საქმე # 330310014679688

საქმე Nბს-883-875(3კ-16) 25 აპრილი, 2017 წელი

ქ.თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა - ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობა (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - მ. რ-ე (მოსარჩელე);

მესამე პირი - თ. ნ-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, თანამდებობაზე აღდგენა, მიუღებელი ხელფასის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. რ-ემ 2014 წლის 19 დეკემბერს აღძრა სარჩელი თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში, მოპასუხე ქალაქ თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის წინააღმდეგ, რომლითაც „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობის ... განყოფილების უფროსის - მ. რ-ის გათავისუფლების შესახებ“ დიდუბის რაიონის გამგებლის 2014 წლის 15 დეკემბრის №182 ბრძანებისა და 2014 წლის 24 ნოემბრის №135 ბრძანების ბათილად ცნობა, მ. რ-ის ქალაქ თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის ... განყოფილების უფროსის თანამდებობაზე გათავისუფლებამდე არსებული საჯარო შრომით-სამართლებრივი პირობებით დაუყოვნებლივ აღდგენა; მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ სამსახურში მის მიერ დაკავებულ თანამდებობებზე იძულებითი არყოფნის მთელი პერიოდისთვის, გათავისუფლების დღიდან კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულების დღემდე განაცდური ხელფასის სრული ანაზღაურება და მ. რ-ის მიერ 2012, 2013, და 2014 წლებში გამოუყენებელი კუთვნილი ანაზღაურებადი შვებულების თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით ნატურით ანაზღაურება; 2014 წლის 15 სექტემბრიდან საქმეებზე მისაღები სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე თანამდებობრივი სარგოს ყოველთვიური დანამატის - 400 ლარის ანაზღაურება მოითხოვა. მოსარჩელემ ასევე მოითხოვა: სადავო აქტის ბათილად ცნობისა და სამუშაოზე აღდგენის ნაწილში მოცემულ საქმეზე პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მისაღები შემაჯამებელი გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად მიქცევა, მოპასუხისათვის პროცესის ხარჯის - სასამართლოს გარეშე ხარჯის სახით ადვოკატისა და სხვა წარმომადგენლის დახმარებისათვის 2 000 (ორი ათასი) ლარის მოსარჩელის სასარგებლოდ ანაზღაურების დაკისრება; მოპასუხისათვის მოსარჩელე მ. რ-ის სასარგებლოდ პროცესის ხარჯის - სასამართლოს გარეშე ხარჯის სახით მოცემულ საქმეზე სარჩელის სასამართლოში წარდგენის, საქმის განხილვისას სასამართლოს სხდომაზე გამოცხადების უზრუნველსაყოფად, სასამართლო გადაწყვეტილების ჩაბარების მიზნით გადაადგილების გამო გაღებული სატრანსპორტო ხარჯის - 30.00 ლარის მოსარჩელის სასარგებლოდ ანაზღაურების დაკისრება; მოსარჩელის მიერ წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტის სანოტარო წესით შედგენიასას გაღებული პროცესის ხარჯის სახით - 12 ლარის მოპასუხისათვის მოსარჩელე მ. რ-ის სასარგებლოდ ანაზღაურების დაკისრება.

მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ მ. რ-ე 2004 წლიდან სხვადასხვა თანამდებობებზე იმყოფებოდა საჯარო შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობაში ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსთან - ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობასთან. ბოლოს, ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგებლის ბრძანებით, საჯარო მოხელეთა საკონკურსო-საატესტაციო კომისიის საოქმო გადაწყვეტილების საფუძველზე, ქალაქ თბილისის დიდუბის რაიონის გამგებლის ბრძანებით, საჯარო მოხელეთა საკონკურსო-საატესტაციო კომისიის საოქმო გადაწყვეტილების საფუძველზე, კონკურსის შედეგად მ. რ-ე დაინიშნა ქალაქ თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის ... განყოფილების უფროსის თანამდებობაზე, განუსაზღვრელი ვადით.

მოსარჩელე აღნიშნავდა, რომ იგი შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობის პერიოდში წერილობითი ბრძანებებით სამსახურებრივი მოვალეობების მაღალ დონეზე კვალიფიციური და კეთილსინდისიერი შესრულებისათვის არაერთგზის არის წახალისებული და ის არასოდეს ყოფილა მიცემული დისციპლინურ დევნასა და პასუხისგებაში. მიუხედავად აღნიშნულისა, ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგებლის 2014 წლის 15 სექტემბრის №60 ბრძანებით, მოსარჩელე „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 95-ე მუხლის საფუძველზე უკანონოდ გათავისუფლდა თანამდებობიდან, რაც დადასტურებულია თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილებით. აღნიშნული გადაწყვეტილებით მ. რ-ე აღდგენილ იქნა სამსახურში დაკავებულ თანამდებობაზე, აუნაზღაურდა განაცდური და აღდგენის ნაწილში გადაწყვეტილება მიექცა დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად, დიდუბის რაიონის გამგეობას დაევალა გამოეცა ბრძანება მ. რ-ის დაუყოვნებლივ სამსახურში აღდგენის შესახებ.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 2014 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილების დაუყოვნებლივ აღსრულების მიზნით, 2014 წლის 12 დეკემბერს, პარასკევს დიდუბის რაიონის გამგებლის მიერ გამოცემულ იქნა №176 ბრძანება „მ. რ-ის სამსახურში აღდგენის შესახებ“, რაც იმავე დღეს, სამუშაო დღის დასრულების შემდეგ საცხოვრებელ მისამართზე მიტანით გააცნეს მ. რ-ეს. 2014 წლის 15 დეკემბერს, მ. რ-ის სამსახურში გამოცხადების დღეს, დილით მას გაცნობის მიზნით ჩააბარეს „ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობის ... განყოფილების უფროსის მ. რ-ის გათავისუფლების შესახებ“ დიდუბის რაიონის გამგებლის 2014 წლის 15 დეკემბრის №182 ბრძანება, ის არ დაუშვეს სამსახურში და დაატოვებინეს სამუშაო ადგილი.

მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ მოპასუხეს სადავო აქტის გამოცემისას არ გამოუკვლევია რეალურად არსებობდა თუ არა პირის სამსახურიდან გათავისუფლების წინაპირობები, რეალური ფაქტობრივი გარემოებები და საკითხის გადასაწყვეტად შეკრებილი მტკიცებულებები ქმნიდა თუ არა ხსენებული კანონით გათვალისწინებულ სამართლებრივ შემადგენლობას, რაც სადავო აქტს კანონსაწინააღმდეგოდ აქცევს, ხოლო აღნიშნული მისი ბათილობის კანონით გათვალისწინებული საფუძველია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 18 თებერვლის განჩინებით დაკმაყოფილდა მოპასუხის შუამდგომლობა და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად №3/4917-14 ადმინისტრაციულ საქმეში ჩაბმულ იქნა ე. ბ-ი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 11 მარტის განჩინებით დაკმაყოფილდა მოსარჩელე მხარის შუამდგომლობა და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, №3/4917-14 ადმინისტრაციულ საქმეში ჩაბმულ იქნა თ. ნ-ე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგის 2016 წლის 8 იანვრის გადაწყვეტილებით მ. რ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგებლის 2014 წლის 15 დეკემბრის №182 ბრძანება მ. რ-ის თანამდებობიდან გათავისუფლების თაობაზე და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობას დაევლა, მ. რ-ე აღადგინოს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობის ... განყოფილების უფროსის თანამდებობზე; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობას მ. რ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურება, 2014 წლის 15 დეკემბრიდან სამუშაოზე აღდგენის თაობაზე გადაწყვეტილების აღსრულების პერიოდისთვის; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობას მ. რ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2014 წელს გამოუყენებელი შვებულების (19 კალენდარული დღის) თანხის გადახდა; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა;

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 8 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მ. რ-ემ, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობამ და თ. ნ-ემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 ივლისის გადაწყვეტილებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 8 იანვრის გადაწყვეტილება ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის გამგეობისათვის მ. რ-ის სასარგებლოდ იძულებით გაცდენილი დროის ხელფასის ანაზღაურების, 2014 წლის 15 დეკემბრიდან სამუშაოზე აღდგენის თაობაზე გადაწყვეტილების აღსრულებამდე პერიოდისათვის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც მ. რ-ის სარჩელი იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობას მ. რ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა სამსახურიდან განთავისუფლების დღიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, სამსახურში არყოფნის მთელი პერიოდის განმავლობაში თანამდებობრივი სარგოს ანაზღაურება; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 8 იანვრის გადაწყვეტილება გაუქმდა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობისათვის მ. რ-ის სასარგებლოდ ადვოკატის ხარჯის 1 000 ლარის ოდენობით დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც მ. რ-ეს უარი ეთქვა ადვოკატის ხარჯების ანაზღაურების შესახებ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე; მ. რ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 8 იანვრის გადაწყვეტილება შეიცვალა მოწინააღმდეგე მხარისათვის სასამართლოს გარეშე პროცესის ხარჯების დაკისრებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობას დაეკისრა მოსარჩელის სასარგებლოდ სასამართლოს გარეშე პროცესის ხარჯი - 50 (ორმოცდაათი) ლარის ოდენობით; თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2016 წლის 8 იანვრის გადაწყვეტილება გაუქმდა მოწინაამღდეგე მხარისათვის 2013 წლის გამოუყენებელი შვებულების ნაწილში თანხის ანაზღაურებაზე უარის თქმის თაობაზე და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც მ. რ-ის სარჩელი 2013 წლის გამოუყენებელი შვებულების თანხის ანაზღაურების თაობაზე დაკმაყოფილდა; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობას დაეკისრა მ. რ-ის სასარგებლოს 2013 წლის გამოუყენებელი შვებულების თანხის ანაზღაურება; თ. ნ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 8 იანვრის გადაწყვეტილება დარჩენილ ნაწილში დარჩა უცვლელი.

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მ. რ-ე სამსახურში აღდგენილ იქნა 2014 წლის 12 დეკემბერს, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილების საფუძველზე, ასევე დადგენილია, რომ მ. რ-ე სამსახურიდან გათავისუფლდა დიდუბის რაიონის გამგეობის 2014 წლის 15 დეკემბრის ბრძანებით, ანუ სამსახურში აღდგენიდან, მესამე კალენდარულ, მაგრამ მეორე სამუშაო დღესვე (2014 წლის 12 დეკემბერი იყო პარასკევი, ხოლო 2014 წლის 15 დეკმებერი - ორშაბათი). იმ პირობებში, როცა კანონიერ ძალაში შესული თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ მ. რ-ეს სთხოვეს დაეწერა განცხადება გამგეობაში ხელმძღვანელი პირების ცვლილების შემდეგ. ყველა ამ ფაქტის ერთობლიობა მყარ საფუძველს უქმის სასამართლოს, დადგენილად მიიჩნიოს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედებები მიზანმიმართულადაა განხორციელებული მ. რ-ის სამსახურიდან გათავისუფლებისათვის. დიდუბის გამგეობამ ისე გაათავისუფლა მ. რ-ე თანმდებობიდან, რომ არ მისცა მას შესაძლებლობა, თავისი არგუმენტები და მოსაზრებები წარმოედგინა იმ საკითხებთან დაკავშირებით, რაც გამგეობის მოსაზრებით, წარმოადგენდა მისი სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველს. სწორედ ეს გარემოებები სააპელაციო სასამართლოს უქმნის საფუძველს, გაიზიაროს პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნები მ. რ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე მიღებული ბრძანების უკანონობის შესახებ.

სააპელაციო პალატის მოსაზრებით ასევე დაუსაბუთებელი და უკანონოა მ. რ-ისათვის იმ გადაწყვეტილების მიღების უკანონობაში ბრალეულად ცნობა, რომელიც მიღებულია კოლეგიურად. მ. რ-ის, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე, სამსახურში აღდგენისთანავე მისი დაუყოვნებლივ სამსახურიდან გათავისუფლება კიდევ უფრო სარწმუნოს ხდის მის მიმართ დასჯის მექანიზმის ამოქმედება-გამოყენების ფაქტს. კონკრეტულ შემთხვევაში, სადავოა, განაცდურის რაობა და ოდენობა. სასამართლომ უნდა განმარტოს, რა მოიაზრება იძულებით განაცდურში, სრული ხელფასი თუ თანამდებობრივი სარგო, რომელიც ხელფასის შემადგენელ ნაწილს წარმოადგენს და ხშირ შემთხვევაში, შესაძლოა, არ დაემთხვეს ხელფასის ოდენობას. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 112-ე მუხლის შესაბამისად (მოქმედი ნორმა), სამსახურიდან უკანონოდ განთავისუფლებული მოხელე უფლებამოსილია მოითხოვოს განთავისუფლების უკანონოდ ცნობა, განთავისუფლების საფუძვლის შეცვლა და თანამდებობრივი სარგო. იმავე კანონის 37-ე მუხლით, ამ კანონის მე-9 მუხლის საფუძველზე მოსამსახურეს უფლება აქვს სამსახურში მიღების დღიდან სამსახურიდან განთავისუფლების დღემდე მიიღოს შრომითი გასამრჯელო (ხელფასი). მოსამსახურის შრომითი გასამრჯელო (ხელფასი) მოიცავს თანამდებობრივ სარგოს, პრემიას და კანონით გათვალისწინებულ დანამატებს. დანამატების გაცემა უნდა განხორციელდეს მხარჯავი დაწესებულებებისათვის ბიუჯეტის კანონით დამტკიცებული ასიგნებების ფარგლებში.

სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 112-ე მუხლზე და აღნიშნულთან დაკავშირებით საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებაზე, რომლის თანახმად, (გადაწყვეტილება №2/2-630, 2015 წლის 31 ივლისის) საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტის თანახმად, „ყველასთვის გარანტირებულია სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკების და თვითმმართველობის ორგანოთა და მოსამსახურეთაგან უკანონოდ მიყენებული ზარალის სასამართლო წესით სრული ანაზღაურება შესაბამისად სახელმწიფო, ავტონომიური რესპუბლიკის და ადგილობრივი თვითმმართველობის სახსრებიდან“. საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, „ამ ნორმით გათვალისწინებულია როგორც მატერიალური, ასევე პროცესუალური ხასიათის კონსტიტუციური გარანტიები. 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტი ყველას ანიჭებს უფლებას, მოითხოვოს და მიიღოს ზარალის ანაზღაურება სახელმწიფო სახსრებიდან. გარდა ამისა, ყველასთვის არის უზრუნველყოფილი სამართლებრივი დაცვის საშუალება - სასამართლოსათვის მიმართვა. ნათლად არის დადგენილი ანაზღაურების მასშტაბებიც – ზარალი სრულად უნდა ანაზღაურდეს. ამ სახით ჩამოყალიბებული კონსტიტუციური ნორმა კანონმდებელს უტოვებს თავისუფალი მოქმედების ვიწრო არეალს, რაც, უპირატესად, კონსტიტუციური მოთხოვნების დაცვით პროცედურული საკითხების მოწესრიგებას მოიცავს“ (საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2009 წლის 7 დეკემბრის №2/3/423 გადაწყვეტილება საქმეზე „საქართველოს სახალხო დამცველი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-2). საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტის მიზანს წარმოადგენს დაზარალებული პირის ინტერესების დაცვა მიყენებული ზარალის ანაზღაურების გზით. სახელმწიფო რესურსის მასშტაბის, მოცულობისა და ბუნების გათვალისწინებით, სახელმწიფოს მხრიდან არამართლზომიერ ქმედებათა განხორციელება ხშირ შემთხვევებში გაცილებით მეტი საფრთხის შემცველია კერძო სუბიექტების მხრიდან განხორციელებულ ანალოგიური სახის ქმედებასთან შედარებით. ამიტომ მიყენებული ზარალის ანაზღაურების ვალდებულების დაწესება ხელს უწყობს სახელმწიფოს, ავტონომიური რესპუბლიკების და თვითმმართველობის ორგანოთა და თანამდებობის პირთა თვითნებობის და ძალაუფლების უკანონოდ გამოყენების პრევენციას. საჯარო მოხელის მიერ შრომითი გასამრჯელოს მიღება მჭიდროდ არის დაკავშირებული სამსახურებრივ უფლებამოსილებათა შესრულებასთან. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, საჯარო მოსამსახურეს უფლება აქვს, შრომითი გასამრჯელო მიიღოს სამსახურში დანიშვნის დღიდან სამსახურიდან განთავისუფლების დღემდე. გასამრჯელოს მიღება არ არის დამოკიდებული სამუშაოს შესრულების ხარისხზე, მის შედეგებსა თუ სხვა ფაქტორებზე. ეს შემოსავალი პირისთვის გარანტირებულია საჯარო მოხელის თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში, მისი მხრიდან, სამსახურებრივი ფუნქციების ბრალეული შეუსრულებლობის არარსებობისას. შესაბამისად, საჯარო მოხელეს სამსახურში დანიშვნისას წარმოეშობა გონივრული მოლოდინი, რომ გარანტირებულად მიიღებს თანამდებობრივ სარგოს, გარდა მისი მართლზომიერად, კანონიერ საფუძველზე გათავისუფლების შემთხვევისა.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ საჯარო მოხელის თანამდებობრივი სარგო არის გასაცემელი, რომელსაც სახელმწიფო გასცემს საჯარო მოხელის ინდივიდუალური მახასიათებლების ან/და კვალიფიკაციის მიუხედავად. აღნიშნულისგან განსხვავებულია კანონმდებლობით განსაზღვრული ხელფასის შემადგენელი პრემიებისა და დანამატების ბუნება, რომლებიც მოხელეზე გაიცემა კანონით გათვალისწინებული პირობების და საფუძვლის არსებობის შემთხვევაში და მათი გაცემა კონკრეტულ გარემოებებზეა დამოკიდებული. ამდენად, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტით, საჯარო მოხელეთათვის განსაზღვრული გარანტიის პირობებში წარმოიშობა გონივრული მოლოდინი, რომ თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში მოხელე უზრუნველყოფილია შრომითი ურთიერთობიდან გამომდინარე ვალდებულებათა შესრულების სანაცვლო ანაზღაურებით. სამსახურიდან უკანონოდ გათავისუფლების შედეგად მიყენებული ზარალის ოდენობა დამოკიდებულია სხვადასხვა გარემოებებზე და ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში იგი შესაძლებელია განსხვავებული იყოს პირის ფუნქციური დატვირთვიდან, კვალიფიკაციიდან, საქმიანობის სფეროდან და სხვა ფაქტორებიდან გამომდინარე (იხ. საკონსტიტუციო სასამართლოს 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება - საქართველოს მოქალაქე თინა ბეჟიტაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ).

