#ბს-222-222(კ-18) 4 ოქტომბერი, 2018 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

მაია ვაჩაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე, ვასილ როინიშვილი

სხდომის მდივანი – ეკატერინე მეტრეველი

კასატორი (მოსარჩელე) – გ. ს-ე; წარმომადგენელი - ს. ხ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე (მოპასუხეები) - 1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია; წარმომადგენელი - ქ. მ-ი; 2. სსიპ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურის სამსახური; წარმომადგენელი - ს. ა-ე

მესამე პირები - შპს „...“; შპს „ს...“

გასაჩივრებული განჩინება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 24 ნოემბრის განჩინება

დავის საგანი - ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2014 წლის 23 მაისს გ. ს-ემ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - ქალაქ თბილისის მერიისა და სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელემ ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 31 დეკემბრის #1065568 ბრძანების, ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 25 თებერვლის #1138859 ბრძანებისა და ქ. თბილისის მერიის 2014 წლის 15 აპრილის #867 განკარგულების ბათილად ცნობა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 10 ივლისის საოქმო განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე საქმეში მესამე პირებად ჩაებნენ შპს „...“ და შპს „ს...“.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილებით გ. ს-ის სასარჩელო განცხადება არ დაკმაყოფილდა.

სასამართლომ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 31 დეკემბრის #1065568 ბრძანებით შეთანხმდა ქ. თბილისში, ..., სოფელი ..., შპს „...“ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი.

ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 25 თებერვლის #1138859 ბრძანებით გაიცა მშენებლობის ნებართვა ქ. თბილისში, ..., სოფელი ..., შპს „...“ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის 2013 წლის 31 დეკემბრის #1065568 ბრძანებით შეთანხმებული კორექტირებული არქიტექტურული პროექტის საფუძველზე.

2014 წლის 14 მარტის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ..., სოფელი ..., ნაკვეთი #67-ის, (საკადასტრო კოდი #...) მესაკუთრე იყო შპს „...“. ქ. თბილისში, ტაბახმელა, სოფელი ... (ნაკვეთი #..) მდებარე 1000 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი დატვირთულია იპოთეკით გ. ს-ის სასარგებლოდ მიწის ნაკვეთის შეძენისა და მასზე საცხოვრებელი სახლის აშენების შესახებ იპოთეკური უზრუნველყოფის შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე (რეესტრში რეგისტრაციის #... გაცემული ნოტარიუს ს. მ-ის მიერ 28.07.08წ.). ხელშეკრულების 4.2.1 მუხლის თანახმად, შპს „...“ შპს „წ...“ მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების უზრუნველსაყოფად „დამკვეთის“ (გ. ს-ის) სასარგებლოდ იპოთეკით ტვირთავს ამ ხელშეკრულების 1.2 მუხლში აღნიშნულ უძრავ ქონებას. ხოლო, ხელშეკრულების 1.2 მუხლში აღნიშნული უძრავი ქონება არის 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (ს/კ #...).

სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ გ. ს-ემ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების - შპს „წ...“, შპს „...“, შპს „ი...“ მიმართ და მოითხოვა გ. ს-ეს, შპს „...“ და შპს „წ...“ შორის 2008 წლის 28 ივნისს გაფორმებული მიწის ნაკვეთის შეძენისა და მასზედ საცხოვრებელი სახლის აშენების შესახებ იპოთეკური უზრუნველყოფით ხელშეკრულების შეწყვეტილად აღიარება ხელშეკრულებაზე უარის თქმის გამო, თანხის გადახდის დაკისრება და იპოთეკის საგნის რეალიზაცია. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 15 აპრილის (საქმე #2/7943-10) გადაწყვეტილებით გ. ს-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხე შპს „წ...“ მოსარჩელე გ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 180361 აშშ დოლარის გადახდა. ასევე გ. ს-ის მიერ მიწის ნაკევთზე ფასადური ღობის, აუზის მოწყობისთვის და სხვა გაწეული ხარჯების ასანზღაურებლად სულ 24150.15 ლარის, 4375 ევოროს და 794 აშშ დოლარის გადახდა. შპს „ი...“ მოსარჩელე გ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 11607 აშშ დოლარის და 2810.3 ლარის გადახდა.

2014 წლის 10 მარტს გ. ს-ემ #12/14069224-17 ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა ქ. თბილისის მერიას და მოითხოვა ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 31 დეკემბრის #1065568 და 2014 წლის 25 თებერვლის #1138859 ბრძანებების ბათილად ცნობა.

ქ. თბილისის მერიის 2014 წლის 15 აპრილის #867 განკარგულებით ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2010 წლის 4 აგვისტოს #7294 ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, საცხოვრებელი სახლების კომპლექსი „წ...“ 67 ნომრად რიცხულ მიწის ნაკვეთებზე მდებარე ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დაწყებისა და დამთავრების ფაქტობრივი ვადა არ შეესაბამება ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის მიერ გაცემულ #ნ/1270-1 სამშენებლო ნებართვაში მითითებულ ვადებს: 2008 წლის 19 აგვისტოდან, 2009 წლის 19 აპრილამდე ვადას, ვინაიდან მშენებლობა დაახლოებით დაწყებულია 2008 წლის ივლისის თვის შუა რიცხვებში, ხოლო რაც შეეხება დასრულებას, სახლის მშენებლობა ჯერ დამთავრებული არ არის და მისი დასრულებისთვის საკმაო პერიოდია საჭირო. საცხოვრებელი სახლების კომპლექს „წ...“ 67 ნომრად რიცხულ მიწის ნაკვეთზე მდებარე მშენებლობის პროცესში მყოფი ორსართულიანი სახლის სამშენებლო სამუშაოები არ შეესაბამება ქ. თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2008 წლის 15 აგვისტოს #01/1113 ბრძანებით შეთანხმებულ სამშენებლო პროექტს და ადგილი აქვს იმ დარღვევების უმეტეს ნაწილს, რომელიც დეტალურად არის აღწერილი ტექნიკურ ექსპერტთა - გ. ხ-ის და ნ. კ-ის, ასევე ბ. ს-ის და გ. ი-ის მიერ შედგენილ საინჟინრო-ტექნიკურ დასკვნებში. მშენებლობის ვადების დარღვევისას, ვადების გაგრძელების, ასევე, განხორციელებული კონსტრუქციული ცვლილებების გამო ახალი ნებართვის მიღებასთან დაკავშირებით დეველოპერული კომპანიის ვალდებულებები სამართლებრივ საკითხებს წარმოადგენენ და ამდენად, სცილდება საინჟინრო ექსპერტიზის კომპეტენციას. გარდა ამისა, დასმულ შეკითხვებს ცალსახად განმარტავს სამშენებლო სფეროს კანონმდებლობა.

ამასთან, ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2010 წლის 29 ივლისის #6963 ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ქ. თბილისში, სოფელ ... 67-ე ნომრად რიხულ მიწის ნაკვეთზე განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოები არ შეესაბამება დამტკიცებულ სამშენებლო პროექტს.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული აქტები - ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 31 დეკემბრის #1065568 ბრძანება, ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 25 თებერვლის #1138859 ბრძანება და ქ. თბილისის მერიის 2014 წლის 15 აპრილის #867 განკარგულება საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად წარმოადგენენ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებს, რომელთა კანონშესაბამისობაც სასამართლომ უნდა შეამოწმოს მოცემული სარჩელის ფარგლებში.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, რეესტრის მონაცემების მიმართ მოქმედებს უტყუარობისა და სისრულის პრეზუმფცია, ე. ი. რეესტრის ჩანაწერები ითვლება სწორად, ვიდრე არ დამტკიცდება მათი უზუსტობა.

„მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის #57 დადგენილების მე-20 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, დამკვეთს პირველ და მეორე სტადიაზე წარმოადგენს განმცხადებელი, ხოლო მესამე სტადიაზე დამკვეთი შეიძლება იყოს მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული ან ასაშენებელი შენობა-ნაგებობების მესაკუთრე, მოსარგებლე, ან მისი/მათი უფლებამოსილი პირი, რომელსაც აქვს ობიექტის სამშენებლოდ განვითარების ინტერესი. ამავე დადგენილების 67-ე მუხლის თანახმად, II კლასის შენობა-ნაგებობები ხასიათდება რისკის დაბალი ფაქტორით, ხოლო 68-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად კი, II კლასის შენობა-ნაგებობის რეკონსტრუქციის მშენებლობის ნებართვა გაიცემა სამშენებლო დოკუმენტის პროექტის, ამ დადგენილებით განსაზღვრულ შემთხვევებში შეთანხმებული არქიტექტურული პროექტის, კონსტრუქციული ან/და ტექნოლოგიური სქემისა და დამატებით სამშენებლოდ მიწის ნაკვეთის გამოყენების პირობების საფუძველზე იმ შემთხვევაში, როდესაც რეკონსტრუქცია იწვევს მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების ცვლილებას. ამავე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, II კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის ნებართვა გაიცემა დადგენილების VIII–XIII თავების შესაბამისად და ამ მუხლის მოთხოვნათა გათვალისწინებით.

საქალაქო სასამართლოს მითითებით, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დაინტერესებული მხარე არის ნებისმიერი ფიზიკური ან იურიდიული პირი, ადმინისტრაციული ორგანო, რომლებთან დაკავშირებითაც გამოცემულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, აგრეთვე რომლის კანონიერ ინტერესზე პირდაპირ და უშუალო გავლენას ახდენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედება.

საქალაქო სასამართლომ, ასევე, მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან. ამავე კოდექსის 286-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, უძრავი ნივთი შეიძლება ისე იქნეს გამოყენებული (დატვირთული) მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად, რომ უზრუნველყოფილ კრედიტორს მიეცეს უფლება, სხვა კრედიტორებთან შედარებით პირველ რიგში მიიღოს თავისი მოთხოვნის დაკმაყოფილება ამ ნივთის რეალიზაციით ან მის საკუთრებაში გადაცემით (იპოთეკა), ხოლო 405-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად კი, თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ვალდებულების შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ. თუ ვალდებულების დარღვევის ხასიათიდან გამომდინარე, არ გამოიყენება დამატებითი ვადა, მაშინ დამატებითი ვადის განსაზღვრას უთანაბრდება გაფრთხილება. თუკი ვალდებულება მხოლოდ ნაწილობრივ დაირღვა, მაშინ კრედიტორს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის შესრულებამ მისთვის დაკარგა ინტერესი.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, სახეზე იყო შპს „...“, შპს „წ...“ და გ. ს-ეს შორის დადებული იპოთეკური უზრუნველყოფის შესახებ ხელშეკრულება.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილებაზე, რომლის მოთხოვნას წარმოადგენდა გ. ს-ეს, შპს „...“ და შპს „წ...“ შორის 2008 წლის 28 ივნისს გაფორმებული მიწის ნაკვეთის შეძენისა და მასზედ საცხოვრებელი სახლის აშენების შესახებ იპოთეკური უზრუნველყოფით ხელშეკრულების შეწყვეტილად აღიარება ხელშეკრულებაზე უარის თქმის გამო, თანხის გადახდის დაკისრება და იპოთეკის საგნის რეალიზაცია. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 15 აპრილის (საქმე #2/7943-10) გადაწყვეტილებით გ. ს-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; მოპასუხე შპს „წ...“ მოსარჩელე გ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 180 361 აშშ დოლარის გადახდა. ასევე გ. ს-ის მერ მიწის ნაკევთზე ფასადური ღობის, აუზის მოწყობისთვის და სხვა გაწეული ხარჯების ასანზღაურებლად სულ 24 150.15 ლარის, 4 375 ევროს და 794 აშშ დოლარის გადახდა. შპს „ი...“ მოსარჩელე გ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 11 607 აშშ დოლარის და 2810.3 ლარის გადახდა.

საქალაქო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩააბას დაინტერესებული მხარე მისი მოთხოვნის საფუძველზე, ხოლო კანონით განსაზღვრულ შემთხვევაში ვალდებულია უზრუნველყოს მისი მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ აცნობოს დაინტერესებულ მხარეს, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით შეიძლება გაუარესდეს მისი სამართლებრივი მდგომარეობა, და უზრუნველყოს მისი მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში, ხოლო მე-3 ნაწილის შესაბამისად კი, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩააბას მასში მონაწილეობის უფლების მქონე პირი ამ უკანასკნელის წერილობითი თხოვნის საფუძველზე.

საქალაქო სასამართლომ განმარტა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 15 აპრილის გადაწყვეტილების არსებობის პირობებში, მშენებლობის ნებართვის გაცემასთან მიმართებით, გ. ს-ე ვერ იქნებოდა მიჩნეული დამკვეთად, ან დაინტერესებულ პირად, იგი არ წარმოადგენდა არც მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს და არც მისით უფლებამოსილ პირს. მოცემული ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებების გათვალისწინებით, მოსარჩელის აპელირება მისი თანხმობის აუცილებლობასთან დაკავშირებით იყო უსაფუძვლო.

საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში, არ დასტურდებოდა გასაჩივრებული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტებით მოსარჩელის კანონით დაცული ინტერესების შელახვის ფაქტი, შესაბამისად, ადმინისტრაციულ წარმოებაში მისი ჩაურთველობა გავლენას ვერ მოახდენდა სადავო აქტების კანონიერებაზე.

საქალაქო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, ხოლო მოსარჩელის მიერ სასამართლოში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლის და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად ვერ იქნა წარმოდგენილი მტკიცებულებები, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემის შემთხვევაში ადგილი ჰქონდა კანონით დადგენილი ისეთი პროცედურული ნორმების არსებით დარღვევას, რომლის არარსებობის შემთხვევაშიც ზემოაღნიშნულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ გ. ს-ის სარჩელი იყო უსაფუძვლო, რადგან ადგილი არ ჰქონდა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლით გათვალისწინებულ კანონის დარღვევას, გასაჩივრებულ ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტებში ასახული კონკრეტული ურთიერთობის მოწესრიგება შეესაბამებოდა მათი გამოცემის სამართლებრივ საფუძვლებს და წინააღმდეგობაში არ მოდიოდა მოცემული ურთიერთობის მარეგულირებულ სამართლებრივ ნორმებთან, რის გამოც სასარჩელო მოთხოვნები ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 31 დეკემბრის #1065568 ბრძანების, ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 25 თებერვლის #1138859 ბრძანების და ქ. თბილისის მერიის 2014 წლის 15 აპრილის #867 განკარგულების ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით იყო უსაფუძვლო და არ ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ს-ემ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 24 ნოემბრის განჩინებით გ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლო სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს და დასკვნებს საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან დაკავშირებით. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, თბილისის საქალაქო სასამართლომ სწორად დაადგინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებები.

ამასთან, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამატებით დადგენილია, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 9 ნოემბრის განჩინებით გ. ს-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილება და შეწყდა საქმის წარმოება, სარჩელის დაუშვებლობის საფუძვლით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2016 წლის 23 ივნისის განჩინებით გ. ს-ის კერძო საჩვარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 9 ნოემბრის განჩინება თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილების გაუქმების, საქმის წარმოების შეწყვეტისა და სარჩელის დაუშვებლად ცნობის შესახებ და საქმე სარჩელის დასაშვებობის შემოწმების სტადიიდან განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.

სააპელაციო სასამართლომ დამატებით აღნიშნა, რომ საქმეში წარმოდგენილია მიწის ნაკვეთის გამოსყიდვის ვალდებულების, მიწის ნაკვეთის მყიდველისათვის გადაცემის სანაცვლოდ სასამართლოს მიერ დაკისრებული ვალდებულების შესრულებულად ჩათვლის და იპოთეკის მოხსნის შესახებ ხელშეკრულება, რომელიც დადებულია გ. ს-ეს, ვ. გ-ეს, შპს „ს...“ და შპს „...“ წარმომადგენლებს შორის. ამ ხელშეკრულებით დასტურდება, რომ მხარეები მორიგდნენ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის მიერ 2011 წლის 15 აპრილს მიღებული გადაწყვეტილების იძულებითი აღსრულებამდე. ხელშეკრულების 2.1. მუხლის თანახმად, ვ. გ-ე ვალდებულია წინამდებარე ხელშეკრულების ხელმოწერიდან 30 თვის განმავლობაში გადაუხადოს გ. ს-ეს 180361.0 აშშ დოლარი. ხელშეკრულების სრული ფასის ფულადი სახით მიღების შემდგომ, რაც დადასტურებული უნდა იქნეს გ. ს-ის საბანკო ანგარიშიდან შესაბამისი ამონაწერით. გ. ს-ისთვის თანხის ჩარიცხვის შემდეგ, შპს „...“ და შპს „ს...“ საკუთრებაში გადასცემენ მიწის ნაკვეთს მასზე არსებულ მშენებარე საცხოვრებელ სახლს და სამშენებლო მასალებს ვ. გ-ეს. ვ. გ-ის მიერ გადახდის ვალდებულება შესრულებულად ჩაითვლება ხელშეკრულების სრული ფასის მხოლოდ ფულადი სახით გ. ს-ის საბანკო ანგარიშზე ჩარიცხვის დღეს. ხელშეკრულების 2.6. მუხლის შესაბამისად, გ. ს-ე ვალდებულია, ფულადი სახით ხელშეკრულების სრული ფასის თავის საბანკო ანგარიშზე მიღების შემდეგ გასცეს მხარეებზე წერილობითი თანხმობა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 15 აპრილის #2/7943-10 გადაწყვეტილებით შპს „წ...“ დაკისრებული ვალდებულებების შესრულების შესახებ. აღნიშნული თანხმობა წარმოადგენს წინამდებარე ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ქონებაზე (ს/კ ...) იპოთეკის მოხსნის საფუძველს.

სააპელაციო სასამართლომ განიხილა საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებები, წარმოდგენილი სააპელაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, რის შედეგადაც სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საქალაქო სასამართლომ სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს.

სააპელაციო სასამართლომ დამატებით მიუთითა საქმეზე დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, კერძოდ, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 31 დეკემბრის #1065568 ბრძანებით შეთანხმდა ქ. თბილისში, ტაბახმელა, სოფელი წავკისი, შპს „...“ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი. ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 25 თებერვლის #1138859 ბრძანებით გაიცა მშენებლობის ნებართვა ქ. თბილისში, ..., სოფელი ..., შპს „...“ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის 2013 წლის 31 დეკემბრის #1065568 ბრძანებით შეთანხმებული კორექტირებული არქიტექტურული პროექტის საფუძველზე.

2014 წლის 14 მარტის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ..., სოფელი ..., ნაკვეთი #67-ის, (საკადასტრო კოდი #...) მესაკუთრე იყო შპს „...“. ქ. თბილისში, ..., სოფელი ... (ნაკვეთი #67) მდებარე 1000 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი დატვირთულია იპოთეკით გ. ს-ის სასარგებლოდ მიწის ნაკვეთის შეძენისა და მასზე საცხოვრებელი სახლის აშენების შესახებ იპოთეკური უზრუნველყოფის შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე (რეესტრში რეგისტრაციის #... გაცემული ნოტარიუს ს. მ-ის მიერ 28.07.08წ.). ხელშეკრულების 4.2.1 მუხლის თანახმად, შპს „...“ შპს „წ...“ მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების უზრუნველსაყოფად „დამკვეთის“ (გ. ს-ის) სასარგებლოდ იპოთეკით ტვირთავს ამ ხელშეკრულების 1.2 მუხლში აღნიშნულ უძრავ ქონებას. ხოლო, ხელშეკრულების 1.2 მუხლში აღნიშნული უძრავი ქონება არის 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (ს/კ #...).

სააპელაციო სასამართლომ კვლავ მიუთითა იმ დადგენილ გარემოებაზე, რომ სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემის დროისათვის საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ..., სოფელი ..., (ნაკვეთი #67) მდებარე 1000 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი დატვირთული იყო იპოთეკის უფლებით გ. ს-ის სასარგებლოდ, მიწის ნაკვეთის შეძენისა და მასზე საცხოვრებელი სახლის აშენების შესახებ იპოთეკური უზრუნველყოფის შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე (რეესტრში რეგისტრაციის #...გაცემული ნოტარიუს ს. მ-ის მიერ 28.07.08წ.).

მოცემული ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებების არსებობის პირობებში, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომ მშენებლობის ნებართვის გაცემასთან მიმართებით გ. ს-ე წარმოადგენდა მშენებლობის დამკვეთ სუბიექტს, ვინაიდან იგი არ იყო არც მიწის ნაკვეთის მესაკუთრე და არც მისით უფლებამოსილი პირი.

რაც შეეხება, გ. ს-ეს, როგორც დაინტერესებულ პირს, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მხარეს ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილეობა ანიჭებს წარმოების მასალების გაცნობის, შუამდგომლობის დასმის, მტკიცებულებების წარმოდგენის შესაძლებლობას, რაც, თავის მხრივ, ხელს უწყობს კვალიფიციური და ობიექტური აქტის გამოცემას. ამდენად, დაინტერესებული პირის ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩართვის უზრუნველსაყოფად ზომების მიუღებლობა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ უდავოდ ადასტურებს ჩატარებული ადმინისტრაციული წარმოების ხარვეზიანობას. თუმცა, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ადმინისტრაციული წარმოების წესის ყოველგვარი, თუნდაც უხეში დარღვევა, დაინტერესებული მხარისათვის წარმოების შესახებ არ შეტყობინება, არ იწვევს უპირობოდ აქტის გაუქმებას. პროცედურის სუბსიდარული ხასიათიდან გამომდინარე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლის მე-2 ნაწილში აღნიშნული დარღვევებისაგან განსხვავებით, ხსენებული დარღვევა არ არის აბსოლუტური ხასიათის და არ იწვევს უცილობლად ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობას, რამდენადაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადების ან გამოცემის წესის არსებით დარღვევად ჩაითვლება კანონის ისეთი დარღვევა, რომლის არარსებობის შემთხვევაში მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების ერთობლიობაში შეფასების შედეგად მიიჩნია, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება, ხოლო საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მესამე ნაწილის შესაბამისად, აპელანტის მიერ სააპელაციო ინსტანციაში ვერ იქნა წარდგენილი რაიმე მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ გასაჩივრებული აქტების გამოცემისას, ადგილი ჰქონდა კანონით დადგენილი ისეთი პროცედურული ნორმების არსებით დარღვევას, რომლის არარსებობის შემთხვევაში, აღნიშნულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტის მიერ ვერ იქნა გაბათილებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოებები და სამართლებრივი დასკვნები, რისი გათვალისწინებითაც არ არსებობდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების სამართლებრივი და ფაქტობრივი საფუძვლები.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 24 ნოემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ს-ემ, რომელმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორის მითითებით, გასაჩივრებული განჩინება უკანონოა და უნდა გაუქმდეს, რადგან მისი გამოტანის დროს დარღვეულია სამართლის ნორმები და ამასთან, გადაწყვეტილება არ არის საკმარისად დასაბუთებული. კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებია და არასწორად განმარტა კანონი.

კასატორმა მიუთითა სააპელაციო სასამართლოს განმარტებაზე, კერძოდ, ადმინისტრაციული წარმოების წესის ყოველგვარი, თუნდაც უხეში დარღვევა, დაინტერესებული მხარისათვის წარმოების შესახებ არ შეტყობინება, არ იწვევს უპირობოდ აქტის გაუქმებას. პროცედურის სუბსიდარული ხასიათიდან გამომდინარე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლის მე-2 ნაწილში აღნიშნული დარღვევებისაგან განსხვავებით, ხსენებული დარღვევა არ არის აბსოლუტური ხასიათის და არ იწვევს უცილობლად ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობას, რამდენადაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადების ან გამოცემის წესის არსებით დარღვევად ჩაითვლება კანონის ისეთი დარღვევა, რომლის არარსებობის შემთხვევაში მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

კასატორის მოსაზრებით, აღნიშნული განმარტება ტრაფარეტული და უსაფუძვლოა, ვინაიდან სასამართლომ არ იმსჯელა და არ გამოიკვლია, თუ რამდენად ზიანის მომტანი იყო ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გ. ს-ის, როგორც დაინტერესებული პირის წარმოებაში მონაწილეობის მიღების შესაძლებლობის წართმევა.

კასატორის განმარტებით, უდავოდ დადგენილ გარემოებას წარმოადგენს, რომ გ. ს-ე დღემდე გახლავთ იმ მიწის ნაკვეთის იპოთეკარი, რომელზეც გაიცა სადავო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები. იპოთეკა კი გაფორმებულია მიწის ნაკვეთის შეძენისა და მასზე საცხოვრებელი სახლის აშენების შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე. აღნიშნული ხელშეკრულების გაფორმება ადასტურებს, რომ გ. ს-ე თავისთავად არის მიწის ნაკვეთზე დაინტერესებული პირი და, ასევე, მას ჰქონდა აღნიშნულ მიწის ნაკვეთზე პროექტის შესაბამისად საცხოვრებელი სახლის აშენების ინტერესი. ვინაიდან სახლი წარმოადგენს მიწის ნაკვეთის განუყოფელ ნაწილს, გ. ს-ემ იპოთეკის საგნის რეალიზაცია უნდა განახორციელოს შენობა-ნაგებობასთან ერთად, რაც მკვეთრად არის გაუარესებული არქიტექტურის სამსახურის მიერ შეთანხმებული კორექტირებული პროექტით. აღნიშნული საცხოვრებელი სახლის ღირებულება მნიშვნელოვნად შემცირებულია იმ სამუშაოებისა და მასალების ხარჯზე, რომლებიც სამშენებლო პროცესში იქნა დაკლებული, რაც გამოწვეულ იქნა სპეციალურად პროექტის კორექტირების ხარჯზე, რის გამოც სახლი დღეს არის ავარიულ მდგომარეობაში, დარღვეულია მისი მდგრადობა, რასაც ადასტურებს საქმეში არსებული არაერთი საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნა.

კასატორის მითითებით, ადმინისტრაციულ წარმოებაში დაიტერესებული პირის, გ. ს-ის, ჩართულობა, მის მიერ წარდგენილი შესაბამისი ექსპერტიზის დასკვნები, დასაბუთებული უარი მშენებლობის ნებართვის კორექტირებასთან დაკავშირებით აარიდებდა მას არამდგრად, სავალალო მდგომარეობაში მყოფ საცხოვრებელ სახლს, რომლის შეძენის მსურველი პრაქტიკულად არ არსებობს. კასატორის მოსაზრებით, აღნიშნულით მნიშვნელოვნად უარესდება იპოთეკის საგნის ღირებულება, რაც, ბუნებრივია, ზიანს აყენებს მოსარჩელე მხარეს.

კასატორის განმარებით, სააპელაციო სასამართლოს და, ასევე, არქიტექტურის სამსახურს საკითხის შესწავლისას უნდა გამოეკვლია ის გარემოება, რომ იპოთეკა სწორედ შენობა-ნაგებობის 2008 წლის 15 აგვისტოს #01/1113 ბრძანებით შეთანხმებული პროექტისა და პირობების უზრუნველსაყოფად იყო გაფორმებული და, ამ შემთხვევაში, მით უფრო უნდა ყოფილიყო გათვალისწინებული/მოთხოვნილი იპოთეკარის თანხმობა პროექტის კორექტირებასთან დაკავშირებით.

ამასთან, კასატორის მოსაზრებით, საგულისხმოა ის ფაქტიც, რომ 2010 წელს შპს „წ...“ და შპს „...“ პირველად სცადეს, რომ გ. ს-ის გვერდის ავლით განეხორციელებინათ პროექტის კორექტირება და ამით უკვე დარღვევით ნაწარმოები მშენებლობის ლეგალიზაცია მოეხდინათ. თუმცა 2010 წლის 1 სექტემბერს არქიტექტურის სამსახურმა გამოსცა ბრძანება #4426, რომლითაც ითხოვდა იპოთეკარის, გ. ს-ის თანხმობას ცვლილებებთან დაკავშირებით.

ამდენად, კასატორის განმარტებით, საკასაციო საჩივარში წარმოდგენილი არგუმენტები სრულად აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ გარემოებებსა და გაკეთებულ სამართლებრივ დასკვნებს. სააპელაციო სასამართლომ სადავო აქტების შეფასების პროცესში დაარღვია კანონის მოთხოვნები, რაც ქმნის გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძვლებს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 12 მარტის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული გ. ს-ის საკასაციო საჩივარი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 7 ივნისის განჩინებით გ. ს-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დასაშვებად და მისი განხილვა დაინიშნა მხარეთა დასწრებით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებები, შეამოწმა გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა, რის შემდეგაც მივიდა დასკვნამდე, რომ გ. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 24 ნოემბრის განჩინება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქმის მასალებში ასახულ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე: ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 31 დეკემბრის #1065568 ბრძანებით შეთანხმდა ქ. თბილისში, ..., სოფელი ..., შპს „...“ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის კორექტირებული არქიტექტურული პროექტი.

ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2014 წლის 25 თებერვლის #1138859 ბრძანებით გაიცა მშენებლობის ნებართვა ქ. თბილისში, ..., სოფელი ..., შპს „...“ საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლის 2013 წლის 31 დეკემბრის #1065568 ბრძანებით შეთანხმებული კორექტირებული არქიტექტურული პროექტის საფუძველზე.

2014 წლის 14 მარტის ამონაწერის თანახმად, ქ. თბილისში, ..., სოფელი ..., ნაკვეთი #67-ის (საკადასტრო კოდი #...) მესაკუთრე იყო შპს „...“. ქ. თბილისში, ..., სოფელი ... (ნაკვეთი #67) მდებარე 1000 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი დატვირთულია იპოთეკით გ. ს-ის სასარგებლოდ მიწის ნაკვეთის შეძენისა და მასზე საცხოვრებელი სახლის აშენების შესახებ იპოთეკური უზრუნველყოფის შესახებ ხელშეკრულების საფუძველზე (რეესტრში რეგისტრაციის #... გაცემული ნოტარიუს ს. მ-ის მიერ 28.07.08წ.). ხელშეკრულების 4.2.1 მუხლის თანახმად, შპს „...“ შპს „წ...“ მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების უზრუნველსაყოფად „დამკვეთის“ (გ. ს-ის) სასარგებლოდ იპოთეკით ტვირთავს ამ ხელშეკრულების 1.2 მუხლში აღნიშნულ უძრავ ქონებას. ხოლო, ხელშეკრულების 1.2 მუხლში აღნიშნული უძრავი ქონება არის 1000 კვ.მ მიწის ნაკვეთი (ს/კ #...).

დადგენილია, რომ გ. ს-ემ სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას მოპასუხეების: შპს „წ...“, შპს „...“, შპს „ი...“ მიმართ და მოითხოვა გ. ს-ეს, შპს „...“ და შპს „წ...“ შორის 2008 წლის 28 ივნისს გაფორმებული მიწის ნაკვეთის შეძენისა და მასზედ საცხოვრებელი სახლის აშენების შესახებ იპოთეკური უზრუნველყოფით ხელშეკრულების შეწყვეტილად აღიარება ხელშეკრულებაზე უარის თქმის გამო, თანხის გადახდის დაკისრება და იპოთეკის საგნის რეალიზაცია. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 15.04.2011წ. (საქმე #2/7943-10) გადაწყვეტილებით გ. ს-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ. მოპასუხე შპს „წ...“ მოსარჩელე გ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 180 361 აშშ დოლარის გადახდა. ასევე გ. ს-ის მიერ მიწის ნაკევთზე ფასადური ღობის, აუზის მოწყობისთვის და სხვა გაწეული ხარჯების ასანზღაურებლად სულ 24150.15 ლარის, 4375 ევოროს და 794 აშშ დოლარის გადახდა. შპს „ი...“ მოსარჩელე გ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 11 607 აშშ დოლარის და 2810.3 ლარის გადახდა.

2014 წლის 10 მარტს გ. ს-ემ #12/14069224-17 ადმინისტრაციული საჩივრით მიმართა ქ. თბილისის მერიას და მოითხოვა ქ. თბილისის მერიის სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის 2013 წლის 31 დეკემბრის #1065568 და 2014 წლის 25 თებერვლის #1138859 ბრძანებების ბათილად ცნობა. ქ. თბილისის მერიის 2014 წლის 15 აპრილის #867 განკარგულებით ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის #57 დადგენილების მე-20 მუხლის პირველ პუნქტზე, რომლის თანახმად, „დამკვეთს პირველ და მეორე სტადიაზე წარმოადგენს განმცხადებელი, ხოლო მესამე სტადიაზე დამკვეთი შეიძლება იყოს მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული ან ასაშენებელი შენობა-ნაგებობების მესაკუთრე, მოსარგებლე, ან მისი/მათი უფლებამოსილი პირი, რომელსაც აქვს ობიექტის სამშენებლოდ განვითარების ინტერესი.“

„მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის #57 დადგენილების 67-ე მუხლის თანახმად, II კლასის შენობა-ნაგებობები ხასიათდება რისკის დაბალი ფაქტორით. ამავე დადგენილების 68-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, II კლასის შენობა-ნაგებობის რეკონსტრუქციის მშენებლობის ნებართვა გაიცემა სამშენებლო დოკუმენტის პროექტის, ამ დადგენილებით განსაზღვრულ შემთხვევებში შეთანხმებული არქიტექტურული პროექტის, კონსტრუქციული ან/და ტექნოლოგიური სქემისა და დამატებით სამშენებლოდ მიწის ნაკვეთის გამოყენების პირობების საფუძველზე იმ შემთხვევაში, როდესაც რეკონსტრუქცია იწვევს მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების ცვლილებას; ხოლო პირველი პუნქტის თანახმად, II კლასის შენობა-ნაგებობის მშენებლობის ნებართვა გაიცემა დადგენილების VIII–XIII თავების შესაბამისად და ამ მუხლის მოთხოვნათა გათვალისწინებით.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 286-ე მუხლის თანახმად, უძრავი ნივთი შეიძლება ისე იქნეს გამოყენებული (დატვირთული) მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად, რომ უზრუნველყოფილ კრედიტორს მიეცეს უფლება, სხვა კრედიტორებთან შედარებით პირველ რიგში მიიღოს თავისი მოთხოვნის დაკმაყოფილება ამ ნივთის რეალიზაციით ან მის საკუთრებაში გადაცემით (იპოთეკა).

ამასთან, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მაშინ ხელშეკრულების მეორე მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე ვალდებულების შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ. თუ ვალდებულების დარღვევის ხასიათიდან გამომდინარე, არ გამოიყენება დამატებითი ვადა, მაშინ დამატებითი ვადის განსაზღვრას უთანაბრდება გაფრთხილება. თუკი ვალდებულება მხოლოდ ნაწილობრივ დაირღვა, მაშინ კრედიტორს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის შესრულებამ მისთვის დაკარგა ინტერესი.

მითითებული სამართლებრივი საფუძვლების პარალელურად, საკასაციო სასამართლო ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქმეში წარმოდგენილია მიწის ნაკვეთის გამოსყიდვის ვალდებულების, მიწის ნაკვეთის მყიდველისათვის გადაცემის სანაცვლოდ სასამართლოს მიერ დაკისრებული ვალდებულების შესრულებულად ჩათვლის და იპოთეკის მოხსნის შესახებ ხელშეკრულება, რომელიც დადებულია გ. ს-ეს, ვ. გ-ეს, შპს „ს...“ და შპს „...“ წარმომადგენლებს შორის. ამ ხელშეკრულებით დასტურდება, რომ მხარეები მორიგდნენ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის მიერ 2011 წლის 15 აპრილს მიღებული გადაწყვეტილების იძულებითი აღსრულებამდე. ხელშეკრულების 2.1. მუხლის თანახმად, ვ. გ-ე ვალდებულია წინამდებარე ხელშეკრულების ხელმოწერიდან 30 თვის განმავლობაში გადაუხადოს გ. ს-ეს 180361.0 აშშ დოლარი. ხელშეკრულების სრული ფასის ფულადი სახით მიღების შემდგომ, რაც დადასტურებული უნდა იქნეს გ. ს-ის საბანკო ანგარიშიდან შესაბამისი ამონაწერით. გ. ს-ისთვის თანხის ჩარიცხვის შემდეგ, შპს „...“ და შპს „ს...“ საკუთრებაში გადასცემენ მიწის ნაკვეთს მასზე არსებულ მშენებარე საცხოვრებელ სახლს და სამშენებლო მასალებს ვ. გ-ეს. ვ. გ-ის მიერ გადახდის ვალდებულება შესრულებულად ჩაითვლება ხელშეკრულების სრული ფასის მხოლოდ ფულადი სახით გ. ს-ის საბანკო ანგარიშზე ჩარიცხვის დღეს. ხელშეკრულების 2.6. მუხლის შესაბამისად, გ. ს-ე ვალდებულია ფულადი სახით ხელშეკრულების სრული ფასის თავის საბანკო ანგარიშზე მიღების შემდეგ გასცეს მხარეებზე წერილობითი თანხმობა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 15 აპრილის (საქმე #2/7943-10) გადაწყვეტილებით შპს „წ...“ დაკისრებული ვალდებულებების შესრულების შესახებ. აღნიშნული თანხმობა წარმოადგენს წინამდებარე ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ქონებაზე (ს/კ ...) იპოთეკის მოხსნის საფუძველს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ, ერთი მხრივ, კანონიერ ძალაში შესული თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 15 აპრილის (საქმე #2/7943-10) გადაწყვეტილება და, მეორე მხრივ, გ. ს-ეს, ვ. გ-ეს, შპს „ს...“ და შპს „...“ შორის გაფორმებული მიწის ნაკვეთის გამოსყიდვის ვალდებულების, მიწის ნაკვეთის მყიდველისათვის გადაცემის სანაცვლოდ სასამართლოს მიერ დაკისრებული ვალდებულების შესრულებულად ჩათვლის და იპოთეკის მოხსნის შესახებ ხელშეკრულება ცხადყოფს იმას, რომ შპს „...“, შპს „წ...“ და გ. ს-ეს შორის დადებული იპოთეკური უზრუნველყოფის შესახებ ხელშეკრულება შეწყვეტილია, ხოლო შენობა-ნაგებობა, რომელიც ხელშეკრულების შეწყვეტამდე გ. ს-ისათვის შენდებოდა, დღეის მდგომარეობით კასატორისათვის აღარ შენდება.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, დაინტერესებული მხარე არის ნებისმიერი ფიზიკური ან იურიდიული პირი, ადმინისტრაციული ორგანო, რომლებთან დაკავშირებითაც გამოცემულია ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი, აგრეთვე რომლის კანონიერ ინტერესზე პირდაპირ და უშუალო გავლენას ახდენს ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი ან ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედება.

საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 95-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ადმინისტრაციული ორგანო უფლებამოსილია ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩააბას დაინტერესებული მხარე მისი მოთხოვნის საფუძველზე, ხოლო კანონით განსაზღვრულ შემთხვევაში ვალდებულია უზრუნველყოს მისი მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციული წარმოების დაწყების შესახებ აცნობოს დაინტერესებულ მხარეს, თუ ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტით შეიძლება გაუარესდეს მისი სამართლებრივი მდგომარეობა, და უზრუნველყოს მისი მონაწილეობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად კი, თუ კანონით სხვა რამ არ არის დადგენილი, ადმინისტრაციული ორგანო ვალდებულია ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩააბას მასში მონაწილეობის უფლების მქონე პირი ამ უკანასკნელის წერილობითი თხოვნის საფუძველზე.

საკასაციო სასამართლო, მითითებულ ნორმებზე დაყრდნობით, განმარტავს, რომ ადმინისტრაციულ წარმოებაში ადმინისტრაციული ორგანოს ინიციატივით ჩასაბმელ დაინტერესებულ მხარეთა მონაწილეობა შესაძლოა იყოს სავალდებულო ან ფაკულტატური. სავალდებულო მონაწილეობის შემთხვევაში, დაინტერესებულ მხარეთა მონაწილეობა არის აუცილებელი იმდენად, რამდენადაც მათ მონაწილეობას წარმოებაში გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება. კერძოდ, სწორედ აღნიშნულ პირთა წარმოებაში ჩართულობაზე, მათ აუცილებელ მოწვევაზეა დამოკიდებული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერება. ფაკულტატური მონაწილეობისას კი, ადმინისტრაციულ წარმოებაში ერთვებიან და მონაწილეობენ უბრალო მონაწილეები, რომელთა კანონიერ ინტერესსაც შეიძლება შეეხოს ეს გადაწყვეტილება და რომელთა ჩაურთველობა ადმინისტრაციულ წარმოებაში გავლენას ვერ მოახდენს ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების კანონიერებაზე.

საკასაციო სასამართლო კიდევ ერთხელ ხაზს უსვამს კასატორის მიერ სასამართლო სხდომაზე დადასტურებულ იმ გარემოებას, რომ შპს „…“ და შპს „…" საკუთრებაში გადასცემენ მიწის ნაკვეთს მასზე არსებულ მშენებარე საცხოვრებელ სახლს და სამშენებლო მასალებს ვ. გ-ეს, ხოლო ვ. გ-ე ვალდებულია გადაუხადოს გ. ს-ეს 180361.0 აშშ დოლარი.

საკასაციო სასამართლო მხედველობაში იღებს კასატორის პოზიციას შენობა-ნაგებობის ღირებულების გაუარესების რისკების არსებობასთან დაკავშირებით და აღნიშნავს, რომ ბუნებრივია, კასატორის მხრიდან იარსებებს აღნიშნული მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობის მესაკუთრის მიერ სოლიდურ ფასში გასხვისებისა და საკუთარი მოთხოვნის მაქსიმალურად დაკმაყოფილების სურვილი, თუმცა საგულისხმოა ისიც, რომ დღევანდელი მდგომარეობით, იპოთეკის ხელშეკრულების შეწყვეტილად აღიარების შემდგომ, გ. ს-ე აღარ წარმოადგენს მიწის ნაკვეთის იპოთეკარს, რაც გამორიცხავს კასატორის უშუალო სამართლებრივ კავშირს მიწის ნაკვეთისა და მასზე აღმართული შენობა-ნაგებობების მიმართ. მიწის ნაკვეთის მყიდველისათვის გადაცემის სანაცვლოდ სასამართლოს მიერ დაკისრებული ვალდებულების შესრულებულად ჩათვლის და იპოთეკის მოხსნის შესახებ ხელშეკრულების პირობების თანახმად, შენობა-ნაგებობის საბოლოო მესაკუთრე არა გ. ს-ე, არამედ ვ. გ-ე უნდა გახდეს.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ იპოთეკის ხელშეკრულების არარსებობის პირობებში, უშუალოდ მიწის ნაკვეთზე განსათავსებელი შენობა-ნაგებობის არქიტექტურული პროექტის კორექტირებისა და მასში ცვლილებების შეტანის მიმართ ვეღარ იარსებებს კასატორის იურიდიული ინტერესი, რაც ავტომატურად გამორიცხავს პროექტში ცვლილებების შეტანაზე მისი სავალდებულო თანხმობის არსებობის აუცილებლობასაც. შესაბამისად, გ. ს-ე მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების ცვლილებასთან დაკავშირებით ჩატარებული ადმინისტრაციული წარმოების მიზნებისათვის წარმოადგენდა დაინტერესებულ მხარეს, რომლის აღნიშნულ წარმოებაში მონაწილეობა იყო ფაკულტატური და არა სავალდებულო.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ უშუალოდ მიწის ნაკვეთის სოლიდურ, კასატორისათვის მისაღებ ფასად გასხვისების მიმართ გ. ს-ის ინტერესის არსებობა არ წარმოადგენს კორექტირებული არქიტექტურული პროექტის მისი თანხმობის გარეშე შეთანხმებისა და აღნიშნული პროექტის საფუძველზე მშენებლობის ნებართვის გაცემის დამაბრკოლებელ გარემოებას.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს შეფასებას, რომ მხარეს ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილეობა ანიჭებს წარმოების მასალების გაცნობის, შუამდგომლობის დასმის, მტკიცებულებების წარმოდგენის შესაძლებლობას, რაც, თავის მხრივ, ხელს უწყობს კვალიფიციური და ობიექტური აქტის გამოცემას. ამდენად, დაინტერესებული პირის ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩართვის უზრუნველსაყოფად ზომების მიუღებლობა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ უდავოდ ადასტურებს ჩატარებული ადმინისტრაციული წარმოების ხარვეზიანობას. თუმცა, ადმინისტრაციული წარმოების წესის ყოველგვარი, თუნდაც უხეში დარღვევა, დაინტერესებული მხარისათვის წარმოების შესახებ არ შეტყობინება, არ იწვევს უპირობოდ აქტის გაუქმებას. პროცედურის სუბსიდარული ხასიათიდან გამომდინარე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 60¹ მუხლის მე-2 ნაწილში აღნიშნული დარღვევებისაგან განსხვავებით, ხსენებული დარღვევა არ არის აბსოლუტური ხასიათის და არ იწვევს უცილობლად ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობას, რამდენადაც ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მომზადების ან გამოცემის წესის არსებით დარღვევად ჩაითვლება კანონის ისეთი დარღვევა, რომლის არარსებობის შემთხვევაში მოცემულ საკითხზე მიღებული იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილება.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ს. ს-ის, როგორც ადმინისტრაციული წარმოების ფაკულტატური მონაწილის, თანხმობის არსებობის არასავალდებულოობის გათვალისწინებით, კასატორის ადმინისტრაციულ წარმოებაში მონაწილეობა გავლენას ვერ მოახდენდა ადმინისტრაციული წარმოების შედეგზე, კერძოდ, წარმოებაში მისი მონაწილეობის შემთხვევაშიც კი, პროექტის კორექტირებაზე მისი უარი ვერ დააბრკოლებდა ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ამგვარი გადაწყვეტილების მიღებას.

კასატორმა წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარში ყურადღება გაამახვილა, ასევე, იმ გარემოებაზე, რომ არქიტექტურის სამსახურის 2010 წლის 1 სექტემბრის #4426 ბრძანებით მოთხოვნილ იქნა გ. ს-ის თანხმობა შპს „წ...“ და შპს „...“ მიერ არქიტექტურული პროექტის კორექტირებაზე, მაშინ როდესაც 2013 წლის 16 დეკემბერს შესული გ. ს-ის განცხადების საპასუხოდ, არქიტექტურის სამსახურმა საჭიროდ არ ჩათვალა კასატორის თანხმობის არსებობა კორექტირებული არქიტექტურული პროექტის შეთანხმებისათვის.

საკასაციო სასამართლო კასატორის ზემოხსენებულ მითითებასთან დაკავშირებით განმარტავს, რომ სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის მხრიდან ორი თითქოს ურთიერთმსგავსი სამართლებრივი შემთხვევის მიმართ განსხვავებული მიდგომა სწორედ იპოთეკის ხელშეკრულების არსებობის ფაქტმა განაპირობა. აღნიშნული პოზიცია თავად მოპასუხის მიერ დაფიქსირებულ იქნა სასამართლო სხდომის მიმდინარეობისას. კერძოდ, საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოპასუხე სსიპ თბილისის არქიტექტურის სამსახურის განმარტებას, რომ რადგანაც 2013 წლისათვის იპოთეკის ხელშეკრულება შეწყვეტილი იყო, არქიტექტურული პროექტის კორექტირება აღარ მოითხოვდა გ. ს-ის თანხმობას, მაშინ, როდესაც იპოთეკის ხელშეკრულების მოქმედების პერიოდში პროექტის კორექტირება გ. ს-ის ნებართვის, მისი თანხმობის გარეშე ვერ განხორციელდებოდა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ გ. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 24 ნოემბრის განჩინება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 24 ნოემბრის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი