ბს-326-326 (კ-18) 04 ოქტომბერი, 2018წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა ნ. ქ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 26.12.2017წ. განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

27.10.2015წ. ნ. ქ-მა სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების: ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის, ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის და მესამე პირის ააიპ „თბილისის განვითარების ფონდის“ მიმართ. მოსარჩელემ მოითხოვა ჩუღურეთის რაიონის გამგეობის 28.07.2015წ. #12/151911298-22 ადმინისტრაციული აქტის და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის 07.10.2015წ. #651 ბრძანების ბათილად ცნობა, აგრეთვე მოითხოვა ჩუღურეთის რაიონის გამგეობისთვის ნ. ქ-ის სახელზე საკუთრების უფლების მოწმობის გაცემის დავალება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 30.03.2016წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გასაჩივრდა ნ. ქ-ის მიერ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 26.12.2017წ. განჩინებით არ დაკმაყოფილდა სააპელაციო საჩივარი. განჩინება საკასაციო საჩივრით გაასაჩივრა ნ. ქ-მა.

კასატორი ითხოვს გასაჩივრებული განჩინების გაუქმებას, სარჩელის დაკმაყოფილების თაობაზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებას და აღნიშნავს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებებით არ შელახულა ნ. ქ-ის საკუთრების უფლება. არასწორია მსჯელობა სახელშეკრულებო ურთიერთობის ფარგლებში მხარეთა ნების გამოვლენის თავისუფლებაზე, ვინაიდან ამ შემთხვევაში ნ. ქ-თან ადმინისტრაციული ხელშეკრულების დადება ადმინისტრაციული ორგანოს ვალდებულებაა, რაც დამოკიდებულია მხოლოდ ფაქტობრივ და სამართლებრივ გარემოებებზე და არა ადმინისტრაციული ორგანოს ნებაზე. სასამართლომ არასწორად განმარტა შესაბამისი კანონმდებლობა და უარყო მოსარჩელის კანონმდებლობით გარანტირებული ბინის მიღების უფლება. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლი იცავს არამარტო რეგისტრირებულ საკუთრების უფლებას, არამედ მოთხოვნის უფლებასაც. ნ. ქ-ს მოქმედი და აღმჭურველი ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის შესრულების გონივრული და ლეგიტიმური მოლოდინი აქვს, საიდანაც გამომდინარეობს მისი უფლება მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად, მოითხოვოს კანონიერ სარგებლობაში არსებულ საცხოვრებელ ბინაზე მისი საკუთრების უფლების აღიარება. სააპელაციო სასამართლომ უგულებელყო საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2010 წლის 30 ივლისის #1/5/489-498 განჩინებით საქმეზე „საქართველოს მოქალაქეები - ოთარ კვენეტაძე და იზოლდა რჩეულიშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-2 და საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2013 წლის 27 დეკემბრის გადაწყვეტილება #2/3/522,553 საქმეზე „სპს „...“ საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ“, II-39 საკუთრების ცნების განმარტება. ამდენად, ნ. ქ-ს, როგორც პირს, რომელსაც მოქმედი და აღმჭურველი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე დაკავებული აქვს საცხოვრებელი ბინა, აქვს კანონიერი მოლოდინი იმისა, რომ რადგან ის აკმაყოფილებს მოქმედი კანონმდებლობით განსაზღვრულ მოთხოვნებს, დადგენილი წესით შეუძლია მოიპოვოს საკუთრების უფლება შესაბამის ბინაზე. ნ. ქ-ის სახელზე გაცემულია ქ. თბილისის პირველი მაისის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 24.05.1988 წლის #1/47-1083 გადაწყვეტილება, რაც მას ანიჭებს უფლებას მოახდინოს ბინის პრივატიზება. ქ. თბილისის მერიის და პირველი და მეორე ინსტანციების სასამართლო გადაწყვეტილებებით ნ. ქ-ს ჩამოერთვა აღნიშნული უფლება იმ საფუძვლით, რომ მან 1997 წლის 15 მარტს მოახდინა ძველი საცხოვრებელი ბინის პრივატიზება, რაც არასწორია. ასევე არასწორია სააპელაციო სასამართლომ მითითება იმის თაობაზე, რომ ნ. ქ-მა 14.03.1997 წ., ძველი საცხოვრებელი სახლის პრივატიზაციის უფლების გამოყენებით დაკარგა ამჟამად მოთხოვნილ ბინაზე პრივატიზების უფლება და გავიდა შესაბამისი სამართლებრივი ურთიერთობიდან. აღნიშნული მსჯელობა არასწორია, ვინაიდან ახალ საცხოვრებელ ბინაზე უფლება განსახილველ შემთხვევაში არავის გაუუქმებია და მისი უპირობოდ ძალადაკარგულად მიჩნევა არ შეესაბამება კანონმდებლობას. გაუგებარია, თუ რატომ დაკარგა ბინის მიღების უფლება ნ. ქ-მა. სახელმწიფოს ჰქონდა უფლება დაენგრია ძველი საცხოვრებელი სახლი და ახალი ბინის მიცემით გამოესახლებინა ქ-ების ოჯახი ძველი სადგომიდან, თუმცა ნაცვლად ამისა, სახელმწიფომ უარი თქვა სახლის დანგრევაზე და კანონმდებლობით მიანიჭა ნ. ქ-ს ბინის პრივატიზაციის უფლება ისე, რომ არც კანონმდებლობით და არც ინდივიდუალური აქტის გამოცემით უფლება მეორე ბინაზე არ გააუქმებია. ნ. ქ-ს არცერთი სამართლის ნორმა არ დაურღვევია, პირიქით წლების განმავლობაში ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა სიცოცხლისთვის საშიშ პირობებში და საკუთარი ხარჯით უწევდა ძველი ბინის მინიმალური საცხოვრებელად პირობების შექმნა/შენარჩუნება. სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ თუკი სახელმწიფოს ჰქონდა ნება შეეზღუდა მოქალაქეები მსგავს საკითხებში, ამისთვის იგი ვალდებული იყო შემოეტანა სპეციალური მოწესრიგება პრივატიზაციის კანონმდებლობის შემოღებისას, დაედგინა შესაბამისი პროცედურები და ა. შ. წინააღმდეგ შემთხვევაში სახეზეა ვითარება, როდესაც არსებობს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, რომელიც ერთმნიშვნელოვნად, ყოველგვარი ბუნდოვანების გარეშე შეიცავს მითითებას ნ. ქ-ისათვის ბინის გადაცემის შესახებ და არსებობს ნორმატიული აქტი, რომელიც აღნიშნული დოკუმენტის საფუძველზე ერთმნიშვნელოვნად, ითვალისწინებს დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის პრივატიზაციას და აღნიშნულის მიუხედავად მოქალაქეს უარს ეუბნებიან პრივატიზაციაზე. ადმინისტრაციული ორგანოს ან სასამართლოს მიერ ქ. თბილისის პირველი მაისის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 24.05.1988 წლის #1/47-1083 გადაწყვეტილება ბათილად ან არარად არ ყოფილა აღიარებული. ნ. ქ-ი განეკუთვნება სოციალურად დაუცველ პირთა ჯგუფს. საქმის განხილვის არც ერთ ეტაპზე არ გამოვლენილა დავის საგანთან დაკავშირებით სხვა კერძო დაპირისპირებული ინტერესის არსებობა. ადმინისტრაციულ ორგანოებს არ დაუსაბუთებიათ, თუ რაში მდგომარეობს ის საჯარო ინტერესი, რომელიც ნ. ქ-ისათვის მის მიერ კანონიერად დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების აღიარებაზე უარის თქმის ლეგიტიმურობას, პროპორციულობას თუ მიზანშეწონილობას დაადასტურებდა. ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დაადგენს ევროპული კონვენციის მე-8 მუხლისა (პირადი და ოჯახური ცხოვრების დაცულობის უფლება) და დამატებითი ოქმის პირველი მუხლის (საკუთრების დაცვა) დარღვევა საქმეებზე (Gashi v. Croatia, &31, &35-36, Orlic v. Croatia, &54-55 და ფართოდ განმარტა „საცხოვრებლის“ ცნება, რაც არ შემოიფარგლება მხოლოდ იმ საცხოვრებელი ადგილით, რომელიც კანონიერად არის დაკავებული პირის მიერ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთანავე, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, §71; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა თვლის, რომ უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია კასატორის მოსაზრებები ნ. ქ-ის საკუთრების უფლების უსაფუძვლო შეზღუდვასთან დაკავშირებით. ქ. თბილისის პირველი მაისის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 24.05.1988წ. #1/47-1083 გადაწყვეტილების თანახმად ნ. ქ-ს საკუთრებაში გადაეცემოდა საცხოვრებელი ბინა იმ შემთხვევაში, თუ ამავე გადაწყვეტილებით დადგენილი პირობები შესრულდებოდა. ნ. ქ-ი არ უარყოფს, რომ გადაწყვეტილებით დადგენილი პირობები არ შესრულებულა, პირიქით, მან ისარგებლა მისთვის სარგებლობის უფლებით გადაცემული ბინის პრივატიზების უფლებით, ხოლო შემდგომ 04.04.2012წ. გაასხვისა ბინა ააიპ „თბილისის განვითარების ფონდზე“, რომელსაც გადასცა აღნიშნულ ბინასთან დაკავშირებით ყველა უფლება, რომელიც შესაძლოა ჰქონოდა გადაცემული უძრავი ქონებიდან გამოდინარე (ნასყიდობის ხელშეკრულების 2.2 მუხ.). აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მართებულად მიიჩნევს სააპელაციო პალატის განმარტებებსა და დასკვნებს განსახილველ დავასთან მიმართებაში და თვლის, რომ ქ. თბილისის პირველი მაისის რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 24.05.1988წ. #1/47-1083 გადაწყვეტილება ნ. ქ-ს ანიჭებდა ერთი ბინის საკუთრების უფლებით მიღების უფლებას, რაც მას პრივატიზების გზით მიღებული აქვს და არ არსებობს ამავე გადაწყვეტილების საფუძველზე მეორე ბინის მიღების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც ნ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ემუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. ქ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 26.12.2017წ. განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე: ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ვ. როინიშვილი