ბს-794-794 (2კ-18) 17 იანვარი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე ნუგზარ სხირტლაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე

ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და საქართველოს პრეზიდენტის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 14.02.2018წ. განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

15.02.2016წ. ნ. მ-ამ, მ. მ-ამ, თ. შ-ამ, დ. მ-ამ და მ. მ-ამ სასარჩელო განცხადებით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მიმართ, ნ.მ-ას, მ.მ-ას, თ.შ-ას, დ.მ-ას და მ.მ-ას ნაწილში სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის 02.02.2009წ. N62 განკარგულების, ნ.მ-ას, მ.მ-ასა და თ.შ-ას ნაწილში 11.10.2010წ. საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა და რ. შ-ას შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების, დ.მ-ასა და მ. მ-ას ნაწილში 11.10.2010წ. საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა და ა.ნ-ეს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 14.03.2016წ. განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საქმეში მესამე პირებად ჩაბმულ იქნენ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრო, რ. შ-ა და ა. ნ-ე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 28.07.2016წ. გადაწყვეტილებით ნ. მ-ას, მ. მ-ას, თ. შ-ას, დ. მ-ას (კანონიერი წარმომადგენელი თ. შ-ა) და მ. მ-ას (კანონიერი წარმომადგენელი თ. შ-ა) სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ნ. მ-ას, მ. მ-ას, თ. შ-ას, დ. მ-ას და მ. მ-ას ნაწილში სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის 02.02.2009წ. N62 განკარგულება; ბათილად იქნა ცნობილი ნ. მ-ას, მ. მ-ას, თ. შ-ას ნაწილში 11.10.2010წ. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და რ. შ-ას შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება; ბათილად იქნა ცნობილი დ. მ-ას და მ. მ-ას ნაწილში 11.10.2010წ. საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროსა და ა. ნ-ეს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება. აღნიშნული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს პრეზიდენტმა, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ და საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრომ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 14.02.2018წ. განჩინებით საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 28.07.2017წ. გადაწყვეტილება, რაც საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს პრეზიდენტმა და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ.

კასატორი - საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო აღნიშნავს, რომ იძულებით გადაადგილებულ პირთა განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრო ოჯახად მიიჩნევს ერთად მცხოვრებ პირებს, რომლებიც სამინისტროს მონაცემთა ბაზაში ირიცხება როგორც ერთი ოჯახი და მინიჭებული აქვს ერთიანი საოჯახო ნომერი. სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო ის გარემოება, რომ მოსარჩელეები ერთ ოჯახს წარმოადგენენ და ოჯახის ცნება დაუკავშირა ქორწინების ფაქტს. ამასთან, დევნილთა ანკეტების მიხედვით, ფაქტობრივი და დროებითი რეგისტრაციის მისამართი ერთი და იგივეა. სასამართლო გვერდს უვლის ზემოაღნიშნულ გარემოებებს და იზიარებს მოსარჩელის მითითებას, რომ იგი არ წარმოადგენს ხელშეკრულებაზე ხელმომწერი პირის ოჯახის წევრს. აღსანიშნავია, რომ სწორედ ოჯახს გადაეცემა სახელმწიფოს მიერ უძრავი ქონება გრძელვადიანი საცხოვრებელი პირობებით დაკმაყოფილების ფარგლებში და არა ერთ დევნილ პირს. ამასთან, მოსარჩელის მიერ აღძრულია აღიარებითი სარჩელი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 180-ე მუხლის შესაბამისად და მისი მიზანია, მოთხოვნის უფლება წარმოეშვას გრძელვადიანი საცხოვრებელი პირობებით დაკმაყოფილების ფარგლებში. კასატორი მიიჩნევს, რომ სასამართლომ უნდა გაარკვიოს სარჩელის აღძვრის კანონიერი ინტერესი, ხოლო კანონიერი ინტერესის არსებობის საკითხის გარკვევისას მნიშვნელოვანია გაირკვეს უფლებისა და ინტერესის სუბიექტური ფარგლების საკითხი. ამ საკითხის სწორად გარკვევას უდიდესი მნიშვნელობა აქვს იმისათვის, რომ მოსარჩელეს არ წაერთვას ნამდვილი უფლება სარჩელზე და სამართლიან სასამართლოზე, ხოლო მეორე მხრივ, შეცდომით არ მოხდეს სარჩელზე მოსარჩელის არარსებული უფლების განხორციელება იმ პირობებში, როდესაც უფლებამოსილი ორგანოს მონაცემების მიხედვით მოსარჩელე მხარე წარმოადგენს იმ ოჯახის წევრს, რომელსაც სახელმწიფოს მიერ უძრავი ქონება გადაცემული აქვს საკუთრებაში. შესაბამისად საკანონმდებლო ნორმებიდან გამომდინარე უნდა შეფასდეს წარმოეშობა თუ არა მოსარჩელეს მოთხოვნის უფლება. უძრავი ქონება გადაეცემა არა ერთ პირს, არამედ დევნილ ოჯახს და ვინაიდან მოსარჩელე ისეთი ოჯახის წევრია, რომელსაც უკვე გადაეცა უძრავი ქონება საკუთრებაში, გამოსარკვევია შეიძლება თუ არა მას ჰქონდეს ნამდვილი ინტერესი. კასატორი უთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლზე და აღნიშნავს, რომ ხანდაზმულობის ვადა უნდა დაწყებულიყო ხელშეკრულების დადების მომენტიდან და არა იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს წერილის მხარისათვის გადაცემის მომენტიდან. სასამართლოსთვის მიმართვის უფლება არ უნდა იქნეს გამოყენებული, როგორც უფლების ბოროტად გამოყენების საშუალება.

კასატორი - საქართველოს პრეზიდენტი აღნიშნავს, რომ საქმეში არ არის წარმოდგენილი არც ერთი მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა, რომ მოსარჩელეები სადავო განკარგულების გამოცემის დროს ცხოვრობდნენ სხვა მისამართზე და წარმოადგენდნენ ცალკე ოჯახს, რაც სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა. ამასთან, კასატორი აღნიშნავს, რომ სასამართლოს არ უმსჯელია სარჩელის ხანდაზმულობის ვადებთან დაკავშირებით. როგორც სადავო პერიოდში, ასევე ამჟამად მოქმედი ,,სახელმწიფო ქონების შესახებ’’ კანონის თანახმად, პრივატიზებულ სახელწმიფო ქონებასთან და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხების სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს 3 წელს. მოსარჩელეები წარმოადგენენ იძულებით გადაადგილებულ პირებს, რომლებიც პრივატიზების დროისათვის ცხოვრობდნენ ერთ მისამართზე. კასატორი აღნიშნავს, რომ როდესაც ხდება სახელმწიფოს მიერ დევნილი ოჯახის საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილება, იცვლება დევნილი ოჯახის მიერ მისაღები შემწეობის ოდენობა. კერძოდ, დევნილი ოჯახი, რომელიც ცხოვრობს კომპაქტური განსახლების ობიექტში, იღებს 22 ლარს, ხოლო ობიექტის დევნილისთვის კერძო საკუთრებაში გადაცემის მომენტიდან შემწეობის ოდენობა განისაზღვრება 28 ლარით, რასაც მოცემულ შემთხვევაშიც ჰქონდა ადგილი. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ მოსარჩელეთათვის ცნობილი უნდა ყოფილიყო ხელშეკრულების დადებისა და შესაბამისად, პრივატიზების ფაქტის შესახებ.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და საქართველოს პრეზიდენტის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ "საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა - დევნილთა შესახებ" კანონის მე-4 მუხლის "ლ" ქვეპუნქტის მიხედვით, დევნილი ოჯახი არის განცალკევებულ საცხოვრებელ ფართობზე მუდმივად მცხოვრები, ნათესაური ან არანათესაური კავშირის მქონე პირთა წრე, რომლებსც აქვთ დევნილის სტატუსი და რომლებიც ერთობლივად ეწევიან შინასამეურნეო საქმიანობას. საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებების მიხედვით, მათ შორის არასრულწლოვანი ბავშვების (დ. და მ. მ-ების) სწავლის შესახებ გაცემული ცნობებით დასტურდება, რომ მოსარჩელეები 2007 წლიდან დღემდე ცხოვრობენ მისამართზე ქ. თბილისი, ... N69, ბინა N42, ხოლო რ. შ-ასათვის და ა. ნ-ისათვის გადაცემული უძრავი ქონების მისამართია ქ. თბილისი, ... ქ. N41, სადაც მოსარჩელეთა ცხოვრების ფაქტი არ დასტურდება. ამდენად, მოსარჩელეები ვერ ჩაითვლებიან რ. შ-ასა და ა. ნ-ის ოჯახის წევრებად, ისინი ცხოვრობენ დამოუკიდებელ ოჯახად. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სახელმწიფოს განსაკუთრებული ვალდებულებები აკისრია დევნილთა მიმართ. მნიშვნელოვანია, შექმნილი იყოს მათი ნებაყოფლობითი და ღირსეული განსახლებისათვის აუცილებელი პირობები. ვინაიდან საქმეზე არ ყოფილა წარმოდგენილი უტყუარი მტკიცებულებები იმის თაობაზე, რომ მოსარჩელეთათვის ცნობილი იყო საქართველოს პრეზიდენტის 02.02.2009წ. N62 განკარგულებისა და სადავო ხელშეკრულებების შესახებ, საკასაციო პალატა თვლის, რომ შეიზღუდა მოსარჩელეთა, როგორც დევნილთა ინტერესი, სახელმწიფო სტრატეგიიიდან გამომდინარე მოახდინონ საკუთარი უფლებების რეალიზება. საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სზაკ-ის 67.1 მუხლის შესაბამისად, ადმინისტრაციულ ორგანოებს გააჩნდათ მოსარჩელეთათვის ხელშეკრულების დადების შესახებ ინფორმაციის მიწოდებისა და მათგან თანხმობის მიღების ვალდებულება, რაც მოცემულ შემთხვევაში არ განხორციელებულა. სადავო ხელშეკრულებებით მოსარჩელეებს ერთმევათ, დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე, უფლებამოსილი ორგანოსგან სხვა რაიმე კომპენსაციის და უძრავი ქონების საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნის უფლება (2.4 პუნქტი), რაც სადავო ხელშეკრულებებით მოსარჩელეთა უფლებების შეზღუდვას ადასტურებს და წარმოშობს მსგავსი შინაარსის ხელშეკრულების დადებისას მათი წერილობითი თანხმობის წარდგენის საჭიროებას (სზაკ-ის 67.1 მუხ.).

დაუსაბუთებელია კასატორების მოსაზრება სარჩელის ხანდაზმულობის შესახებ, რადგან არ დგინდება ხელშეკრულების დადების ფაქტის და მისი შინაარსის შესახებ მოსარჩელეთათვის ინფორმაციის მიწოდების კონკრეტული პერიოდი. საქმეზე არ არის წარმოდგენილი აღნიშნულის დამადასტურებელი მტკიცებულება. ამდენად, საფუძველს მოკლებულია კასატორების მოსაზრებები იმის თაობაზე, რომ სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა ფაქტობრივი გარემოებები და აღნიშნულის გამო არსებობს განჩინების გაუქმების საფუძვლები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორების მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრების დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და საქართველოს პრეზიდენტის საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და საქართველოს პრეზიდენტის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 14.02.2018წ. განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ვ. როინიშვილი