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ საქართველოს კონსტიტუციით განსაზღვრული ზარალის ანაზღაურების ვალდებულება გულისხმობს არა კონკრეტული სუბიექტის მიერ წინასწარ დადგენილი ზღვრული ოდენობით, არამედ ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში პირისათვის რეალურად მიყენებული ზარალის ანაზღაურების ვალდებულებას. შესაბამისად, მ. რ-ეს იძულებით გაცდენილი პერიოდის შრომითი გასამრჯელო, კერძოდ, თანამდებობრივი სარგო, რომელიც ხელფასის შემადგენელი პრემირებისა და დანამატებისაგან განსხვავებით, გაიცემა მოხელის ინდივიდუალური მახასიათებლების ან/და კვალიფიკაციის მიუხედავად, უნდა აუნაზღაურდეს სრული მოცულობით, კერძოდ, სამსახურიდან განთავისუფლების პერიოდიდან სამსახურში აღდგენამდე. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობას მ. რ-ის სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდა სამსახურიდან გათავისუფლების დღიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე სამსახურში არყოფნის მთელი პერიოდის განმავლობაში თანამდებობრივი სარგოს ანაზღაურება; სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მოსაზრება გამოუყენებელი შვებულების ანაზღაურების უსაფუძვლობაზე და აღნიშნა, რომ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი მოხელის უფლება, ყოველწლიურად ისარგებლოს ანაზღაურებადი შვებულებით, არ არის დამოკიდებული სამსახურიდან განთავისუფლების შესახებ ბრძანების არსებობაზე, არც იმაზე, გამართლდება თუ არა განთავისუფლებული პირის ინტერესები სამსახურში უკანონო განთავისუფლების გამო აღდგენაზე, ასეთი მოთხოვნის საფუძვლიანობას არ აბათილებს ის ფაქტი, წარადგინა თუ არა განაცხადი განთავისუფლებულმა პირმა კუთვნილი შვებულებით სარგებლობისათვის მუშაობის პერიოდში. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 41-ე მუხლის პირველი პუნქტით, მოსამსახურეთათვის დგინდება ყოველწლიური ანაზღაურებადი შვებულება 30 კალენდარული დღის ოდენობით. სააპელაციო პალატას მიაჩნია, რომ ვინაიდან შვებულების დროს ასანაზღაურებელი თანხა არ არის მოხელის ხელფასის შემადგენელი ნაწილი, შესაბამისად, მას უნდა აუნაზღაურდეს აღნიშნულ პერიოდში გამოუყენებელი კუთვნილი შვებულება.

პალატამ მიუთითა, რომ „ფასიანი შვებულების შესახებ“ 1936 წლის 4 ივნისის კონვენცია (რატიფიცირებულია საქართველოს პარლამენტის 1995 წლის 22 თებერვლის დადგენილებით) კრძალავს მონაწილე სახელმწიფოების ეროვნულ კანონმდებლობაში ისეთი წესებისა და კანონების არსებობას, რომლითაც დასაქმებულმა შესაძლოა დაკარგოს ფასიანი შვებულებით სარგებლობის უფლება; პერიოდული ფასიანი შვებულებით სარგებლობის უფლებას აღიარებს და განამტკიცებს „ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია“. ამდენად, დასახელებული სამართლებრივი რეგულაციებიდან გამომდინარე, დასაქმებულის უფლება, ყოველწლიურად ისარგებლოს ანაზღაურებადი შვებულებით, რეალიზდება დამსაქმებლის ვალდებულებით უზრუნველყოს დასაქმებულის ფასიანი შვებულებით სარგებლობის შესაძლებლობა; სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელის დარღვეული უფლება სახეზეა, ვინაიდან მან სამი წლის განმავლობაში ვერ ისარგებლა ანაზღაურებადი შვებულებით, ამასთან, იმის გათვალისწინებით, რომ მოცემულ ეტაპზე ამ უფლების პირდაპირი აღდგენა შეუძლებელია, მოსარჩელის უფლების აღდგენა უნდა მოხდეს გამოუყენებელი შვებულების საკომპენსაციო თანხის ანაზღაურებით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 27 ოქტომბრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. რ-ემ, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობამ და თ. ნ-ემ. კასატორებმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საკასაციო პალატის მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვეს.

კასატორი ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობა საკასაციო საჩივარში მიუთითებს, რომ 2014 წლის 24 ნოემბერს გამგებელმა გამოსცა პრევენციული ხასიათის №135 ბრძანება საკრებულოს სარევიზიო კომისიის შემოწმების მასალებში მითითებულ დარღვევებთან დაკავშირებით, სადაც დეტალურად აისახა გამგეობის ორი მოხელის, მათ შორის, მ. რ-ის მიერ ჩადენილი გადაცდომებიც. აღნიშნული ადმინისტრაციული აქტი არც პირველი და არც სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობისა და შეფასების საგანი არ ყოფილა, მაშინ, როცა ამ ბრძანების გაუქმება მ. რ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ 2014 წლის 15 დეკემბრის №182 ბრძანებასთან ერთად მთავარი სასარჩელო მოთხოვნაა.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლოს მხრიდან მ. რ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედებების მიზანმიმართულად განხორციელებად მიჩნევა დაუსაბუთებელია. მ. რ-ის მიერ ჩადენილია არაერთი კანონდარღვევა, სასამართლო ვალდებული იყო დეტალურად ემსჯელა და შეეფასებინა ზემოხსენებული ადმინისტრაციული აქტები, რაც საფუძვლად დაედო გამგებლის გადაწყვეტილებას, შეეფასებინა მათი კანონიერება ყველა სხვა გარემოებასთან ერთობლიობაში, რასაც სასამართლომ აშკარად თავი აარიდა და პირიქით - საბოლოო ჯამში, ადამიანის ფუნდამენტურ უფლებათა დაცვის ყალბი მოტივით, იმ საჯარო მოხელის დაცვა განახორციელა, რომელმაც პირადი გამორჩენის მიზნით, სამსახურებრივი საბუთების გაყალბების გზით, საბიუჯეტო თანხები მიითვისა. მ. რ-ე გამგებლისადმი დაწერილ ახსნა-განმარტებით ბარათში, რომელიც სამსახურში მისი აღდგენის შემდეგაა წარდგენილი, არ უარყოფს მისი ოჯახის წევრთა საბიუჯეტო სახსრებით დაფინანსებას, მაგრამ ამასთან, თავისი ქმედებები ამ მიმართებით, კანონდარღვევად არ მიაჩნია. ამასთან, პირობას დებს, რომ ამიერიდან, ყურადღებას გაამახვილებს სამსახურებრივი მოვალეობების ჯეროვნად შესრულებაზე. ამავე დოკუმენტში, მ. რ-ე აღნიშნავს, რომ დაფინანსების შესახებ გადაწყვეტილება მას ერთპიროვნულად არ მიუღია და მიიღო კოლეგიურმა ორგანომ - გამგეობამ, რასაც იმეორებს და ასკვნის სააპელაციო სასამართლოც. ამდენად, კასატორის მოსაზრებით, სიმართლეს არ შეესაბამება სასამართლოს დასკვნა, რომ თითქოს, გამგეობამ ისე გაათავისუფლა მ. რ-ე სამსახურიდან, რომ მას არ მისცა თავისი არგუმენტებისა და მოსაზრებების წარდგენის შესაძლებლობა. ასეთი შესაძლებლობა რეალურად მიეცა მ. რ-ეს, მაგრამ გამგეობამ სრულიად სამართლიანად, იმის გათვალისწინებით, რომ მ. რ-ის მხრიდან კანონების უხეშად დარღვევის ფაქტები აშკარა იყო, არასაკმარისად და უსაფუძვლოდ მიიჩნია მისი არგუმენტები აღნიშნულის თაობაზე და მიიღო გადაწყვეტილება მ. რ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ.

კასატორი მიუთითებს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სწორედ კონკრეტული საჯარო მოსამსახურის კონკრეტულ, პირადი გამორჩენის მიზნით უკანონო ქმედებასთან გვაქვს საქმე მ. რ-ის მხრიდან და არა, ზოგადად, კოლეგიური ორგანოს ისეთ მორიგ სამსახურებრივ გადაწყვეტილებასთან, რომელიც პიროვნულად ვინმეს ინტერესებს არ ეხება. კერძოდ, დოკუმენტურად და სამართლებრივად - სათანადო მტკიცებულებებით დასაბუთებულია, რომ დიდუბის რაიონის გამგეობის ... განყოფილების ყოფილმა უფროსმა და გამგეობის იმჟამინდელმა წევრმა, იმავე დროს, სპეციალურად შექმნილი კომისიის თავმჯდომარის მოადგილემ - მ. რ-ემ, არაერთგზის, პირადად, ფაქტობრივ გარემოებათა დამახინჯებითა და გაყალბებით უკანონოდ მოამზადა, ხოლო შემდეგ, როგორც მომხსენებელმა, გამგეობის სხდომაზე განსახილველად გაიტანა უმწეო და გაჭირვებული ოჯახების დასახმარებლად განკუთვნილი საბიუჯეტო თანხით თავისი შვილების სწავლისა და აგრეთვე, თავისი მეუღლის მკურნალობის დაფინანსების საკითხები, რისი უფლებაც მას არ ჰქონდა. აღნიშნული ქმედებებით, მ. რ-ემ უხეშად დაარღვია „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის, საქართველოს კანონის, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსისა და სხვა კანონების მოთხოვნები, რაც შესაბამისად, შეფასდა და აისახა რაიონის გამგებლის 2014 წლის 15 დეკემბრის №182 ბრძანებაში მ. რ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ.

