ბს-168-168 (2კ-18) 01 ნოემბერი, 2018წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: ვასილ როინიშვილი, მაია ვაჩაძე

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა საქართველოს მთავარი პროკურატურისა და ზ. ჭ-ის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 09.11.2017წ. განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ზ. ჭ-მა 23.06.2016წ. სარჩელით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხის საქართველოს მთავარი პროკურატურის და მესამე პირის საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ, საქართველოს მთავარი პროკურატურისათვის ზ. ჭ-ის სასარგელოდ მატერიალური ზიანის - 5250 ლარისა და მორალური ზიანის - 50 000 ლარის, აგრეთვე 20 722 ევროს ანაზღაურების დაკისრების მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 13.09.2016წ. გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, საქართველოს მთავარ პროკურატურას ზ. ჭ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა მორალური ზიანის - 4 000 ლარის ანაზღაურება. დანარჩენ ნაწილში მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა.

გადაწყვეტილება სააპელაცო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს მთავარმა პროკურატურამ და ზ. ჭ-მა.

სააპელაციო საჩივრით ზ. ჭ-მა მატერიალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში შეამცირა სასარჩელო მოთხოვნა და ნაცვლად 5250 ლარისა, მოითხოვა საქართველოს მთავარი პროკურატურისთვის 1522 ლარის ანაზღაურების დაკისრება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 09.11.2017წ. განჩინებით ზ. ჭ-ისა და საქართველოს მთავარი პროკურატურის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 13.09.2016წ. გადაწყვეტილება, რაც საკასაციო წესი გაასაჩივრეს საქართველოს მთავარმა პროკურატურამ და ზ. ჭ-მა.

კასატორმა საქართველოს მთავარმა პროკურატურამ დაკმაყოფილებულ ნაწილში სააპელაციო სასამართლოს განჩინების გაუქმება და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღების გზით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა. კასატორმა მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლზე, სზაკ-ის 207-ე, 208-ე მუხლებზე, სკ-ის 413-ე 1005-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ მორალური ზიანის ანაზღაურების თითოეული შემთხვევა ინდივიდუალურია და დამოკიდებულია სხვადასხვა პირობაზე. მოსარჩელის განმარტებისა და დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გარდა სასამართლომ მხედველობაში უნდა მიიღოს ევროპული სასამართლოს მიერ საქართველოსთან მიმართებით დადგენილი პრაქტიკა. კონკრეტულ შემთხვევაში მოსარჩელემ პატიმრობაში გაატარა 5 თვე და 07 დღე, შესაბამისად მორალური ზიანის ანაზღაურება 4 000 ლარის ოდენობით შეუსაბამოდ მაღალ ოდენობას წარმოადგენს.

კასატორმა ზ. ჭ-მა დაზუსტებული სასარჩელო მოთხოვნის გათვალისწინებით მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება იმ ნაწილში, რომლითაც სარჩელი არ დაკმაყოფილდა და ახალი გადაწყვეტილების მიღების გზით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება. კასატორმა აღნიშნა, რომ სასამართლომ გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, ამასთანავე, არასწორად განმარტა კანონი. სააპელაციო სასამართლომ შეუსაბამოდ შეაფასა ზ. ჭ-ისათვის მიყენებული მორალური ზიანის ოდენობა, რაც მოიცავდა არა მხოლოდ პატიმრობაში გატარებულ პერიოდს, არამედ შემდგომ პერიოდსაც, როდესაც იმყოფებოდა მუდმივი შიშის ქვეშ, რომ შესაძლებელი იყო კვლავ დაეპატიმრებინათ.

ზ. ჭ-ის საქმიანობის სპეციფიკიდან გამომდინარე ვერ შეძლო საქმიანობიდან მიღებული შემოსავლის დამადასტურებელი მტკიცებულების წარდგენა სასამართლოსთვის. ზ. ჭ-თან ცხოვრობს მოხუცი დედ-მამა, მათი ოჯახი სამსულიანია. სტატისტიკის ეროვნული სამსახურიდან მიღებული ინფორმაციის თანახმად 3 სულიანი ოჯახის საარსებო მინიმუმი თვეში საშუალოდ შეადგენს 289-292 ლარს. აღნიშნულის გათვალისწინებით მატერიალური ზიანის სახით საქართველოს მთავარი პროკურატურას უნდა დაეკისროს 5 თვის და 1 კვირის განმავლობაში, ზემოთ მითითებული თანხის ოდენობა, რაც ჯამში შეადგენს 1522 ლარს. არასწორია გადაწყვეტილება მორალური ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის ნაწილშიც, ვინაიდან გადაწყვეტილებით ბევრად უფრო მცირე თანხის ანაზღაურება დაეკისრა საქართველოს მთავარი პროკურატურას, ვიდრე ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლო ადგენს მსგავს სააკითხებზე მიღებული გადაწყვეტილებებით (მაგ.: საქმე ასანიძე საქართველოს წინააღმდეგ).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს მთავარი პროკურატურისა და ზ. ჭ-ის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სზაკ-ის 208-ე მუხლის თანახმად, სახელმწიფო ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან ამ ორგანოს სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის ან საჯარო მოსამსახურის მიერ თავისი სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო. სსკ-ის 1005.3 მუხლის შესაბამისად, რეაბილიტირებული პირისათვის უკანონო მსჯავრდების, სისხლის სამართლის პასუხისგებაში უკანონოდ მიცემის, აღკვეთის ღონისძიების სახით პატიმრობის უკანონოდ გამოყენების, ადმინისტრაციული პატიმრობის, დისციპლინური პატიმრობის ან გამასწორებელი სამუშაოების სახით ადმინისტრაციული სახდელის არასწორად დაკისრების შედეგად მიყენებულ ზიანს აანაზღაურებს სახელმწიფო, გამოძიების, პროკურატურის ორგანოებისა და სასამართლოს თანამდებობის პირთა ბრალის მიუხედავად.

ამასთანავე, გასათვალისწინებელია, რომ სისხლისსამართლებრივი დევნა და ბრალდებულის მიმართ აღკვეთის ღონისძიების გამოყენება ემსახურება სახელმწიფოს ლეგიტიმურ მიზანს - საზოგადოების, მისი კონკრეტული წევრის უსაფრთხოების დაცვას, ამასთანავე გამოძიების მწარმოებელ ორგანოს არ აქვს საქმის შედეგის წინასწარ განსაზღვრის შესაძლებლობა, მტკიცებულებათა შეფასება გამამტყუნებელი განაჩენის დადგენის საკმარისობის კუთხით სასამართლოს უფლებამოსილების სფეროს განეკუთვნება. გამოძიება სახელმწიფო საქმიანობის განსაკუთრებული სახეობაა, საგამოძიებო საქმიანობის სპეციფიკა იმაში მდგომარეობს, რომ მას უხდება თავისი საქმიანობის წარმართვა ინფორმაციული დეფიციტის პირობებში. ამასთანავე, საგამოძიებო საქმიანობის აღნიშნული სპეციფიკა არ ქმნის ზიანის ანაზღაურების ვალდებულებისაგან სრულად გათავისუფლების საფუძველს, ხსენებულმა გარემოებამ შესაძლოა გავლენა მოახდინოს მხოლოდ ასანაზღაურებელი ზიანის ოდენობის ფარგლებზე (სუსგ Nბს-485-474(2კ-14), 04.06.2015წ.).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო პალატის მოსაზრებას მატერიალური ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის თაობაზე, ვინაიდან ყოველთვიური შემოსავლის მიღების დამადასტურებელი დოკუმენტი ზ. ჭ-ის მიერ არ ყოფილა წარდგენილი. აღნიშნულის გამო სასამართლო მოკლებული იყო შესაძლებლობას, დაეკმაყოფილებინა მოთხოვნა მატერიალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში. რაც შეეხება კასატორის მითითებას სამსულიანი ოჯახის საარსებო მინიმუმზე, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სასამართლო ზიანის ანაზღაურების საკითხს წყვეტს საქმის ფაქტობრივი გარემოებების და შესაბამის მტკიცებულებებზე დაყრდნობით, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ წარმოდგენილა, ხოლო სტატისტიკური ინფორმაცია ვერ იქნება მიჩნეული იმ სახის მტკიცებულებად, რაც შესაძლოა გახდეს ზ. ჭ-ის მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი.

ამასთან, სახელმწიფო სხვადასხვა სახის სოციალური დახმარების სახით უზრუნველყოფს საპენსიო ასაკს მიღწეულ, თუ სხვა საჭიროებების მქონე პირთა დახმარებას, შესაბამისად, გაზიარებული ვერ იქნება კასატორის მოსაზრება, რომ მითითებული საარსებო მინიმუმის ოდენობით თანხა ყოველთვიურად მის მიერ გამომუშავდებოდა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საქართველოს მთავარი პროკურატურისა და ზ. ჭ-ის საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1.საქართველოს მთავარი პროკურატურისა და ზ. ჭ-ის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2.უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 09.11.2017წ. განჩინება;

3.საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ვ. როინიშვილი