№ბს-1074(2კ-18) 13 დეკემბერი, 2018 წელი ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 5 ივნისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2016 წლის 10 მარტს თ. ძ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 18 ნოემბრის №000355 დადგენილებით იგი 10000 ლარით დაჯარიმდა ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №18-ში (საკადასტრო კოდი №...) მიმდებარედ უნებართვოდ წარმოებული მშენებლობისათვის; ამავე დადგენილებით დაევალა უნებართვოდ აშენებული შენობა-ნაგებობის დემონტაჟი.

მოსარჩელის მითითებით, ქ. თბილისში, ...ის ქ. №18-ში მდებარე სათავსოს (რომელიც მისი მეუღლისა და მისი ძმების თანასაკუთრებაში იყო) რეაბილიტაცია მოახდინა 2002 წელს; იქამდე რამდენიმე წლით ადრე, აღნიშნული ნაგებობა, რომელიც წარმოადგენდა მოსარჩელის საკუთრებას, განადგურდა ხანძრის შედეგად. მთელი ამ პერიოდის მანძილზე, 2002 წლიდან 2015 წლის 18 ივნისამდე არცერთ სახელმწიფო უწყებას არავითარი შენიშვნა არ გამოუთქვამს მის მიერ აშენებული ნაგებობის მიმართ, რამაც მოსარჩელეს გაუჩინა რწმენა იმისა, რომ მისი მხრიდან ადგილი არ ჰქონია უკანონო მშენებლობას.

მოსარჩელის განმარტებით, მან ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 18 ნოემბრის №000355 დადგენილება გაასაჩივრა ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიაში, რომლის 2016 წლის 22 თებერვლის №293 ბრძანებით საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელემ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 18 ნოემბრის №000355 დადგენილების, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 22 თებერვლის №293 ბრძანებისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 18 ნოემბრის №000355 დადგენილებაზე 2016 წლის 22 თებერვალს გაცემული №4-5 სააღსრულებო ფურცლის ბათილად ცნობა მოითხოვა.

ამავე სარჩელით მოსარჩელემ ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 29-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილების შესაბამისად, გასაჩივრებული ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების მოქმედების შეჩერება და ასევე გასაჩივრებული აქტის აღსრულების შეჩერება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 26 მარტის განჩინებით თ. ძ-ის შუამდგომლობა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მოქმედების შეჩერებისა და აღსრულების შეჩერების თაობაზე დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; შეჩერდა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 18 ნოემბრის №000355 დადგენილების მოქმედება, მოცემულ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 15 ნოემბრის საოქმო განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.1 მუხლის საფუძველზე, საქმეში მესამე პირად ჩაება ზ. კ-ი, ხოლო ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.2 მუხლის საფუძველზე, მესამე პირებად ჩაებნენ დ. დ-ი, თ. დ-ი და გ. დ-ი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 20 თებერვლის გადაწყვეტილებით თ. ძ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 22 თებერვლის №293 ბრძანება; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 18 ნოემბრის №000355 დადგენილება და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს დაევალა საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევის შედეგად ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა; დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 20 თებერვლის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 20 თებერვლის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ასევე ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 5 ივნისის განჩინებით ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურისა და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2018 წლის 20 თებერვლის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს განმარტებები სამართლებრივ საკითხებთან მიმართებაში და მიუთითა, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ დასტურდება, სადავო დადგენილებით გათვალისწინებული, ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №18-ში და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე ნაგებობის მშენებლობა თ. ძ-ის მიერ. ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს ჯეროვნად არ გამოუკვლევია საქმის გარემოებები, რაზედაც, პირველ რიგში, საქმეში ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №18-ში მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრეების ჩაურთველობა და მათგან განმარტების მიუღებლობა მეტყველებს. მხოლოდ თ. ძ-ის განმარტება, რომლის სარწმუნოობაც, ქონებაზე უფლებრივი მდგომარეობის გათვალისწინებით, იმთავითვე საეჭვო იყო, არ შეიძლებოდა, სამართალდარღვევის საქმეზე დადგენილების გამოტანის საფუძველი გამხდარიყო. ამასთან, მითითების შეუსრულებლობის შედეგებზე მსჯელობისას უნდა ყოფილიყო გამოკვლეული, თუ რამდენად იყო თ. ძ-ი უფლებამოსილი, განეხორციელებინა სხვისი კუთვნილი ნაგებობის დემონტაჟი. შესაბამისად, თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მითითებით არ ყოფილა განმარტებული, თუ კონკრეტულად რომელი ნაგებობა ან ნაგებობის რომელი ნაწილი მიიჩნია ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა უნებართვოდ, ვის მფლობელობაში იყო შესაბამისი ნაგებობა და რისი დემონტაჟი ევალებოდა თ. ძ-ს. სააპელაციო პალატის განმარტებით, ადმინისტრაციული წარმოების ჩატარება მოიცავს ადმინისტრაციული ორგანოს უმნიშვნელოვანეს პროცედურულ ვალდებულებას - გამოიკვლიოს საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება და გადაწყვეტილება მიიღოს ამ გარემოებათა შეფასებისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე. კანონმდებელი იმდენად არსებით და აქტის კანონიერების განმსაზღვრელ ფუნქციას ანიჭებს საქმის გარემოებათა გამოკვლევას, რომ იმპერატიულად კრძალავს, ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემას საფუძვლად დაუდოს ისეთი გარემოება ან ფაქტი, რომელიც კანონით დადგენილი წესით არ არის გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის შეფასება, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 18 ნოემბრის №000355 დადგენილება გამოცემულია საქმეში დაინტერესებული პირის ჩართვისა და საქმის გარემოებების სათანადო გამოკვლევის გარეშე და ამგვარად აკისრებს მოსარჩელეს ქონებრივ პასუხისმგებლობას და ადგენს მესამე პირთა კუთვნილი ნაგებობის დემონტაჟს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 5 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიამ და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორი - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახური დაუსაბუთებლად მიიჩნევს გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებას, ვინაიდან, სასამართლომ ადმინისტრაციულ ორგანოს დაავალა აქტის გამოცემა, მაშინ როდესაც სამართლებრივად შეუძლებელია პირდაპირ აქტის გამოცემა, მას წინ უნდა უსწრებდეს ქმედების განხორციელება (ობიექტის გადამოწმება), ხოლო დარღვევის არსებობის შემთხვევაში მითითების გაცემა. მითითება არ არის აქტი, ის სამშენებლო სამართალდარღვევის საქმის წარმოების დაწყების საფუძველია და იგი გასაჩივრდება დადგენილებასთან ერთად. სასამართლოს მიერ ასეთი დავალება არის ისეთი ქმედების დავალება, რომელიც შეუძლებელია შესრულდეს რამდენადაც, თუ ქმედების განხორციელებისას დარღვევა გამოსწორებული დახვდება ადმინისტრაციულ ორგანოს, ის საერთოდ ვერ გამოსცემს აქტს, რადგან კანონმდებლობით მკაცრად არის დადგენილი რა სახის აქტები შეუძლია გამოსცეს სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანომ. კერძოდ, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 25-ე მულის მე-9 ნაწილი განსაზღვრავს: „თუ შემოწმების აქტში დაფიქსირებულია დარღვევა, აქტის საფუძველზე სამშენებლო საქმიანობაზე სახელმწიფო ზედამხედველობის ორგანო იღებს დადგენილებას: ა) დამრღვევის დაჯარიმების შესახებ; ბ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით მიმდინარე უნებართვო მშენებლობისა და უნებართვო დემონტაჟის შეჩერების შესახებ; გ) დამრღვევის დაჯარიმებისა და საქართველოს კანონმდებლობის დარღვევით აშენებული შენობა-ნაგებობების მთლიანად ან ნაწილობრივ დემონტაჟის, მშენებარე შენობა-ნაგებობების მშენებლობის მთლიანად ან ნაწილობრივ შეჩერებისა და დემონტაჟის შესახებ“.

კასატორის განმარტებით, სარჩელში არ არის კონკრეტული მითითება და მსჯელობა იმ გარემოებაზე, თუ რატომ ეწინააღმდეგება ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის მიერ თავისი უფლებამოსილებისას მიღებული გადაწყვეტილება კანონს და ასევე, კონკრეტულად რა გარემოება არ იქნა გამოკვლეული ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული საქმისწარმოებისას, რომლის გამოკვლევისა და დადგენის შემთხვევაში შესაძლებელი იქნებოდა სხვაგვარი გადაწყვეტილების მიღება.

კასატორის - ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის განმარტებით, პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის მე-14 მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სამშენებლო საქმიანობაზე ზედამხედველობის სფეროში ამ თავის მოქმედება ვრცელდება: ა) პირების, აგრეთვე ამხანაგობების საქმიანობაზე, რომლის დროსაც ხორციელდება შენობა-ნაგებობის, მისი ელემენტების, კონსტრუქციული სისტემების ან კვანძების მშენებლობა, მონტაჟი, დემონტაჟი და სხვა სამშენებლო სამუშაოები; ბ) დამკვეთზე, რომლის ქმედებამაც გამოიწვია დარღვევები სამშენებლო საქმიანობაში; გ) სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი; დ) შენობა-ნაგებობის მესაკუთრეზე ან მოსარგებლეზე, თუ დაუდგენელია მრავალბინიანი სახლის მშენებლობის მწარმოებელი პირი; ე) მესაკუთრეზე, რომლის სარეკონსტრუქციო ან სადემონტაჟო ავარიული შენობა-ნაგებობის ავარიულობის ხარისხი უშუალო საფრთხეს უქმნის ადამიანის სიცოცხლეს ან/და ჯანმრთელობას. მითითებული ნორმის შესაბამისად, ადმინისტრაციული წარმოების ეტაპზე, თუ დაუდგენელია მშენებლობის მწარმოებელი პირი, უნებართვო სამშენებლო სამუშაოებზე პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს სამშენებლო მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს. განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან, თ. ძ-მა თავად დაადასტურა უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების მის მიერ წარმოების ფაქტი, ბუნებრივია აღარ არსებობდა მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეთა ადმინისტრაციულ წარმოებაში ჩართვის საფუძველი. სასამართლომ სრულიად დაუსაბუთებლად მიუთითა ადმინისტრაციულ ორგანოს მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეთა ჩართვის და მათი პოზიციის დაფიქსირების აუცილებლობაზე, რადგან გაუგებარია, რომელი ფაქტობრივი გარემოების დადგენა უნდა მომხდარიყო მათი ჩართულობით, როდესაც თ. ძ-მა თავად დაადასტურა სამშენებლო სამუშაოების წარმოების ფაქტი და მანვე მოახდინა განხორციელებული სამუშაოების ნაწილის დემონტაჟი.

კასატორი ასევე არ იზიარებს სასამართლოს მოსაზრებას იმასთან დაკავშირებით, რომ მხოლოდ მოსარჩელის განმარტება არ უნდა გამხდარიყო უნებართვო სამშენებლო სამუშაოების მწარმოებელი სუბიექტის დადგენის საფუძველი, თუმცა უნებართვო სამშენებლო სამუშაოებთან დაკავშირებით რა სახის მტკიცებულება უნდა მოეპოვებინა ადმინისტრაციულ ორგანოს, რაც სასამართლოს განსახავებულ მოსაზრებებს ჩამოუყალიბებდა, გადაწყვეტილებაში მითითებული არ არის. ამასთან, არ არის განმარტებული, რატომ არ იყო სარწმუნო მოსარჩელის პოზიცია, როგორც ადმინისტრაციული წარმოების ეტაპზე და ასევე წარმოდგენილ სარჩელში, იმასთან დაკავშირებით, რომ თავად იყო სამუშაოების მწარმოებელი პირი.

რაც შეეხება სასამართლოს მითითებას იმასთან დაკავშირებით, რომ თ. ძ-ს დაევალა სხვის საკუთრებაში არსებულ მიწის ნაკვეთზე უნებართვოდ განხორციელებული სამშენებლო სამუშაოების დემონტაჟი, აღნიშნულთან მიმართებაში კასატორმა განმარტა, რომ ვინაიდან, სახეზე იყო სამართალდარღვევის ჩამდენი სუბიექტი, მასვე ევალებოდა სამართალდარღვევის გამოსწორება. ამასთან, არც ადმინისტრაციული წარმოების ეტაპზე და არც სასამართლო სხდომის მიმდინარეობისას თ. ძ-ს არ წამოუდგენია შესაბამისი მტკიცებულება სამართალდარღვევის გამოსწორების შეუძლებლობასთან დაკავშირებით, მეტიც, მის მიერ განხორციელდა უნებართვო შენობა-ნაგებობის დემონტაჟი ნაწილობრივ, შესაბამისად, ამ კუთხითაც არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 4 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

წარმოდგენილი სარჩელით მოსარჩელემ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 18 ნოემბრის №000355 დადგენილების, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 22 თებერვლის №293 ბრძანებისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 18 ნოემბრის №000355 დადგენილებაზე 2016 წლის 22 თებერვალს გაცემული №4-5 სააღსრულებო ფურცლის ბათილად ცნობა მოითხოვა.

საქმის მასალებით დადგენილია, რომ ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №18-ში მდებარე, 295.00 კვ.მ ფართობის, №... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთი თ. დ-ის, გ. დ-ის და დ. დ-ის თანასაკუთრებაშია, ხოლო მომიჯნავე, ქალაქ თბილისში, ...ის II შესახვევი №17-ში მდებარე, 512 კვ.მ, №... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთი გ. ი-ის, ზ. კ-ის, ლ. რ-ის, ლ. თ-ის, ნ. კ-ის, რ. ი-ის, ც. მ-ისა და სახელმწიფოს თანასაკუთრებას წარმოადგენს. 2015 წლის 18 ივნისს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა თ. ძ-ის მიმართ შეადგინა №000355 მითითება, რომლითაც დააფიქსირა, რომ ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №18-ში მდებარე, №... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთზე ნაგებობის მშენებლობა შესაბამისი სანებართვო დოკუმენტაციის გარეშე იყო განხორციელებული. თ. ძ-ს 30 დღის ვადაში განხორციელებული სამუშაოების კანონიერების დამადასტურებელი დოკუმენტაციის წარდგენა ან ობიექტის დემონტაჟი დაევალა. 2015 წლის 20 ივლისს ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის სპეციალისტმა №000355 შემოწმების აქტი შეადგინა, რომლითაც 2015 წლის 18 ივნისის №000355 მითითების მოთხოვნათა შეუსრულებლობა დააფიქსირა.

2015 წლის 27 აგვისტოს ქალაქ თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა თ. ძ-ის მონაწილეობით 2015 წლის 18 ივნისის №000355 მითითებისა და 2015 წლის 20 ივლისის №000355 შემოწმების აქტის შედეგები განიხილა. განხილვისას თ. ძ-მა დაადასტურა მითითებისა და შემოწმების აქტის ჩაბარება და განმარტა, რომ სადავოდ გამხდარი ობიექტი მის მიერ აშენდა 7-8 წლის წინ. მანვე აღნიშნა, რომ აპირებდა მის დემონტაჟს, რისთვისაც ითხოვა დამატებითი ვადა.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის ინსპექტირების სამმართველოს მთავარი სპეციალისტის გ. ხ-ის 2015 წლის 18 ნოემბრის მოხსენებითი ბარათის თანახმად, თ. ძ-ის მიერ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 18 ივნისის №000355 მითითების მოთხოვნები სრულად არ არის შესრულებული.

ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 18 ნოემბრის №000355 დადგენილებით თ. ძ-ი 10000 ლარით დაჯარიმდა ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №18-ში (საკადასტრო კოდი №...) და მის მიმდებარედ უნებართვოდ წარმოებული მშენებლობისათვის. ამავე დადგენილებით თ. ძ-ს ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №18-ში (საკადასტრო კოდი №...) და მის მიმდებარედ უნებართვოდ აშენებული შენობა-ნაგებობის დემონტაჟი დაევალა. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა 2015 წლის 18 ნოემბრის №000355 დადგენილებაზე 2016 წლის 22 თებერვალს სააღსრულებო ფურცელი გასცა. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერის 2016 წლის 22 თებერვლის №293 ბრძანებით თ. ძ-ის 2015 წლის 8 დეკემბრის №104018/15 ადმინისტრაციული საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის 2015 წლის 18 ნოემბრის №000355 დადგენილება.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი სასამართლოების მოსაზრებას, რომ განსახილველ შემთხვევაში სახეზეა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების წინაპირობები. საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32.4 მუხლით მინიჭებულ უფლებამოსილებას სასამართლო იყენებს მაშინ, როდესაც სასამართლო წესით ვერ ხერხდება ფაქტობრივი გარემოებების დადგენა და შეფასება, შესაბამისად შეუძლებელი ხდება სადავო ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის მატერიალური კანონიერების შემოწმება.

საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის #57 დადგენილებაზე, რომლის პირველი მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, აღნიშნული დადგენილება არეგულირებს საქართველოს ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვის გაცემის, სანებართვო პირობების შესრულებისა და შენობა-ნაგებობის ექსპლუატაციაში მიღების პროცესს. დადგენილების მე-3 მუხლის 43-ე პუნქტის თანახმად, მშენებლობის ნებართვა არის განსაკუთრებული იერარქის ნებართვა, რომელიც როგორც წესი, იყოფა სამ ურთიერთდამოკიდებულ, მაგრამ ადმინისტრაციული წარმოების თვალსაზრისით დამოუკიდებელ სტადიად: I სტადია – ქალაქთმშენებლობითი პირობების დადგენა (მიწის ნაკვეთის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების დამტკიცება); II სტადია – არქიტექტურულ-სამშენებლო პროექტის შეთანხმება (არქიტექტურული პროექტის, კონსტრუქციული ან/და ტექნოლოგიური სქემის შეთანხმება); III სტადია – მშენებლობის ნებართვის გაცემა. მითითებული დადგენილების 36-ე მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, მშენებლობის განხორციელების სამართლებრივი საფუძველია კანონმდებლობით, მათ შორის, ამ დადგენილებით განსაზღვრულ შემთხვევებში სათანადო წესით მიღებული მშენებლობის ნებართვა. ნებართვის გარეშე მშენებლობის წარმოება უნებართვო მშენებლობად განიხილება.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს №140 დადგენილებაზე, რომელიც მოიცავდა საქართველოს ტერიტორიაზე მშენებლობასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობათა საჯარო სამართლებრივი რეგულირების სფეროს. კერძოდ, არეგულირებდა საქართველოს ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვის გაცემის პროცესს, მათ შორის, ქალაქთმშენებლობითი პირობების დადგენას, არქიტექტურულ-სამშენებლო პროექტის შეთანხმებასა და მშენებლობის ნებართვის გაცემას. „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების მე-100 მუხლით კი ამ დადგენილების ამოქმედებისთანავე ძალადაკარგულად გამოცხადდა „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს №140 დადგენილება. აქვე საკასაციო სასამართლო მიუთითებს „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილების 99-ე მუხლის მე-3 პუნქტზე, რომლის თანახმად, თუ შენობები აშენებულია ამ დადგენილების ძალაში შესვლამდე ამ დადგენილების მოთხოვნების შეუსაბამოდ, მათი რეკონსტრუქციისას დაუშვებელია დადგენილების მოთხოვნათა მიმართ არსებული შეუსაბამობის ხარისხის კიდევ უფრო მეტად გაზრდა. მის შესამცირებლად გამოყენებულ უნდა იქნეს ყველა შესაძლებლობა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ 2005 წლიდან მოქმედი „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს №140 დადგენილების მე-16 მუხლი განსაზღვრავდა შენობა-ნაგებობების კლასებს; ხოლო ამჟამად საკითხი დარეგულირებულია „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილებით, რომლის 65–82-ე მუხლები ასევე განსაზღვრავს შენობა-ნაგებობების კლასებსა და მშენებლობის ნებართვის გაცემის პირობებს. ამდენად, შენობა-ნაგებობების კლასები განსაზღვრულია კანონმდებლობით და კლასების განსაზღვრას არ ესაჭიროება რომელიმე ორგანოს დასკვნა. ქ. თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურს უნდა ეხელმძღვანელა იმ დროისათვის მოქმედი კანონმდებლობით, კერძოდ თ. ძ-ის მიერ განხორციელებული მშენებლობა ნაწარმოები უნდა ყოფილიყო იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. ადრე მოქმედი „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს №140 დადგენილების მე-15 მუხლის თანახმად, შენობა-ნაგებობები მშენებლობის ნებართვის გაცემისა და ვარგისად აღიარებისათვის იყოფოდა 5 კლასად. აღნიშნული მუხლის თანახმად, I კლასს მიკუთვნებული შენობა-ნაგებობები მშენებლობის ნებართვას არ საჭიროებდა. ამავე დადგენილების მე-16 მუხლის პირველი პუნქტი კი განსაზღვრავდა I კლასს მიკუთვნებული შენობა-ნაგებობის მახასიათებლებს. ანალოგიურ დათქმას ითვალისწინებს „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 24 მარტის №57 დადგენილებაც, რომლის XIV თავი არეგულირებს I კლასის შენობა-ნაგებობების მახასიათებლებსა და მათი მშენებლობის მომწესრიგებელ წესებს. „მშენებლობის ნებართვის გაცემის წესისა და სანებართვო პირობების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს №140 დადგენილების თავდაპირველი ვერსიით I კლასის ნაგებობა არ საჭიროებდა მშენებლობის ნებართვას და არც ადმინისტრაციული ორგანოსადმი მიმართვას. მიმართვის თაობაზე ცვლილება ძალაში შევიდა 2008 წლის სექტემბერში. ამდენად, მნიშვნელოვანია იმის დადგენა, რა სამართლებრივი ნორმები გამოიყენა ზედამხედველობის ორგანომ, როცა თ. ძ-ის ქმედება მიიჩნია სამართალდარღვევად, მით უფრო იმ პირობებში, როდესაც 2002 წლებში განხორციელებული მსგავსი ტიპის სამუშაოები არათუ ნებართვის აღებას, არამედ მიმართვასაც არ საჭიროებდა. ამდენად, თუ მოსარჩელემ 2002 წლებში განახორციელა სადავო ნაგებობის რეაბილიტაცია (როგორც ამას თავად მიუთითებს და აღნიშნულის საწინააღმდეგო გარემოება საქმეზე არ დადასტურებულა), მაშინ ამ დროს კანონი I კლასის შენობა-ნაგებობისათვის არც ნებართვის არსებობას საჭიროებდა და არც ადმინისტრაციული ორგანოსთვის მშენებლობის შეტყობინების ვალდებულებას ადგენდა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო ზემოაღნიშნული ფაქტის გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ, ადმინისტრაციული ორგანოს მხრიდან მნიშვნელოვნად მიიჩნევს მთელი რიგი ფაქტობრივი გარემოებების დადგენას: კერძოდ, ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა გამოიკვლიოს როდის განახორციელა მოსარჩელემ სამშენებლო საქმიანობა, რომელი კლასის ნაგებობას მიეკუთვნებოდა იგი; იმ დროს მოქმედი კანონმდებლობით საჭიროებდა თუ არა მშენებლობის ნებართვას აღნიშნული ტიპის ნაგებობა და იმ დროს წარმოადგენდა თუ არა სამართალდარღვევას განხორციელებული სამუშაო. ასევე მნიშვნელოვანია იმ გარემოების დადგენაც, თ. ძ-ი რამდენად წარმოადგენს სამართალდარღვევის სუბიექტს, მაშინ როდესაც იგი არ წარმოადგენს ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა №18-ში (საკადასტრო კოდი №...) და მის მიმდებარედ უნებართვოდ წარმოებული მშენებლობის მესაკუთრეს. საქმის მასალებით დადგენლია, რომ ...ის ქუჩა №18-ში მდებარე, 295.00 კვ.მ ფართობის, №... საკადასტრო კოდის მიწის ნაკვეთი თ. დ-ის, გ. დ-ის და დ. დ-ის თანასაკუთრებაშია.

საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას მასზედ, რომ სადავო აქტების გამოცემისას სათანადოდ არ იქნა გამოკლველი გარემოებები, ადმინისტრაციულ წარმობაში არ იყვნენ ჩართულნი უნებართვოთ აშენებული ნაგებობის მესაკუთრეები. ამასთან, მითითების შეუსრულებლობის შედეგებზე მსჯელობისას უნდა ყოფილიყო გამოკვლეული, რამდენად იყო თ. ძ-ი უფლებამოსილი, განეხორციელებინა სხვისი კუთვნილი ნაგებობის დემონტაჟი. შესაბამისად, მითითებით არ ყოფილა განმარტებული, თუ კონკრეტულად რომელი ნაგებობა ან ნაგებობის რომელი ნაწილი მიიჩნია ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურმა უნებართვოდ აშენებულად, ვის მფლობელობაში იყო შესაბამისი ნაგებობა და რისი დემონტაჟი ევალებოდა თ. ძ-ს.

ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ გადაწყვეტილების მიღებისას არ არის სათანადოდ გამოკვლეული საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება, რაც ადასტურებს მოცემულ შემთხვევაში საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 32-ე მუხლის მე-4 ნაწილის გამოყენების საჭიროებას.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 5 ივნისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი