საქმე №ბს-406-403(2კ-17) 19 სექტემბერი, 2017წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ვასილ როინიშვილი (თავჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა -ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები - საქართველოს პრეზიდენტი; საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო

მოწინააღმდეგე მხარე - ქ. ს-ა

მესამე პირები - საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრო, მ. გ-ი, ნ. ს.

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 15 თებერვლის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, ადმინისტრაციული ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ქ. ს-ამ 2015 წლის 10 აგვისტოს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში სარჩელი აღძრა მოპასუხეების - საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 2 თებერვლის №62 განკარგულების ბათილად ცნობა ძალაში შესვლის დღიდან, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით, სიმბოლურ ფასად - 1 ლარად გადაცემის თაობაზე ასევე საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და მ. გ-ს შორის 2009 წლის 29 ივლისს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, თბილისში, ... რაიონში, მე-14 ,,ა” კორპუსში, მეორე სართულზე მდებარე 54,70 კვ.მ ფართის უძრავ ქონებაზე, მოსარჩელე ქ. ს-ას ნაწილში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 17 აგვისტოს განჩინებით, ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლისს მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა მ. გ-ი. ამავე სასამართლოს 2015 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ქ. ს-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა; ძალაში შესვლის დღიდან, ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 2 თებერვლის №62 განკარგულება, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით, სიმბოლურ ფასად - 1 ლარად გადაცემის თაობაზე, ქ. ს-ას ნაწილში აგრეთვე ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს და მ. გ-ს შორის 2009 წლის 29 ივლისს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება, თბილისში, ... რაიონში, მე-14 ,,ა” კორპუსში, მეორე სართულზე მდებარე 54,70 კვ.მ ფართის უძრავ ქონებაზე, მოსარჩელე ქ. ს-ას ნაწილში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს პრეზიდენტმა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ, აპელანტებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 15 თებერვლის განჩინებით საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და საქართველოს პრეზიდენტის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 24 დეკემბრის გადაწყვეტილება. აღნიშნული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს პრეზიდენტმა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ. კასატორებმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

საქართველოს პრეზიდენტი საკასაციო საჩივარში მიუთითებს, რომ სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედი „სახელმწიფო ქონების და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზებისა და სარგებლობის უფლებით გადაცემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, სახელმწიფო ქონების და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზების ერთ-ერთ ფორმას წარმოადგენდა პირდაპირი მიყიდვა, რომლის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებდა საქართველოს პრეზიდენტი. სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების მიზანია, საკუთრების უფლება გადაეცეს იმ მყიდველს, რომელიც სრულად და კეთილსინდისირად შეასრულებს სახელმწიფო ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზებისათვის დადგენილ პირობას. როგორც საქმეზე წარმოდგენილი მასალებით დასტურდება, საქართველოს პრეზიდენტის მიერ სადავო განკარგულების გამოცემის დროს დაცული იქნა კანონმდებლობის მოთხოვნები, რაც გამორიცხავს აქტის ბათილად გამოცხადების საფუძველს.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი შეფასებები, არ გაიზიარა მოპასუხეთა და მესამე პირის - საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს არგუმენტები სარჩელის უსაფუძვლობასთან დაკავშირებით, ხოლო პრეზიდენტის განკარგულების ბათილად ცნობის საფუძვლად მიუთითა ის გარემოება, რომ განკარგულების გამოცემის დროს არ იყო გამოვლენილი მოსარჩელის ნება მისთვის ფართის გადაცემისათვის.

კასატორი აღნიშნავს, რომ არ არის მითითებული, რომელი საკანონმდებლო აქტი ავალდებულებდა საქართველოს პრეზიდენტს გადაწყვეტილების მიღების დროს უზრუნველყო მოსარჩელის მონაწილეობა განკარგულების მიღებაში, რაც შესაძლებელია აქტის ბათილად ცნობის საფუძველი გამხდარიყო.