კასატორი უთითებს, რომ ქ. თბილისის საკრებულოს სარევიზიო კომისიის მიერ განხორციელებული შემოწმების შედეგად, 2014 წლის 8 ოქტომბერს დაიდო დასკვნა, სადაც აისახა მთელი რიგი გამოვლენილი დარღვევები - საბიუჯეტო თანხების არამიზნობრივი ხარჯვა და სხვა. დიდუბის გამგეობამ ჩაატარა ადმინისტრაციული წარმოება დასკვნაში მოცემული დარღვევების პრევენციისა და აღმოფხვრის მიზნით და 2014 წლის 24 ნოემბერს გამოსცა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი №135 შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელების მიზნით. კასატორის მითითებით აღნიშნული გადაწყვეტილებიდან ნათლად იკვეთება, რომ მ. რ-ის მიერ ჩადენილ დარღვევებთან დაკავშირებით, ადმინისტრაციულ ორგანოს წარმოება არ დაუსრულებია და საბოლოო გადაწყვეტილება არ მიუღია, რაც გამოწვეული იყო შემდეგი გარემოებებით: მ. რ-ისათვის ცნობილი გახდა რა, მაკონტროლებელ ადმინისტრაციულ ორგანოში მიმდინარე ადმინისტრაციული წარმოებისა და მისი სავარაუდო შედეგების თაობაზე, წარმოების მიმდინარეობის ეტაპზე, 2014 წლის 2 სექტემბერს, მან წარადგინა განცხადება 15 სექტემბრიდან სამსახურიდან გათავისუფლების მოთხოვნით, ხოლო 12 სექტემბერს წარადგინა განცხადება, რომლითაც უარყო ეს მოთხოვნა. ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ 2014 წლის 15 სექტემბერს გამოცემული გადაწყვეტილება მისი სამსახურიდან გათავისუფლების თაობაზე, გახდა ახალი დავის დაწყების საფუძველი, რამაც გავლენა მოახდინა დიდუბის რაიონის გამგეობის მიერ დარღვევის ფაქტზე განხორციელებული ადმინისტრაციული წარმოების მიმდინარეობაზე - შეაფერხა მისი დასრულება.

კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლო 2014 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილებაში ცალმხრივად შემოიფარგლა დასაქმებულის ნების გამოხატვის შემოწმებით და ყურადღება არ გაამახვილა იმ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომლებიც მართალია, არ ყოფილა უშუალოდ დავოს საგანი, მაგრამ ირიბად ახდენდა მნიშვნელოვან გავლენას განსახილველ საქმეზე. სასამართლო არ დაინტერესდა, თუ რატომ გამოხატა მხარემ ნება მაკონტროლებლის მიერ დარღვევების გამოვლენის მიმდინარეობის ეტაპზე, რომ საკუთარი სურვილით წასულიყო სამსახურიდან და რატომ გადაიფიქრა მან ეს, თუ რატომ ვერ უთითებდა მოსარჩელე, ვისი მხრიდან და რა სახის ზეწოლას ჰქონდა ადგილი ან რა გარემოებამ მოახდინა ზეგავლენა მასზე, რომ დაეძლია ეს ზეწოლა და უარი ეთქვა სამსახურიდან წასვლაზე, იმის გათვალისწინებით, რომ მხარის მხრიდან ზეწოლის დამადასტურებელ ფაქტებზე ოდნავი მინიშნებაც ვერ გაკეთდა, მოსამართლეს ლოგიკურად უნდა გასჩენოდა კითხვა, დასაქმებულის მხრიდან ჩადენილი სერიოზული დარღვევების გამოვლენის შემდეგ, ხომ არ ჰქონდა ადგილი მისი მხრიდან ფაქტების გადაფარვას და პასუხისმგებლობის თავიდან აცილების მცდელობას. სასამართლომ ადმინისტრაციული ორგანოს გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმებისას ყურადღება არ მიაქცია იმ ფაქტობრივ გარემოებებს, რომლებიც ადმინისტრაციულმა ორგანომ წარუდგინა მას და ადასტურებდა დასაქმებულის მხრიდან კეთილსინდისიერების პრინციპის შესაძლო დარღვევას. აღნიშნული პრინციპი ადმინისტრაციულ სამართალში მხარეს ავალდებულებს ბოროტად არ გამოიყენოს მისი უფლების დაცვის საშუალება, წინააღმდეგ შემთხვევაში, სასამართლო უარს ეტყვის მას უფლების დაცვაზე.

კასატორი მიუთითებს, რომ სასამართლომ 2014 წლის 10 დეკემბერს მიიღო გადაწყვეტილება დასაქმებულის სამსახურში აღდგენის თაობაზე, რომლითაც ადმინისტრაციულ ორგანოს დაუდგინდა ვალდებულება - აღესრულებინა ეს გადაწყვეტილება და მისცა შესაძლებლობა, დაესრულებინა 2014 წლის 8 ოქტომბრის დასკვნით გამოვლენილ დარღვევასთან დაკავშირებით დაწყებული ადმინისტრაციული წარმოება.

კასატორი განმარტავს, რომ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 73²-ე მუხლი ადგენს საჯარო მოსამსახურის ქცევის ზოგად წესებს. საჯარო მოსამსახურე ვალდებულია დაიცვას ის მოთხოვნები, რომლებიც მას და მის თანამდებობას შეეხება. იგი თავის სამსახურებრივ მოვალეობას უნდა ასრულებდეს მიუკერძოებლად და კეთილსინდისიერად სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას უნდა დაიცვას ეკონომიურობისა და ეფექტიანობის პრინციპი. მან ბოროტად არ უნდა ისარგებლოს სამსახურებრივი სახსრებით, რათა არ გაიფლანგოს ისინი. 73⁴-ე მუხლის თანახმად, საჯარო მოსამსახურეს არა აქვს რაიმე სარგებლის შეთავაზების ან მიღების უფლება, რომელიც დაკავშირებულია საჯარო სამსახურში მის მიერ დაკავებულ თანამდებობასთან, საჯარო მოსამსახურე ვალდებულია: ყურადღება გაამახვილოს ნებისმიერ არსებულ თუ შესაძლო ინტერესთა შეუთავსებლობაზე; მიიღოს ზომები ნებისმიერი ინტერესთა შეუთავსებლობის შემთხვევის დაუშვებლობისათვის, განაცხადოს ინტერესთა შეუთავსებლობის შესახებ შესაბამის თანამდებობაზე დანიშვნამდე (არჩევამდე) ან დანიშვნის (არჩევის) შემდეგ, როგორც კი ეს ფაქტი მისთვის ცნობილი გახდება.

მ. რ-ემ, როგორც საჯარო მოსამსახურემ და თანამდებობის პირმა ყველა ეს ზემოაღნიშნული პრინციპი დაარღვია, რაც გახდა მისი გათავისუფლების საფუძველი. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ გარდა იმისა, რომ არასათანადოდ შეაფასა ფაქტობრივი გარემოებები და საქმეში არსებული მტკიცებულებები, რამდენადაც სასამართლოებმა დადგენილ გარემოებად მიიჩნიეს, რომ მ. რ-ის მიერ სოციალური დახმარების ფარგლებში განხორციელდა თავისი ოჯახის წევრებისათვის სხვადასხვა რაოდენობის თანხების გამოყოფა, რასაც სოციალური სახელმწიფოს პრინციპსა და შრომის თავისუფლებაზე მითითებით ამართლებს, მაშინ როდესაც სახეზე გვაქვს აშკარა კანონდარღვევების მთელი რიგი - საჯარო მოხელის, როგორც დაინტერესებული მხარის ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილეობის მიღებით დაწყებული, საჯარო სამსახურში დაკავებულ თანამდებობასთან დაკავშირებული პირადი სარგებლის მიღებით დამთავრებული. სასამართლოს, ასევე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებად აქვს მიჩნეული, რომ ზემოაღნიშნული სოციალური დახმარებების თაობაზე საკითხის განხილვისას, მომხსენებელი იყო თავად მ. რ-ე, ხოლო მისი ოჯახის წევრების სოციალური მდგომარეობის შესახებ მომზადებულ დასკვნებში, არსად საკუთარი თავი არ ჰყავდა მითითებული. მიუხედავად იმისა, რომ აშკარაა მ. რ-ის მხრიდან არაკეთილსინდისიერი და მიკერძოებული ქმედება, სამართლებრივი შეფასების ერთ ნაწილში, მოსამართლე ცდილობს აქცენტი გადაიტანოს დაწესებულების ხელმძღვანელი პირების პასუხისმგებლობას და მათ მიერ შექმნილ სამუშაო გარემოზე, განმარტავს რა, რომ მ. რ-ის მხრიდან მსგავსი გადაცდომების ჩადენა მხოლოდ სხვა პირთა მიერ ინფორმაციის ფლობის პირობებში იყო შესაძლებელი. კასატორისთვის გაუგებარია, რის საფუძველზე აკეთებს მოსამართლე მსგავს შეფასებას, როცა თავადვე აღნიშნავს, რომ საკითხის განხილვისას მომხსენებელს არც ერთ დოკუმენტში საკუთარი თავი, როგორც პრეტენდენტთა ოჯახის წევრი, მითითებული არ ჰყოლია. თუნდაც ყოფილიყო საქმის კურსში მ. რ-ის ოჯახის წევრების დაფინანსების საკითხთან დაკავშირებით დიდუბის რაიონის გამგეობის მაშინდელი ხელმძღვანელობა, კანონით ეს არც ერთ შემთხვევაში არ გამორიცხავს თავად მ. რ-ის პასუხისმგებლობას.

რაც შეეხება მოსამართლის დასკვნას იმის შესახებ, რომ „გაუმართლებელია შეცვლილი ხელმძღვანელის მხრიდან პასუხისმგებლობის ყველაზე მკაცრი ღონისძიების გამოყენება, მაშინ არ არსებობს მოხელესთან უშუალო მუშაობის პრაქტიკა“, კასატორი მიუთითებს, რომ მოხელის სამსახურიდან გათავისუფლება, კერძოდ, დისციპლინური პასუხისმგებლობის სხვა ზომის გამოუყენებლად მოხელის სამსახურიდან პირდაპირი გათავისუფლების შესაძლებლობა დადგენილია „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 99-ე მუხლის მე-3 პუნქტით, რომლის გამოყენებისთვის არსებობს მოხელის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობების უხეში დარღვევის ფაქტი. აშკარაა, რომ მ. რ-ემ, ჩაიდინა საჯარო მოხელისათვის შეუფერებელი საქციელი, დაარღვია ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსისა და საჯარო სამსახურის შესახებ კანონის არაერთი ნორმა. შესაბამისად, კასატორი მიიჩნევს, რომ დიდუბის რაიონის გამგეობის შეცვლილი ხელმძღვანელობის მხრიდან, უშუალო მუშაობის პრაქტიკის ხანგრძლივობის მიუხედავად, სწორად მოხდა რ-ის საქციელის სამსახურებრივი მოვალეობების უხეშ დარღვევად მიჩნევა, რაც მისი სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი გახდა. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სასამართლომ ასევე არ გამოიკვლია მტკიცებულებები იმის შესახებ, რომ ქ. თბილისის მერიის სათანადო სამსახურის მიერ, სამართალდამცავ ორგანოებში იქნა შეტანილი განცხადება/საჩივარი მ. რ-ის მიერ მისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას ჩადენილი დარღვევის შესახებ, რაზედაც სასამართლო პროცესის მსვლელობისას მიმდინარეობდა სისხლის სამართლის საქმის წარმოება მ. რ-ის მიმართ, ხოლო ამჟამად კი აღნიშნულ საქმეზე დიდუბის რაიონის გამგეობა დაზარალებულად არის უკვე ცნობილი, რაც ასევე ადასტურებს იმ ზიანის მომტან გარემოებას და მძიმე გადაცდომებს რომელიც მ. რ-ის მიერ იქნა ჩადენილი მიში მუშაობის პერიოდში, როგორც საჯარო მოხელის მიერ.

კასატორი მიუთითებს, რომ სასამართლომ არ შეაფასა მ. რ-ის მიერ ჩადენილი გადაცდომის სიმძიმე და მისი ქმედებით ადმინისტრაციული ორგანოსათვის მიყენებული ზიანი და ფაქტობრივად შელახული რეპუტაცია, მაშინ როდესაც სასამართლოს მთელი გადაწყვეტილება ეფუძნება მხოლოდ და მხოლოდ იმის განმარტებას, თუ როგორ უნდა დავიცვათ დასაქმებულთა უფლებები, ხოლო გადაწყვეტილება არ მოიცავს იმ მნიშვნელოვან სამართლებრივ საკითხებზე მსჯელობას და შეფასებებს იყო თუ არა ვალდებული მ. რ-ე, როგორც საჯარო მოხელე დაეცვა საჯარო სამსახურის შესახებ კანონითა და გამგეობის შიდა დებულებებით დადგენილი სამსახურებრივი უფლებამოსილების განხორციელების შესახებ მკაცრად დადგენილი წესები და მისი, როგორც საჯარო მოხელის ქმედებით რა მნიშვნელოვანი ზიანი მოუტანა როგორც გამგეობას, ისე სხვა საზოგადოების წევრებსა და მესამე პირებს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 11 ნოემბრის განჩინებით თ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩა განუხილველად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 11 ნოემბრის განჩინებით მ. რ-ისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობის საკასაციი საჩივრები ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 27 დეკემბრის განჩინებით მ. რ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად; მ. რ-ის მიერ გასაჩივრებულ ნაწილში უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 აგვისტოს გადაწყვეტილება; ქალაქ თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 აგვისტოს გადაწყვეტილებაზე მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და განხილვა ჩაინიშნა ზეპირი მოსმენის გარეშე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების გაცნობის, მათი შესწავლისა და ანალიზის, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთებულობისა და წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრის მოტივების შემოწმების საფუძველზე მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობის საკასაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 ივლისის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც მ. რ-ის სარჩელი არ უნდა დაკმაყოფილდეს.

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის თანახმად, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილება იურიდიულად არ არის საკმარისად დასაბუთებული (გადაწყვეტილების გაუქმების აბსოლუტური საფუძვლები); ხოლო ამავე კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო თვითონ მიიღებს გადაწყვეტილებას საქმეზე, თუ არ არსებობს ამ კოდექსის 412-ე მუხლით გათვალისწინებული გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნების საფუძვლები (საკასაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება).

საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. გარდა ამისა, შეიძლება მხედველობაში იქნეს მიღებული ამ კოდექსის 396-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტში მითითებული ფაქტები; ხოლო ამავე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაუშვა სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვის დროს და რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა, მატერიალურ-სამართლებრივი ნორმის არასწორად გამოყენება ან/და განმარტება. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორმა - ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობამ დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) წარმოადგინა.

განსახილველ შემთხვევაში დავის საგანს ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობის ... განყოფილების უფროსის - მ. რ-ის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგებლის 2014 წლის 15 დეკემბრის №182 ბრძანების კანონიერება წარმოადგენს. სადავო ბრძანების თანახმად, მ. რ-ის გათავისუფლებას საფუძვლად დაედო ქ. თბილისის საკრებულოს სარევიზიო კომისიის მიერ 2013 წლის 1 მარტიდან 2014 წლის 1 ივლისამდე პერიოდის გამგეობის საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის მდგომარეობის შესწავლის შესახებ დასკვნა და ამ დასკვნის საფუძველზე გამოცემული „თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 2013 წლის 1 მარტიდან 2014 წლის 1 ივლისამდე პერიოდის საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის თაობაზე ქ. თბილისის საკრებულოს სარევიზიო კომისიის შემოწმება-ანალიზის შედეგად გამოვლენილი დარღვევებისა და გამგეობის შემდგომ საქმიანობაში მათი ღმოფხვრისა და პრევენციის მიზნით, დამატებით ღონისძიებათა გატარების შესახებ“ დიდუბის რაიონის გამგებლის 2014 წლის 14 ნოემბრის №135 ბრძანება, რომლებითაც დადგინდა, რომ ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის ... განყოფილების უფროსის - მ. რ-ის წარდგინებით გამგეობამ, სხვა ... ღონისძიებებისათვის გამოყოფილი ასიგნებებიდან მის შვილებს - ნ. და მ. ე-ეებს 2013 და 2014 სასწავლო წელს სწავლის დასაფინანსებლად გადაურიცხა 6080 ლარი (2013 წელს თითოეულს 1480-1480 ლარი, ხოლო 2014 წელს ნ. ე-ეს 2500 ლარი, მ. ე-ეს კი - 620 ლარი). ჩატარებული წარმოებით დადგენილია, რომ მ. რ-ემ, როგორც გამგეობის ... განყოფილების უფროსმა და სხვა ... ღონისძიებებისათვის გამოყოფილი ასიგნებების ეფექტიანად და მიზნობრივად ხარჯვის მიზნით გამგეობაში შექმნილი კომისიის თავმჯდომარის მოადგილემ ოთხჯერ: 2013 წლის სექტემბერსა და ოქტომბერში და 2014 წლის თებერვალსა და მარტში, შესაბამისი დასკვნის გარეშე მოამზადა და მომხსენებლის რანგში, რაიონის გამგეობის სხდომაზე განსახილველად წარადგინა თავისი შვილების სწავლის დაფინანსების საკითხი, რომელიც საკრებულოს სარევიზიო კომისიისათვის შემოწმებისას შემთხვევით გახდა ცნობილი. აღნიშნულ პერიოდში მ. რ-ის სამსახურებრივმა ანაზღაურებამ 2013 წელს და 2014 წლის 9 თვეში შეადგინა 48000 (ორმოცდარვა ათასი) ლარი და როდესაც რეალურად შეჭირვებული, ცუდი სოციალური მდგომარეობის გამო, სწავლის საფასურის გადაუხდელობის საფუძველზე, დიდუბის რაიონს ათეულობით სტატუს შეჩერებული სტუდენტი ჰყავდა, მ. რ-ემ იმოქმედა არაკეთილსინდისიერად, მიკერძოებით და თავისი სამსახურებრივი მდგომარეობის მეშვეობით საბიუჯეტო სახსრები პირადი სარგებლის მისაღებად გამოიყენა, როდესაც მას ინტერესთა შეუთავსებლობის გამო არ ჰქონდა ასეთი სარგებლის მიღების უფლება, რადგან ეს დაკავშირებული იყო საჯარო სამსახურში მის მიერ დაკავებულ თანამდებობასთან, რითაც დაზარალდნენ დახმარების საჭიროების მქონე სხვა პირები და ზიანი მიადგა დიდუბის რაიონის გამგეობის და საერთოდ საჯარო სამსახურის რეპუტაციას.

საქმეზე დადგენილია, რომ ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის ... განყოფილების უფროსი - მ. რ-ე დიდუბის რაიონის გამგებლის 2013 წლის 25 მარტის №8 განკარგულებით, 2014 წლის 3 იანვრის №1 განკარგულებითა და 2014 წლის 17 მარტის №18 განკარგულებით „სხვა სოციალური (დახმარების) ღონისძიებების (პროგრამული კოდი - 6.2.18)“ ფარგლებში მოქალაქეთათვის დახმარების გაცემის წესის დამტკიცების შესახებ“ ქ. თბილისის მთავრობის 2012 წლის 26 დეკემბრის №35.21.12.1283 დადგენილების მოთხოვნათა უზრუნველსაყოფად შექმნილი კომისიის თავმჯდომარის მოადგილე იყო. „სხვა სოციალური (დახმარების) ღონისძიებების (პროგრამული კოდი - 6.2.18) ფარგლებში მოქალაქეთათვის დახმარების გაცემის წესის დამტკიცების შესახებ“ ქ. თბილისის მთავრობის 2012 წლის 26 დეკემბრის N35.21.1283 დადგენილების მოთხოვნათა უზრუნველსაყოფად შექმნილი კომისიის დასკვნების საფუძველზე, დიდუბის რაიონის გამგეობის 2013 წლის 10 ივნისის N14/1-122 დადგენილებით, 2013 წლის 11 სექტემბრის N34/1-421 დადგენილებით, 2013 წლის 1 ოქტომბრის N37/1-492 დადგენილებით, 2014 წლის 6 თებერვლის N4/1-22 დადგენილებითა და 2014 წლის 6 მარტის N7/1-28 დადგენილებით დაკმაყოფილდა მოთხოვნები მ. რ-ის მეუღლის - გ. ე-ის მკურნალობის დასაფინანსებლად - 531,50 ლარის გამოყოფის, მ. რ-ის შვილის - ნ. ე-ის სწავლის დასაფინანსებლად - 1480 ლარის გამოყოფის, მ. რ-ის შვილის - მ. ე-ის სწავლის დასაფინანსებლად - 2000 ლარის გამოყოფის, მ. რ-ის შვილის - ნ. ე-ის სწავლის დასაფინანსებლად - 2500 ლარის გამოყოფისა და მ. რ-ის შვილის - მ. ე-ის სწავლის დასაფინანსებლად - 620 ლარის გამოყოფის თაობაზე. გამგეობის სხდომებზე სოციალური დახმარების თაობაზე საკითხის განხილვისას მომხსენებელი მ. რ-ე იყო. სოციალური მდგომარეობის შესახებ სოციალური განყოფილების დასკვნების შესაბამისად, არ იყო მითითებული, რომ იხილებოდა მ. რ-ის ოჯახის წევრებისათვის ფულადი დახმარების გამოყოფის საკითხი.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ „სოციალური დახმარების შესახებ“ კანონის პირველი მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, ეს კანონი აწესრიგებს საქართველოს ტერიტორიაზე სოციალური დახმარების მიღებასთან დაკავშირებულ ურთიერთობებს, განსაზღვრავს სოციალური დახმარების სფეროში უფლებამოსილ ადმინისტრაციულ ორგანოებს, ადგენს სოციალური დახმარების სახეებსა და მისი დანიშვნის ძირითად პრინციპებს. მე-4 მუხლის „ი“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, სოციალური დახმარება არის ნებისმიერი სახის, ფულადი ან არაფულადი ხასიათის სარგებელი, რომელიც განკუთვნილია სპეციალური მზრუნველობის საჭიროების მქონე პირისათვის, ღატაკი ოჯახისათვის ან უსახლკარო პირისათვის.

„ქ. თბილისის 2013 წლის ბიუჯეტის დამტკიცების შესახებ“ ქ. თბილისის საკრებულოს 2012 წლის 15 დეკემბრის გადაწყვეტილების თანახმად პროგრამული კოდი - 6.2.18 სხვა სოციალური (დახმარების) ღონისძიებების მიზანია რაიონის ტერიტორიაზე მცხოვრებ უმწეო მოქალაქეების საარსებო პირობების გაუმჯობესება, რითაც ხორციელდებოდა რაიონის ტერიტორიაზე მცხოვრები უმწეო და გაჭირვებულ მდგომარეობაში მყოფი მოქალაქეების შემწეობები და დახმარებები, შემოსული განცხადებების საფუძველზე სამედიცინო და საყოფაცხოვრებო პრობლემების შესაძლებლობების ფარგლებში დაფინანსება. დადგენილია, რომ მ. რ-ეს ჰქონდა სოლიდური სამსახურებრივი ანაზღაურება ხელფასის, პრემიისა და დანამატის სახით, რამაც 2013 - 2014 წლებში - 9 თვეში შეადგინა თითქმის 48000 (ორმოცდარვა ათასი) ლარი, რის გამოც მისი ოჯახის წევრები არ წარმოადგენდნენ დიდუბის ტერიტორიაზე მცხოვრებ უმწეო და გაჭირვებულ მდგომარეობაში მყოფ მოქალაქეთა მკურნალობისა და სხვა სოციალური დახმარებების გამოყოფის საჭიროების მქონე პირებს.

სადავო პერიოდში მოქმედი ქ. თბილისის მერის 2013 წლის 28 თებერვლის №12 ბრძანებით დამტკიცებული „ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის დებულების“ პირველი მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ქალაქ თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობა (შემდგომში – გამგეობა) არის ქალაქ თბილისის მერიის ტერიტორიული ორგანო, რომელიც „საქართველოს დედაქალაქის – თბილისის შესახებ” საქართველოს კანონით, „ქ. თბილისის მერიის დებულების დამტკიცების შესახებ” ქ. თბილისის საკრებულოს 2006 წლის 12 ოქტომბრის №1-1 გადაწყვეტილებით განსაზღვრული კომპეტენციის ფარგლებში უზრუნველყოფს ადგილობრივი მნიშვნელობის საკითხების გადაწყვეტას და ადმინისტრაციული ერთეულის – რაიონის მართვას. ამავე დებულების მე-3 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, გამგეობა შედგება: ქ. თბილისის რაიონის გამგებლის, მისი მოადგილეების, რაიონული სამსახურების (განყოფილებების) ხელმძღვანელებისგან. მე-12 მუხლის „დ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად გამგეობის ერთ-ერთი სტრუქტურული ერთეულია ... განხოფილება. 31-ე მუხლის პირველი პუნქტით „გამგეობის ... განყოფილება (შემდგომში – განყოფილება), არის ... საკითხებში გამგეობის კომპეტენციას მიკუთვნებულ უფლებამოსილებათა განხორციელების მიზნით შექმნილი გამგეობის სტრუქტურული ქვედანაყოფი, რომელიც „საქართველოს დედაქალაქის-თბილისის შესახებ“ საქართველოს კანონით და ქ. თბილისის საკრებულოს 2006 წლის 12 ოქტომბრის „ქ.თბილისის მერიის დებულების დამტკიცების შესახებ“ N1-1 გადაწყვეტილებით გამგეობისთვის გადაცემული უფლებამოსილების ფარგლებში შეიმუშავებს ... პროგრამათა პროექტებს და უზრუნველყოფს მათ განხორციელებას.

საკასაციო პალატა ასევე მიუთითებს, რომ ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის 2013 წლის 27 მარტის №1 ბრძანებით დამტკიცებული „დიდუბის რაიონის გამგეობის რეგლამენტის“ პირველი მუხლის შესაბამისად, დიდუბის რაიონის გამგეობის მუშაობის დაგეგმვას, მერის, მთავრობის, გამგეობისა და გამგებლის სამართლებრივი აქტების მომზადებას, გაფორმებასა და გამოცემას, გამგეობის სხდომების და თათბირების მომზადებისა და ჩატარების წესს, პროცედურასა და ვადებს განსაზღვრავს დიდუბის რაიონის გამგეობის რეგლამენტი (შემდგომში რეგლამენტი). რეგლამენტის მე-6 მუხლის შესაბამისად, გამგეობის სხდომაზე განსახილველი საკითხები წარმოდგენილ უნდა იქნეს გამგეობის დადგენილების პროექტის ფორმით. საკითხის შემომტან პირს ეკისრება პასუხისმგებლობა გამგეობის სხდომაზე განსახილველად წარმოდგენილი პროექტის ხარისხის, თანდართული მასალების უტყუარობისა და სისრულისათვის. რეგლამენტის მე-9 მუხლით დადგენილია გამგეობის სხდომის წევრთა უფლებები და მოხსენების პროცედურა გამგეობის სხდომაზე, რომლის თანახმად, სხდომის მსვლელობისას გამგეობის სხდომის წევრებს უფლება აქვთ: წამოაყენონ შენიშვნები დღის წესრიგისა და მუშაობის წესთან დაკავშირებით; მიიღონ მომხსენებლისგან დამატებითი განმარტებანი განსახილველ საკითხებზე; მიიღონ მონაწილეობა კამათში, ნებისმიერ განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით გამოთქვან და დაიცვან საკუთარი მოსაზრება; წარმოადგინონ წინადადება საკითხის დამატებით შესწავლის თაობაზე; მიიღონ ან არ მიიღონ კენჭისყრაში მონაწილეობა; წერილობითი ფორმით დააფიქსირონ საკუთარი განსხვავებული აზრი. გამგეობის სხდომაზე განსახილველ საკითხს მოხსენების სახით წარადგენენ გამგეობის წევრები, მოხსენება უნდა შეიცავდეს: საკითხის განხილვის აუცილებლობის მოკლე დასაბუთებას; განმარტებას საკითხის არსის თაობაზე; საკითხის გადაწყვეტის კონკრეტულ ღონისძიებებს; განსახილველ საკითხზე გამგეობის დადგენილების პროექტს. დადგენილების პროექტი ხელმოწერილ უნდა იყოს საკითხის შემომტანის მიერ, საკითხი შეთანხმებული უნდა იყოს იმ განყოფილებებთან, რომელთაც შეეხებათ ეს დადგენილება. შეთანხმება დადასტურებული უნდა იყოს შესაბამისი განყოფილების სამსახურის ხელმძღვანელის (მოადგილე, განყოფილების უფროსი) ხელმოწერით. პროექტს თან უნდა ერთვოდეს იმ სამსახურების ჩამონათვალი, რომელთაც უნდა დაეგზავნოს დადგენილების ასლები. გამგეობის სხდომაზე განსახილველი ყველა დადგენილების პროექტი უნდა იყოს ვიზირებული გამგეობის იურისტის მიერ, რომელიც უზრუნველყოფს გამგეობის პროექტის შესაბამისობას მოქმედ კანონმდებლობასთან. რეგლამენტის მე-14 მუხლის შესაბამისად, გამგეობის სამართლებრივი აქტების პროექტების შინაარსისა და შესრულების ხარისხისათვის პასუხისმგებლობა ეკისრება პროექტის შემომტანს (ინიციატორს), ხოლო პროექტის სტილისტურ შესწორებასა და სამართლებრივ შესაბამისობას უზრუნველყოფს გამგეობის აპარატი. 21-ე მუხლის თანახმად, კი გამგეობაში მოქალაქეთა წერილობით მომართვებზე (განცხადება, საჩივარი და ა.შ.) მუშაობას და შესაბამის რეაგირებას უზრუნველყოფს გამგეობის შესაბამისი განყოფილებები და გამგეობის აპარატი, ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით. მოცემულ შემთხვევაში მ. რ-ე წარმოადგენდა გამგეობის წევრს - ... განყოფილების უფროსს, რის გამოც მას ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-8 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, არ გააჩნდა მისი ოჯახის წევრებთან მიმართებაში არსებულ ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილეობის მიღების უფლებამოსილება, რამდენადაც მას ჰქონდა პირადი ინტერესი, რომელიც ზეგავლენას ახდენდა საქმის გადაწყვეტაზე.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 92-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ წარმოებაში არ შეიძლება მონაწილეობდეს ადმინისტრაციული ორგანოს ის თანამდებობის პირი, რომელიც საქმეში მონაწილე დაინტერესებული მხარის ან მისი წარმომადგენლის ოჯახის წევრია. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, თანამდებობის პირი ვალდებულია ზემდგომ თანამდებობის პირს აცნობოს ამ მუხლის პირველ ნაწილში აღნიშნული გარემოებისა და თვითაცილების შესახებ. განცხადება თვითაცილების თაობაზე განიხილება ამ კოდექსის 93-ე მუხლით დადგენილი წესით. მოცემულ შემთხვევაში მ. რ-ე მისი შვილების სწავლისა და მეუღლის მკურნალობის დაფინანსების საკითხის განხილვისას წარმოადგენდა ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-8 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებულ სუბიექტს, რაც აღნიშნული კოდექსის 92-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებულ ვალდებულებას აკისრებდა მას. „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის VI¹ თავით დადგენილია „ქცევის ზოგადი წესები საჯარო მოსამსახურეთათვის“, კანონის 73¹-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ქცევის ზოგადი წესების მიზანია საჯარო მოსამსახურის მიერ სამსახურებრივი უფლებამოსილების შესრულებისას ქცევის მომწესრიგებელი ზოგადი პრინციპების დამკვიდრება, ხოლო მე-4 პუნქტის შესაბამისად, საჯარო მოსამსახურე ვალდებულია შეასრულოს ქცევის ზოგადი წესები. 73²-ე მუხლის პირველი და მე-2 პუნქტების თანახმად, საჯარო მოსამსახურემ თავისი საქმიანობა უნდა განახორციელოს საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე, ქცევის ზოგადი წესების შესაბამისად. საჯარო მოსამსახურე ვალდებულია დაიცვას ის მოთხოვნები, რომლებიც მას და მის თანამდებობას შეეხება. საჯარო მოსამსახურე თავის სამსახურებრივ მოვალეობას უნდა ასრულებდეს მიუკერძოებლად და კეთილსინდისიერად. ამასთან, მე-4 პუნქტით სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას საჯარო მოსამსახურემ უნდა დაიცვას ეკონომიურობისა და ეფექტიანობის პრინციპი. მან ბოროტად არ უნდა ისარგებლოს სამსახურებრივი სახსრებით, რათა არ გაიფლანგოს ისინი. 73⁴-ე მუხლის თანახმად, საჯარო მოსამსახურეს არა აქვს რაიმე სარგებლის შეთავაზების ან მიღების უფლება, რომელიც დაკავშირებულია საჯარო სამსახურში მის მიერ დაკავებულ თანამდებობასთან, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევებისა; საჯარო მოსამსახურე ვალდებულია: ა) ყურადღება გაამახვილოს ნებისმიერ არსებულ თუ შესაძლო ინტერესთა შეუთავსებლობაზე; ბ) მიიღოს ზომები ნებისმიერი ინტერესთა შეუთავსებლობის შემთხვევის დაუშვებლობისათვის; გ) განაცხადოს ინტერესთა შეუთავსებლობის შესახებ შესაბამის თანამდებობაზე დანიშვნამდე (არჩევამდე) ან დანიშვნის (არჩევის) შემდეგ, როგორც კი ეს ფაქტი მისთვის ცნობილი გახდება. ამავე მუხლის მე-4 პუნქტის შესაბამისად, ამ თავის მიზნებისათვის საჯარო მოსამსახურესთან „დაკავშირებულ პირში“ იგულისხმება „საჯარო სამსახურში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული „ოჯახის წევრი“ და „ახლო ნათესავი“, აგრეთვე ნებისმიერი სხვა პირი, რომელთანაც საჯარო მოსამსახურეს აქვს ერთიანი საოჯახო (შინა) მეურნეობა, ანუ ისეთი განსაკუთრებული ურთიერთობა, რომელმაც შეიძლება გავლენა მოახდინოს მათი საქმიანობის პირობებზე ან ეკონომიკურ შედეგებზე. „საჯარო დაწესებულებაში ინტერესთა შეუთავსებლობისა და კორუფციის შესახებ“ კანონის მე-4 მუხლის თანახმად, „ოჯახის წევრში“ იგულისხმება პირის მეუღლე, არასრულწლოვანი შვილი და გერი, აგრეთვე მასთან მუდმივად მცხოვრები პირები.

მოცემულ შემთხვევაში ქ. თბილისის საკრებულოს სარევიზიო კომისიის მიერ განხორციელებული შემოწმების შედეგად 2014 წლის 8 ოქტომბერს დაიდო დასკვნა, რომელშიც ასახულია მ. რ-ის მიერ ჩადენილი მნიშვნელოვანი დარღვევები -საბიუჯეტო თანხების არამიზნობრივი ხარჯვის სახით. დიდუბის გამგეობამ ჩაატარა ადმინისტრაციული წარმოება დასკვნაში მოცემული დარღვევების პრევენციისა და აღმოფხვრის მიზნით და გამოსცა 2014 წლის 24 ნოემბრის №135 ბრძანება „ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 2013 წლის 1 მარტიდან 2014 წლის 1 ივლისამდე პერიოდის საფინანსო-სამეურნეო საქმიანობის თაობაზე, ქ. თბილისის საკრებულოს სარევიზიო კომისიის შემოწმება-ანალიზის შედეგად გამოვლენილი დარღვევებისა და გამგეობის შემდგომ საქმიანობაში მათი აღმოფხვრისა და პრევენციის მიზნით, დამატებით ღონისძიებათა გატარების შესახებ“. აღნიშნული ბრძანების თანახმად, ადმინისტრაციულ ორგანოს წარმოება არ დაუსრულებია და საბოლოო გადაწყვეტილება ვერ იქნა მიღებული იმის გამო, რომ დიდუბის რაიონის გამგეობის მიმართ ... განყოფილების ყოფილი უფროსის, მ. რ-ის სარჩელი მისი პირადი განცხადების საფუძველზე გათავისუფლების შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის მოთხოვნით იხილებოდა თბილისის საქალაქო სასამართლოში. აღნიშნულ დავაზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 10 დეკემბერს მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება მ. რ-ის სამსახურში აღდგენის თაობაზე, რომლითაც, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებული იყო აღესრულებინა სასამართლოს გადაწყვეტილება. ამასთან, ადმინისტრაციულ ორგანოს მიეცა შესაძლებლობა, დაესრულებინა ქ. თბილისის საკრებულოს სარევიზიო კომისიის 2014 წლის 8 ოქტომბრის დასკვნით გამოვლენილ დარღვევასთან დაკავშირებით დაწყებული ადმინისტრაციული წარმოება.

აღნიშნულ შედეგს არ ცვლის ის გარემოება, რომ მოსარჩელე აღდგენილ იქნა სამსახურში თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, რამდენადაც აღნიშნულ გადაწყვეტილებაში სასამართლოს მსჯელობის საგანი იყო „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 95-ე მუხლის შესაბამისად მ. რ-ის განცხადების საფუძველზე გათავისუფლების შესახებ 2014 წლის 15 სექტემბრის №60 ბრძანების კანონიერება და სასამართლოს არ შეუფასებია მ. რ-ის მიერ ჩადენილი გადაცდომები, რაც მოცემულ საქმეზე გასაჩივრებული ადმინისტრაციული აქტის - დიდუბის რაიონის გამგებლის 2014 წლის 15 დეკემბრის №182 ბრძანების გამოცემის საფუძველია. მოცემულ შემთხვევაში საკასაციო სასამართლო ვერ გაიზიარებს ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრებას სასამართლო გადაწყვეტილების აღუსრულებლობის თაობაზე, რამდენადაც ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით სასამართლო ვალდებული იყო, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილებისაგან დამოუკიდებლად და საფუძვლიანად შეემოწმებინა დიდუბის რაიონის გამგებლის 2014 წლის 15 დეკემბრის №182 ბრძანების კანონიერება. საკასაციო პალატის მოსაზრებით მხოლოდ სადავო აქტის საფუძველზე, მ. რ-ის გათავისუფლებისათვის საკმარისი ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლების არარსებობის შემთხვევაში, იქნებოდა შესაძლებელი თბილისის საქალაქო სასამართლოს 1014 წლის 10 დეკემბრის გადაწყვეტილების აღუსრულებლობის თაობაზე დასკვნის გაკეთება (აღნიშნულ მოსაზრებას იზიარებს ასევე ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16¹ მუხლის საფუძველზე წარმოდგენილი სასამართლოს მეგობრის მოსაზრებაც).

საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ არ დასტურდება აგრეთვე სააპელაციო პალატის მოსაზრება სადავო აქტის დაუსაბუთებლობის შესახებ. უდავოა, რომ ადმინისტრაციულ ორგანოს აკისრია მის მიერ გამოცემული აქტის დასაბუთების ვალდებულება, რომელიც თვითკონტროლის ფუნქციას ასრულებს ადმინისტრაციული ორგანოსათვის, ხოლო აქტის ადრესატს აძლევს მისი კანონიერების შეფასების, აქტის გასაჩივრების შესაძლებლობას. აქტში მოყვანილი დასაბუთება აძლევს მას შესაძლებლობას გაიგოს რა ფაქტებზე და სამართლებრივ ნორმებზე დაყრდნობით მიიღო გადაწყვეტილება ადმინისტრაციულმა ორგანომ, აღნიშნული თავის მხრივ აძლევს პირს შესაძლებლობას დაუპირისპიროს აქტში მოყვანილ არგუმენტებს თავისი მოსაზრებები. ზემოაღნიშნულთან ერთად, საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას, რომ გამგეობამ ისე გაათავისუფლა მ. რ-ე სამსახურიდან, რომ მას არ მისცა თავისი არგუმენტებისა და მოსაზრებების წარდგენის შესაძლებლობა, რამდენადაც საქმეში წარმოდგენილია მ. რ-ის ახსნა-განმარტებითი ბარათი, რომელშიც იგი დიდუბის რაიონის გამგებლის 2014 წლის 24 ნოემბრის №135 ბრძანებასთან დაკავშირებით მიუთითებს, რომ 2013 და 2014 წლებში დიდუბის რაიონის გამგეობის მიერ დაფინანსებული იყო სტუდენტთა გარკვეული რაოდენობის სწავლის საფასური, მათ შორის იყვნენ მისი შვილები. მიუხედავად იმისა, რომ ახსნა-განმარტების ავტორი აღნიშნულ ფაქტში ვერ ხედავს კანონმდებლობის დარღვევას, მაინც მიუთითებს რომ შემდგომში მისი მხრიდან იქნებოდა გამახვილებული ყურადღება, სამსახურებრივი მოვალეობის ჯეროვნად შესრულებაზე. ამდენად, მოცემულ დავაზე დადგენილია მ. რ-ის მიერ დისციპლინური გადაცდომის არაერთი ფაქტი, რაც საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 99-ე მუხლის მე-3 პუნქტით გათვალისწინებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის საფუძველს წარმოადგენდა.

ამასთან, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ კანონის 127-ე მუხლის მე-6 ნაწილის შესაბამისად, სასამართლოს მიერ სამსახურიდან გათავისუფლებაზე ან გადაყვანაზე გაცემული ბრძანების, განკარგულების ან გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, მოხელის მიერ მოთხოვნილი განაცდური ხელფასი ანაზღაურდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაწესებულება ამ მოხელეს აღადგენს სამსახურში. მოცემულ შემთხვევაში მ. რ-ის სასარჩელო მოთხოვნაზე - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობაზე უარის თქმის გამო, ასევე არ უნდა დაკმაყოფილდეს იძულებითი განაცდურისა და გამოუყენებელი კუთვნილი ანაზღაურებადი შვებულების თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით ნატურით ანაზღაურების შესახებ მოსარჩელის მოთხოვნა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 411-ე მუხლით და

გ ა დ ა წ ყ ვ ი ტ ა :

1. ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 აგვისტოს გადაწყვეტილება;

3. მ. რ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდეს;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე

საქმე # 330310014679688

უსწორობის გასწორების შესახებ

საქმე №ბს-883-875(3კ-16) 15 მარტი, 2018 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

ზეპირი განხილვის გარეშე განიხილა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 27 დეკემბრის განჩინებასა და 2017 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილებაში დაშვებული უსწორობის გასწორების საკითხი.

გ ა მ ო ა რ კ ვ ი ა:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 27 დეკემბრის განჩინებით მ. რ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად; მ. რ-ის მიერ გასაჩივრებულ ნაწილში უცვლელად დარჩა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 აგვისტოს გადაწყვეტილება; ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 აგვისტოს გადაწყვეტილებაზე მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და განხილვის ფორმა განისაზღვრა ზეპირი მოსმენის გარეშე.

ამასთან, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის დიდუბის რაიონის გამგეობის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა; გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 14 აგვისტოს გადაწყვეტილება; მ. რ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა; ასევე განიმარტა, რომ საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

საკასაციო პალატა მიუთითებს, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 27 დეკემბრის განჩინების სამოტივაციო და სარეზოლუციო ნაწილებში გასაჩივრებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილების თარიღი „2016 წლის 14 ივლისის“ ნაცვლად მითითებულია „2016 წლის 14 აგვისტოს“. ამასთან, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილების აღწერილობითი ნაწილის მე-8, მე-12, მე-13 გვერდებზე და სარეზოლუციო ნაწილის მეორე პუნქტში, გასაჩივრებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილების თარიღი „2016 წლის 14 ივლისის“ ნაცვლად ასევე, მითითებულია „2016 წლის 14 აგვისტოს“, ხოლო მე-4 პუნქტში „გადაწყვეტილების“ ნაცვლად, მითითებულია „განჩინება“.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ზემოაღნიშნული გარემოებები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 260-ე მუხლის შესაბამისად, წარმოადგენს განჩინებასა და გადაწყვეტილებაში დაშვებულ უსწორობას, რომელიც გამოწვეულია ტექნიკური ხასიათის ხარვეზით, განჩინება და გადაწყვეტილება აკრეფილია კომპიუტერის საშუალებით, რა დროსაც არასწორად მიეთითა საკასაციო სასამართლოს 2016 წლის 27 დეკემბრის განჩინების სამოტივაციო და სარეზოლუციო ნაწილებში გასაჩივრებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილების თარიღი „2016 წლის 14 აგვისტოს“, ნაცვლად: „2016 წლის 14 ივლისის“. ასევე არასწორად არის მითითებული გასაჩივრებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილების თარიღი საკასაციო სასამართლოს 2017 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილების აღწერილობითი ნაწილის მე-8, მე-12, მე-13 გვერდებზე და სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 პუნქტში „2016 წლის 14 აგვისტოს“, ნაცვლად: „2016 წლის 14 ივლისის“. ამასთან, გადაწყვეტილების მე-4 პუნქტში მითითებულია: „განჩინება“, ნაცვლად: „გადაწყვეტილება“.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ აღნიშნული უსწორობა სასამართლოს ინიციატივით ექვემდებარება გასწორებას, შესაბამისად, უნდა შესწორდეს საკასაციო სასამართლოს 2016 წლის 27 ოქტომბრის განჩინებაში და 2017 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილებაში დაშვებული უსწორობები. შესაბამისად, განჩინების სამოტივაციო და სარეზოლუციო ნაწილებსა და გადაწყვეტილების აღწერილობით და სარეზოლუციო ნაწილები გასაჩივრებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილების თარიღი „2016 წლის 14 აგვისტოს“, ნაცვლად მიეთითოს „2016 წლის 14 ივლისის“. ამასთან, გადაწყვეტილების მე-4 პუნქტში ნაცვლად: „განჩინება“, მიეთითოს „გადაწყვეტილება“.

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 260-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 399-ე მუხლით, 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ a:

1. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2016 წლის 27 დეკემბრის განჩინების სამოტივაციო და სარეზოლუციო ნაწილში და 2017 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილების აღწერილობით და სარეზოლუციო ნაწილის მეორე პუნქტში გასაჩივრებული თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის გადაწყვეტილების თარიღად მიეთითოს „2016 წლის 14 ივლისის“.

2. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 25 აპრილის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-4 პუნქტში ნაცვლად: „განჩინება“, მიეთითოს „გადაწყვეტილება“.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე