ბს-337-337(კ-18) 18 ოქტომბერი, 2018წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა მ. ჯ-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 17.01.2018წ. განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. ჯ-ამ 10.09.2015წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიმართ და მოითხოვა მოპასუხის 04.09.2015წ. N3850 ბრძანების ბათილად ცნობა, მოპასუხისათვის მ. ჯ-ას 21.06.2012წ. საჩივრის დაკმაყოფილების შესახებ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის დავალება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 04.03.2016წ. განჩინებით, სასკ-ის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნენ ნ. ჩ-ი, ა. თ-ი და მ. ქ-ე, ხოლო 25.03.2016წ. განჩინებით - ე. ბ-ა.

16.05.2016წ. მ. ჯ-ამ სასამართლოს წარუდგინდა დაზუსტებული სარჩელი, გაზრდილი სასარჩელო მოთხოვნებით, თუმცა მოპასუხე არ დაეთანხმა სასარჩელო მთხოვნის გაზრდას, რის გამო სასამართლომ იმსჯელა მხოლოდ 10.09.2015წ. წარდგენილი სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებში.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 08.07.2016წ. გადაწყვეტილებით მ. ჯ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. ჯ-ამ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 17.01.2018წ. განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, რაც საკასაციო წესით გასაჩივრდა მ. ჯ-ას მიერ.

კასატორმა აღნიშნა, რომ ბინის მესაკუთრეა მ. ჯ-ა, ხოლო სააღსრულებო ფურცლის მიხედვით მოვალეა - მ. ლ-ი. სასამართლოს მიერ მ. ჯ-ა ცნობილ იქნა მ. ლ-ის უფლებამონაცვლედ, იმის მიუხედავად, რომ მ. ლ-ი არის დამნაშავე, ხოლო მ. ჯ-ა ამ დანაშაულის შედეგად დაზარალებული პირი. განაჩენით დასტურდება, რომ მ. ლ-ის მიერ ნასყიდობის ხელშეკრულების გაყალბების გამო მოხდა მ. ჯ-ას, როგორც ქონების მესაკუთრის, დანაშაულებრივი გზით შეცვლა და მისი ქონების იპოთეკით დატვირთვა. მ. ჯ-ას არასდროს გამოუხატავს მის საკუთრებაში არსებული ბინის იპოთეკით დატვირთვის ნება. მის ქონებასთან მიმართებით განხორციელებული ქმედებების შედეგად მ. ჯ-ას ელახება კონსტიტუციით დაცული საკუთრების უფლება. მ. ჯ-ას ნების საწინააღმდეგოდ, დანაშაულებრივი გზით ჩამოერთვა საკუთრება, ამდენად მისი ინტერესი უფრო მეტად დაცვის ღირსია, ვიდრე იპოთეკარებისა, რომლებმაც დანაშაულებრივი გზით შექმნილი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე მოახდინეს იპოთეკის უფლების რეგისტრაცია.

კასატორი მიიჩნევს, რომ კეთილსინდისიერ შემძენებთან მიმართებით დადგენილი სასამართლო პრაქტიკა განსახილველ შემთხვევაზე არ უნდა გავრცლდეს, რადგან სახეზეა განსხვავებული გარემოებები, კერძოდ იპოთეკა წარმოშობილია დანაშაულის ჩადენის შედეგად. ამდენად, ამ შემთხვევაში იპოთეკართა კეთილსინდისიერად მიჩნევა დაუშვებელია. გასავალისწინებელია აგრეთვე, რომ აღნიშნულ საკითხთან მიმართებით არსებობს სასამართლოთა და ადმინისტრაციულ ორგანოთა არაერთგვაროვანი მიდგომა (იხ. სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 28.02.2013წ. გადაწყვეტილება და სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 29.06.2012წ. N521 ბრძანება).

კასატორი თვლის, რომ უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა ხშირ შემთხვევაში შეიძლება შეიცვალოს. მართალია საქმეში არსებობს სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომლითაც მ. ჯ-ას უარი ეთქვა სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულების ბათილად ცნობაზე, თუმცა ეს მოხდა იმ პერიოდში არსებული მანკიერი და არასწორი პრაქტიკის გამო. სასამართლოს ამგვარმა მიდგომამ გამოიწვია ქონების მესაკუთრის კანონიერი უფლებებისა და ინტერესების შელახვა. სახელმწიფომ ვერ უზრუნველყო მისი საკუთრების უფლების დაცვა, რის გამოც მ. ჯ-ამ დაკარგა საკუთრების უფლება მის ერთადერთ საცხოვრებელ სახლზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ჯ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სანივთო უფლების კეთილსინდისიერი შეძენა, ობიექტურად არამართლზომიერი ხასიათის მიუხედავად, საკანონმდებლო დაცვას მოკლებული არ არის. კეთილსინდისიერი არამართლზომიერი შემძენი მიიჩნევა ნივთზე უფლებამოსილ პირად სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეების ინტერესების დაცვის მიზნით. კეთილსინდისიერად არ მიიჩნევა შემძენი, თუ მისთვის ცნობილია ისეთი გარემოებები, რომლებიც ბრუნვის საშუალო მონაწილეს ეჭვს აღუძრავდა უფლების ნამდვილობასთან დაკავშირებით. აღნიშნულ საკითხთან მიმართებით მოქმედებს წინდახედულობის გონივრული მასშტაბი: შემძენს არ შეიძლება მოეთხოვოს ისეთი გარემოებების ცოდნა, რომელიც სცილდება მისი შესაძლებლობის ფარგლებს. სკ-ის 185-ე მუხლი უფლების შემძენს მხოლოდ საჯარო რეესტრის ჩანაწერის შემოწმების ვალდებულებას აკისრებს და ადგენს, რომ შემძენის ინტერესებიდან გამომდინარე, გამსხვისებელი ითვლება უძრავი ნივთის მესაკუთრედ, თუ იგი ასეთად არის რეგისტრირებული საჯარო რეესტრში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა შემძენმა იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო მესაკუთრე. დამატებითი მოთხოვნები უძრავ ნივთზე სანივთო უფლების შემძენს არ წაეყენება, გამსხვისებლის საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ რეგისტრაცია საკმარისია იმისათვის, რომ შემძენმა ჩათვალოს გამსხვისებელი მესაკუთრედ. ამდენად, ვინაიდან მ.ლ-ი ხელშეკრულებების დადებისას საჯარო რეესტრში აღრიცხული იყო უძრავი ნივთის მესაკუთრედ და იპოთეკარებს არ ჰქონდათ საშუალება ევარაუდათ საკუთრების ხარვეზიანობა, ისინი მიიჩნევიან კეთილსინდისიერებად და მათ მიმართ უნდა გავრცელდეს მართლზომიერი იპოთეკარებისათვის განსაზღვრული საკანონმდებლო გარანტიები. კეთილსინდისიერი შემძენის ასეთი უფლებრივი მდგომარეობა გამოწვეულია საჯარო რეესტრის სპეციფიკური დანიშნულებით სამოქალაქო ბრუნვის მექანიზმში. საქმეში არ არის დაცული იმის დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ იპოთეკარებმა უძრავი ნივთის იპოთეკით დატვირთვისას იცოდნენ უფლების ნაკლის შესახებ, უფრო მეტიც, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 22.02.2011წ. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილად არის მიჩნეული, რომ იპოთეკარებმა მ.ლ-ის დანაშაულებრივი ქმედების შესახებ იპოთეკის ხელშეკრულების დადების შემდეგ შეიტყვეს. კანონიერ ძალაში შესული თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 22.02.2011წ. გადაწყვეტილებით, სააპელაციო სასამართლოს 23.06.2011წ. განჩინებით და საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 13.10.2011წ. განჩინებით დადასტურდა სესხის ხელშეკრულებების და იპოთეკის უფლების რეგისტრაციის კანონიერება, მ.ჯ-ას უარი ეთქვა ბინაზე იპოთეკის რეგისტრაციის გაუქმებაზე. იპოთეკარებმა 03.04.07წ. საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების საფუძველზე მოიპოვეს იძულებითი აღსრულების უფლება, საარბიტრაჟო გადაწყვეტილება ძალაშია, ძალაშია აგრეთვე სასამართლო აქტები იპოთეკის რეგისტრაციის კანონიერებასთან დაკავშირებით და საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს ჩანაწერი იპოთეკის არსებობის შესახებ.

საქართველოს კონსტიტუციის 82.2 მუხლის, „საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანული კანონის 4.1 მუხლის, სსსკ-ის მე-10 მუხლის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს აქტები სავალდებულოა ყველა სახელმწიფო ორგანოსა და პირისთვის ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე. სსსკ-ის 266-ე მუხლის მიხედვით, გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ მხარეებს, აგრეთვე მათ უფლებამონაცვლეებს არ შეუძლიათ ხელახლა განაცხადონ სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე სადავო გახადონ სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი. კასატორის მოსაზრება, რომ კანონიერ ძალაში მყოფ გადაწყვეტილებებს და ამ გადაწყვეტილებებით დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს არ უნდა მიენიჭოს პრეიუდიციული ძალა, არ არის დასაბუთებული. საკასაციო პალატა არ იზიარებს, საკასაციო საჩივარში ასახულ მოსაზრებებს იპოთეკარების არაკეთილსინიდისიერების შესახებ, რადგან კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილებით საპირისპირო ფაქტობრივი გარემოებაა დადგენილი. ამასთანავე, საქმეში არ მოიპოვება იპოთეკარების არაკეთილსინდისიერების დამდგენი რაიმე მტკიცებულება, სათანადო წესით არ არის დადასტურებული მათი მონაწილეობა მ. ჯ-ას ბინაზე მესაკუთრის დანაშაულებრივი გზით შეცვლისკენ მიმართულ ქმედებებში. მნიშვნელოვანია, რომ განაჩენით დადგენილია მესაკუთრის დანაშაულებრივი გზით შეცვლა და არა იპოთეკის დანაშაულის შედეგად წარმოშობა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სკ-ის 185-ე მუხლი ტერმინ ,,გამსხვისებელში“ ყოველთვის გულისხმობს პირს, რომელიც არ არის უფლებამოსილი გაასხვისოს საჯარო რეესტრში მის სახელზე რეგისტრირებული უფლება და დადოს შესაბამისი გარიგება (იხ.სუს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 31.01.11წ. =ას-465-435-2010 გადაწყვეტილება). სწორედ მსგავს შემთხვევებში, როდესაც უძრავ ნივთზე უფლებას ახორციელებს რეალურად არაუფლებამოსილი, მაგრამ საჯარო რეესტრში ნივთის მესაკუთრედ რეგისტრირებული პირი, სკ-ის 185-ე მუხლი იცავს იმ კეთილსინდისიერი პირის ინტერესებს, რომელმაც არ იცის რეესტრის ჩანაწერის ხარვეზის შესახებ და რეგისტრირებულ პირს ნივთის მესაკუთრედ, უძრავ ნივთზე გარიგების დადებაზე უფლებამოსილ პირად მიიჩნევს. განსახილველ შემთხვევაში სუბიექტური ნება ასწორებს ობიექტურ ნაკლს, კეთილსინდისიერებისადმი პრიორიტეტის მინიჭებით კანონმდებელი იცავს თავად სამოქალაქო ბრუნვას, როგორც ფასეულობას და ამ გზით ბრუნვის მონაწილეთა პატივსადებ ინტერესებს. აღნიშნული მოწესრიგებით სამოქალაქო კოდექსი არ აღიარებს ნაკლიანი რეგისტრაციის მართლზომიერებას, თუმცა სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობისა და მესამე პირების ინტერესების დაცვის მიზნით, კანონი რეგისტრირებულ მესაკუთრეს უტოლებს უფლებამოსილ პირს, ყველა თანამდევი სამართლებრივი შედეგით (იხ. სუსგ 03.06.2014წ. ბს-287-279(კ-13)). ამდენად, სკ-ის 185-ე და 312-ე მუხლებიდან გამომდინარე, არ დასტურდება იძულებითი აღსრულების განხორციელების გამომრიცხავი გარემოება.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქართველოს საკონსტუტუციო სასამართლომ იმსჯელა სკ-ის 185-ე, 312.2 მუხლების კონსტიტუციურობაზე, კეთილსინდისიერი პირისა და პირვანდელი მესაკუთრის ურთიერთდაპირისპირებულ ინტერესებზე, რა დროსაც აღნიშნა: რეგულაცია, რომელიც საკუთრების შინაარსს განსაზღვრავს იმგვარად, რომ მესაკუთრეს ართმევს ქონებას მისი ნების გამოვლენის გარეშე, წარმოადგენს საკუთრების უფლების შეზღუდვას. შესაბამისად, სადავო ნორმა ზღუდავს საკუთრების უფლებას და მისი კონსტიტუციურობა უნდა შეფასდეს საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლის მე-2 პუნქტით განსაზღვრული კონსტიტუციურსამართლებრივი სტანდარტებით (§15), რომლის თანახმად აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროების არსებობა იძლევა საკუთრების უფლების შეზღუდვის კონსტიტუციურ-სამართლებრივ ლეგიტიმაციას (§17).ამასთანავე, კანონმდებელი „აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის“ შეიძლება მოქმედებდეს, როდესაც მას ამოძრავებს საზოგადოებისათვის ან მისი ნაწილისათვის დადებითი შედეგების მომტანი მიზნები (§18). სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის, სიმარტივისა და სიიაფის უზრუნველყოფა წარმოადგენს აუცილებელ საზოგადოებრივ საჭიროებას, რომლის უზრუნველსაყოფადაც დასაშვებია საკუთრების უფლების შეზღუდვა (§22). სახელმწიფო უფლებამოსილი და ხშირ შემთხვევაში ვალდებულიც არის, მიიღოს ზომები სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის უზრუნველსაყოფად. არსებული სისტემის თავისებურებების გათვალისწინებით, უძრავი ქონების კონტექსტში საჯარო რეესტრის მონაცემების სისწორე და სანდოობა ორგანულ კავშირშია სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობასთან. უძრავი ქონების ბრუნვის სტაბილურობის დაცვა სწორედ რეესტრის მონაცემების სანდოობის უზრუნველყოფით ხდება (§21). საკონსტიტუციო სასამართლომ დაადგინა, რომ სადავო ნორმებით გათვალისწინებული ღონისძიება ემსახურება მნიშვნელოვან ლეგიტიმურ მიზნებს და წარმოადგენს დასახული მიზნების მიღწევის გამოსადეგ საშუალებას (§25). საკონსტიტუციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ უძრავ ქონებაზე თავდაპირველი მესაკუთრის საკუთრების უფლებას უპირისპირდება კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესი. სადავო ურთიერთობის ფარგლებში თავდაპირველ მესაკუთრეს არანაირი უმართლობა არ მიუძღვის, მან კანონის დაცვით დაარეგისტრირა უძრავი ქონება და არ ჰქონდა გონივრული საფუძველი ეფიქრა, რომ მისი საკუთრების უფლება დაცული არ იქნებოდა. ჩადენილ უმართლობაში ბრალი არ მიუძღვის არც კეთილსინდისიერ შემძენს, იმდენად, რამდენადაც იგი უზუსტობის ფაქტის მიმართ კეთილსინდისიერია, მან არ იცოდა, რომ გამსხვისებელი არ იყო უფლებამოსილი მესაკუთრე. ამდენად, სადავო ქონებაზე სამართლებრივი პრეტენზია გააჩნია ორ კეთილსინდისიერ მხარეს. ამავე დროს, ნებისმიერი სამართლებრივი გადაწყვეტის პირობებში ბუნებრივად შეუძლებელია ორივე მხარის ინტერესის სრულყოფილად დაკმაყოფილება (§30). სადავო ნორმა აწესრიგებს ისეთ ურთიერთობას, რომლის ფარგლებში აუცილებლად დაზარალდება რომელიმე მხარე, მსგავს ურთიერთობებში ერთი მხარის ინტერესის დაცვა გარდაუვლად იწვევს მეორის ინტერესის შეზღუდვას, თუმცა კანონმდებელმა არჩევანი უნდა გააკეთოს იმგვარად, რომ კერძო ინტერესების გარდაუვალ შეზღუდვასთან ერთად მაქსიმალურად დაიცვას საჯარო ინტერესები (§33) (იხ. საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 17.10.2017წ. გადაწყვეტილება N3/4/550 საქმეზე). განსახილველ შემთხვევაში სკ-ის 185-ე, 312.2 მუხლებით დადგენილი მოწესრიგება სწორედ აღნიშნული მიზანს ემსახურება, ხდება საჯარო ინტერესის - სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის, ეფექტიანობისა და სიიაფის უზრუნველყოფა, რა დროსაც პარალელურად ხორციელდება კეთილსინდისიერი შემძენის დაცვა.

საკასაციო პალატა ადასტურებს მ. ჯ-ას მითითებას, რომ მისთვის საკუთრების ჩამორთმევა განხორციელდა დანაშაულებრივი გზით, რასაც შემდგომში მოჰყვა არამართლზომიერი მესაკუთრის მიერ უძრავი ნივთის იპოთეკით დატვირთვა, თუმცა აღნიშნული არ ასაბუთებს სარჩელს, რადგან კანონიერ ძალაში მყოფი გადაწყვეტილებით იპოთეკარების კეთილსინდისიერად მიჩნევის, არბიტრაჟის გადაწყვეტილების ძალაში ყოფნის, კანონიერ ძალაში მყოფი თბილისის საქალაქო სასამართლოს 17.12.2012წ. გადაწყვეტილებით აღსრულების შეწყვეტის შესახებ ბრძანების ბათილად ცნობის პირობებში, სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრული მოწესრიგების გათვალისწინებით, სწორედ უძრავი ნივთის კეთილსინდისიერი შემძენის ინტერესის უპირატესი დაცვა ხდება. სსკ-ის 185-ე, 312.2 მუხლებში ასახულია კანონმდებლის ერთმნიშვნელოვანი ნება მესაკუთრესთან შედარებით კეთილსინდისიერი შემძენისათვის უპირატესობის მინიჭების შესახებ. ასეთივე მიდგომაა დაფიქსირებული საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 17.10.2017წ. გადაწყვეტილებაში N3/4/550 საქმეზე, რომელმაც სსკ-ის 185-ე, 312.2 მუხლები არ ცნო არაკონსტიტუციურად, გააუქმა მხოლოდ მოწესრიგების გარკვეული ნორმატიული შინაარსი, რომელიც განსახილველი დავისათვის არ არის რელევანტური.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ იპოთეკით დატვირთული ნივთის მესაკუთრის შეცვლა გავლენას არ ახდენს ნივთის უფლებრივ ტვირთზე, რადგან იპოთეკა მოთხოვნის უზრუნველყოფის სანივთო-სამართლებრივი საშუალებაა, შესაბამისად, უფლების ფარგლები პირის ნივთთან და არა მის მესაკუთრესთან დამოკიდებულებაში ვლინდება, არ არის სავალდებულო იპოთეკით დატვირთული ნივთის მესაკუთრე წარმოადგენდეს უზრუნველყოფილი მოთხოვნის პირად მოვალეს. ამდენად, იპოთეკის უფლების რეალიზაციისათვის დაბრკოლებას არ ქმნის დატვირთული ნივთის მესაკუთრის შეცვლა. სწორედ იპოთეკის სანივთო-სამართლებრივი შინაარსის გათვალისწინებით, ,,სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 25.1 მუხლით დადგინდა რეგისტრირებული არამოვალე მესაკუთრის მოვალის უფლებამონაცვლედ ყოფნის პრეზუმფცია (იხ. სუსგ ბს-287-279(კ-13)). სწორედ აღნიშნული მოწესრიგების გათვალისწინებით, მ. ლ-ის საკუთრების რეგისტრაციის გაუქმება და მესაკუთრედ მ. ჯ-ას მითითება, არ ქმნიდა აღსრულების დამაბრკოლებელ გარემოებას. მესაკუთრის ცვლილების მიუხედავად, იპოთეკართა რეგისტრაცია, მათი უფლება კონკრეტული ნივთის რეალიზაციით მოეთხოვათ ფულადი ვალდებულების შესრულება, არ გაუქმებულა. აღნიშნულიდან გამომდინარე მ. ჯ-ა, როგორც საჯარო რეესტრში ამჟამად რეგისტრირებული მესაკუთრე, მიიჩნევა მ. ლ-ის - როგორც უძრავი ნივთის იპოთეკით დატვირთვის დროს მარეგისტრირებელ ორგანოში მესაკუთრედ აღრიცხული პირის, უფლებამონაცვლედ. აღნიშნულ უფლებამონაცვლეობას არ აქვს უნივერსალური ხასიათი და მოქმედებს მხოლოდ იძულებითი აღსრულების განხორციელების მიზნებისათვის.

მოსაზრება, რომ განსახილველი საკითხების მიმართ არაერთგვაროვანი სასმართლო პრაქტიკა არსებობს არ არის დასაბუთებული, კასატორის მიერ მითითებული სააპელაციო პალატის 28.02.2013წ. გადაწყვეტილება არ შესულა კანონიერ ძალაში, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 03.06.2014წ. Nბს-287-279(კ-13) გადაწყვეტილებით, ნ. ჩ-ის, მ.ქ-ისა და ა. თ-ის საკასაციო საჩივრის საფუძველზე, მოხდა მისი გაუქმება, ხოლო საქმის ხელახლა განხილვისას სააპელაციო პალატამ 13.11.2014წ. განჩინებით მ. ჯ-ას სააპელაციო საჩივარი აღარ დააკმაყოფილა. რაც შეეხება სააღსრულებო წარმოების შეწყვეტის შესახებ სსიპ აღსრულების ეროვნული ბიუროს 29.06.2012წ. N521 ბრძანებას, სასამართლომ მიიჩნია, რომ აქტი გამოცემული იყო საქმის გარემოებათა სათანადო გამოკვლევისა და დასაბუთების გარეშე რის გამოც თბილისის საქალაქო სასამართლოს კანონიერ ძალაში მყოფი 17.12.2012წ. გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი.

ამასთანავე, მნიშვნელოვანია, რომ ყველა იმ ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძველზე, რომელიც მითითებულია საკასაციო საჩივარში, ნამსჯელია სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებებში. პირს კი უფლება არ აქვს ხელახლა განაცხადოს სასამართლოში იგივე სასარჩელო მოთხოვნები იმავე საფუძველზე, აგრეთვე სადავო გახადოს სხვა პროცესში გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტები და სამართლებრივი ურთიერთობანი (სსკ-ის 266-ე მუხ.)

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამო მ. ჯ-ს საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ემუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. ჯ-ას საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 17.01.2018წ. განჩინება;

3. მ. ჯ-ას (პ.ნ. …) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 23.04.2018წ. (წარდგენის თარიღი: 21.04.2018წ.) საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70%, _ 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ვ.როინიშვილი