#ბს-1452(3კ-18) 21 თებერვალი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 29 ივნისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2016 წლის 26 ივლისს ი. კ-ამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და საქართველოს პრეზიდენტის მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, იგი არის აფხაზეთიდან დევნილი. ომის დროს მიღებული აქვს მონაწილეობა საბრძოლო მოქმედებებში და წარმოადგენს ომისა და სამხედრო ძალების ვეტერანს. 2000-2008 წლამდე ცხოვრობდა დეიდაშვილთან; 2008 წლიდან 2011 წლის ოქტომბრის ჩათლით დაიქირავა ბინა ქ. თბილისში, ..., პირველი კვარტ. კორპ. #2, ბ. #24; 2011 წლიდან 2016 წლამდე ქირით ცხოვრობდა ქ. თბილისში, ..., პირველი კვარტ. კორპ. #4, ბ. #16; 2016 წლის 28 აპრილიდან ქირავნობის ურთიერთობის საფუძველზე ცხოვრობს ქ. თბილისში, ... მე-7 კვარტ. პირველი კორპუსი, ბინა #80. 2009 წლის 26 ოქტომბერს დაქორწინდა. მოსარჩელის მითითებით, იგი ცოლ-შვილთან ერთად ცხოვრობს ნაქირავებ ბინაში.

მოსარჩელის განმარტებით, მას არასდროს უცხოვრია ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა #6-ში. ი. კ-ას მოთხოვნასთან დაკავშირებით მომხდარიყო მისი საცხოვრებლით უზრუნველყოფა, 2016 წლის 25 მაისის წერილით ეცნობა, რომ მას დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე სახელმწიფოსგან საკუთრებაში გადაეცა და დაუკანონდა ქ. თბილისში, ...ის ქუჩა #6-ში მდებარე ფართი, რის გამოც მისი ხელმეორედ დაკმაყოფილების საკითხი აღარ განიხილებოდა.

ამდენად, მოსარჩელემ ი. კ-ასათვის უძრავი ქონების გადაცემის ნაწილში სახელმწიფო ქონებისა და ქალაქ თბილისის თვითმმართველი ერთეულის ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 2 თებერვლის #62 განკარგულებისა და ი. კ-ას საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების ნაწილში საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და მ. მ-ეს შორის 2009 წლის 11 მარტს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, ი. კ-ას გრძელვადიანი საცხოვრისით უზრუნველყოფის ფაქტის არარსებობის აღიარება, საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს 2016 წლის 25 მაისის #01-02/08/14464 ადმინისტრაციული აქტის ბათილად ცნობა და სამინისტროს მონაცემთა ბაზაში ი. კ-ას ოჯახის გრძელვადიანი საცხოვრებლით უზრუნველყოფილად აღრიცხვის გაუქმება მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 5 აგვისტოს განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე საქმეში მესამე პირად ჩაება მ. მ-ე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით ი. კ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა; ი. კ-ას ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 2 თებერვლის #62 განკარგულება; ი. კ-ას ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და მ. მ-ეს შორის 2009 წლის 11 მარტს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება; ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს 2016 წლის 25 მაისის #01-02/08/14464 წერილი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრომ, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ და საქართველოს პრეზიდენტმა, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 29 ივნისის განჩინებით საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს, საქართველოს პრეზიდენტისა და საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა და მიიჩნია, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლომ მართებული გადაწყვეტილება მიიღო.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს შეფასება, რომლის თანახმად, 2009 წლის მდგომარეობით და შემდეგ ი. კ-ას თბილისში, ...ის #6-ში ფაქტობრივად არ უცხოვრია, იგი მ. მ-ესთან, მ. ს-ესთან, ს. ს-ესა და მა. მ-ესთან ერთად საერთო საოჯახო მეურნეობას არ ეწეოდა, ვერ იქნა დადასტურებელი ი. კ-ას ბინით დაკმაყოფილების საკითხის გადაწყვეტის პროცესში მისი მონაწილეობა ან/და ამ საკითხზე მისი მხრიდან რაიმე სახის პოზიციის დაფიქსირება (პუნქტი 4.5 და 4.6), რაც ამ აქტის გამოცემის განმაპირობებელი არსებითი გარემოება იყო. მიუხედავად ამისა, მითითებული გარემოებები სადავო განკარგულების გამოცემის საფუძვლად განხორციელებული წარმოებით გაურკვეველი საფუძვლით დადასტურებულად ჩაითვალა და ამ განკარგულების გამოცემის საფუძველი გახდა.

სააპელაციო სასამართლომ ხანდაზმულობის საკითხთან დაკავშირებით ასევე გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, სადაც აღნიშნულია, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ ი. კ-ასათვის 2009 წლის 11 მარტის ხელშეკრულების თაობაზე მისი გაფორმების დროისთვის ან მოგვიანებით ისეთ დროს გახდა ცნობილი, რაც სარჩელის ხანდაზმულობას განაპირობებდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 29 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტომ, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრომ და საქართველოს პრეზიდენტმა, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

კასატორი - საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო მიუთითებს სადავო ხელშეკრულებაზე და აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, პასუხისმგებლობა სწორედ მასზე ხელმომწერი პირისა და შესაბამისი უფლებამოსილი პირის მიმართ უნდა დადგეს. კასატორის განმარტებით, იმ შემთხვევაში, თუ დადასტურდება, რომ პრივატიზების დროს, მოსარჩელისათვის ცნობილი არ იყო სადავოდ გამხდარი ურთიერთობის თაობაზე, პრეტენზია მიმართულ უნდა იქნეს სწორედ სადავო ხელშეკრულებაში მითითებული პირის მიმართ, რომელმაც ნებაყოფლობით, სადავო ხელშეკრულების შესაბამისად, თავად იკისრა მოსარჩელეთა საცხოვრებელი ფართით უზრუნველყოფის შესახებ ვალდებულება.

მოთხოვნის ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით, კასატორი მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 128.1 მუხლსა და „სახელმწიფო ქონების პრივატიზების, ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზებისა და სარგებლობის შესახებ“ საქართველოს კანონის 11.3 მუხლზე. კასატორის განმარტებით, იმის გათვალისწინებით, რომ მოსარჩელე ცხოვრობდა მითითებულ მისამართზე, შეუძლებელია მას არ სცოდნოდა ფართის დაკანონების შესახებ, მით უმეტეს, რომ ობიექტი გახლდათ დევნილთა კოლექტიურად ჩასახლების ცენტრი და ყველა დევნილს, რომელიც ობიექტში ცხოვრობდა, ჰქონდა სათანადო ინფორმაცია უშუალოდ სამინისტროს თანამშრომლებისაგან.

კასატორის მითითებით, საცხოვრებელი ფართების საკუთრებაში გადაცემის პროცესში სამინისტროს კომპეტენცია განსაზღვრულია მხოლოდ სამოქმედო გეგმის განხორციელების კოორდინაციაზე. უშუალოდ უძრავი ქონების, მიწის და შენობების გამოყოფაზე პასუხისმგებელია საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო, ხოლო საბოლოო გადაწყვეტილებას საცხოვრებლის საკუთრებაში გადაცემაზე იღებს საქართველოს მთავრობა (2009 წლისათვის საქართველოს პრეზიდენტი) ერთჯერადი განკარგულებით, საცხოვრებელი ფართობი - ბინა დევნილ ოჯახებს საკუთრებაში გადაეცემათ სიმბოლურ ფასად, 1 ლარად. ზემოაღნიშნული კომპეტენციების ფარგლებში საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს მაშინდელი სამოქალაქო რეესტრის სააგენტო დევნილ ოჯახებსა და მის შემადგენლობებს აღწერდა, რაც ხდებოდა ობიექტებში მაცხოვრებელ ოჯახებში კონკრეტული ვიზიტებით. ამას მოსდევდა სამინისტროს წარმომადგენელთა ვიზიტები ობიექტზე ვითარების ადგილზე შესწავლის მიზნით, რის შემდეგაც ხორციელდებოდა შენობის აზომვითი ნახაზების და თითოეული ოჯახების მიერ დაკავებული ფართების აზომვითი ნახაზების შედგენა, შემდეგ შედგენილი სიების პრეზიდენტის ადმინისტრაციაში გადაგზავნა და განკარგულების გამოცემის შემდეგ, თუ ვის უნდა გადასცემოდა საცხოვრებელი ფართი, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს წარმომადგენლების უშუალოდ დევნილ ოჯახებში ვიზიტისას ახდენდნენ ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებას (ხელშეკრულებები იდებოდა უშუალოდ ოჯახში), რომელიც შემდეგ იგზავნებოდა საჯარო რეესტრში და საკუთრება აღირიცხებოდა ოჯახის ერთ რომელიმე წევრზე, რომელიც არჩეული იყო ოჯახის უფროსად.

კასატორის განმარტებით, საკუთრებაში გადაცემის შემდეგ, ყოფილი ე.წ. კომპაქტური ობიექტები აღირიცხებოდა უკვე არა როგორც კოლექტიური ჩასახლებები, არამედ როგორც დევნილთა კერძო ობიექტები. შესაბამისად, ხდებოდა ამ ობიექტებში მაცხოვრებელი დევნილებისათვის დევნილთა ყოველთვიური შემწეობის თანხების ცვლილება (გაზრდა), ხოლო იმავე დევნილებს უუქმდებოდათ სახელმწიფოს მიერ დადგენილი რიგი შეღავათები კომუნალურ მომსახურებაზე (ელექტროენერგია, დასუფთავება და სხვ.).

კასატორის მითითებით, ზემოაღწერილი პროცედურები ხანგრძლივ დროს მოიცავდა და ვარაუდი იმის თაობაზე, რომ რომელიმე ოჯახის რომელიმე სრულწლოვან წევრს არ სცოდნოდა დაკანონების შესახებ - მოკლებულია ყოველგვარ დამაჯერებლობას და საფუძველს, არ შეესაბამება რეალობას. ამასთან, კასატორის მოსაზრებით, მოცემულ საქმეზე მოსარჩელეს გაშვებული აქვს გასაჩივრების 3-წლიანი ვადა.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ არ გაითვალისწინა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, არ არსებობდა მოსარჩელის წერილობითი თანხმობის გაცემის საჭიროება, ვინაიდან, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებით, მას არანაირი ვალდებულება არ დაკისრებია, პირიქით, მიენიჭა გადაცემულ ფართში ცხოვრების უფლება, კერძოდ, უზრუნველყოფილ იქნა საცხოვრებელი ფართით. საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 67-ე მუხლი კი თანხმობის სავალდებულოობას ითვალისწინებს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც ეზღუდება უფლება ან ეკისრება რაიმე ვალდებულება.

კასატორის - საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს მითითებით, სადავოს არ წარმოადგენს ის გარემოება, რომ 2009 წლის 2 თებერვლისა და 11 მარტისთვის ი. კ-ა მ. მ-ის ოჯახის წევრი იყო. უფრო მეტიც, ისინი რეგისტრირებულნი იყვნენ ერთ საოჯახო ნომერზე. ამასთან, ის გარემოება, რომ აღნიშნული პირები ერთი ოჯახის წევრები იყვნენ, თავად მისივე ოჯახის წევრებმა დაადასტურეს. მ. მ-ემ ხელშეკრულებაზე ხელმოწერით დაადასტურა არა მხოლოდ ის ფაქტი, რომ ოჯახმა მიიღო ფართი, არამედ ასევე ის გარემოებაც, რომ ოჯახის შემადგენლობა შედგებოდა - მ. მ-ის, ი. კ-ას, ს. ს-ის, მ. ს-ისა და მა. ს-ისგან. შესაბამისად, კასატორის მოსაზრებით, სახეზე არ არის მოსარჩელის ნამდვილი იურიდიული ინტერესი.

კასატორის მითითებით, სასამართლომ ხანდაზმულობაზე მსჯელობისას მხედველობაში არ მიიღო მოსარჩელისა და ხელშეკრულებაზე ხელმომწერი პირის ერთ ოჯახად რეგისტრაციის ფაქტი. სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლი და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარი უნდა ეთქვა ხანდაზმულობის ვადის გასვლის გამო.

კასატორი - საქართველოს პრეზიდენტი მიუთითებს სადავო ურთიერთობის დროს მოქმედ „სახელმწიფო ქონების და ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულის ქონების პრივატიზებისა და სარგებლობის უფლებით გადაცემის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის პირველ და მე-5 პუნქტებზე და აღნიშნავს, რომ საქართველოს პრეზიდენტის მიერ სადავო განკარგულების გამოცემის დროს დაცულ იქნა კანონმდებლობის მოთხოვნები, რაც გამორიცხავს მის ბათილობას.

კასატორის მითითებით, დევნილის ოჯახისა და მისი შემადგენლობის განსაზღვრა წარმოადგენდა არა საქართველოს პრეზიდენტის, არამედ საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროსა და შესაბამისი ტერიტორიული ერთეულის კომპეტენციას, რომლის განსაზღვრაშიც ჩაბმული იყო კიდევ რამდენიმე ორგანო. კასატორის განმარტებით, „სახელმწიფო ქონების და ქ. თბილისის თვითმმართველი ერთეულის ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ“ საქართველოს კანონი, რაც საფუძვლად დაედო გასაჩივრებულ აქტს, არ ითვალისწინებს იმ პირების მონაწილეობას აქტის გამოცემისას, რომელთაც საკუთრებაში გადაეცემოდათ ფართები, ხოლო იმ დროს მოქმედი საქართველოს მთავრობის განკარგულება, რომლითაც გათვალისწინებული იყო დევნილთათვის გრძელვადიანი საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების საფუძვლები და პირობები, ითვალისწინებდა დევნილი ოჯახის მხოლოდ ერთი წევრის ხელმოწერის ვალდებულებას.

კასატორს ასევე არასწორად მიაჩნია სასამართლოს მსჯელობა ხანდაზმულობასთან დაკავშირებით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 3 დეკემბრის განჩინებით საქმეში საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს საპროცესო უფლებამონაცვლედ ჩაერთო საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 3 დეკემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივრები.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივრებში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში ი. კ-ას მიერ სადავოდ გამხდარი საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს 2016 წლის 25 მაისის #01-02/08/14464 წერილით ი. კ-ას მეუღლეს - ს. ბ-ას განემარტა, რომ იძულებით გადაადგილებული პირის - ი. კ-ას ოჯახს, დევნილთა გრძელვადიანი საცხოვრებლით უზრუნველყოფის ღონისძიებების ფარგლებში, დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე, სახელმწიფოსაგან საკუთრებაში გადაეცა ქალაქ თბილისში, ...ის ქუჩა #6-ში მდებარე ბინა, რის გამოც ი. კ-ა ითვლებოდა სახელმწიფოს მიერ დევნილთა გრძელვადიანი საცხოვრებლით უზრუნველყოფის პროექტის ფარგლებში დაკმაყოფილებულად და მისი საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების საკითხი აღარ განიხილებოდა.

ი. კ-ას მიერ სადავოდაა ქცეული ასევე, ი. კ-ასათვის უძრავი ქონების გადაცემის ნაწილში სახელმწიფო ქონებისა და ქალაქ თბილისის თვითმმართველი ერთეულის ქონების პირდაპირი მიყიდვის ფორმით პრივატიზების შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის 2009 წლის 2 თებერვლის #62 განკარგულება და ი. კ-ას საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილების ნაწილში საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და მ. მ-ეს შორის 2009 წლის 11 მარტს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება. შესაბამისად, სადავოა საკითხი იმის შესახებ, ი. კ-ა, როგორც დევნილი, ითვლება თუ არა სახელმწიფოსაგან საცხოვრებელი ფართით დაკმაყოფილებულად იმ პირობებში, როდესაც მ. მ-ესთან გაფორმდა საცხოვრებელი ფართის შესახებ ნასყიდობის ხელშეკრულება და ამ ხელშეკრულებით მ. მ-ემ აიღო ვალდებულება ი. კ-ა უზრუნველეყო საცხოვრებელი ფართით გადაცემულ ქონებაში.

ხელშეკრულების 2.2 და 2.5 პუნქტებით მ. მ-ეს მისთვის გადაცემულ ქონებაში მა. ს-ის, მ. ს-ის, ი. კ-ასა და ს. ს-ის საცხოვრებელი ფართით უზრუნველყოფის ვალდებულება დაეკისრა, ხოლო 2.4 პუნქტში აღინიშნა, რომ დასახელებული პირები ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ აღარ იქნებოდნენ უფლებამოსილნი, დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე სახელმწიფოსგან, ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულისაგან ან სხვა პირისგან კომპენსაცია ან უძრავი ქონების გადაცემა მოეთხოვათ, გარდა კანონით განსაზღვრული შემთხვევებისა.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ხელშეკრულების 2.4. პუნქტით ი. კ-ას ისე აეკრძალა უფლება, როგორც დევნილმა, მოითხოვოს სახელმწიფოსგან ან ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულისგან ან სხვა პირისგან რაიმე სახის კომპენსაცია, ასევე უძრავი ქონების საკუთრებაში ან სარგებლობაში გადაცემა მისი დევნილის სტატუსიდან გამომდინარე, რომ ამის შესახებ სახელმწიფოს ხელშეკრულების გაფორმების დროს არ უცნობებია ი. კ-ასთვის, არ მიუწვევია იგი ადმინისტრაციულ წარმოებაში და შესაბამისად, არ არსებობდა მისი არანაირი ფორმით გაცემული თანხმობა სადავო ხელშეკრულების გაფორმების თაობაზე. შესაბამისად, მითითებული ხელშეკრულების გაფორმებით ი. კ-ას მიმართ დაირღვა საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 67-ე მუხლით დადგენილი იმპერატიული წესი, რომლის თანახმადაც, ადმინისტრაციული ხელშეკრულება, რომელიც ზღუდავს მესამე პირის უფლებებს ან აკისრებს მას რაიმე ვალდებულებას, ძალაში შეიძლება შევიდეს მხოლოდ მესამე პირის მიერ წერილობითი თანხმობის წარდგენის შემდეგ, რა დროსაც აუცილებელია მისი მიწვევა ადმინისტრაციულ წარმოებაში. ამასთან, გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ სადავო ფართის მ. მ-ის სახელზე პრივატიზების თაობაზე არ არის დადგენილი ი. კ-ას, როგორც მ. მ-ის ოჯახის წევრის ნების არსებობა და ის არ არის თანახმა მ. მ-ის სადავო ფართის საკუთრებაში გადაცემით, ჩაითვალოს დაკმაყოფილებულად.

ამასთან, ხანდაზმულობის ვადასთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქმის მასალებით არ დგინდება, რომ ხელშეკრულების გაფორმების მომენტისათვის ი. კ-ასთვის ცნობილი იყო ამ ხელშეკრულების თაობაზე, არამედ დგინდება, რომ სადავო ხელშეკრულების თაობაზე ი. კ-ამ (ი. კ-ას მეუღლეს ეცნობა) შეიტყო საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს 2016 წლის 25 მაისის #01-02/08/14464 წერილით. აღნიშნული მტკიცებულების საწინააღმდეგო მტკიცებულებები კი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ წარმოდგენილი არ ყოფილა.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივრებს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივრები არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროსა და საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან დევნილთა, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივრები მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 29 ივნისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი