#ბს-1108(კ-18) 13 დეკემბერი, 2018 წელი

ქ. თბილისი

ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატამ

შემდეგი შემადგენლობით:

თავმჯდომარე მაია ვაჩაძე (მომხსენებელი)

მოსამართლეები: ნუგზარ სხირტლაძე

ვასილ როინიშვილი

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის საფუძველზე, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, ზეპირი განხილვის გარეშე, შეამოწმა ნ. ხ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საფუძვლების არსებობა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 მაისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

2015 წლის 21 ივლისს ნ. ხ-მა სასარჩელო განცხადებით მიმართა მცხეთის რაიონულ სასამართლოს, მოპასუხის - დუშეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის მიმართ.

მოსარჩელემ მის სასარგებლოდ დუშეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობისთვის ნ. ხ-ის დუშეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობის მოადგილის თანამდებობიდან განთავისუფელბის შესახებ დუშეთის მუნიციპალიტეტის გამგებლის 2014 წლის 8 იანვრის №154 და 2014 წლის 1 მაისის №435 კანონსაწინააღმდეგო და ბათილად ცნობილი ბრძანებების გამოცემის გამო, ასევე ხსენებული ბრძანებების ბათილად ცნობასთან დაკავშირებით სასამართლოების მიერ მიღებული კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების აღუსრულებლობით გამოწვეული ფაქტობრივად დამდგარი მატერიალური ზიანისათვის 2014 წლის 8 იანვრიდან მოცემულ საქმეზე მისაღებ სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, თითოეული თვისათვის 1300 ლარის ოდენობით მატერიალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრება და მიუღებელი შემოსავლისათვის 2014 წლის 8 იანვრიდან მოცემულ საქმეზე მისაღებ სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, თითოეული თვისათვის 130 ლარის ოდენობით მატერიალური ზიანის ანაზღაურების დაკისრება მოითხოვა.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 25 თებერვლის საოქმო განჩინებით ნ. ხ-ის შუამდგომლობა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საქმეში მესამე პირად ვ. ჩ-ის ჩართვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილებით ნ. ხ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 25 თებერვლის საოქმო განჩინება კერძო საჩივრით გაასაჩივრა ნ. ხ-მა, ხოლო 2016 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილების გაუქმების მოთხოვნით წარადგინა სააპელაციო საჩივარი.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 3 მაისის განჩინებით ნ. ხ-ის კერძო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2016 წლის 25 თებერვლის საოქმო განჩინება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 მაისის განჩინებით ნ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა; უცვლელად დარჩა მცხეთის რაიონული სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2016 წლის 21 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს კონსტიტუციის 42.9 მუხლზე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე, 208.1 მუხლებზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005.1, 992-ე მუხლებზე მითითებით განმარტა, რომ მითითებულ ნორმათა თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. იმისათვის, რომ წარმოიშვას ზიანის ანაზღაურების წინაპირობა, სახეზე უნდა იყოს პირის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედება (უმოქმედობა), წარმოშობილი ზიანი და მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის პირდაპირი მიზეზობრივი კავშირი. ზიანის მიმყენებლის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობა წარმოადგენს დელიქტური პასუხისმგებლობის დადგომის სავალდებულო პირობას და გამოიხატება იმაში, რომ პირველი წარმოშობს მეორეს. პასუხისმგებლობა დგება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ზიანი იყო ზიანის მიმყენებლის მოქმედების (უმოქმედობის) პირდაპირი და გარდაუვალი შედეგი. ამასთანავე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამავე კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც.მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მხარისთვის მიყენებული მატერიალური ზიანი, რომლის არსებობა და მიზეზშედეგობრივი კავშირი უკანონო ქმედებასა და ზიანის წარმოქმნას შორის დასტურდება სათანადო მტკიცებულებებით, ექვემდებარება სრულად ანაზღაურებას. ანაზღაურებას ექვემდებარება არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ზიანი, არამედ მიუღებელი შემოსავალიც.

საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მართალია ნ. ხ-ის მიმართ გამოცემული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების უკანონობა დადასტურებულია, თუმცა სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ნ. ხ-ის სამსახურში აღდგენა არ მომხდარა, რაც შეეხება მიუღებელ შემოსავალს, სასამართლოს გადაწყვეტილებით გამგეობას დაეკისრა აპელანტისთვის მხოლოდ სამი თვის თანამდებობრივი სარგოს ანაზღაურება.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად გაამახვილა ყურადღება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 01 მაისის განჩინებაზე (საქმე №ბს-254-251-(კ-2კს-15)), რომლითაც ნ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად, განჩინებაში საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილებით ნ. ხ-ის სარჩელი სამსახურში აღდგენის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა. მიუხედავად ამისა, მას აუნაზღაურდა სამი თვის თანამდებობრივი სარგო. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებაზე, რომლის თანახმად, დაკმაყოფილდა კონსტიტუციური სარჩელი №630 (საქართველოს მოქალაქე თინა ბეჟიტაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ) და არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 112-ე მუხლის მე-2 წინადადება საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტთან მიმართებით. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონზე, რომლის თანახმად მოხელეს განაცდური შრომითი გასამრჯელო ეძლევა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იგი აღდგენილი იქნება სამსახურში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ კასატორს ნ. ხ-ს განუმარტა, რომ ზემოთმითითებული საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ვერ გავრცელდება მის საქმეზე, ვინაიდან თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატის 2015 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-7 პუნქტით ნ. ხ-ის სარჩელი სამსახურში აღდგენის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, სადავო პერიოდში მოქმედი „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 112-ე მუხლის მიხედვით, სამსახურიდან უკანონოდ გათავისუფლების შემთხვევაში მოხელე უფლებამოსილია მოითხოვოს განთავისუფლების უკანონოდ ცნობა, განთავისუფლების საფუძვლის შეცვლა და თანამდებობრივი სარგო; იძულებით გაცდენილი პერიოდის შრომითი გასამრჯელო მოსამსახურეს მიეცემა არა უმეტეს 3 თვის თანამდებობრივი სარგოს ოდენობით. ამავე კანონის 127-ე მუხლის მე-6 პუნქტის თანახმად კი, სასამართლოს მიერ სამსახურიდან განთავისუფლებაზე ან გადაყვანაზე გაცემული ბრძანების, განკარგულების ან გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა არ იწვევს მოხელის სამსახურში დაუყოვნებლივ აღდგენას, თუ, სასამართლო გადაწყვეტილების შესაბამისად, დაწესებულება ვალდებულია ახალი ბრძანება, განკარგულება ან გადაწყვეტილება გამოსცეს სამსახურიდან განთავისუფლებასთან ან გადაყვანასთან დაკავშირებულ გარემოებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ. მოხელის მიერ მოთხოვნილი განაცდური ხელფასი ამ კანონის 112-ე მუხლით დადგენილი ოდენობით ანაზღაურდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ დაწესებულება მოხელეს აღადგენს სამსახურში. სხვა შემთხვევაში განაცდური ხელფასი არ ანაზღაურდება. პალატის მითითებით, სწორედ აღნიშნულ ნორმათა საფუძველზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ ნ. ხ-ის სასარგებლოდ გამგეობას მხოლოდ სამი თვის თანამდებობრივი სარგოს ანაზღაურება დაეკისრა. ამდენად, „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით განსაზღვრული სპეციალური რეგულირების გათვალისწინებით, რომელიც აწესრიგებს სამუშაოდან უკანონოდ გათვალისწინებული პირისათვის იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების საკითხს, გამგეობას ნ. ხ-ის სასარგებლოდ მხოლოდ სამი თვის თანამდებობრივი სარგოს ანაზღაურება დაეკისრა. აღნიშნული ვალდებულება კი მოპასუხის მიერ შესრულებულია. შესაბამისად, პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა კონკრეტულ შემთხვევაში ზიანის ანაზღაურების საფუძვლების არარსებობის შესახებ, რადგან, უკანონო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემის მიუხედავად, არ იკვეთება სამსახურიდან გათავისუფლებული პირისათვის ზიანის ანაზღაურების სპეციალური წინაპირობების არსებობა - არ მომხდარა მისი სამსახურში აღდგენა, ხოლო იძულებითი განაცდური აპელანტს აუნაზღაურდა სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით გათვალისწინებული ოდენობით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 მაისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ხ-მა, რომელმაც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 მაისის განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება მოითხოვა.

კასატორი სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებას ზიანის ანაზღაურებაზე უარის თქმის ნაწილში დაუსაბუთებლად მიიჩნევს. იგი მიუთითებს მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 6 მარტის და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილებებზე და აღნიშნავს, რომ მოპასუხე დუშეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ არ შეასრულა მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 6 მარტის კანონიერ ძალაში შესული შემაჯამებელი გადაწყვეტილება. კასატორის მითითებით, სასამართლოებმა გადაწყვეტილებებით დაადასტურეს, რომ გამგეობამ მცხეთის რაიონული სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუთვალისწინებლად გამოსცა 2014 წლის 01 მაისის #435 ბრძანება.

კასატორი სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებების აღსრულების სავალდებულოობასთან დაკავშირებით მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის 82-ე მუხლის მე-2 პუნქტზე, „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონის მე-4 მუხლზე, საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილსა და საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-10 მუხლზე. კასატორის მითითებით, დუშეთის მუნიციპალიტეტის გამგებლის 2014 წლის 8 იანვრის #154 და 2014 წლის 1 მაისის #435 ბრძანებების არარსებობის პირობებში და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილების განმარტების მიხედვით, ნ. ხ-ი მის მიმართ განხორციელებული უკანონობის გარეშე დუშეთის მუნიციპალიტეტის გამგებლის მოადგილის თანამდებობაზე იმუშავებდა სწორედ 2014 წლის 4 ივლისამდე. ამ სამართლებრივი წესრიგის პირობებში ნ. ხ-ი შეძლებდა შტატით გათვალისწინებული დუშეთის მუნიციპალიტეტის გამგებლის მოადგილის თანამდებობრივი სარგოს ყოველთვიურად მიღებას 1300 ლარის ოდენობით.

კასატორი აღნიშნავს, რომ ნ. ხ-ს 2014 წლის 8 იანვრიდან (ე.ი. პირველი გათავისუფლებიდან) 2014 წლის 4 ივლისამდე (ე.ი. 2014 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოების მორიგი არჩევნების შედეგების ოფიციალურად გამოცხადების დღემდე) არ მიუღია კუთვნილი თანამდებობრივი სარგო, იმ პირობებში, როდესაც მისი თანამდებობიდან გათავისუფლების თაობაზე ყველა სამართლებრივი აქტი ბათილია. ამდენად, კასატორის მოსაზრებით, ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ უკანონო აქტების გამოცემისა და კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილების აღუსრულებლობით მას მიადგა ფაქტობრივი ზიანი იმ ოდენობით, რასაც ის მიიღებდა შესაბამის თანამდებობებზე ხელფასის სახით. კასატორი მიუთითებს საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტზე, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 207-ე და 208-ე მუხლებზე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 411-ე მუხლზე, 992-ე მუხლზე, 1005-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და აღნიშნავს, რომ პირს ზიანი დაეკისრება, თუ არსებობს ზიანის მიყენებისათვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები, კერძოდ, თუ ზიანი მიყენებულია მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებით, მართლსაწინააღმდეგო მოქმედებასა და ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი და ზიანის მიმყენებელს მიუძღვის ბრალი. კასატორის მითითებით, უკანონო აქტების გამოცემა, მით უფრო, არაერთგზის და სასამართლოს გადაწყვეტილების შეუსრულებლობა მართლსაწინააღმდეგო ქმედებაა, რომლის განმახორციელებელია ის პირი და ორგანო, ვინც გამოსცა აქტი და ვისაც უნდა შეესრულებინა კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება. კასატორი ასევე მიუთითებს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2013 წლის 16 მაისის გადაწყვეტილებით გაკეთებულ განმარტებაზე (საქმე #3ბ/348-2013) და მისი მოსაზრებით, ბათილად ცნობილი აქტების გამოცემისას დუშეთის მუნიციპალიტეტის გამგებელი ვალდებული იყო და სამოქალაქო ბრუნვის საშუალო მონაწილეზე მეტად შეეძლო სცოდნოდა, რომ მოსარჩელის მიმართ ის კანონსაწინააღმდეგო აქტებს გამოსცემდა, უკანონო ქმედებას ჩადიოდა. კასატორის მითითებით, გასათვალისწინებელია, რომ ადგილი ჰქონდა ერთხელ უკვე კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუთვალისწინებლად, უკანონო აქტის ხელმეორედ გამოცემას. ადმინისტრაციული ორგანოს მოქმედება - არ გამოეცა უკანონო აქტები და აღესრულებინა სასამართლო გადაწყვეტილება, გამოხატავს უკანონო აქტების გამოცემისა და გადაწყვეტილების აღუსრულებლობის სურვილს, რაც არღვევს მოსარჩელის უფლებებს და მიზეზშედეგობრივ კავშირს ქმნის დამდგარ ზიანსა და ადმინისტრაციული ორგანოს ქმედებას შორის.

კასატორი განმარტავს, რომ მოპასუხის კანონსაწინააღმდეგო მოქმედებების გამო გაეზარდა დაუგეგმავი დანახარჯები, მოულოდნელი ფაქტის დადგომის - ვადამდე გათავისუფლების გამო მნიშვნელოვნად შეუმცირდა საკუთრების უფლება მის საკუთრებაში არსებულ ფულად ერთეულებზე, ვეღარ განახორციელა საბანკო დაწესებულების წინაშე ნაკისრი ვალდებულებები, რასაც შეასრულებდა ხელშეკრულებით დათქმულ ვადებში კუთვნილი ხელფასის მიღებით, ასევე, ის შეძლებდა მისაღები თანხის ბრუნვით სარგებლის მიღებას სხვადასხვა ეკონომიკური მიმართულებით (მაგ.: სარგებლიან აბანაბარზე განთავსების სახით) და არ გაეზრდებოდა ვალები და სხვა დანახარჯები. კასატორი მიუთითებს, რომ ფული სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობის უნიკალური ბრუნვაუნარიანი ობიექტია და მას ნებისმიერ დროს შეუძლია სარგებელი მოუტანოს კანონიერ მესაკუთრეს. მოცემულ საკითხთან დაკავშირებით კასატორი მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ #ას-1576-1479-2012 საქმეზე 2013 წლის 1 მარტს და #ბს-348-345(კ-11) საქმეზე 2011 წლის 9 ივნისს მიღებულ გადაწყვეტილებებზე.

კასატორი პრეტენზიებს გამოთქვამს სააპელაციო სასამართლოს განჩინების სარეზოლუციო ნაწილზეც და აღნიშნავს, რომ სააპელაციო საჩივარი შეიცავდა პრეტენზიებს საქალაქო სასამართლოს მიერ მიღებული საოქმო განჩინებების გაუქმების თაობაზე, რაზეც სააპელაციო პალატას გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილით არ მიუღია რაიმე სახის გადაწყვეტილება, ვინაიდან, კასატორის მითითებით, გასაჩივრებული განჩინება არ შეიცავს მსჯელობას აღნიშნული განჩინებების გაუქმების ან ძალაში დატოვების თაობაზე.

ამასთან, კასატორმა წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრით მოწინააღმდეგე მხარისთვის სასამართლოსგარეშე ხარჯების დაკისრებისა და საქმის ზეპირი მოსმენით განხილვის თაობაზე იშუამდგომლა.

ასევე, კასატორმა საკასაციო საჩივრით თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 3 მაისის განჩინების გაუქმება მოითხოვა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 5 ოქტომბრის განჩინებით საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად წარმოებაში იქნა მიღებული ნ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 მაისის განჩინების გაუქმების თაობაზე.

ამასთან, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 5 ოქტომბრის განჩინებით ნ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 3 მაისის განჩინების გაუქმების ნაწილში დარჩა განუხილველი დაუშვებლობის გამო.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნებს და არ ექვემდებარება დასაშვებად ცნობას შემდეგ გარემოებათა გამო:

საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილი განსაზღვრავს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის ამომწურავ საფუძვლებს, კერძოდ, აღნიშნული ნორმის თანახმად, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ საკასაციო საჩივარი დაიშვება, თუ კასატორი დაასაბუთებს, რომ: ა) საქმე მოიცავს სამართლებრივ პრობლემას, რომლის გადაწყვეტაც ხელს შეუწყობს სამართლის განვითარებას და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებას; ბ) საქართველოს უზენაეს სასამართლოს მანამდე მსგავს სამართლებრივ საკითხზე გადაწყვეტილება არ მიუღია; გ) საკასაციო საჩივრის განხილვის შედეგად მოცემულ საქმეზე სავარაუდოა მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება; დ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; ე) სააპელაციო სასამართლომ საქმე განიხილა მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით, რასაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; ვ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება მსგავს სამართლებრივ საკითხზე ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით და ამასთან, არ არსებობს საკასაციო საჩივრების განხილვის შედეგად მსგავს სამართლებრივ საკითხზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღების ვარაუდი. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება ასევე არ ეწინააღმდეგება ადამიანის უფლებათა და ძირითად თავისუფლებათა დაცვის კონვენციას და ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრეცედენტულ სამართალს. ამასთან, საქმის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს მიერ საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების თვალსაზრისით.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორი ვერ ასაბუთებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვას მატერიალური ან/და საპროცესო სამართლის ნორმების მნიშვნელოვანი დარღვევით. კასატორი საკასაციო საჩივარში ვერ აქარწყლებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და დასკვნებს.

ამასთან, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-6 მუხლის პირველი პარაგრაფი ავალდებულებს სასამართლოს დაასაბუთოს თავისი გადაწყვეტილება, რაც არ უნდა იქნეს გაგებული თითოეულ არგუმენტზე დეტალური პასუხის გაცემად (იხ. ჯღარკავა საქართველოს წინააღმდეგ, #7932/03; Van de Hurk v. Netherlands, par.61, Garcia Ruiz v. Spain [GC] par.26; Jahnke and Lenoble v France (dec.); Perez v France [GC], par. 81).

საკასაციო სასამართლო იზიარებს მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებს და ამ გარემოებებთან დაკავშირებით გაკეთებულ სამართლებრივ შეფასებებს და მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა მოცემული დავა.

სახელმწიფო ორგანოთა და მოსამსახურეთა მიერ უკანონოდ მიყენებული ზიანის სახელმწიფო სახსრებიდან ანაზღაურება აღიარებული და გარანტირებულია საქართველოს კონსტიტუციის 42.9 მუხლით. ამასთან, საქართველოს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსის 208.1 მუხლის მიხედვით, სახელმწიფოს, ადმინისტრაციული ორგანოს, აგრეთვე მისი თანამდებობის პირის ან სხვა სახელმწიფო მოსამსახურის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობის განხორციელებისას მიყენებული ზიანისათვის პასუხისმგებელია სახელმწიფო, ხოლო ამავე კოდექსის 207-ე მუხლით განისაზღვრა კერძო სამართალში დადგენილი პასუხისმგებლობის ფორმების, პრინციპებისა და საფუძვლების გავრცელება სახელმწიფოს პასუხისმგებლობის შემთხვევებზეც, გარდა იმ გამონაკლისებისა, რომლებიც ამავე კოდექსით არის დადგენილი. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1005-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ სახელმწიფო მოსამსახურე განზრახი ან უხეში გაუფრთხილებლობით არღვევს თავის სამსახურებრივ მოვალეობას სხვა პირთა მიმართ, მაშინ სახელმწიფო ან ის ორგანო, რომელშიც მოსამსახურე მუშაობს, ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი. განზრახვის ან უხეში გაუფრთხილებლობის დროს მოსამსახურე სახელმწიფოსთან ერთად სოლიდარულად აგებს პასუხს. 992-ე მუხლის თანახმად კი, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

ამასთანავე, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ამავე კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო.

ამდენად, მხარისთვის მიყენებული მატერიალური ზიანი, რომლის არსებობა და მიზეზშედეგობრივი კავშირი უკანონო ქმედებასა და ზიანის წარმოქმნას შორის დასტურდება სათანადო მტკიცებულებებით, ექვემდებარება სრულად ანაზღაურებას. ანაზღაურებას ექვემდებარება არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ზიანი, არამედ მიუღებელი შემოსავალიც.

მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ დუშეთის მუნიციპალიტეტის გამგებლის 2011 წლის 13 დეკემბრის #617 ბრძანებით ნ. ხ-ი დაინიშნა დუშეთის მუნიციპალიტეტის გამგებლის მოადგილის თანამდებობაზე, ხოლო დუშეთის მუნიციპალიტეტის გამგებლის 2014 წლის 08 იანვრის №154 ბრძანებით - გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან. მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 06 მარტის გადაწყვეტილებით (საქმე №3/150-13) ნ. ხ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; სადავო საკითხის გადაუწყვეტლად ბათილად იქნა ცნობილი 2014 წლის 08 იანვრის №154 ბრძანება და მოპასუხე დუშეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობას დაევალა შესაბამისი გარემოებების შესწავლისა და შეფასების შედეგად ახალი ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის გამოცემა. მცხეთის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 06 მარტის გადაწყვეტილების (საქმე №3/150-13) აღსრულების მიზნით გამოცემული დუშეთის მუნიციპალიტეტის გამგებლის 2014 წლის 01 მაისის №435 ბრძანებით, სამსახურის ვადის გასვლის გამო, ნ. ხ-ი გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან. ნ. ხ-მა სარჩელით მიმართა სასამართლოს და მოითხოვა დუშეთის მუნიციპალიტეტის გამგებლის 2014 წლის 01 მაისის №435 ბრძანების ბათილად ცნობა, დუშეთის მუნიციპალიტეტის გამგებლის მოადგილის თანამდებობაზე დაუყოვნებლივი აღდგენა, განაცდური ხელფასის ანაზღაურება მისი თანამდებობაზე არყოფნის მთელი პერიოდისთვის სასამართლოს გადაწყვეტილების აღსრულებამდე. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2015 წელის 27 თებერვლის გადაწყვეტილებით (საქმე №3ბ/46-15) ნ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ; ბათილად იქნა ცნობილი დუშეთის მუნიციპალიტეტის გამგებლის 2014 წლის 01 მაისის #435 ბრძანება და მოპასუხეს დაევალა მოსარჩელისათვის სამი თვის თანამდებობრივი სარგოს ანაზღაურება. სარჩელი სამსახურში აღდგენის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას ამახვილებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 01 მაისის განჩინებაზე (საქმე №ბს-254-251-(კ-2კს-15)), რომლითაც ნ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად. განჩინებაში საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2015 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილებით ნ. ხ-ის სარჩელი სამსახურში აღდგენის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა. მიუხედავად ამისა, მას აუნაზღაურდა სამი თვის თანამდებობრივი სარგო. ამასთან, საკასაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს 2015 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებაზე, რომლის თანახმად, დაკმაყოფილდა კონსტიტუციური სარჩელი №630 (საქართველოს მოქალაქე თინა ბეჟიტაშვილი საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ) და არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი „საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონის 112-ე მუხლის მე-2 წინადადება საქართველოს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-9 პუნქტთან მიმართებით. საკასაციო სასამართლომ მიუთითა ,,საჯარო სამსახურის შესახებ“ საქართველოს კანონზე, რომლის თანახმად მოხელეს განაცდური შრომითი გასამრჯელო ეძლევა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იგი აღდგენილი იქნება სამსახურში. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლომ კასატორს ნ. ხ-ს განუმარტა, რომ ზემოთმითითებული საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ვერ გავრცელდება მის საქმეზე, ვინაიდან თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციული საქმეთა პალატის 2015 წლის 27 თებერვლის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-7 პუნქტით ნ. ხ-ის სარჩელი სამსახურში აღდგენის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

ამდენად, საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას კონკრეტულ შემთხვევაში ზიანის ანაზღაურების საფუძვლების არარსებობის შესახებ, რადგან, უკანონო ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტების გამოცემის მიუხედავად, არ იკვეთება სამსახურიდან გათავისუფლებული პირისათვის ზიანის ანაზღაურების სპეციალური წინაპირობების არსებობა - არ მომხდარა მისი სამსახურში აღდგენა, ხოლო იძულებითი განაცდური კასატორს აუნაზღაურდა სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით გათვალისწინებული ოდენობით.

საკასაციო სასამართლო ასევე უსაფუძვლოდ მიიჩნევს კასატორის პრეტენზიებს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების სარეზოლუციო ნაწილთან დაკავშირებით, სადაც კასატორი მიუთითებს, რომ გასაჩივრებული განჩინება არ შეიცავს მსჯელობას საქალაქო სასამართლოს საოქმო განჩინებების გაუქმების ან ძალაში დატოვების თაობაზე. აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო სასამართლო მიუთითებს სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინების სამოტივაციო ნაწილზე, სადაც პალატამ იმსჯელა და გამორიცხა სააპელაციო საჩივრით წარდგენილი პრეტენზიები საქალაქო სასამართლოს საოქმო განჩინებებთან დაკავშირებით.

რაც შეეხება კასატორის შუამდგომლობას მოწინააღმდეგე მხარისთვის სასამართლოსგარეშე ხარჯების დაკისრების თაობაზე, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, იმ მხარის მიერ გაღებული ხარჯების გადახდა, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, ეკისრება მეორე მხარეს, თუნდაც ეს მხარე განთავისუფლებული იყოს სახელმწიფო ბიუჯეტში სასამართლო ხარჯების გადახდისაგან. თუ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მაშინ ამ მუხლში აღნიშნული თანხა მოსარჩელეს მიეკუთვნება სარჩელის იმ მოთხოვნის პროპორციულად, რომელიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით იქნა დაკმაყოფილებული, ხოლო მოპასუხეს - სარჩელის მოთხოვნის იმ ნაწილის პროპორციულად, რომელზედაც მოსარჩელეს უარი ეთქვა. იმ მხარის წარმომადგენლის დახმარებისათვის გაწეულ ხარჯებს, რომლის სასარგებლოდაც იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, სასამართლო დააკისრებს მეორე მხარეს გონივრულ ფარგლებში, მაგრამ არაუმეტეს დავის საგნის ღირებულების 4 პროცენტისა, ხოლო არაქონებრივი დავის შემთხვევაში - განსახილველი საქმის მნიშვნელობისა და სირთულის გათვალისწინებით, 2 000 ლარამდე ოდენობით. განსახილველ შემთხვევაში, ვინაიდან ნ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნა დაუშვებლად, შესაბამისად, უსაფუძვლოა მისი მოთხოვნა მოწინააღმდეგე მხარისთვის მის სასარგებლოდ სასამართლოში გაღებული სასამართლოსგარეშე ხარჯების ანაზღაურების დაკისრების თაობაზე.

რაც შეეხება კასატორის შუამდგომლობას საქმის ზეპირი განხილვის თაობაზე, საკასაციო სასამართლო აღნიშნავს, რომ საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის პირველი ნაწილის და 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შესაბამისად, საქართველოს უზენაეს სასამართლოში საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხის განხილვა წარმოებს ზეპირი მოსმენის გარეშე. ამასთან, საკასაციო სასამართლოს მიაჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში არ არსებობს საქმის ზეპირი განხილვის საჭიროება.

ამდენად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ მოცემულ საქმეს არ გააჩნია არავითარი პრინციპული მნიშვნელობა სასამართლო პრაქტიკისათვის, ხოლო საკასაციო საჩივარს _ წარმატების პერსპექტივა.

ზემოთქმულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ არ არსებობს საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით რეგლამენტირებული არც ერთი საფუძველი, რის გამოც საკასაციო საჩივარი არ უნდა იქნეს დაშვებული განსახილველად.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლით, 34-ე მუხლის მე-3 ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ იქნეს დაუშვებლად;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის 2018 წლის 11 მაისის განჩინება;

3. ნ. ხ-ის შუამდგომლობები არ დაკმაყოფილდეს;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე მ. ვაჩაძე

მოსამართლეები: ნ. სხირტლაძე

ვ. როინიშვილი