საქართველოს პრეზიდენტი მიუთითებს, რომ სახელმწიფოსგან გრძელვადიანი საცხოვრებლით დაკმაყოფილების ობიექტს წარმოადგენდა და წარმოადგენს დევნილი ოჯახი და არა ცალკე დევნილი პირი, ხოლო სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედი საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 28 მაისის №403 განკარგულებით დამტკიცებული “იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა მიმართ 2009-2012 წლებში სახელმწიფო სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმის“ 2.1.5 პუნქტის თანახმად, დევნილისათვის ქონების საკუთრებაში გადაცემის პროცესი სრულდებოდა დევნილი ოჯახის წარმომადგენლის შესყიდვის ხელშეკრულებაზე ხელმოწერით, რომელსაც თავად ირჩევდა და რომელიც უზრუნველყოფდა პრივატიზაციის პროცესის იურიდიულ მხარეს. ანუ სამოქმედო გეგმის თანახმად, პრივატიზების ხელშეკრულებას ხელს აწერდა დევნილი ოჯახის ერთ-ერთი სრულუფლებიანი წევრი და არა ოჯახის ყველა წევრი, რაც მოცემულ შემთხვევაში განხორციელდა. ამასთანავე კასატორი მიუთითებს, რომ თუ ხელშეკრულებაში მითითებული პირები არ ცხოვრობდნენ მათთვის საკუთრებაში გადაცემულ მისამართზე, მ. გ-ი ვალდებული იყო განეცხადებინა ამის შესახებ ან ხელი არ მოეწერა აღნიშნულ ხელშეკრულებაზე.

საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ მოსარჩელის რეგისტრაციის ადგილს წარმოადგენს თბილი სი, ... კორპ №14. მას აღნიშნული მისამართი დღემდე არ შეუცვლია. იძულებით გადაადგილებულ პირს ეკისრება ვალდებულება მისამართის შეცვლის შესახებ შეატყობინოს იძულებით გადაადგილებულ პირთა განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს, თუმცა ქ. ს-ას მისამართის შეცვლის შესახებ განაცხადი არ გაუკეთებია. კასატორი მიუთითებს, რომ სასამართლომ გაიზიარა დევნილის ძველი ანკეტები, თუმცა აღნიშნული მტკიცებულება არ ადასტურებს, რომ ხელშეკრულების დადების დროისათვის ქ. ს-ას ხელშეკრულებაში მითითებული მისამართისაგან განსხვავებული მისამართი ჰქონდა.

კასატორი მიუთითებს, რომ სასამართლომ არ გაიზიარა მითითება სასარჩელო მოთხოვნის ხანდაზმულობაზე და აღნიშნა, რომ ხანდაზმულობის ვადის ათვლა არ შეიძლება ემყარებოდეს ვარაუდს. თუმცა ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით აპელანტების პოზიცია გამომდინარეობდა კანონის ნორმებიდან და მხოლოდ აპელანტის ვარაუდს არ წარმოადგენდა. კანონისა და მის საფუძველზე მიღებული კანონქვემდებარე აქტების განმარტება იძლევა იმის საფუძველს, რომ ხანდაზმულობის ვადის ათვლა კონკრეტულ მოვლენას დაუკავშირდეს. აპელანტის მითითება ხანდაზმულობის ვადის ათვლის კონკრეტულ გარემოებასთან დაკავშირება მხარის მხოლოდ ვარაუდი არ არის, აღნიშნული გამომდინარეობს კანონის მოთხოვნებიდან. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი შეტყობის მომენტი სწორედ ვარაუდს წარმოადგენს, რადგან მხარე აფასებს გარემოებას, რომელიც შეიძლება მეორე მხარისათვის ცნობილი იყო ან უნდა ყოფილიყო. შესაბამისად, სასამართლოს მითითება ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით არ უნდა იქნეს გაზიარებული. სასამართლო ერთ შემთხვევაში ეყრდნობა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის დანაწესს, სხვა შემთხვევაში უარს აცხადებს ამავე მუხლით განსაზღვრული ვარაუდის გამოყენებაზე და მოპასუხე მხარეს აკისრებს ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით მტკიცებულებათა წარდგენას.

კასატორი აღნიშნავს, რომ მოცემულ შემთხვევაში, პირველი ინსტანციისა და სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის კონკრეტული დანაწესი და სასარჩელო მოთხოვნის მიმართ არ გამოიყენა კანონით დადგენილ ხანდაზმულობის რეჟიმი. საქმის ფაქტობრივი გარემოება ცხადყოფს, ამ დანაწესის გამოყენების მიზანშეწონილობას. რეგისტრაციის ადგილი წარმოადგენს პირის ნების საფუძველზე საცხოვრებელ ადგილად მიჩნეულ მისამართს. პირს შესაძლებელია გააჩნდეს რამდენიმე საცხოვრებელი ადგილი, მაგრამ რეგისტრაციის ადგილი მის მიერ არჩეულ ერთ კონკრეტულ მისამართს გულისხმობს. ქ. ს-ას რეგისტრაციის ადგილს სწორედ ხელშეკრულებით გადაცემული უძრავი ქონების ადგილმდებარეობა წარმოადგენს. შესაბამისად, შეუძლებელია ხანდაზმულობის ვადის ათვლის განსხვავებული წესი იქნეს გამოყენებული.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 15 მაისის განჩინებით საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

დადგენილია, რომ ქ. ს-ა არის საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიიდან - აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებული პირი და მას მინიჭებული აქვს დევნილის სტატუსი.

,,სახელმწიფო ქონების და ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ” საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 2 თებერვლის №62 განკარგულებით დადგინდა სახელმწიფო საკუთრებაში და ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონებების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით, სიმბოლურ ფასად - 1 ლარად საკუთრებაში გადაცემა, ამავე განკარგულების დანართში მითითებული ფიზიკური პირებისათვის. განკარგულების თანახმად, თბილისში, ..., №... ბაგა-ბაღში, მეორე სართულზე მდებარე 54,70 კვ.მ ფართი, პირდაპირი მიყიდვის ფორმით, სიმბოლურ ფასად - 1 (ერთ) ლარად გადაეცათ მ. გ-ს, გ. გ-სა და ქ. ს-ას. ამავე განკარგულებით დადგენილ იქნა, რომ მყიდველი ვალდებული იყო ხელშეკრულებაში მითითებული პირები უზრუნველეყო საცხოვრებელი ფართობით; აგრეთვე დადგინდა,რომ მყიდველი და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირები არ მოითხოვენ სახელმწიფოსაგან ან ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულისაგან, ან სხვა პირებისაგან რაიმე სახის კომპენსაციას, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევისა, ან უძრავი ქონების საკუთრებაში ან სარგებლობაში გადაცემას, მათი დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე”.

საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 2 თებერვლის №62 განკარგულების საფუძველზე, 2009 წლის 29 ივლისს, საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა და მ. გ-ს შორის გაფორმდა ნასყიდობის ხელშეკრულება,

რომლითაც მ. გ-ს გადაეცა პირობადადებული საკუთრების უფლება თბილისში, ... ., №... ბაგა-ბაღში, მეორე სართულზე მდებარე 54,70 კვ.მ ფართის უძრავ ქონებაზე. აღნიშნული ხელშეკრულების 2.2. პუნქტის თანახმად, მ. გ-მა აიღო ვალდებულება გ. გ-ი და ქ. ს-ა უზრუნველეყო საცხოვრებელი ფართით მისთვის გადაცემულ ქონებაში. 2.3. პუნქტით კი მყიდველმა დაადასტურა, რომ ამ ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის მყიდველი და ხელშეკრულების 2.2. პუნქტში ჩამოთვლილი პირები, მათი დევნის სტატუსიდან გამომდინარე, არ სარგებლობდნენ ან არ ფლობდნენ სხვა რაიმე სახის საცხოვრებელ ან არასაცხოვრებელ ფართს, გარდა ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქონებისა. ამავე ხელშეკრულების 2.5. პუნქტის თანახმად, საკუთრების უფლების გადასვლის შემდეგ, მ. გ-ი ვალდებული იყო ამ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული უძრავი ქონება გამოეყენებინა ისე, რომ მომხდარიყო გ. გ-ისა და ქ. ს-ას უზრუნველყოფა სათანადო საცხოვრებელი პირობებით.

საქმეზე წარმოდგენილი 2009 წლის 4 დეკემბრის საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდება, რომ 2009 წლის 29 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, თბილისში, ... მდებარე 54,70 კვ.მ. ფართის უძრავი ნივთი, საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული იყო მ. გ-ის სახელზე.

ქ. ს-ამ 2014 წლის 24 ოქტომბერს განცხადებით მიმართა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს, საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების მოთხოვნით. საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს 2014 წლის 31 ოქტომბრის წერილით ქ. ს-ას ეცნობა, რომ დაუკანონდა დევნილთა კომპაქტურად განსახლების ობიექტში დაკავებული ფართი. დაინტერესებულ პირს განემარტა, რომ დევნილთა ოჯახები, რომლებსაც სახელმწიფოს ან კერძო ინვესტორის მიერ დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე, მიღებული ჰქონდათ საცხოვრებელი ფართი ან/და საცხოვრებელი ფართის სანაცვლო ფულადი კომპენსაცია, ჩაითვლებოდნენ, როგორც სახელმწიფოს მიერ დევნილთა გრძელვადიანი საცხოვრებლით უზრუნველყოფის პროექტის ფარგლებში დაკმაყოფილებულები და მათი ხელახლა დაკმაყოფილების საკითხი სახელმწიფოს მიერ აღარ განიხილებოდა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ქ. ს-ას ეცნობა, რომ მისი ოჯახის საცხოვრებელი პირობების ხელმეორედ განხილვა საკანონმდებლო ნორმებით გათვალისწინებული არ იყო.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ ქ. ს-ა არის საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიიდან - აფხაზეთიდან იძულებით გადაადგილებული პირი - დევნილი. შესაბამისად, მასზე ვრცელდება ,,საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა შესახებ” საქართველოს კანონითა და სხვა კანონქვემდებარე აქტებით გათვალისწინებული ნორმები, რომლებიც სახელმწიფოს მხრიდან ამ კატეგორიის პირთა საცხოვრებელი პირობებით უზრუნველყოფას, აღნიშნული ქმედებისათვის აუცილებელ პროცედურებს და თვით ამ პირთა უფლება-მოვალეობებს განსაზღვრავს.

პალატა მიუთითებს ,,სახელმწიფო ქონების და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზებისა და სარგებლობის უფლებით გადაცემის შესახებ’’ საქართველოს კანონზე, რომლის თანახმად, (სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქცია) განსაზღვრავს საქართველოს სახელმწიფო ქონებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზებისა და სარგებლობის უფლებით გადაცემის სამართლებრივ, ეკონომიკურ, ორგანიზაციულ საფუძვლებსა და ძირითად პირობებს. აღნიშნული კანონის მე-6 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, სახელმწიფო ქონების და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზება ხორციელდება აუქციონისა და პირდაპირი მიყიდვის ფორმებით. ამავე მუხლის მე-5 პუნქტის თანახმად, სახელმწიფო ქონებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების მიზანია, საკუთრების უფლება გადაეცეს იმ მყიდველს, რომელიც სრულად და კეთილსინდისიერად შეასრულებს სახელმწიფო ქონებისა და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზებისათვის დადგენილ პირობას (პირობებს). მითითებული კანონის მე-6 მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად, პირდაპირი მიყიდვის შესახებ გადაწყვეტილებებს იღებს საქართველოს პრეზიდენტი.

საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 2 თებერვლის №47 განკარგულებით დამტკიცებულ იქნა იძულებით გადაადგილებულ პირთა დევნილთა მიმართ სახელმწიფო სტრატეგია. დასახელებული განკარგულების მე-5 თავის თანახმად, დევნილი მოსახლეობის ინტეგრაციის ამოცანის გადასაჭრელად სახელმწიფო სტრატეგია მიზნად ისახავს დევნილთათვის საბინაო და სოციალური პირობების, მათი ჯანმრთელობისა და ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესების ღონისძიებების, აგრეთვე აუცილებელი საკანონმდებლო ინიციატივების განხორციელებას.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვედა ინსტანციების სასამართლოების შეფასებას, რომ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 28 მაისის №403 განკარგულებით დამტკიცებული იქნა ,,იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა მიმართ 2009-2012 წლებში სახელმწიფო სტრატეგიის განხორციელების სამოქმედო გეგმა”, რომელიც მოქმედებდა სადავო 2009 წლის 29 ივლისის ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების მომენტისათვის. დასახელებული განკარგულებით განისაზღვრა, რომ სახელმწიფო დევნილთა საცხოვრებელი პირობების გრძელვადიან გადაწყვეტას ახორციელებს მათთვის საცხოვრებელი ფართობის საკუთრებაში გადაცემის გზით დამტკიცებული ეტაპების მიხედვით; აღნიშნული განკარგულების 2.1.1. პუნქტის მიხედვით კოლექტიური ცენტრების რეაბილიტაცია და საკუთრებაში გადაცემა არის ერთიანი პროცესი, რომლის კოორდინირებას მოახდენს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრო; ამავე განკარგულების 2.1.3. პუნქტის მიხედვით სსიპ სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს დაევალა კომპაქტური ჩასახლების ობიექტებში რეალურად მცხოვრები დევნილების დადგენა დევნილთა ჩასახლებებში ჩატარებული რეგისტრაციის შედეგად. მითითებულმა პუნქტმა ასევე განსაზღვრა, დევნილთა სურვილის დაფიქსირება, საკუთრებაში გადაეცეთ დაკავებული ფართობი და საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე ხელშეკრულების დადება დევნილსა და სახელმწიფოს შორის. აგრეთვე, საბოლოო ეტაპზე, ამ შეთანხმების საფუძველზე, სსიპ _ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მოვალეობად განისაზღვრა ქონება დაერეგისტრირებინა როგორც დევნილის პირადი საკუთრება, შესაბამისად, გაეცა საკუთრების დამადასტურებელი დოკუმენტი კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 12 იანვრის №4 განკარგულებით დამტკიცებული დევნილთა მიმართ სახელმწიფო სტრატეგიიდან გამომდინარე განსახორციელებელ ღონისძიებათა პროგრამაში დეტალურად იქნა მითითებული ის სახელმწიფო ორგანოები და უწყებები და ასევე მათი საქმიანობის სფერო, რომელთა მიერაც უნდა განხორციელდეს სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული ბინების დევნილთა საკუთრებაში გადაცემა. მითითებული განკარგულების მიხედვით, საპრივატიზებოდ შერჩეული კომპაქტური ჩასახლების ობიექტები, მათი რეაბილიტაციის შემდგომ საკუთრებაში გადაეცემათ ამ ობიექტებში ფაქტობრივად მცხოვრებ დევნილებს, ხოლო მათში რეალურად მცხოვრები დევნილების დადგენას ახდენს სსიპ სამოქალაქო რეესტრის სააგენტო, დევნილთა ჩასახლებებში ჩატარებული რეგისტრაციის შედეგად. ამრიგად, სსიპ სამოქალაქო რეესტრის სააგენტო საპრივატიზებოდ შერჩეულ დევნილთა კომპაქტური ჩასახლების ობიექტში აღწერდა ამ ობიექტში რეალურად მცხოვრებ დევნილებს, ადგენდა მათი ოჯახების შემადგენლობას და აღნიშნულ ინფორმაციას აწვდიდა ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებს, რომელიც „სახელმწიფო ქონების და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზებისა და სარგებლობის უფლებით გადაცემის შესახებ’’ საქართველოს კანონის საფუძველზე და „სახელმწიფო ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ“ საქართველოს ეკონომიკური განვითარების მინისტრის 2007 წლის 20 სექტემბრის №1– 1/1415 ბრძანებით დამტკიცებული დებულების შესაბამისად ახდენდა დევნილის ოჯახის წარმომადგენელთან ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებას.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, ქვედა ინსტანციების სასამართლოს შეფასებაზე, რომ მოპასუხე ადმინისტრაციულ ორგანოებს გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ - სამართლებრივი აქტის მიღებისა და ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას ხელთ უნდა ჰქონოდათ სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოდან მიწოდებული ინფორმაცია საპრივატიზებო ობიექტში რეალურად მცხოვრები დევნილებისა და მათი ოჯახის შემადგენლობის შესახებ. შესაბამისად, დევნილის ოჯახის წარმომადგენელთან ნასყიდობის ხელშეკრულების დადებისას, უნდა ეხელმძღვანელათ ამ ინფორმაციით და დაყრდნობოდნენ მას.

პალატა ყურადღებას ამახვილებს ქვედა ინსტანციების სასამართლოს შეფასებაზე, რომ საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 67-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ხელშეკრულება, რომელიც ზღუდავს მესამე პირის უფლებებს ან აკისრებს მას რაიმე ვალდებულებას, ძალაში შეიძლება შევიდეს მხოლოდ მესამე პირის მიერ წერილობითი თანხმობის წარდგენის შემდეგ. ამავე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად კი, ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადებამდე ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია აცნობოს ამის შესახებ მესამე პირს, რომლის ინტერესებსაც იგი შეეხება.

საკასაციო პალატა ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით განმარტავს: დადგენილია, რომ ქ. ს-ამ 2014 წლის 24 ოქტომბერს განცხადებით მიმართა საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს, საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების მოთხოვნით, ხოლო 2014 წლის 31 ოქტომბრის წერილით ქ. ს-ას ეცნობა, რომ მის ოჯახს დაუკანონდა დევნილთა კომპაქტურად განსახლების ობიექტში დაკავებული ფართი. ასევე დადგენილია, რომ სარჩელი სასამართლოში წარმოდგენილია 2015 წლის 10 აგვისტოს შესაბამისად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ მართებულად იქნა დადგენილი ხანდაზმულობის საკითხი, რამდენადაც არ დასტურდება, რომ ქ. ს-ასთვის გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტისა და ადმინისტრაციული ხელშეკრულების არსებობის შესახებ, იმთავითვე იყო ცნობილი, მით უფრო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის საფუძველზე საქმეშიც არ არის წარმოდგენილი აღნიშნულის დამადასტურებელი უტყუარი მტკიცებულებები.

საკასაციო პალატა ზემოაღნიშნული გარემოებების ანალიზისა და საქმეში არსებული მტკიცებულებების შესწავლისა და შეფასების შედეგად აღნიშნავს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითაც სწორად გადაწყვიტეს სადავო საკითხი, რამდენადაც, სსიპ სამოქალაქო რეესტრის სააგენტოს დავალებული ჰქონდა კომპაქტური ჩასახლების ობიექტებში რეალურად მცხოვრები დევნილების დადგენა, რომელიც არ განხორციელდა, ამ უკანასკნელის მიერ ასევე არ არის დაცული ზოგადი ადმინისტრაციული კოდქსის 67-ე მუხლის დანაწესი, რომელიც მესამე პირის მიერ სავალდებულო წერილობით თანხმობას გულისხმობს. სადავო შემთხვევაში ქ. ს-ას მიერ არ დასტურდება ხელის მოწერა ადმინისტრაციულ ხელშეკრულებაზე, ასევე არ დასტურდება სადავო ხელშეკრულების არსებობის შესახებ მის მიერ ინფორმაციის ფლობა, რომელზეც კასატორი მიუთითებს. საკასაციო პალატა დამატებით მიუთითებს, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოებს საქმეში არ წარმოუდგენიათ რაიმე ტიპის ისეთი მტკიცებულება, რომლითაც დადგინდებოდა ქ. ს-ას მიერ ხელშეკრულების არსებობის ცოდნის ფაქტი. როგორც უკვე აღინიშნა საქმეში, ასევე არ არის წარმოდგენილი თუ რაზე დაყრდნობით მიიჩნია ადმინისტრაციულმა ორგანომ მოსარჩელე პრივატიზებულ ფართში მცხოვრებ პირად და მ. გ-ის ოჯახის წევრად. პალატა დამატებით მიუთითებს იძულებით გადაადგილებულ პირთა საოჯახო ბარათებზე, საიდანაც დგინდება, რომ 2007 წლის მდგომარეობით მ. გ-ისა და ქ. ს-ას ოჯახებს მინიჭებული აქვთ დამოუკიდებელი საოჯახო ნომერი, მ. გ-ის - საოჯახო ნომრი №..., ხოლო ქ. ს-ას, საოჯახო ნომრი - №..., საიდანაც დგინდება, რომ დღემდე ქ. ს-ა განაგრძობს შვილისაგან დამოუკიდებელ ოჯახად ცხოვრებას და არ ირიცხება მისი ოჯახის წევრად.

შესაბამისად, კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 15 თებერვლის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე