№ბს-1121(კ-18) 17 იანვარი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ლ. მ-ის, რ., ა., გ. და ი. ა-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 4 ივლისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2016 წლის 20 ოქტომბერს ლ. მ-ემ, რ., ა., გ. და ი. ა-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართეს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხეების - საქართველოს მთავრობის, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიისა და სსიპ ქონების მართვის სააგენტოს მიმართ.

მოსარჩელეების განმარტებით, საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრის 1994 წლის 5 დეკემბრის №1075 განკარგულების, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის 1995 წლის 5 ივნისის №300 განკარგულებისა და ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 29 სექტემბრის №8/15-203 გადაწყვეტილებით გამოეყოთ ოთხოთახიანი ბინა, მდებარე: ქ. თბილისი, ... მე-4 მ/რ, მშენებარე სახლის №34 კორპუსის პირველი სადარბაზოს მე-9 სართულზე, ფართით - 166,05 კვ.მ. საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 29 იანვრის №73 ბრძანებულებისა და თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის №... განკარგულების საფუძველზე აღნიშნული ბინა გადაეცათ უსასყიდლოდ საკუთრებაში, რომელიც საკუთრებით აღრიცხულია საჯარო რეესტრში.

მოსარჩელეების მითითებით, ზემოაღნიშნული ბინა დღემდე არ არის დამთავრებული, სახლი არის მხოლოდ 7 სართულის კარკასულ მდგომარეობაში, მე-9 სართული საერთოდ არ არსებობს.

მოსარჩელეთა განმარტებით, მათ რამდენიმეჯერ მიმართეს სხვადასხვა ინსტანციებს, რომლებიც პასუხობენ, რომ კორპუსის დასრულების საკითხი განხილვის პროცესშია. მოსარჩელეების მითითებით, ადმინისტრაციული ორგანოს უმოქმედობითა და ვალდებულების შეუსრულებლობით პირდაპირ და უშუალო ზიანი ადგება მათ, რაც ქმედების განხორციელების მოთხოვნით სარჩელის აღძვრის საფუძველია.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელეებმა მოპასუხეებისათვის ქ. თბილისში, ... მე-4 მ/რ-ში მდებარე №34 კორპუსის პირველი სადარბაზოს მე-9 სართულზე №17 ბინის მშენებლობის დასრულების დავალება მოითხოვეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილებით ლ. მ-ის, რ. ა-ის, ა. ა-ის, გ. ა-ის და ი. ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა ხანდაზმულობის მოტივით.

საქალაქო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრის 1994 წლის 5 დეკემბრის №1075გ განკარგულებით, ქალაქ თბილისის სხვადასხვა რაიონებიდან ... ქუჩა №20-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში თვითნებურად შეჭრილ ქალაქის ძველი საბინაო აღრიცხვის მქონე 6 ოჯახის ბინით დაკმაყოფილების მიზნით, ქალაქ თბილისის მერიას ..., მე-4 მ/რ-ში მდებარე 34-ე კორპუსში, მინისტრთა კაბინეტის, მშენებარე, საუწყებო 72-ბინიან საცხოვრებელ სახლში მდებარე ექვსი საცხოვრებელი ბინა გადაეცა, შემდგომში მერიასთან სათანადო ანგარიშსწორებით. ამავე განკარგულებით ქალაქ თბილისის მერიას, თბილისის შესაბამისი რაიონების გამგეობებთან ერთად, როგორც გამონაკლისი, აღნიშნულ მოქალაქეებზე სათანადო გარანტიების მიცემის უზრუნველყოფა დაევალა. ამავე განკარგულებით ირკვევა, რომ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის ხელმძღვანელობა იხილავდა და დადებითად წყვეტდა ქალაქ თბილისში, ... (მე-4 მ/რ, 34-ე კორპუსი) მდებარე მინისტრთა კაბინეტის საუწყებო 72-ბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის ეტაპობრივად ფინანსირების საკითხს.

საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრის 1994 წლის 5 დეკემბრის №1075 განკარგულებისა და საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის აპარატის 1995 წლის 31 მარტის №124/100 წერილის შესაბამისად, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის 1995 წლის 5 ივნისის №300 განკარგულებით ... ქუჩა №20-ში თვითნებურად შეჭრილ, 1966 წლიდან საერთო სიით აღრიცხვაზე მყოფ, ... ქუჩა №12-ში მცხოვრები ოჯახის დასაკმაყოფილებლად, დიდუბის რაიონის გამგეობას გამოეყო 63,3 კვ.მ ფართობის ოთხოთახიანი ბინა №17, ... მე-4 მ/რ-ის №34 მშენებარე სახლის პირველი სადარბაზოს მე-9 სართულზე.

ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 29 სექტემბრის №8/15-203 გადაწყვეტილებით საბინაო საკითხთა საზოგადოებრივი კომისიის წინადადება მიღებულ იქნა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის 1995 წლის 5 ივნისის №300 განკარგულების საფუძველზე, ლ. რ. მ-ეს ოჯახის 5 წევრზე (თვითონ, მეუღლე, სამი შვილი) ... მე-4 მ/რ, №34 მშენებარე სახლის პირველი სადარბაზოს მე-9 სართულზე მდებარე 64,3 კვ.მ საცხოვრებელი ფართით, ოთხოთახიანი ბინა №17 მიეცა. ამავე გადაწყვეტილებით ოჯახის ყველა წევრი მოიხსნა ბინის მიღების აღრიცხვიდან.

ქალაქ თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის 2007 წლის 28 მარტის №4.50.165 დადგენილებით ლ. მ-ის, რ. ა-ის, ი. ა-ის, ა. ა-ისა და გ. ა-ის თხოვნა დაკმაყოფილდა და ... მე- 4 მ/რ-ში მდებარე 34-ე კორპუსის პირველი სადარბაზოში, მე-9 სართულზე მდებარე ბინა №17 (ოთხოთახიანი საცხოვრებელი ფართი 64,30 კვ.მ, არასაცხოვრებელი ფართი 51,75 კვ.მ, საერთო ფართი 116,05 კვ.მ) უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცათ. ამავე განკარგულების საფუძველზე, 2007 წლის 29 მარტს გაიცა №92 საკუთრების უფლების მოწმობა, რომლის საფუძველზე ქონებაზე საჯარო რეესტრში ლ. მ-ის, რ. ა-ის, ი. ა-ის, ა. ა-ისა და გ. ა-ის საკუთრება დარეგისტრირდა.

თბილისში, ..., მე-4 მ/რ-ში მდებარე №34 კორპუსის მშენებლობა დასრულებული არ არის, აშენებულია მხოლოდ კორპუსის 7 სართული. სასამართლომ განმარტა, რომ მოქმედი კანონმდებლობა სახელმწიფო და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოთა უპირობო ვალდებულებას მოქალაქეთა ბინებით დაკმაყოფილებასთან დაკავშირებით არ ითვალისწინებს. ამ სახის ვალდებულება მოსარჩელეთა ოჯახის მიმართ სახელმწიფომ საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრის 1994 წლის 5 დეკემბრის №1075 განკარგულებით, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის აპარატის 1995 წლის 31 მარტის №124/100 წერილით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის 1995 წლის 5 ივნისის №300 განკარგულებით, ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 29 სექტემბრის №8/15-203 გადაწყვეტილებით დასახელებული აქტების გამოცემისას მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად შეასრულა, თუმცა არაჯეროვნად - მოსარჩელეებს მშენებლობა დაუსრულებელი ბინა გადაეცათ. მიუხედავად ამისა, მათ აღნიშნულზე პრეტენზია უფლების გადაცემის პერიოდში არ წარუდგენიათ, არამედ, გადაცემული ბინის პრივატიზება 2007 წლის მარტში განახორციელეს.

სასამართლოს მითითებით, სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლის შესაბამისად, სხვა პირისაგან რაიმე მოქმედების შესრულების ან მოქმედებისაგან თავის შეკავების მოთხოვნის უფლებაზე ვრცელდება ხანდაზმულობა. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, ხანდაზმულობის საერთო ვადა შეადგენს ათ წელს. სამოქალაქო კოდექსის 144-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად კი, ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ ვალდებული პირი უფლებამოსილია, უარი თქვას მოქმედების შესრულებაზე. დასახელებული ნორმებიდან გამომდინარე, ბინით დაკმაყოფილების უფლებიდან გამომდინარე ბინის მშენებლობაზე პრეტენზია მოსარჩელეებს ბინის გადაცემიდან - 1995 წლიდან 10 წლის ვადაში უნდა წარედგინათ, რამეთუ ისინი ბინით დაკმაყოფილებულად სწორედ აღნიშნული დროიდან ითვლებიან, სარჩელი კი სასამართლოს დასახელებული დროიდან არა 10 წლის ვადაში, არამედ 20 წლის შემდეგ - 2016 წელს წარედგინა. ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ლ. მ-ემ, რ. ა-მა, ა. ა-მა, გ. ა-მა და ი. ა-მა, რომლებმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 4 ივლისის განჩინებით ლ. მ-ის, რ. ა-ის, ა. ა-ის, გ. ა-ისა და ი. ა-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 18 აპრილის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებები და დასკვნები საქმის ფაქტობრივ და სამართლებრივ საკითხებთან დაკავშირებით და მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სრულად და ყოველმხრივ გამოიკვლია დავასთან დაკავშირებული ყველა ფაქტობრივი გარემოება და ასევე, სამართლებრივი თვალსაზრისით სწორად შეაფასა საქმესთან დაკავშირებული ყველა ფაქტობრივი გარემოება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 4 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ლ. მ-ემ, რ. ა-მა, ა. ა-მა, გ. ა-მა და ი. ა-მა, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვეს.

კასატორების განმარტებით, სააპელაციო სასამართლომ არა მარტო პროცესუალურად არასწორად გადაწყვიტა დავა, არამედ სამართლებრივადაც არასწორად შეაფასა საქმის გარემოებები. გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 128-ე მუხლი, რომელიც არასწორად განმარტა და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, სამოქალაქო კოდექსის 130-ე და 361-ე მუხლები.

კასატორების მითითებით, სააპელაციო სასამართლო არ უარყოფს იმ გარემოებას, რომ მოსარჩელეთა ოჯახის ბინით დაკმაყოფილების ვალდებულება სახელმწიფომ იკისრა საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრის 1994 წლის 5 დეკემბრის №1075 განკარგულებით, საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის აპარატის 1995 წლის 31 მარტის №124/100 წერილით, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის 1995 წლის 5 ივნისის №300 განკარგულებით და ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 29 სექტემბრის №8/15-203 გადაწყვეტილებით, თუმცა ვალდებულება შესრულდა არაჯეროვნად - მოსარჩელეებს მშენებლობა დაუსრულებელი ბინა გადაეცათ, მაგრამ არასწორი ინტერპრეტირება მისცა სამართლებრივ ნორმებს და მივიდა იმ დასკვნამდე, რომ ბინის მშენებლობაზე პრეტენზია მოსარჩელეებს ბინის გადაცემიდან - 1995 წლიდან 10 წლის ვადაში უნდა წარედგინათ, ვინაიდან, ისინი ბინით დაკმაყოფილებულად სწორედ აღნიშნული დროიდან ითვლებიან. თუმცა სასამართლომ არ დაასაბუთა, რატომ აითვალა ხანდაზმულობის ვადა 1995 წლიდან, მაშინ როცა მტკიცებულებაში არ არის დადგენილი სახლის მშენებლობის ვადა, რაც აუცილებლად უნდა იყოს გათვალისწინებული.

კასატორების განმარტებით, მათ არაერთხელ მიმართეს განცხადებით ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის მერიას და მოითხოვეს ვალდებულებების შესრულება, თუმცა წერილობითი პასუხებით ეცნობათ, რომ მშენებლობის დასრულების საკითხი განხილვის პროცესში იყო. როდესაც მიხვდნენ, რომ მათი კანონიერი უფლებები დაირღვა, მშენებლობა გაჩერდა და ალტერნატიული ფართის გადაცემაც გაჭიანურდა, მიმართეს სასამართლოს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 16 ნოემბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ლ. მ-ის, რ., ა., გ. და ი. ა-ის საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. მ-ის, რ., ა., გ. და ი. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თა.ხმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორები ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორები საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

წარმოდგენილი სარჩელით მოსარჩელეებმა მოპასუხეებისათვის ქ. თბილისში, ... მე-4 მ/რ-ში მდებარე №34 კორპუსის პირველი სადარბაზოს მე-9 სართულზე №17 ბინის მშენებლობის დასრულების დავალება მოითხოვეს.

მოსარჩელეები დავისადმი კანონიერ ინტერესს ასაბუთებდნენ იმ გარემოებაზე მითითებით, რომ ქალაქ თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის 2007 წლის 28 მარტის №... დადგენილებით ლ. მ-ის, რ. ა-ის, ი. ა-ის, ა. ა-ისა და გ. ა-ის თხოვნა დაკმაყოფილდა და ... მე-4 მ/რ-ში მდებარე 34-ე კორპუსის პირველი სადარბაზოში, მე-9 სართულზე მდებარე ბინა №17 (ოთხოთახიანი საცხოვრებელი ფართი 64,30 კვ.მ, არასაცხოვრებელი ფართი 51,75 კვ.მ, საერთო ფართი 116,05 კვ.მ) უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცათ. ამავე განკარგულების საფუძველზე, 2007 წლის 29 მარტს გაიცა №92 საკუთრების უფლების მოწმობა, რომლის საფუძველზე ქონება საჯარო რეესტრში ლ. მ-ის, რ. ა-ის, ი. ა-ის, ა. ა-ისა და გ. ა-ის საკუთრებად დარეგისტრირდა. თბილისში, ..., მე-4 მ/რ-ში მდებარე №34 კორპუსის მშენებლობა კი დასრულებული არ არის, აშენებულია მხოლოდ კორპუსის 7 სართული.

საქმის მასალების შესაბამისად, საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრის 1994 წლის 5 დეკემბრის №1075გ განკარგულებით, ქალაქ თბილისის სხვადასხვა რაიონებიდან ... ქუჩა №20-ში მდებარე საცხოვრებელ სახლში თვითნებურად შეჭრილ ქალაქის ძველი საბინაო აღრიცხვის მქონე 6 ოჯახის ბინით დაკმაყოფილების მიზნით, ქალაქ თბილისის მერიას ..., მე-4 მ/რ-ში მდებარე 34-ე კორპუსში, მინისტრთა კაბინეტის, მშენებარე, საუწყებო 72 ბინიან საცხოვრებელ სახლში მდებარე ექვსი საცხოვრებელი ბინა გადაეცა, შემდგომში მერიასთან სათანადო ანგარიშსწორებით. ამავე განკარგულებით ქალაქ თბილისის მერიას თბილისის შესაბამისი რაიონების გამგეობებთან ერთად, როგორც გამონაკლისი, აღნიშნულ მოქალაქეებზე სათანადო გარანტიების მიცემის უზრუნველყოფა დაევალა. ამავე განკარგულებით ირკვევა, რომ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის ხელმძღვანელობა იხილავდა და დადებითად წყვეტდა ქალაქ თბილისში, ... (მე-4 მ/რ, 34-ე კორპუსი) მდებარე მინისტრთა კაბინეტის საუწყებო 72-ბინიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის ეტაპობრივად ფინანსირების საკითხს.

საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრის 1994 წლის 5 დეკემბრის №1075 განკარგულებისა და საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის აპარატის 1995 წლის 31 მარტის №124/100 წერილის შესაბამისად, ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის 1995 წლის 5 ივნისის №300 განკარგულებით ... ქუჩა №20-ში თვითნებურად შეჭრილ, 1966 წლიდან საერთო სიით აღრიცხვაზე მყოფ, ... ქუჩა №12-ში მცხოვრები ოჯახის დასაკმაყოფილებლად, დიდუბის რაიონის გამგეობას გამოეყო 63,3 კვ.მ ფართობის ოთხოთახიანი ბინა №17, ... მე-4 მ/რ-ის №34-ე მშენებარე სახლის პირველი სადარბაზოს მე-9 სართულზე.

ქ. თბილისის დიდუბის რაიონის გამგეობის 1995 წლის 29 სექტემბრის №8/15-203 გადაწყვეტილებით საბინაო საკითხთა საზოგადოებრივი კომისიის წინადადება მიღებულ იქნა და ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტის 1995 წლის 5 ივნისის №300 განკარგულების საფუძველზე, ლ. რ. მ-ეს ოჯახის 5 წევრზე (თვითონ, მეუღლე, სამი შვილი) ... მე-4 მ/რ, 34-ე მშენებარე სახლის პირველი სადარბაზოს მე-9 სართულზე მდებარე 64,3 კვ.მ საცხოვრებელი ფართით, ოთხოთახიანი ბინა №17 მიეცა. ამავე გადაწყვეტილებით ოჯახის ყველა წევრი მოიხსნა ბინის მიღების აღრიცხვიდან.

ქალაქ თბილისის ვაკე-საბურთალოს რაიონის გამგეობის 2007 წლის 28 მარტის №... დადგენილებით ლ. მ-ის, რ. ა-ის, ი. ა-ის, ა. ა-ისა და გ. ა-ის თხოვნა დაკმაყოფილდა და ... მე- 4 მ/რ-ში მდებარე 34-ე კორპუსის პირველ სადარბაზოში, მე-9 სართულზე მდებარე ბინა №17 (ოთხოთახიანი საცხოვრებელი ფართი 64,30 კვ.მ, არასაცხოვრებელი ფართი 51,75 კვ.მ, საერთო ფართი 116,05 კვ.მ) უსასყიდლოდ საკუთრებაში გადაეცათ. ამავე განკარგულების საფუძველზე, 2007 წლის 29 მარტს გაიცა №92 საკუთრების უფლების მოწმობა, რომლის საფუძველზე ქონებაზე საჯარო რეესტრში ლ. მ-ის, რ. ა-ის, ი. ა-ის, ა. ა-ისა და გ. ა-ის საკუთრება დარეგისტრირდა.

საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ სამოქალაქო კოდექსით განსაზღვრულია სასარჩელო ხანდაზმულობის საერთო ვადები; სასარჩელო ხანდაზმულობაში იგულისხმება დრო, რომლის განმავლობაშიც პირს, ვისი უფლებაც დარღვეულია, შეუძლია, მოითხოვოს თავისი უფლებების იძულებით განხორციელება ან დაცვა. ხანდაზმულობა არის დარღვეული უფლების იძულებითი დაცვის ვადა და იგი უშუალოდ უკავშირდება სარჩელის უფლებას. სასარჩელო ხანდაზმულობის ვადის გასვლა გავლენას ახდენს მოთხოვნის ანუ სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძვლიანობაზე.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სახელშეკრულებო მოთხოვნების ხანდაზმულობის ვადა შეადგენს სამ წელს, ხოლო უძრავ ნივთებთან დაკავშირებული სახელშეკრულებო მოთხოვნებისა - ექვს წელს, ხოლო ამავე კოდექსის 128-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ხანდაზმულობის საერთო ვადა განისაზღვრება 10 წლით. აღნიშნული ვადის გასვლის შემდეგ მოთხოვნა ხანდაზმულია, მიუხედავად იმისა, პირმა იცოდა თუ არა თავისი უფლების დარღვევის შესახებ. ხანდაზმულობის ათწლიანი ვადა ასრულებს სადავო სამართლებრივ ურთიერთობას და გამორიცხავს სადავო სამართალურთიერთობიდან გამომდინარე მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას, წინააღმდეგ შემთხვევაში მოთხოვნის დაკმაყოფილება გამოიწვევს სხვათა უფლების შელახვას.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის შესაბამისად, ხანდაზმულობა იწყება მოთხოვნის წარმოშობის მომენტიდან. მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად ჩაითვლება დრო, როცა პირმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო უფლების დარღვევის შესახებ. ამდენად, სასარჩელო მოთხოვნის ვადის დენა დაკავშირებულია სუბიექტურ ფაქტორთან, ანუ იმ მომენტთან, როცა დაზარალებულმა შეიტყო ან უნდა შეეტყო თავისი უფლების დარღვევის შესახებ.

ყოველივე აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო იზიარებს ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნას, რომ აღნიშნული ნორმებიდან გამომდინარე, ბინით დაკმაყოფილების უფლებიდან გამომდინარე ბინის მშენებლობაზე პრეტენზია მოსარჩელეებს ბინის გადაცემიდან - 1995 წლიდან 10 წლის ვადაში უნდა წარედგინათ, რამეთუ ისინი ბინით დაკმაყოფილებულად სწორედ აღნიშნული დროიდან ითვლებიან, სარჩელი კი სასამართლოს დასახელებული დროიდან არა 10 წლის ვადაში, არამედ 20 წლის შემდეგ - 2016 წელს წარედგინა, რის გამოც სარჩელი ხანდაზმულია.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო საჭიროდ მიიჩნევს ყურადღება გაამახვილოს ხანდაზმულობის ინსტიტუტის არსებობის მიზნებზე, რაც უმთავრესად სამართლებრივი სტაბილურობის ხელშეწყობასა და პირის უფლებების დროულად განხორციელებაში გამოიხატება. ხანდაზმულობის ვადების არარსებობის პირობებში უფლება უსასრულოდ იქნებოდა გაურკვეველ მდგომარეობაში და მისი არა მარტო დაცვა, არამედ არსებობაც ეჭვის ქვეშ დადგებოდა. ხანდაზმულობის ვადების არსებობა კი, სამართალურთიერთობის მონაწილეებს აიძულებს დროულად იზრუნონ საკუთარი უფლებების განხორციელებასა და დაცვაზე.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ ვინაიდან ლ. მ-ის, რ., ა., გ. და ი. ა-ის საკასაციო საჩივარზე რ. ა-ს 08.11.2018წ. №21 საგადახდო დავალებით გადახდილი აქვს სახელმწიფო ბაჟი - 300 ლარის ოდენობით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, რ. ა-ს (პ/ნ ...) უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70 პროცენტი _ 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ. მ-ის, რ., ა., გ. და ი. ა-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 4 ივლისის განჩინება;

3. რ. ა-ს (პ/ნ ...) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე 08.11.2018წ. №21 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის - 300 ლარის 70 პროცენტი - 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, სახელმწიფო ხაზინა, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი №300773150;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი