საქმე Nბს-552-552(კ-18) 11 სექტემბერი, 2018 წელი
ქ. თბილისი
ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ
შემდეგი შემადგენლობით:
ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მაია ვაჩაძე, ნუგზარ სხირტლაძე
საქმის განხილვის ფორმა -ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი - საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტრო (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე - ქ. ჟ-ა (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება - თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 22 დეკემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა - გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება
დავის საგანი - ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის ბათილად ცნობა, სამსახურში აღგენა, განაცდურის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ქ. ჟ-ამ 2015 წლის 4 დეკემბერს სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიაში მოპასუხე საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს მიმართ. მოსარჩელემ ქ. ჟ-ას თანამდებობიდან დათხოვნის შესახებ საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის მინისტრის 2015 წლის 1 სექტემბრის N MOC 2 15 00004964 ბრძანების ბათილად ცნობა; ქ. ჟ-ას საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს N18 მსჯავრდებულთა სამკურნალო დაწესებულების ... ინსპექტორის თანამდებობაზე აღდგენა და გათავისუფლების დღიდან სამსახურში აღდგენამდე პერიოდის განმავლობაში საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროსათვის ქ. ჟ-ას სასარგებლოდ იძულებით განაცდურის ანაზღაურების დაკისრება მოითხოვა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ქ. ჟ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის მინისტრის 2015 წლის 1 სექტემბრის N MOC 2 15 00004964 ბრძანება ქ. ჟ-ას თანამდებობიდან დათხოვნის შესახებ და დაევალა საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ გამოსცეს ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი კანონით დადგენილ ვადაში; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტრომ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 22 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 22 დეკემბრის გადაწყვეტილება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 22 დეკემბრის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტრომ. კასატორმა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საკასაციო სასამართლოს მიერ ახალი გადაწყვეტილების მიღებით მოსარჩელისათვის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
კასატორი აღნიშნავს, რომ „პატიმრობის კოდექსის“ 1251 მუხლის მე-5 ნაწილის თანახმად, პატიმრობისა და თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებები რეორგანიზებულ იქნენ. აღნიშნული რეორგანიზაციისა და დაკავებული თანამდებობის შემცირების გამო მოსალოდნელი განთავისუფლების შესახებ ქ. ჟ-ას ეცნობა განთავისუფლებამდე 1 თვით ადრე, 2015 წლის 31 ივლისს, რაც დასტურდება გაფრთხილების ფურცელზე მისი ხელმოწერით. გაფრთხილებაში მითითებული იყო თანამდებობიდან შესაძლო განთავისუფლების შესახებ, ამასთან ეცნობა, რომ შესაძლებელი იყო მოსარჩელეს წერილობითი ფორმით მიეღო შეთავაზება სხვა თანამდებობაზე დანიშვნასთან დაკავშირებით. ქ. ჟ-ას ეკავა სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს N18 დაწესებულების ... ინსპექტორის თანამდებობა. პატიმრობისა და თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებებში განხორციელებულმა რეორგანიზაციამ გამოიწვია დაწესებულების ახალი დებულებების და საშტატო რიცხოვნობის დამტკიცება. განხორციელებული ცვლილებების თანახმად, სისტემაში მოხდა რეორგანიზაცია, რასაც მოყვა შტატების შემცირება და ოპტიმიზაცია. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის მინისტრის 2015 წლის 1 სექტემბრის N4964 ბრძანების თანახმად, ქ. ჟ-ა დათხოვნილ იქნა სამსახურიდან საქართველოს სამხედრო ძალების თადარიგში. აღნიშნული ბრძანების სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 109-ე მუხლის პირველი პუნქტი, „სპეციალური პენიტენციური სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტი და 34-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი.
კასატორი ასევე აღნიშნავს, რომ „სპეციალური პენიტენციური სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის თანახმად, მოსამსახურე შეიძლება სამსახურიდან დათხოვნილ/განთავისუფლებულ იქნეს დაწესებულების ან სტრუქტურული ერთეულის ლიკვიდაციის ან შტატების შემცირების გამო. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან იკვეთება, რომ სამინისტრო მოქმედებდა კომპეტენციის ფარგლებში, ასევე მინისტრის 2015 წლის 1 სექტემბრის N4964 ბრძანება გამოცემულ იქნა შესაბამისი პროცედურების დაცვით, კონკრეტული სამართლებრივი საფუძვლების მითითებით, არ არსებობდა მისი ბათილად ცნობის ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძვლები. აქვე აღსანიშნავია, რომ ქ. ჟ-ას სისტემიდან დათხოვნის შემდგომ, როდესაც დასრულდა რეორგანიზაცია, 2015 წლის 8 სექტემბერს შესთავაზეს N17 პენიტენციურ დაწესებულებაში სამართლებრივი რეჟიმის განყოფილებაში ... თანამდებობაზე დანიშვნა. რეორგანიზაციის შემდგომ მოხდა აღნიშნული თანამდებობის „გაოფიცრება“ (აღნიშნული თანამდებობა გახდა ...). მოსარჩელემ უარი განცხადა შეთავაზებულ თანამდებობაზე დანიშვნაზე.
კასატორი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე და ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-17 მუხლზე მითითებით აღნიშნავს, რომ ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ წარდგენილ იქნა მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებდნენ ქ. ჟ-ას მიერ დაკავებული თანამდებობის შემცირების ფაქტს. სასამართლომ კი არ მიუთითა დამატებით რა გარემოებებია შესასწავლი ან რა არ შეისწავლა სამინისტრომ.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 21 მაისის განჩინებით საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:
საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.
ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).
საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს მაშინ, როდესაც სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება, შესაბამისად, შეუძლებელი ხდება სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალური კანონიერების შემოწმება.
სადავო შემთხვევაში 2015 წლის 1 სექტემბრის ბრძანებით ქ. ჟ-ას სამსახურიდან დათხოვნის საფუძვლად მითითებულია დაწესებულების რეორგანიზაცია/ლიკვიდაციის გამო შტატების შემცირება. ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგინდა, რომ საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის მინისტრის 2015 წლის 23 ივნისის N MOC 6 15 00000917 ბრძანებით დამტკიცებული საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროსა და პენიტენციური დაწესებულებების საშტატო ნუსხის თანახმად, N18 დაწესებულებაში, ... განყოფილებაში გათვალისწინებული იყო 4 საშტატო ერთეული, მათ შორის განყოფილების უფროსის 1 საშტატო ერთეული, უფროსი ინსპექტორის 1 საშტატო ერთეული და ინსპექტორის 2 საშტატო ერთეული. აღნიშნულ საშტატო ერთეულთაგან მოსარჩელეს დაკავებული ჰქონდა ინსპექტორის 1 საშტატო ერთეული. ლიკვიდაცია/რეორგანიზაციის შედეგად, საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის მინისტრის 2015 წლის 26 აგვისტოს N MOC 4 15 00003679 ბრძანებით დამტკიცდა საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროსა და პენიტენციური დაწესებულებების ახალი საშტატო ნუსხა, რომლის თანახმად, N18 დაწესებულებაში, ... განყოფილებაში გათვალისწინებულ იქნა კვლავ 4 საშტატო ერთეული, მათ შორის განყოფილების უფროსის 1 საშტატო ერთეული, უფროსი ინსპექტორის 1 საშტატო ერთეული და ინსპექტორის 2 საშტატო ერთეული. ამდენად, ქ. ჟ-ას მიერ დაკავებული თანამდებობა რეორგანიზაცია/ლიკვიდაციის შედეგად ფაქტობრივად არ შემცირებულა/გაუქმებულა.
კონკრეტულ შემთხვევაში სასამართლოების მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. რამდენადაც, ზემოაღნიშნულ ქვედა ინსტანციის სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილ ფაქტობრივ გარემოებებზე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება) არ არის წარმოდგენილი. ამდენად, საკასაციო პალატა განმარტავს იმისათვის, რომ შესრულდეს კანონის მოთხოვნა და ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება იყოს კანონშესაბამისი, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემის მნიშვნელოვანი და სავალდებულო წინაპირობაა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების გამოკვლევა, გაანალიზება, შესწავლა და გადაწყვეტილების მიღება ამ გარემოებათა შეფასების შედეგად, რათა თავიდან იქნეს აცილებული ადმინისტრაციული ორგანოს დაუსაბუთებელი დასკვნის გაკეთება. მოცემულ შემთხვევაში სადავო 2015 წლის 1 სექტემბრის აქტში მითითებული მოსარჩელის გათავისუფლების საფუძვლის არარსებობის გამო დაუსაბუთებელია ქ. ჟ-ას გათავისუფლების შესახებ ბრძანება, რაც ქმნიდა სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების საფუძველს.
ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა.
ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ემუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;
2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 22 დეკემბრის განჩინება;
3.საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი
მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე
ნ. სხირტლაძე
