№ბს-1280(კ-18) 31 იანვარი, 2019 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 28 ივნისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2017 წლის 11 იანვარს პ. კ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას, მოპასუხის - საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიმართ.

მოსარჩელის განმარტებით, 2009 წლიდან მუშაობდა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრის სისტემაში, ხოლო 2015 წლის იანვრიდან შსს ცენტრალური კრიმინალური პოლიციის დეპარტამენტის ...ის განყოფილების უფროსად. საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2016 წლის 9 დეკემბრის ბრძანებით გათავისუფლდა სამსახურიდან. გათავისუფლების საფუძვლად მითითებული იყო სამსახურებრივი მოვალეობებისადმი დაუდევარი დამოკიდებულება და მოსამსახურისათვის შეუფერებელი ქმედება, რომელიც ლახავს სამინისტროს სისტემას და ავტორიტეტს.

მოსარჩელის მითითებით, გათავისუფლების ბრძანებიდან არ ირკვევა, თუ რაში გამოიხატება მისი მხრიდან ისეთი დისციპლინური გადაცდომის ჩადენა, როგორიცაა სამსახურებრივი მოვალეობებისადმი დაუდევარი დამოკიდებულება. გაუგებარია რაში გამოიხატებოდა მოსამსახურისათვის შეუფერებლი ქმედება, რომელიც ლახავს სამინისტროს სისიტემის ავტორიტეტს. დისციპლინური სახდელის გამოყენებისას არ ყოფილა გათვალისწინებული ჩადენილი გადაცდომის შინაარსი და სიმძიმე, აგრეთვე ჩადენის გარემოებები, მოსამსახურის პიროვნება და დამსახურება.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ითხოვდა საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2016 წლის 9 დეკემბრის №3075029 ბრძანების ბათილად ცნობას, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსათვის გათავისუფლებამდე დაკავებულ თანამდებობაზე აღდგენის დავალებასა და იძულებით გაცდენილი შრომითი გასამრჯელოს ანაზღაურებას, გათავისუფლებიდან სამსახურში აღდგენამდე პერიოდზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილებით პ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2016 წლის 9 დეკემბრის №3075029 ბრძანება პ. კ-ის დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლებისა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროდან საქართველოს სამხედრო ძალების რეზერვში დათხოვნის შესახებ და მოპასუხე საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაევალა მოსარჩელის საქმესთან დაკავშირებული გარემოებების გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა, კანონით დადგენილ ვადაში და წესით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ, რომელმაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება შეგებებული სააპელაციო საჩივრით გაასაჩივრა პ. კ-მა, რომელითაც გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხობა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 3 აპრილის საოქმო განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.1 მუხლის საფუძველზე, სამეში მესამე პირებად ჩაებნენ ს. კ-ე, ნ. ა-ი და შ. ლ-ი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 1 ივნისის განჩინებით ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16.1 მუხლის საფუძველზე, სამეში მესამე პირად ჩაება მ. მ-ე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 28 ივნისის განჩინებით საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; პ. კ-ის შეგებებული სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2017 წლის 30 მაისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ პ. კ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების სამართლებრივ საფუძვლად მიეთითა „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურეთა დისციპლინური წესდების“ მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ და „ვ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული ქმედების ჩადენა. ამდენად, ადმინისტრაცული ორგანოს მიერ მიჩნეულ იქნა, რომ მოსარჩელემ ჩაიდინა ქმედება, რომელიც წარმოადგენდა სამსახურებრივი მოვალეობებისადმი დაუდევარ დამოკიდებულებას და ამასთან, იგი ლახავდა სამინისტროს სისტემის ავტორიტეტს. პ. კ-ის დისციპლინური გადაცდომა გამოვლენილ იქნა შს სამინისტროს გენერალური ინსპექციის მიერ სამსახურებრივი შემოწმების განხორციელების შედეგად. დადგინდა, რომ პ. კ-მა, მასზე რიცხული ერთჯერადი პაროლის გენერირების მოწყობილობის „DIGIPASS-ის“ მეშვეობით, შს სამინისტროს საინფორმაციო ცენტრის პორტალზე, არასამსახურებრივად, არაერთხელ, პირადი ინტერესებისთვის მოიპოვა სხვადასხვა ინფორმაცია, არაერთი პირის შესახებ. ამასთან, გენერალურმა ინსპექციამ სამსახურებრივი შემოწმების შესახებ გამოცემულ დასკვნაში მიუთითა მოსარჩელის უშუალო უფროსის მიერ გაცემული დახასიათება, სადაც აღნიშნულია, რომ პ. კ-ი არაჯეროვნად ასრულებდა მასზედ დაკისრებულ მოვალეობებს და იგი შეფასდა უარყოფითად. მითითებული გარემოებები გახდა ყველაზე უფრო მკაცრი დისციპლინური პასუხსიმგებლობის ზომის გამოყენების საფუძველი.

სასამართლოს მითითებით, სადავო გარემოებას არ წარმოადგენს, რომ პ. კ-მა მართლაც პირადი ინტერესიდან გამომდინარე, არასამსახურებრივი მიზნით, დაამუშავა სხვა პირთა პერსონალური მონაცემები. „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-4 მუხლის „ბ“ პუნქტის თანახმად, მონაცემები შეიძლება დამუშავდეს მხოლოდ კონკრეტული, მკაფიოდ განსაზღვრული, კანონიერი მიზნებისათვის. პირადი ინტერესით მონაცემთა დამუშავება გამორიცხავს მის კანონიერ მიზანს. ამდენად, პ. კ-ის მიერ პირადი ინტერესით დამუშავებული სხვა პირთა მონაცემები წარმოადგენს კანონდარღვევას. სადავო არ არის ასევე ის, რომ პ. კ-ი ძალოვან სტრუქტურაში მუშაობდა 1998 წლიდან და ადრე მის მიერ ჩადენილი დისციპლინური გადაცდომა არ ყოფილა დაფიქსირებული.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ვინაიდან პ. კ-ის მიმართ დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენებისას შეირჩია ყველაზე უფრო მკაცრი ზომა - სამსახურიდან გათავისუფლება, აუცილებელია, ჩადენილი გადაცდომა თავისი არსით წარმოადგენდეს უხეშ დარღვევას, რომლის მიმართ შედარებით უფრო მსუბუქი ზომის შეფარდებით ვერ იქნებოდა მიღწეული შესაბამისი მიზანი.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს განმარტება, რომ სადავო ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტში არ არის წარმოდგენილი დასაბუთება, თუ რატომ წარმოადგენს ძალოვანი სტრუქტურის თანამშრომლის მიერ სხვისი პერსონალური მონაცემების დამუშავება იმგვარ დარღვევას, რომლის გამოსწორება, სხვა სახის სანქციის გამოყენების შემთხვევაში ვერ მიიღწეოდა. ამასთან, ადმინისტრაციული ორგანო არ მიუთითებს კანონიერი მიზნის გარეშე მოპოვებული ინფორმაციის გავრცელებაზე, შესაბამისად, ივარაუდება, რომ განხორციელდა ინფორმაციის მხოლოდ მოპოვება იმ პირის მიერ, ვისაც ასეთზე სამსახურებრივი მდგომარეობიდან გამომდინარე მიუწვდებოდა ხელი. მართალია, სხვა პირთა პერსონალური მონაცემების უკანონოდ დამუშავება უპირობოდ წარმოადგენს მნიშვნელოვან დარღვევას და უნდა დაექვემდებაროს პასუხისმგებლობის ზომის გამოყენებას, მაგრამ გამოყენებული სანქციის სახე უნდა იყოს ჩადენილი დარღვევის შესაბამისი, ადეკვატური, პროპორციული. იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელე ძალოვან სტრუქტურაში დასაქმებული იყო 1998 წლიდან და მის მიერ ადრე ჩადენილი დისციპლინური გადაცდომა თუ რაიმე სახის დარღვევა არ ფიქსირდება, დაუშვებელია ყველაზე უფრო მკაცრი დისციპლინური პასუხისმგებლობის ზომის შეფარდება.

სააპელაციო პალატის განმარტებით, როდესაც დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში თანამდებობის პირი იღებს გადაწყვეტილებას პირის სამსახურიდან გათავისუფლების შესახებ, იგი ვალდებულია იმსჯელოს და დაასაბუთოს, რაში მდგომარეობს უხეში დარღვევა, რა მტკიცებულებებზე დაყრდნობით იღებს ასეთ გადაწყვეტილებას და რატომ არის გამორიცხული სხვა სახის დისციპლინური სახდელის გამოყენება. დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში პ. კ-ის მიმართ დისციპლინური სახდელის შეფარდებისას, აუცილებელია ყურადღება მიექცეს საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის პრინციპს. საგულისხმოა პ. კ-ის ქმედებამ რა ზიანი მიაყენა სახელმწიფოსა და საჯარო წესრიგს; დაცულია თუ არა მოსარჩელის მიმართ ყველაზე მკაცრი დისციპლინური სახდელის გამოყენებით თანაზომიერების პრინციპი. ამდენად, ადმინისტრაციულმა ორგანომ უნდა გამოიყენოს კანონით მისთვის მინიჭებული ყველა შესაძლებლობა, რათა სრულყოფილად დაადგინოს და შეისწავლოს საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოება. მხოლოდ საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე ყველა გარემოების სრულად შესწავლისა და დადგენის შემდეგ არის შესაძლებელი კანონიერი გადაწყვეტილების მიღება.

რაც შეეხება სამსახურში აღდგენის და იძულებით განაცდურის ანაზღაურების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნებს, სააპელაციო პალატამ მიუთითა „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 112-ე მუხლზე, რომლის თანახმად (სადავო პერიოდში მოქმედი), სამსახურიდან უკანონოდ განთავისუფლებული მოხელე უფლებამოსილია მოითხოვოს განთავისუფლების უკანონოდ ცნობა, განთავისუფლების საფუძვლის შეცვლა და თანამდებობრივი სარგო. სააპელაციო სასამართლომ ასევე მიუთითა ამავე კანონის 127-ე მუხლის მე-6 პუნქტზე და აღნიშნა, რომ ვინაიდან, არსებობს სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად გასაჩივრებული აქტის ბათილად ცნობის საფუძველი, ამ ეტაპზე თავად სასამართლო მოკლებულია შესაძლებლობას, მიიღოს გადაწყვეტილება მოსარჩელის კონკრეტულ თანამდებობაზე აღდგენისა და იძულებით განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 28 ივნისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ, რომლებმაც გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არსებითად ეწინააღმდეგება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2017 წლის 13 აპრილის #ბს-494-489(2კ-16) განჩინებას, სადავ დავის საგანს მონაცემთა დამუშავებისა და სამსახურიდან გათავისუფლების კანონიერება წარმოადგენდა.

კასატორის მითითებით, სასამართლომ არ შეაფასა პ. კ-ის მიერ განხორციელებული ფაქტის სიმძიმე, რომელიც თავისი არსით წარმოადგენს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევას და რომლის გამოვლენის შემთხვევაშიც გარდა იმისა, რომ ილახება შინაგან საქმეთა სამინისტროს ავტორიტეტი, ამასთანავე ირღვევა კონსტიტუციითა და საერთაშორისო აქტებით დაცული სხვისი უფლებები. კასატორი არ იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს განმარტებას, რომ თითქოსდა პ. კ-ის ქმედება არ წარმოადგენს იმგვარ დარღვევას, რომლის გამოსწორება, სხვა სანქციის გამოყენების შემთხვევაში ვერ მიიღწეოდა. სასამართლოს თავად არ უმსჯელია არასამსახურებრივი მიზნით პერსონალური ინფორმაციის დამუშავების, თავად ფაქტის სიმძიმეზე.

კასატორმა აღნიშნა, რომ მნიშვნელოვანია თავად დარღვევის ფაქტის სიმძიმე და არა ინფორმაციის ხასიათი ან თანამდევი ზიანი. პერსონალური მონაცემების არასანქცირებული მოპოვება და გადაცემა არღვევს მონაცემების სუბიექტის უფლებებს და ლახავს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ავტორიტეტს. პ. კ-ს თანამდებობირივად ჰქონდა რა სამინისტროს დაცულ ბაზაში პერსონალურ მონაცემებთან წვდომის უფლება, მას ეკისრებოდა აღნიშნული მონაცემის დაცვის ვალდებულება. შს სამინისტროს ყოველი ასეთი უფლების მქონე თანამშრომლისათვის ცნობილია იმ იმპერატიული მოთხოვნის თაობაზე, რომ პოლიციელმა ბოროტად არ უნდა ისარგებლოს სამსახურებრივი ინფორმაციით და პერსონალური მონაცემებით საკუთარი ან/და სხვა ახლობელ პირთა კერძო ინტერესების დაკმაყოფილებისთვის. აღნიშნულ იმპერატიულ მოთხოვნას ადგენს, როგორც პოლიციის ეთიკის კოდექსი, ასევე შინაგან საქმეთა მინისტრის 2012 წლის 24 აგვისტოს №709 ბრძანება „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინიტროს შიდა საინფორმაციო პორტალზე განთავსებული ინფორმაციის გამოყენების ზოგიერთი საკითხის მოწესრიგების შესახებ“.

სააპელაციო პალატა სახდელის პროპორციულობაზე მსჯელობისას ყურადღებას ამახვილებს ფაქტზე, რომ საქმის მასალებით არ დადასტურდა მონაცემთა სხვა პირთათვის გადაცემა, კასატორი კი აღნიშნულ განმარტებასთან დაკავშირებით მიუთითებს, რომ უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკის მიხედვით (საქმე №ბს-494-489(2კ-16)) დარღვევის დადგენისათვის საკმარისია დადასტურდეს ინფორმაციის არასამსახურებრივი მიზნით მოძიება და დამუშავება, რაც თავისთავად წარმოადგენს სამართლადარღვევას, მიუხედავად ინფორმაციის მესამე პირებზე გადაცემისა. შესაბამისად, დარღვევის დასადგენად საკმარისია იმ ფაქტის დადასტურება, რომ პ. კ-მა არასამსახურებრივი მიზნით დაამუშავა ადმინისტრაციული ორგანოს კომპიუტერულ სისტემაში დაცული პერსონალური ინფორმაცია, რაც დადასტურებულია.

კასატორის მოსაზრებით, მნიშვნელოვანია ასევე ის გარემოება, რომ მოსარჩელე იყო ხელმძღვანელ თანამდებობაზე და მას მეტად ევალება იყოს მისაბაძი მის დაქვემდებარებაში მყოფი თანამშრომლებისათვის. მოცემულ საქმეში იკვეთება მომეტებული საჯარო ინტერესი, რომელიც აღემატება იმ კერძო ინტერესს, როგორიც კონკრეტული პირის აღნიშნულ თანამდებობაზე დასაქმებაა. პოლიციელი რომელიც უნდა უზრუნველყოფდეს საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისა და მართლწესრიგის დაცვას, თავად არ უნდა გვევლინებოდეს სამართალდამრღვევად. ამადენად, დაცულ სფეროში ჩარევის ინტენსივობის ხარისხი კანონით გათვალისწინებული ლეგიტიმური მიზნის - საჯარო ინტერესის დაცვის მიზნის პროპორციულია.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 26 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებენ სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

განსახილველ შემთხვევაში, დავის საგანს წარმოადგენს საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2016 წლის 9 დეკემბრის №3075029 ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

საქმის მასალების შესაბამისად, საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2016 წლის 9 დეკემბრის №3075029 ბრძანებით შსს ცენტრალური კრიმინალური პოლიციის დეპარტამენტის ...ის განყოფილების უფროსი, პოლიციის ვიცე-პოლკოვნიკი პ. მ. კ-ი გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან და დათხოვნილ იქნა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროდან საქართველოს სამხედრო ძალების რეზერვში. ბრძანების სამართლებრივ საფუძვლად მიეთითა საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2013 წლის 31 დეკემბრის №989 ბრძანებით დამტკიცებული „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურეთა დისციპლინური წესდების“ მე-2 მუხლის მე-2 პუნქტის „ბ“ (სამსახურებრივი მოვალეობებისადმი დაუდევარი დამოკიდებულება) და „ვ“ (მოსამსახურისათვის შეუფერებელი ქმედება, რომელიც ლახავს სამინისტროს სისტემის ავტორიტეტს) ქვეპუნქტები, ამავე წესდების მე-3 მუხლის „ზ“ (სამსახურიდან დათხოვნა) პუნქტი და „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 13 დეკემბრის №337 დადგენილებით დამტკიცებული დებულების მე-5 მუხლის მე-2 პუნქტის „ზ“ და „ნ“ ქვეპუნქტები.

პ. კ-ის დისციპლინური გადაცდომა გამოვლენილ იქნა შს სამინისტროს გენერალური ინსპექციის მიერ სამსახურებრივი შემოწმების განხორციელების შედეგად. დადგენილია, რომ პ. კ-მა, მასზე რიცხული ერთჯერადი პაროლის გენერირების მოწყობილობის „DIGIPASS-ის“ მეშვეობით, შს სამინისტროს საინფორმაციო ცენტრის პორტალზე, არასამსახურებრივად, არაერთხელ, პირადი ინტერესებისთვის მოიპოვა სხვადასხვა ინფორმაცია, არაერთი პირის შესახებ. ამასთან, გენერალურმა ინსპექციამ სამსახურებრივი შემოწმების შესახებ გამოცემულ დასკვნაში მიუთითა მოსარჩელის უშუალო უფროსის მიერ გაცემული დახასიათება, სადაც აღნიშნულია, რომ პ. კ-ი არაჯეროვნად ასრულებდა მასზედ დაკისრებულ მოვალეობებს და იგი შეფასებულ იქნა უარყოფითად. მითითებული გარემოებები გახდა ყველაზე უფრო მკაცრი დისციპლინური პასუხსიმგებლობის ზომის გამოყენების საფუძველი.

საკასაციო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის 2013 წლის 31 დეკემბრის №989 ბრძანებით დამტკიცებული „საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურეთა დისციპლინური წესდება“ განსაზღვრავს სამინისტროს სისტემის მოსამსახურეთა დისციპლინური პასუხისმგებლობისა და წახალისების საფუძვლებს, სახდელებისა და წახალისების სახეებს, საქმისწარმოებისა და მოსამსახურეთათვის დისციპლინური სახდელების შეფარდებისა და მოხსნის წესს. ამავე წესდების მე-2 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, დისციპლინური გადაცდომის ჩადენისათვის მოსამსახურეს ეკისრება დისციპლინური სახდელი.

„საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსამსახურეთა დისციპლინური წესდება“ გარდა დისციპლინური გადაცდომებისა განსაზღვრავს დისციპლინურ სახდელთა ჩამონათვალს, კერძოდ, წესდების მე-3 მუხლის თანახმად, დისციპლინური სახდელის სახეებია: ა) შენიშვნა; ბ) საყვედური; გ) სასტიკი საყვედური; დ) სამინისტროს სამკერდე ნიშნის ჩამორთმევა; ე) თანამდებობიდან ჩამოქვეითება; ვ) სპეციალური ან სამხედრო წოდების ერთი საფეხურით ჩამოქვეითება და ზ) სამსახურიდან დათხოვნა.

განსახილველ შემთხვევაში, სადავო არ არის პ. კ-ის მიერ გადაცდომის ჩადენა, არასამსახურებრივი მიზნით სხვისი პერსონალური მონაცემების მოძიებას არც პ. კ-ი უარყოფს. განსახილველ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია განისაზღვროს პ. კ-ის მიერ კანონდარღვევით განხორციელებული ქმედებისათვის მოპასუხე ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ შერჩეული პასუხისმგებლობის ზომა წარმოადგენს თუ არა ადეკვატურ ზომას.

საკასაციო სასამართლოს მითითებით, გასაჩივრებული აქტი არ შეიცავს მსჯელობას ჩადენილი გადაცდომისათვის შეფარდებული დისციპლინური ღონისძიების პროპორციულობაზე. სადავო ბრძანებაში არ არის სათანადო დასაბუთება, თუ რატომ გამოიყენა ადმინისტრაციულმა ორგანომ პ. კ-ის მიმართ ყველაზე მძიმე ზომა - სამსახურიდან გათავისუფლება და რატომ იყო შეუძლებელი მის მიმართ უფრო მსუბუქი სახდელის გამოყენება. კანონმდებლობა ადმინისტრაციულ ორგანოს აკისრებს ვალდებულებას მის მიერ მიღებული ყოველი გადაწყვეტილება იყოს დასაბუთებული, დასაბუთება კი პირველ რიგში გულისხმობს მტკიცებას იმისა, რომ გამოცემული აქტი არსებულ პირობებში წარმოადგენდა ყველაზე მეტად მისაღებ გადაწყვეტილებას და იგი სხვა გადაწყვეტილებაზე მეტად ამართლებდა კანონის მოთხოვნებს. ამასთანავე, ის გარემოება, რომ სახდელის შეფარდების პროცესში ადმინისტრაციული ორგანო სარგებლობს დისკრეციული უფლებამოსილებით, არ გამოირცხავს კონკრეტული სახდელის შერჩევის დასაბუთების საჭიროებას. მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოების მოსაზრება, რომ საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით ორგანოს მიერ სახდელის ყველაზე მკაცრი სახის შერჩევა საფუძველს მოკლებულია. დისკრეციული უფლებამოსილების ფარგლებში პ. კ-ის მიმართ დისციპლინური სახდელის შეფარდებისას, აუცილებელია ყურადღება მიექცეს საჯარო და კერძო ინტერესების პროპორციულობის პრინციპს. გასათვალისწინებელია პ. კ-ის ქმედებამ რა ზიანი მიაყენა სახელმწიფოსა და საჯარო წესრიგს, ასევე დაცულია თუ არა მოსარჩელის მიმართ ყველაზე მკაცრი დისციპლინური სახდელის გამოყენებით თანაზომიერების პრინციპი.

საკასაციო სასამართლო აქვე განმარტავს, რომ კასატორის მიერ მითითებული დავისა და განსახილველი დავის ფაქტობრივი გარემოებები, მნიშვნელოვნად განსხვავებულია, რადგან განსხვავდება მონაცემების შინაარსი, დარღვევის ინტენსივობა, დამდგარი შედეგი და სხვ.. გადაწყვეტილებაში ასახული სამართლებრივი მოსაზრებები კი განმარტებულ უნდა იქნეს დავაზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით. უზენაესი სასამართლოს მიერ გაკეთებული სამართლებრივი შეფასებებით ხელმძღვანელობისას პირველ რიგში უნდა დადგინდეს განხილული და განსახილველი დავების ფაქტობრივ გარემოებებს შორის არსებითი მსგავსება.

საკასაციო პალატა იზიარებს უზენაესი სასამართლოს 13.04.2017წ. №ბს-494-489(2კ-16) განჩინებაში ასახულ მსჯელობას, რომ ინფორმაციის მესამე პირისათვის გადაცემის ფაქტის დადასტურების მიუხედავად, პერსონალური მონაცემების შემცველი ინფორმაციის არასამსახურებრივი მიზნით მოძიება და დამუშავება თავისთავად წარმოადგენს სამართალდარღვევას, მონაცემები შეიძლება დამუშავდეს მხოლოდ კონკრეტული, მკაფიოდ განსაზღვრული, კანონიერი მიზნებისათვის, საჯარო დაწესებულება უფლებამოსილია შეაგროვოს მხოლოდ ის პირადი მონაცემები, რომლებიც აუცილებელია მის წინაშე მდგარი ამოცანების შესასრულებლად, ორგანოში ინფორმაციის შენახვის ფაქტი არ გულისხმობს ამ ინფორმაციის დაუსაბუთებლად გაცნობის შესაძლებლობას. ამდენად, მართებულია ქვედა ინსტანციის სასამართლოებისა და კასატორის მოსაზრება, რომ პ. კ-ის მიერ სამართალდარღვევა ჩადენილია, რაც ქმნის სახდელის დაკისრების საფუძველს, თუმცა დაკისრებული სახდელი უნდა იყოს ჩადენილი გადაცდომის პროპორციული.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 28 ივნისის განჩინება;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი