის საფუძველზე მიიჩნევს, რომ პირი, 273-ე მუხლის შესაბამისად, მიჩნეულ რომ იქნეს სამართალდამრღვევად, იგი ეკონომიკურ საქმიანობას უნდა ახორციელებდეს მოგების მიზნით, ხოლო ზედნადების ქონის ვალდებულება გააჩნია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საქონლის მიმღები (მყიდველი) პირი ეწევა სამეწარმეო საქმიანობას და მიღებული საქონლის შემდგომი რეალიზაციით იგი ნახულობს მოგებას. ამასთან, საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, თუ არ ხარ მეწარმე და არ ახორციელებ სამეწარმეო საქმიანობას, შესაბამისად, არ გაქვს საკონტროლო სალარო-აპარატის ქონის ვალდებულბა.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას იმის თაობაზე, რომ სსიპ შემოსავლების სამსახურმა საქმის განხილვისას სასამართლოს ვერ წარუდგინა შესაბამისი სახისა და შინაარსის მტკიცებულებები იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ ს. ქ-ი ახორციელებდა ეკონომიკური საქმიანობას და ამასთან, საქონლის, თუნდაც სამეწარმეო მიზნით ტრანსპორტირება, არ წარმოადგენს ეკონომიკურ საქმიანობას. აღნიშნული არის საკმარისი საფუძველი მხოლოდ ტრანსპორტირებისას სასაქონლო ზედნადების უქონლობის გამო საგადასახადო კოდექსის 286-ე მუხლის საფუძველზე პირის დაჯარიმების, ხოლო რაც შეეხება საგადასახადო კოდექსის 273-ე მუხლის საფუძველზე ჯარიმის შეფარდებას, აუცილებელ გარემოებას წარმოადგენს ეკონომიკური საქმიანობის გამოვლენა და დადასტურება.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 17.2. მუხლის შესაბამისად განმარტავს, რომ სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის კანონიერების შემოწმებისას აქტის გამომცემმა ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა უზრუნველყოს მიღებული გადაწყვეტილების მართლზომიერების დამტკიცება სასამართლოს წინაშე, ვინაიდან ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 5.1. მუხლის მიხედვით ადმინისტრაციულ ორგანოს უფლება არა აქვს კანონმდებლობის მოთხოვნების საწინააღმდეგოდ განახორციელოს რაიმე ქმედება, რაც გულისხმობს ადმინისტრაციული ორგანოს (თანამდებობის პირის) ვალდებულებას და სამართლებრივ პასუხისმგებლობას აქტის კანონიერებასთან დაკავშირებით. შესაბამისად, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 17.2. მუხლი სადავო აქტის კანონიერების მტკიცების ტვირთს აკისრებს მის გამომცემ ადმინისტრაციულ ორგანოს და ავალდებულებს დაამტკიცოს, რომ მან უზრუნველყო მის მიერ გამოცემული გადაწყვეტილების კანონის საფუძველზე და მის შესაბამისად მომზადება, მიღება, გამოცემა.

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 17.2. მუხლით ადმინისტრაციულ ორგანოს ევალება დაამტკიცოს სწორედ სადავო აქტის სამართლებრივი მხარე, რადგან მატერიალურ-სამართლებრივი კანონმდებლობის მიხედვით, მას აქვს საჯარო-სამართლებრივი ვალდებულება თავისი გადაწყვეტილება, ყოველგვარი გასაჩივრების პრეზუმფციის გარეშეც, მიიღოს მხოლოდ კანონის შესაბამისად.

საკასაციო სასამართლო აქვე მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის მიერ #ბს-48-43(2კ-13), #ბს-226-223(2კ-14) და #ბს-205-203(კ-14) ანალოგიურ ადმინისტრაციულ საქმეებზე გაკეთებულ განმარტებებზე.

ამდენად, მოცემულ შემთხვევაში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლის გამოყენება შეესაბამება კანონმდებლობის მოთხოვნებს, შესაბამისად, სახეზეა სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად აქტის ბათილად ცნობისა და ადმინისტრაციული ორგანოსათვის საქმის გარემოებების შესწავლის შემდეგ ახალი აქტის გამოცემის დავალების საფუძველი. რის გამოც საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 9 მარტის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი