ბს-558-558(კ-18) 21 მარტი, 2019 წ.

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

ნუგზარ სხირტლაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

მოსამართლეები: მაია ვაჩაძე, ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, ზეპირი განხილვის გარეშე, განიხილა დ. ძ-ისა და დი. ძ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლები თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 01.12.2017წ. განჩინებაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. ძ-მა და დი. ძ-მა 02.09.2016წ. სარჩელით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას მოპასუხე შპს „...სა“ და ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიის ტრანსპორტის საქალაქო სამსახურის მიმართ ტრანსპორტის საქალაქო სამსახურის 17.08.2016წ. დადგენილების ბათილად ცნობის, შპს „...სათვის“ გადახდილი 60 ლარისა და სპეციალურ ავტოსადგომზე მისასვლელად ავტობუსით მგზავრობისთვის გაღებული ხარჯის - 0,50 ლარის ანაზღაურების მოთხოვნით. მოსარჩელეებმა მოითხოვეს აგრეთვე მოპასუხეებისათვის აღნიშნულ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების სატელევიზიო არხ „...ზე“ და გაზეთ „...ში“, ასევე საკუთარ საინფორმაციო დაფებზე საკუთარი ხარჯით გამოქვეყნების დავალება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 16.03.2017წ. გადაწყვეტილებით დ. ძ-ისა და დი. ძ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 01.12.2017წ. განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელი დარჩა გასაჩივრებული გადაწყვეტილება, რაც საკასაციო წესით გასაჩივრდა დ. ძ-ისა და დი. ძ-ის მიერ.

კასატორებმა აღნიშნეს, რომ შპს „...ს“ არ ჰქონდა ავტომობილის სპეციალურ სადგომზე გადაყვანის უფლებამოსილება, უგულებელყოფილი იქნა ადმინისტრაციულ სამართლადარღვევათა კოდექსის 125² მუხლის მე-6 ნაწილი და ნორმის შენიშვნა გამოყენებულ იქნა, როგორც დამოუკიდებელი ნორმა. „ნორმატიული აქტების შესახებ“ კანონით, რომლითაც განსაზღვრულია ნორმატიული აქტის შემადგენლობა, შენიშვნა ნორმის ან აქტის შემადგენელ ნაწილად არ სახელდება. კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ შენიშვნა უნდა გამოიყენოს ნორმის განსამარტავად და არა დამოუკიდებელი იურიდიული შედეგის განმსაზღვრელი მნიშვნელობით. არასწორია მოსაზრება, რომ შენიშვნა ნორმის განუყოფელი ნაწილია და მასში ჩამოყალიბებული სამართლებრივი მოწესრიგება ავსებს ნორმას. სათანადო სურვილის შემთხვევაში კანონმდებელი მუხლში ცალკე ნაწილად გამოყოფდა აღნიშნულ მოწესრიგებას. სამართლადარღვევათა კოდექსის 125² მუხლის შენიშვნა მხოლოდ იმაზე მითითებად უნდა აღვიქვათ, რომ მუხლის მე-6 ნაწილი ვრცელდება შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებზეც. 125² მუხლის მე-6 ნაწილი ერთმნიშვნელოვნად ადგენს, რომ ავტომობილის სპეციალურ სადგომზე გადაყვანა დაიშვება მხოლოდ საგზაო მოძრაობის შეფერხებისა და საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოებისათვის საშიშროების შექმნისას. ფოტოებიდან ჩანს, რომ მოსარჩელეთა ავტომობილი არ ქმნიდა დაბრკოლება, არ აფერხებდა საგზაო მოძრაობას. ამ პირობების დადასტურების გარეშე, მხოლოდ შენიშვნაზე მითითებით, დაუშვებელია ავტომანქანის სპეციალურ სადგომზე გადაყვანა.

კასატორები თვლიან, რომ სასამართლომ გადაჭარბებული მზრუნველობა გამოიჩინა შშმ პირების მიმართ, რითიც ჩვეულებრივი მოქალაქე აღმოჩნდა დისკრიმინირებული. ის სადგომი, რომელზეც გაჩერებული იყო ავტომანქანა, არ აკმაყოფილებდა შშმ პირების სადგომისათვის ნორმატიულად განსაზღვრულ გაბარიტებს. შშმ პირთათვის განკუთვნილ ადგილზე ავტომანქანის პარკირება იმთავითვე საგზაო მოძრაობის შეფერხებასთან არ უნდა იყოს გათანაბრებული. გასათვალისწინებელია აგრეთვე, რომ შენიშვნა ითვალისწინებს გადაყვანის შესაძლებლობას და არა ვალდებულებას. სადგომების უმეტესობა ცარიელი იყო, შპს „...ს“ შეეძლო ავტომანქანის თავისუფალ პარკირების ადგილზე გადაყენება, არ დასტურდება ავტომანქანის სპეციალურ სადგომზე გადაყვანის საჭიროება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული განჩინების გაცნობის, საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ დ. ძ-ისა და დი. ძ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის განსახილველად დაშვების ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებსა და დასკვნებს.

საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი ნაწილი ავალდებულებს სასამართლოს, დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, §71; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და მიიჩნევს, რომ სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ სახელმწიფომ შშმ პირთათვის ქმედითი ღონისძიებების გატარებით უნდა უზრუნველყოს არსებული ფიზიკური გარემოს თანაბარი ხელმისაწვდომობა. „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების კონვენციის“ (რატიფიცირებულია საქართველოს პარლამენტის 26.12.2013წ. N1888-ს დადგენილებით) თანახმად, სახელმწიფოები აღიარებენ შშმ პირთა თავისუფალი გადაადგილების (მე-18 მუხ.), სხვებთან თანასწორი არჩევანით საზოგადოებაში ცხოვრების უფლებას (მე-19 მუხ.). საქართველოს მთავრობის 06.01.2014წ. N41 დადგენილებით დამტკიცებულია „შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისათვის სივრცის მოწყობისა და არქიტექტურული და გეგმარებითი ელემენტების ტექნიკური რეგლამენტი“, რომლის 31-ე მუხლი განსაზღვრავს ღია ავტოსადგომებზე შშმ პირთა პირადი ავტოსატრანსპორტო საშუალებებისათვის საპარკინგე ადგილის გამოყოფის საჭიროებას, ადგენს ეტლით მოსარგებლე შშმ პირთა სატრანსპორტო საშუალების სადგომის გაბარიტებს. მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრება, რომ შშმ პირთათვის განკუთვნილი პარკირების ადგილის არაუფლებამოსილი პირის მიერ გამოყენება იმთავითვე ხელყოფს შშმ პირთა უფლებებს, რადგან მათთვის პარკირების განსხვავებული პარამეტრების მქონე, სპეციალური ადგილის გამოყოფა უკავშირდება მათ განსაკუთრებულ საჭიროებებს. შშმ პირთათვის გამყოფილი საპარკინგე ადგილის განსხვავებული ფართობი ნორმატიულად გათვალისწინებულია სპეციალური ეტლის სატრანსპორტო საშუალებიდან გადმოტანისა და გამოყენებისათვის. ამდენად, შშმ პირთათვის პარკირების სპეციალური ადგილის გამოყოფა და ამ ადგილით მხოლოდ სპეციალური საჭიროების მქონე პირების მიერ სარგებლობის შესაძლებლობა ემსახურება კონკრეტულ ლეგიტიმურ მიზანს. ამასთან, განსხვავებული გაბარიტების გათვალისწინებით, შშმ პირთა უფლებების დაცვისათვის მნიშვნელოვანია არა ჩვეულებრივი საპარკინგე ადგილის, არამედ სწორედ მათთვის განკუთვნილი სპეციალური სადგომის თავისუფალ მდგომარეობაში ყოფნა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, 20.05.2011. N4708 კანონით ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში შეტანილი ცვლილებებით ახლებურად ჩამოყალიბდა 125² მუხლის 1-ლი შენიშვნა, კერძოდ, განისაზღვრა შშმ პირების ავტოსატრანსპორტო საშუალებებისათვის განკუთვნილ პარკირების ადგილზე არაუფლებამოსილი პირის მიერ ავტოსატრანსპორტო საშუალების პარკირების შემთხვევაში უფლებამოსილი პირის მიერ სატრანსპორტო საშუალების სპეციალურ დაცულ სადგომზე გადაყვანის შესაძლებლობა.

კასატორთა მოსაზრება, რომ 125² მუხლის 1-ლი შენიშვნა ნორმის შშმ პირებზე გავრცელების შესაძლებლობაზე უთითებს და სხვა რაიმე დატვირთვა არ აქვს, არ არის დასაბუთებული. შენიშვნა წარმოადგენს ნორმის ნაწილს, ავსებს და განმარტავს დისპოზიციაში არსებულ მოწესრიგებას. ნორმის კონკრეტული ნაწილის შინაარსის დადგენა სწორედ შენიშვნის გათვალისწინებით უნდა მოხდეს. ამდენად, 125² მუხლის მე-6 ნაწილი და 1-ლი შენიშვნა ერთობლივად უნდა იქნეს განმარტებული და გამოყენებული. მართალია, ზოგადი წესის მიხედვით, დედაქალაქის ტერიტორიაზე ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოს მიერ დადგენილი ავტოტრანსპორტის პარკირების წესების დარღვევა მხოლოდ მაშინ იწვევს სატრანსპორტო საშუალების სპეციალურ სადგომზე გადაყვანას, თუ დასტურდება საგზაო მოძრაობის შეფერხება ან საგზაო მოძრაობის უსაფრთხოებისათვის საშიშროების შექმნა (125² მუხლის მე-6 ნაწილი), თუმცა მუხლის პირველი შენიშვნა განმარტავს, რომ უკეთუ პარკირების წესები დაირღვა შშმ პირის სპეციალურ სადგომთან დაკავშირებით, ავტომანქანა შესაძლოა სადგომზე გადაყანილ იქნეს ამ წინაპირობების არსებობის მიუხედავად.

კასატორთა მოსაზრება, რომ აღნიშნული მიდგომით ხდება მათი დისკრიმინაცია აგრეთვე არ არის დასაბუთებული, რადგან განსახილველ შემთხვევაში შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე და ასეთი სტატუსის არმქონე პირთა დიფერენცირება განპირობებულია შშმ პირთა სპეციალური საჭიროებებით, მათი უფლებების დაცვის ლეგიტიმური ინტერესით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორის მიერ მითითებული გარემოებები არ ქმნის საკასაციო საჩივრის დასაშვებად ცნობის საფუძველს. საკასაციო სასამართლო თვლის, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს - წარმატების პერსპექტივა. ამდენად, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამო დ. ძ-ისა და დი. ძ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ემუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. დ. ძ-ისა და დი. ძ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 01.12.2017წ. განჩინება;

3. დ. ძ-ს (პ.ნ. ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 02.06.2018წ. N0 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70%, _ 210 ლარი, შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. სხირტლაძე

მოსამართლეები: მ. ვაჩაძე

ვ.როინიშვილი