საქმე №ბს-958-954(კ-17) 16 იანვარი, 2018 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატა

შემდეგი შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე

საქმის განხილვის ფორმა -ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ზ. ი-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტრო (მოპასუხე)

მესამე პირი - საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს №15 ნახევრად ღია და დახურული ტიპის დაწესებულება

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისი სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 4 მაისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - მატერიალური და მორალური ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ზ. ი-მა 2015 წლის 5 ნოემბერს სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხის საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 25-ე მუხლის საფუძველზე სასამართლომ აღიაროს, რომ მოპასუხე საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტრომ 2011 წლის 18 მარტის N42 ბრძანებით დამტკიცებული „მსჯავრდებულთა ხანგრძლივი პაემანის განხორციელების წესის შესახებ“ ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მე-3 მუხლის მე-5 პუნქტის ნორმატიული შინაარსით ვერ უზრუნველყო და 2013 წლის 5 დეკემბერს დაარღვია „პატიმრობის კოდექსის“ 17² მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული მოსარჩელის უფლება, მისი წერილობითი თხოვნის საფუძველზე, ხანგრძლივი პაემნით შეხვედროდა ამავე მუხლის მეორე ნაწილით განსაზღვრულ ოჯახის წევრებს (მეუღლეს და ორ სრულწლოვან შვილს), რითაც დარღვეულ იქნა ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის მე-8 მუხლის პირველი პუნქტით გარანტირებული ოჯახური ცხოვრებისა და პირადი ცხოვრების პატივისცემის უფლება, ასევე საქართველოს კონსტიტუციის 36-ე მუხლის მეორე პუნქტით გარანტირებული მოსარჩელის ოჯახის კეთილდღეობის უფლება და მოსარჩელეს წარმოეშვა სამართლიანი კომპენსაციის სასამართლო წესით მიღების უფლება; ასევე მოითხოვა მორალური ზიანის სახით მოპასუხისათვის კომპენსაციის გადახდის დაკისრება 3000 ევროს ლარში ეკვივალენტის ოდენობით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 25 თებერვლის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს №15 ნახევრად ღია და დახურული ტიპის დაწესებულება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2015 წლის 9 ნოემბრის განჩინებით ზ. ი-ს სარჩელზე დაუდგინდა ხარვეზი და მიეცა 7 დღის ვადა ხარვეზის შესავსებად.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2015 წლის 30 ნოემბრის განჩინებით მოსარჩელეს უარი ეთქვა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლების შესახებ შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 30 მაისი გადაწყვეტილებით ზ. ი-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. ზ. ი-ს დაეკისრა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის სახით 210 (ორასათი) ლარის გადახდა.

აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ზურაბ ინაშვილმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 4 მაისის განჩინებით ზ. ი-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 09.11.2015 წლის და 30.11.2015 წლის განჩინებები გასაჩივრებულ ნაწილში და თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება. აპელანტს - ზ. ი-ს დაეკისრა სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის 150 (ას ორმოცდაათი) ლარის გადახდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 4 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ზ. ი-მა. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება და სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლება მოითხოვა.

ზ. ი-ი საკასაციო საჩივარში აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არ იმსჯელა ისეთ გარემოებებზე, რომელიც მნიშვნელოვანი იყო საქმისათვის. კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მხედველობაში არ მიუღია მოპასუხის მიერ მისთვის მიყენებული მატერიალური და მორალური ზიანის არსებობა, ასევე ყურადღება არ გაუმახვილებია სარჩელზე დართულ მტკიცებულებაზე. კერძოდ, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2017 წლის 15 მაისის Nბს-379-376(კ-17) განჩინებით, საკასაციო ინსტანციის სასამართლოსათვის, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 47-ე მუხლის საფუძველზე სახელმწიფო ბაჟის გადახდის შეუძლებლობის დასამტკიცებლად, საკმარის მტკიცებულებად იქნა დადგენილი იგივე მტკიცებულებები, რომლებიც წარდგენილი იყო როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლოში, ისე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში, მაგრამ ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ არ იქნა გათვალისწინებული.

საკასაციო საჩივარში კასატორი ასევე მიუთითებს, რომ კანონმდებელმა გამოხატა ნება და მსჯავრდებულისათვის გაითვალისწინა კონსტიტუციური უფლებების დაცვის გარანტიები და „პატიმრობის კოდექსის“ 17² მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილებით განსაზღვრა ოჯახის წევრებთან ხანგრძლივ პაემანზე შეხვედრის უფლება და ერთად ცხოვრება ამისათვის გამოყოფილ ოთახში, ანუ მრავლობით რიცხვში მოიხსენია ოჯახი, ხოლო სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის მინისტრის 2011 წლის 18 მარტის N42 ბრძანებით დამტკიცებული „მსჯავრდებულთა ხანგრძლივი პაემნის განხორცილების წესის შესახებ“ ინსტრუქციით მინისტრმა შეზღუდა კანონით მინიჭებული უფლება, კერძოდ ინსტუქციის მე-3 და მე-5 მუხლებით დადგინდა, რომ პატიმარს ხანგრძლივი პაემნით სარგებლობის უფლება აქვს მხოლოდ ერთ სრულწლოვან პირთან, რომელსაც შეიძლება თან ახლდეს არასრულწლოვანი პირი. განსახილველ შემთხვევაში მოპასუხე ადმინისტრაციულმა ორგანომ არ უზრუნველყო მსჯავრდებულის ოჯახის წევრებთან ცხოვრება, რითაც დაირღვა კანონის მოთხოვნები, საქართველოს კონსტიტუციის 36-ე მუხლი და კასატორს წარმოეშვა მორალური ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლება. მორალური ზიანის ანაზღაურების უფლება კი გარანტირებულია საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-9 ნაწილით.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ზემოთქმული გარემოებების გათვალისწინებით უნდა გაუქმდეს სააპელაციო სასამართლოს განჩინება და საქმეზე მიღებულ იქნეს ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც სარჩელი დაკმაყოფილდება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 19 ოქტომბრის განჩინებით ზ. ი-ის შუამდგომლობა ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლების თაობაზე დაკმაყოფილდა და საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ზ. ი-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებასა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, №7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ ქვედა ინსტანციის სასამართლოებმა არსებითად სწორად გადაწყვიტეს მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში დადგენილია, რომ 2013 წლის 26 ნოემბერს საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს N15 ნახევრად ღია და დახურული ტიპის დაწესებულების პატიმარმა ზ. ი-მა განცხადებით მიმართა ამავე დაწესებულების დირექტორს და მოითხოვა მის მეუღლესთან - ე. ი-თან, ასევე შვილებთან - მ. ი-თან და ლ. ი-თან 2013 წლის 5 დეკემბერს ხანგრძლივი პაემნით სარგებლობის უფლების მიცემა, რაზეც სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს N15 ნახევრად ღია და დახურული ტიპის დაწესებულების დირექტორის 2013 წლის 2 დეკემბრის წერილით ზ. ი-ს ეცნობა, რომ საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა მინისტრის 2011 წლის 18 მარტის N42 ბრძანების მე-3 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, მსჯავრდებულთან ერთად ხანგრძლივ პაემანზე ერთდროულად შეიძლება იმყოფებოდეს ერთი სრულწლოვანი პირი, რომელსაც შეიძლება თან ახლდეს ერთი არასრულწლოვანი პირი.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ საქართველოს „პატიმრობის კოდექსი“ და ამ კანონის საფუძველზე მიღებული საქართველოს სასჯელაღსრულების, პრობაციისა და იურიდიული დახმარების საკითხთა მინისტრის ბრძანებები, ასევე ამ სისტემაში შემავალი დაწესებულებების დებულებები და შინაგანაწესები აწესრიგებენ მსჯავრდებულთა უფლება–მოვალეობებს, დისციპლინურ პასუხისმგებლობას, თავისუფლების აღკვეთის წესს, მართლწესრიგისა და კანონიერების საკითხებს, როგორც დაწესებულების ადმინისტრაციისა და პერსონალის, ასევე - მსჯავრდებულ პირთა უფლებებსა და ვალდებულებებს. მოცემულ შემთხვევაში „პატიმრობის კოდექსის“ 17² მუხლი არ იძლევა მოსარჩელის მიერ გადმოცემული შინაარსით განმარტების შესაძლებლობას. მე-17² მუხლის პირველი ნაწილი ადგენს ხანგრძლივი პაემნის საფუძველზე მსჯავრდებულის ამ მუხლის მეორე ნაწილით განსაზღვრულ პირებთან ერთად ცხოვრების შესაძლებლობას თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულების ტერიტორიაზე, თუმცა აღნიშნული მუხლი არ მიუთითებს ხანგრძლივი პაემნის უფლების გამოყენების შესაძლებლობაზე მეორე ნაწილში ჩამოთვლილ პირებთან ერთდროულად.

საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო პალატის შეფასებას, რომ საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტრომ 2011 წლის 18 მარტის N42 ბრძანების გამოცემით ხანგრძლივი პაემნის უფლების გამოყენებასთან დაკავშრებით სპეციალური წესის დადგენა - ოჯახის წევრთა რაოდენობის შეზღუდვით, შეხვედრის დროისა და პერიოდულობის განსაზღვრით, ასევე უშუალოდ პაემნის უფლებით სარგებლობის პირობებში შეზღუდვების დაწესებით, არ არის წინააღმდეგობაში საქართველოს კონსტიტუციით და ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციით აღიარებული ოჯახური ცხოვრების პატივისცემის უფლების მიზანთან. მიუხედავად იმისა, რომ მოსარჩელეს ხანგრძლივი პაემნის უფლების გამოყენებით შესაძლებლობა მიეცა განსაზღვრულ პერიოდში შეხვედროდა მხოლოდ ერთ სრულწლოვან ოჯახის წევრს, მოქმედი კანონმდებლობით მას არ შეზღუდვია ოჯახის სხვა წევრებთან ურთიერთობა, მათ შორის ხანმოკლე პაემნით, სატელეფონო კავშირის, მიმოწერის შესაძლებლობისა და ვიდეოპაემნის უფლებით სარგებლობა. შესაბამისად, არ არსებობს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 25-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძველი-სასამართლომ აღიაროს, რომ მოპასუხე საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტრომ 2011 წლის 18 მარტის N42 ბრძანებით დამტკიცებული „მსჯავრდებულთა ხანგრძლივი პაემნის განხორციელების წესის შესახებ“ ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მე-3 მუხლის მე-5 პუნქტის ნორმატიული შინაარსით ვერ უზრუნველყო და 2013 წლის 5 დეკემბერს დაარღვია „პატიმრობის კოდექსის“ 17² მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული მოსარჩელის უფლება, მისი წერილობითი თხოვნის საფუძველზე, ხანგრძლივი პაემნით შეხვედროდა ამავე მუხლის მეორე ნაწილით განსაზღვრულ ოჯახის წევრებს (მეუღლეს და ორ სრულწლოვან შვილს), რითაც დარღვეულ იქნა ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპული კონვენციის მე- 8 მუხლის პირველი ნაწილით გარანტირებული ოჯახური ცხოვრებისა და პირადი ცხოვრების პატივისცემის უფლება, ასევე საქართველოს კონსტიტუციის 36-ე მუხლის მეორე ნაწილით გარანტირებული მოსარჩელის ოჯახის კეთილდღეობის უფლება და მოსარჩელეს წარმოეშვა სამართლიანი კომპენსაციის სასამართლო წესით მიღების უფლება. შესაბამისად, მართებულად იქნა მითითებული მორალური ზიანის სახით 3000 ევროს ლარში ეკვივალენტის ოდენობით დაკისრების უსაფუძვლობაზე.

რაც შეეხება საკასაციო საჩივარში მითითებულ მოთხოვნას სახელმწიფო ბაჟის საკითხთან დაკავშირებით, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან მხარეთა განთავისუფლება შესაძლებელია კანონის იმპერატიული ნების საფუძველზე, როდესაც სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან პირის გათავისუფლება სასამართლოს ერთმნიშვნელოვანი, კანონისმიერი ვალდებულებაა, კერძოდ, საერთო სასამართლოებში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან კანონისმიერი გათავისუფლების საფუძველს ითვალისწინებენ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-9 მუხლი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლი და ,,სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილი. ხსენებული საკანონმდებლო აქტებით დადგენილია, როგორც კონკრეტული კატეგორიის დავების სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლება, ასევე იმ სუბიექტთა წრე, რომლებიც თავისუფლდებიან სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან. გარდა კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებისა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 47-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, სასამართლოს, მოქალაქის ქონებრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით, თუ მოქალაქე დაასაბუთებს სასამართლო ხარჯების გადახდის შეუძლებლობას და სასამართლოს წარუდგენს უტყუარ მტკიცებულებებს, შეუძლია მთლიანად ან ნაწილობრივ გაათავისუფლოს იგი სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან, რის თაობაზედაც მოსამართლეს გამოაქვს მოტივირებული განჩინება. ასეთი პოზიცია პირდაპირ გამომდინარეობს ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლით დამკვიდრებული პრინციპიდან, „სასამართლო უფლება“, განსაკუთრებით სასამართლოსადმი წვდომის უფლება არ არის აბსოლუტური და ექვემდებარება ნაგულისხმევ შეზღუდვებს, თუმცა ამ შეზღუდვებმა არ უნდა უგულებელყონ მოსარჩელის სასამართლოსადმი ხელმისაწვდომობა იმ სახით და იმ დონემდე, რომ მან გავლენა იქონიოს სასამართლო უფლების არსზე. ამდენად, სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან გათავისუფლების შესაძლებლობა არსებობს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ სასამართლოს მხარის მიერ წარდგენილი უტყუარი მტკიცებულებების შესწავლისა და ანალიზის საფუძველზე შეექმნება შინაგანი რწმენა მხარის მძიმე ქონებრივი მდგომარეობის შესახებ, კერძოდ, რომ მას არ შეუძლია გარკვეული ოდენობით სახელმწიფო ბაჟის გადახდა. სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლების საკითხის გადაწყვეტისას მნიშვნელოვანია შეფასდეს საკასაციო საჩივრის წარმოებაში მიღების საკითხის განხილვის დროს, საკასაციო საჩივრის ავტორის ქონებრივი მდგომარეობა. განსახილველ შემთხვევაში დავა არ განეკუთვნება იმ საქმეთა კატეგორიას, რომელიც კანონმდებლობით (სსკ-ის 46-ე მუხ., ,,სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ კანონის მე-5 მუხ.) თავისუფლდება სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან. თუმცა საკასაციო პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით მინიჭებული დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში იმსჯელა საკასაციო ინსტანციაში დავის განხილვისას კონკრეტულად მოცემული დავისათვის და მოცემული ინსტანციისათვის საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 47-ე მუხლის საფუძველზე სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან გათავისუფლების საკითხის მიზანშეწონილობაზე, გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟისაგან გათავისუფლების პირობების არსებობაზე, მოსარჩელის ქონებრივ მდგომარეობაზე და ზ. ი-ი გათავისუფლდა საკასაციო ინსტანციისთვის სასამართლო ბაჟის გადახდისაგან, რაც არ უნდა იქნეს მიჩნეული უპირობოდ ყველა დავისა და ყველა ინსტანციის სასამართლოში ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლების წინაპირობად. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 47-ე მუხლის საფუძველზე დავაზე კასატორის სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილების მიღებისას მოსამართლე მოქმედებს მისთვის საპროცესო კანონით განსაზღვრული უფლებამოსილების ფარგლებში, რაც ემყარება მოსამართლის შინაგან რწმენას. შესაბამისად, აღნიშნული არ ზღუდავს სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მოსამართლეს, მის მიერ საქმის განხილვისას, საქართველოს სამოქალაქო საპოცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად წარდგენილი მტკიცებულებების შეფასების, თავისი შინაგანი რწმენისა და მისი დისკრეციული უფლებამოსლიების ფარგლებში არ გაათავისუფლოს აპელანტი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა დაუსაბუთებლად მიიჩნევს კასატორის პრეტენზიას სააპელაციო სასამართლოს მიერ სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების თაობაზე და განმარტავს, რომ კანონმდებლობით დადგენილი და გათვალისწინებული გამონაკლისები (სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლება, მისი ოდენობის შემცირება ან გადახდის გადავადება) დასაშვებია მხოლოდ ქონებრივი მდგომარეობის უტყუარად დადასტურების შემთხვევაში, კერძოდ, შუამდგომლობის ავტორი მხარე ვალდებულია, სასამართლოს წინაშე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილით დადგენილი წესით, სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით დაადასტუროს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 47-ე მუხლით გათვალისწინებული გარემოებების არსებობა. ამასთან, მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 39-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა საკასაციო საჩივრისათვის შეადგენს დავის საგნის ღირებულების 5 პროცენტს, მაგრამ არანაკლებ 300 ლარისა, რაც წარმოადგენს სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოში გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის ორმაგ ოდენობას, შესაბამისად, საკასაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ კონკრეტულ დავის საგანზე კასატორის გათავისუფლება სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, არ ქმნის სააპელაციო ინსტანციაში სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლების უპირობო საფუძველს და არ არსებობს ზ. ი-ის საკასაციო მოთხოვნის დაკმაყოფილების წინაპირობები.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ზ. ი-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 4 მაისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ნ. სხირტლაძე